Luận văn đánh giá kết quả điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học tại bệnh viện đa khoa trung ương thái nguyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn đánh giá kết quả điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học tại bệnh viện đa khoa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Triệu Mạnh Toàn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Hồng Anh
• Trường học: Đại Học Y Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngoại Khoa
• Đề tài: Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Sỏi Bàng Quang Bằng Nội Soi Tán Sỏi Cơ Học
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu của bàng quang
• 1.1.1. Hình thể ngoài của bàng quang
• 1.1.2. Hình thể trong của bàng quang
• 1.1.3. Liên quan với hai mặt dưới bên
• 1.1.4. Liên quan mặt trên
• 1.1.5. Liên quan mặt đáy bàng quang
• 1.1.6. Cấu tạo của bàng quang
• 1.1.7. Mạch máu nuôi dưỡng bàng quang
• 1.1.7.1. Động mạch
• 1.1.7.2. Tĩnh mạch
• 1.1.7.3. Bạch huyết
• 1.1.8. Thần kinh chi phối bàng quang
• 1.2. Cơ chế bệnh sinh của sỏi bàng quang
• 1.3. Phân loại sỏi bàng quang
• 1.3.1. Sỏi nguyên phát
• 1.3.2. Sỏi thứ phát
• 1.4. Triệu chứng sỏi bàng quang
• 1.4.1. Triệu chứng cơ năng
• 1.4.2. Triệu chứng thực thể
• 1.4.3. Triệu chứng toàn thân
• 1.5. Cận lâm sàng chẩn đoán sỏi bàng quang
• 1.5.1. Chụp hệ tiết niệu không chuẩn bị
• 1.5.2. Chụp niệu đồ tĩnh mạch (UIV)
• 1.5.3. Siêu âm hệ tiết niệu
• 1.5.4. Chụp cắt lớp vi tính
• 1.5.5. Soi bàng quang
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp phẫu thuật thực hiện trong nghiên cứu
• 2.5. Thu thập và xử lý số liệu
• 2.6. Đạo đức nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kết quả điều trị
• PHỤ LỤC 1
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Sỏi Bàng Quang

Điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học đã trở thành phương pháp phổ biến trong y học hiện đại. Phương pháp này không chỉ giúp loại bỏ sỏi hiệu quả mà còn giảm thiểu biến chứng và thời gian hồi phục cho bệnh nhân. Nghiên cứu này sẽ đánh giá hiệu quả của phương pháp này tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên.

1.1. Đặc Điểm Giải Phẫu Của Bàng Quang

Bàng quang là một tạng rỗng, nằm dưới phúc mạc, có hình dạng và kích thước thay đổi theo lượng nước tiểu. Hiểu rõ cấu trúc này giúp bác sĩ thực hiện nội soi tán sỏi một cách hiệu quả hơn.

1.2. Cơ Chế Hình Thành Sỏi Bàng Quang

Sỏi bàng quang thường hình thành do ứ đọng nước tiểu và nhiễm khuẩn. Việc nắm rõ cơ chế này giúp trong việc chẩn đoán và điều trị hiệu quả hơn.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Sỏi Bàng Quang

Mặc dù nội soi tán sỏi cơ học mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong quá trình điều trị. Các biến chứng như nhiễm trùng và tái phát sỏi là những vấn đề cần được chú ý.

2.1. Biến Chứng Sau Điều Trị Sỏi Bàng Quang

Biến chứng sau điều trị có thể bao gồm nhiễm trùng và tổn thương niệu đạo. Việc theo dõi và quản lý biến chứng là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

2.2. Chi Phí Điều Trị Sỏi Bàng Quang

Chi phí điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học có thể cao hