Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Từ Vựng Tiếng Việt Tích Hợp Tại Trung Học Cơ Sở

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued dạy học từ vựng tiếng việt chương trình trung học cơ sở từ quan điểm tích hợp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Hồng Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thời Tân
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Ngữ Văn
• Đề tài: Dạy Học Từ Vựng Tiếng Việt Chương Trình Trung Học Cơ Sở Từ Quan Điểm Tích Hợp
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số vấn đề về tích hợp và dạy học tích hợp
• 1.2. Dạy học tích hợp
• 1.3. Tích hợp trong môn Ngữ văn THCS
• 1.4. Tích hợp trong chương trình và SGK Ngữ văn THCS
• 1.5. Tích hợp trong dạy học Ngữ văn THCS
• 1.6. Hợp phần từ vựng trong chương trình Ngữ văn THCS
• 1.7. Một số vấn đề về từ vựng
• 1.8. Hợp phần từ vựng trong chương trình Ngữ văn THCS
• 1.9. Thực trạng dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 1.10. Nhận thức của GV về dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 1.11. Tổ chức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP DẠY HỌC TỪ VỰNG TỪ QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP
• 2.1. Một số yêu cầu dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.2. Tích hợp một cách đồng bộ ở tất cả các khâu của quá trình dạy học
• 2.3. Kết hợp hài hòa, đồng bộ giữa các mức độ tích hợp
• 2.4. Chú trọng hệ thống câu hỏi vận dụng kiến thức tổng hợp, liên ngành
• 2.5. Kết hợp đồng bộ giữa định hướng tích hợp với định hướng giao tiếp và định hướng tích cực hóa hoạt động của HS
• 2.6. Bám sát mục tiêu bài học, lựa chọn nội dung tích hợp hợp lý, tránh lạm dụng
• 2.7. Nội dung, phương pháp và cách thức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.8. Nội dung tích hợp
• 2.9. Phương pháp và cách thức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.10. Tích hợp trong kiểm tra đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Khái quát về thực nghiệm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp và các bước thực nghiệm
• 3.5. Đối tượng thực nghiệm và đối chứng
• 3.6. Thiết kế giáo án thực nghiệm
• 3.7. Kết quả thực nghiệm và đánh giá
• 3.8. Kết quả bài trắc nghiệm về mức độ hứng thú của HS tại lớp thực nghiệm
• 3.9. Kết quả bài kiểm tra mức độ nhận thức của HS tại 2 lớp thực nghiệm và đối chứng
• 3.10. Thành công và hạn chế của thực nghiệm
• 3.10.1. Thành công của thực nghiệm
• 3.10.2. Hạn chế của thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học từ vựng tiếng Việt cho trung học cơ sở

Dạy học từ vựng tiếng Việt là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục trung học cơ sở. Từ vựng không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là nền tảng cho việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ. Việc dạy học từ vựng cần được thực hiện một cách hệ thống và có phương pháp tích hợp để nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh.

1.1. Vai trò của từ vựng trong việc học tiếng Việt

Từ vựng là yếu tố cốt lõi trong việc hình thành ngôn ngữ. Nó giúp học sinh diễn đạt ý tưởng và cảm xúc một cách chính xác. Việc nắm vững từ vựng sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn bản và phát triển tư duy ngôn ngữ.

1.2. Tích hợp trong dạy học từ vựng tiếng Việt

Tích hợp trong dạy học từ vựng giúp kết nối kiến thức giữa các môn học khác nhau. Điều này không chỉ làm phong phú thêm nội dung học mà còn giúp học sinh phát triển tư duy liên môn, từ đó nâng cao khả năng sử dụng ngôn ngữ trong thực tế.

II. Những thách thức trong dạy học từ vựng tiếng Việt hiện nay

Dạy học từ vựng tiếng Việt tại các trường trung học cơ sở đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Hơn nữa, sự thiếu hụt về vốn từ vựng của học sinh cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu tài liệu dạy học từ vựng

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để dạy từ vựng. Điều này dẫn đến việc giảng dạy không đồng bộ và thiếu tính sáng tạo, ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh.

2.2. Vốn từ vựng của học sinh còn hạn chế

Học sinh thường gặp khó khăn trong việc sử dụng từ vựng một cách linh hoạt. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn làm giảm khả năng hiểu biết văn bản và tư duy phản biện.

III. Phương pháp dạy học từ vựng hiệu quả cho trung học cơ sở

Để nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tích hợp. Việc sử dụng công nghệ thông tin và các hoạt động thực tiễn sẽ giúp học sinh tiếp cận từ vựng một cách tự nhiên và sinh động hơn.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài học tương tác, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và ghi nhớ từ vựng. Các ứng dụng học từ vựng trực tuyến cũng là một công cụ hữu ích.

3.2. Tổ chức các hoạt động thực tiễn

Các hoạt động như trò chơi, thảo luận nhóm hay dự án nhỏ sẽ giúp học sinh áp dụng từ vựng vào thực tế. Điều này không chỉ làm tăng hứng thú học tập mà còn giúp củng cố kiến thức một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dạy học từ vựng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp trong dạy từ vựng mang lại kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện khả năng sử dụng từ vựng mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giao tiếp.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm

Các nghiên cứu cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động tích hợp có sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng từ vựng. Họ có khả năng diễn đạt ý tưởng một cách tự tin và chính xác hơn.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh

Giáo viên và học sinh đều nhận thấy rằng việc dạy học từ vựng theo phương pháp tích hợp giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với việc học từ vựng.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong dạy học từ vựng

Dạy học từ vựng tiếng Việt cho trung học cơ sở cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và tích hợp sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển chương trình dạy học

Cần xây dựng chương trình dạy học từ vựng theo hướng tích hợp, giúp học sinh có thể liên kết kiến thức giữa các môn học khác nhau. Điều này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc học tập sau này.

5.2. Tăng cường đào tạo giáo viên

Đào tạo giáo viên về phương pháp dạy học tích hợp là rất cần thiết. Giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để áp dụng hiệu quả các phương pháp dạy học mới trong lớp học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn Chƣơng 2: Biện pháp dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số vấn đề về tích hợp và dạy học tích hợp 1. Tích hợp Luận văn sử dụng khái niệm tích hợp theo Tài liệu tập huấn DHTH ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông (Dùng cho cán bộ quản lý, GV THCS, THPT) của Bộ Giáo dục và Đào tạo [17]: “Tích hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau, để đƣa tới một đối tƣợng mới nhƣ là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tƣợng, chứ không phải là một phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy.

Nhƣ vậy tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau, đó là tính liên kết và tính toàn vẹn. Nhờ có tính liên kết mà có thể tạo nên một thực thể toàn vẹn trong đó không cần phân chia giữa các thành phần kết hợp. Tính toàn vẹn dựa trên sự thống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứ không phải sự sắp đặt các thành phần bên cạnh nhau. Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kỹ năng không có sự liên kết, phối hợp với nhau trong lĩnh hội nội dung hoặc giải quyết một vấn đề tình huống”.

Dạy học tích hợp Tháng 9 năm 1968, “Hội nghị tích hợp về việc giảng dạy các khoa học” đã đƣợc Hội đồng Liên quốc gia về giảng dạy khoa học tổ chức tại Varna (Bungari), với sự bảo trợ của UNESCO. Hội nghị nêu ra hai vấn đề là vì sao phải DHTH và tích hợp các khoa học là gì. Theo đó, DHTH đƣợc UNESCO định nghĩa là một cách trình bày các khái niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau. Định nghĩa của UNESCO cho thấy DHTH xuất 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phát từ quan niệm về quá trình học tập hình thành ở HS những năng lực ở trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của xã hội.

Quá trình DHTH bao gồm những hoạt động tích hợp giúp HS biết cách phối hợp các kiến thức, kỹ năng và thao tác một cách có hệ thống. Định nghĩa này nhấn mạnh cách tiếp cận khái niệm và nguyên lí khoa học chứ không phải là hợp nhất nội dung. Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (Trong chương trình giáo dục phổ thông mới) của Bộ Giáo dục & Đào tạo năm 2015, DHTH là định hƣớng dạy học giúp HS phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng. thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, đƣợc thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng; phát triển đƣợc những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề [15].

Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vấn đề và thƣờng đạt đƣợc nhiều mục tiêu khác nhau. DHTH là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở HS những năng lực giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn dựa trên sự huy động nội dung, kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều đó cũng có nghĩa là đảm bảo để mỗi HS biết cách vận dụng kiến thức học đƣợc trong nhà trƣờng vào các hoàn cảnh mới lạ, khó khăn, bất ngờ, qua đó trở thành một ngƣời công dân có trách nhiệm, một ngƣời lao động có năng lực. DHTH đòi hỏi việc học tập trong nhà trƣờng phải đƣợc gắn với các tình huống của cuộc sống mà sau này HS có thể đối mặt vì thế nó trở nên có ý nghĩa đối với HS.

Với cách hiểu nhƣ vậy, DHTH phải đƣợc thể hiện ở cả nội dung chƣơng trình, phƣơng pháp dạy học, phƣơng pháp kiểm tra đánh giá, hình thức tổ chức dạy học. Nhƣ vậy, thực hiện DHTH sẽ phát huy tối đa sự trƣởng thành và phát triển cá nhân mỗi HS, giúp các em thành công trong vai trò của ngƣời chủ gia đình, ngƣời công dân, ngƣời lao động tƣơng lai. Trong Ngữ văn 6, sách giáo viên, tập 1 [46] do Nguyễn Khắc Phi tổng chủ biên có nêu ra Chƣơng trình giảng dạy tích hợp cho trƣờng Tiểu học do Bộ Giáo 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dục Ma-lay-xi-a công bố lần đầu năm 1997. Chƣơng trình nêu ra tám hƣớng tích hợp cụ thể nhƣ sau: 1.

Tích hợp nhiều kỹ năng trong một môn học. Ví dụ trong dạy tiếng, bốn kỹ năng là nghe, nói, đọc, viết. Hai hay nhiều hơn trong số những kỹ năng này có thể tích hợp trong một bài học. Tích hợp nhiều kỹ năng trong một số môn học.

Hấp thụ kiến thức nội dung môn học khác qua các môn đang dạy. Tích hợp các chuẩn mực đạo đức hoặc nghề nghiệp qua các môn học. Những yếu tố cần đƣợc dạy qua toàn bộ các môn học, bao gồm ngôn ngữ, môi trƣờng, khoa học và công nghệ, chủ nghĩa yêu nƣớc, năng lực suy nghĩ và năng lực tìm tòi nghiên cứu. Tích hợp chƣơng trình chính khóa và ngoại khóa.

Tích hợp kiến thức và thực tiễn. Tích hợp kinh nghiệm quá khứ và những kinh nghiệm mới tiếp thu đƣợc của HS. Luận văn sử dụng khái niệm DHTH và một số khái niệm liên quan đến DHTH dựa theo Tài liệu tập huấn DHTH ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông (Dùng cho cán bộ quản lý, GV THCS, THPT) [17]: “Theo Từ điển Giáo dục học: Dạy học tích hợp: Hành động liên kết các đối tƣợng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học. Tích hợp trong nội bộ môn học: Nhóm các môn khoa học truyền thống nhƣ Văn, Toán, Sử, Sinh học,…đƣợc bố trí riêng rẽ nhƣ trong chƣơng trình hiện hành.

Tích hợp đƣợc thực hiện ở chỗ: loại bỏ những nội dung trùng lặp, khai thác sự hỗ trợ giữa các môn. Ngoài ra: lấy một môn học làm trụ cột và có lồng ghép nội dung có liên quan.Ví dụ: Trong môn Sinh học có lồng ghép nội dung có liên quan về hóa học, toán học,… 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tích hợp các bộ môn: Quá trình xích gần và liên kết các ngành khoa học lại với nhau trên cơ sở của những nhân tố, những quy luật giống nhau, chung cho các bộ môn, ngƣợc lại với quá trình phân hóa chúng. Tích hợp dọc: Kiểu tích hợp trên cơ sở liên kết hai hoặc nhiều môn học thuộc cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực gần nhau. Tích hợp ngang: Kiểu tích hợp trên cơ sở liên kết các đối tƣợng học tập, nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau.

Tích hợp chương trình: Tiến hành liên kết hợp nhất nội dung các môn học có nguồn tri thức khoa học và có những quy luật chung gần gũi nhau. Tích hợp kiến thức: Hành động liên kết, nối liền các tri thức khoa học khác nhau thành một tập hợp kiến thức thống nhất. Tích hợp kỹ năng: Hành động liên kết rèn luyện hai hoặc nhiều kỹ năng thuộc cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực gần nhau để nắm vững một thể. Trong giáo trình tích hợp hoàn toàn cũng nhƣ một phần lại có các cách sau: Liên hợp: Có sự phối hợp chặt chẽ về nội dung, phƣơng pháp, kế hoạch bài giảng của các môn học tích hợp nhƣng mỗi môn vẫn đặt trong một phần riêng hoặc một chƣơng riêng.

Đây là hình thức thấp của tích hợp - tích hợp liên môn. Tổ hợp: Trong cách trình bày nội dung các môn học tích hợp đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn. Tuy nhiên đã đảm bảo phần nào tính hệ thống của mỗi môn, vẫn có những bài hoặc nội dung nặng về môn này, những bài khác nặng về môn kia; bên cạnh đó có những bài có tính chất bắc cầu giữa các môn đó. Đây là hình thức tích hợp ở mức độ cao hơn; ta gọi đó là tổ hợp các môn học khoa học.

Tích hợp: Tích hợp ở mức cao nhất, nội dung của các môn học riêng rẽ đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn và đƣợc trình bày thành những bài hoặc những chủ đề. Tích hợp xuyên môn: Tích hợp ở mức cao nhất, nội dung của các môn học riêng rẽ đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn và đƣợc trình bày thành những bài hoặc những chủ đề trong một môn học mới. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu của dạy học tích hợp Theo Tài liệu tập huấn Dạy học tích hợp ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông [17], DHTH nhằm đạt đƣợc những mục tiêu sau: - Thực hiện môn học tích hợp, các quá trình học tập không bị cô lập với cuộc sống hàng ngày, các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của HS và đƣợc liên hệ với các tình huống cụ thể, có ý nghĩa với HS.

Khi đó, HS đƣợc dạy sử dụng kiến thức trong những tình huống cụ thể và việc giảng dạy các kiến thức không chỉ là lý thuyết mà còn phục vụ thiết thực cho cuộc sống con ngƣời, để làm ngƣời lao động, công dân tốt,…mặt khác, các kiến thức sẽ không lạc hậu do thƣờng xuyên cập nhật với cuộc sống. Theo đó, khi đánh giá HS, ngoài kiến thức còn cần đánh giá HS về khả năng sử dụng kiến thức ở các tình huống khác nhau trong cuộc sống. Đây cũng chính là mục tiêu của DHTH. - DHTH giúp thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học trong cùng một môn học và giữa các môn học khác nhau.

Đồng thời, DHTH giúp tránh những kiến thức, kỹ năng, nội dung trùng lặp khi nghiên cứu riêng rẽ từng môn học, nhƣng lại có những nội dung, kỹ năng mà nếu theo môn học riêng rẽ sẽ không có đƣợc. Do đó vừa tiết kiệm thời gian, vừa có thể phát triển kỹ năng/năng lực xuyên môn cho HS thông qua giải quyết các vấn đề phức hợp.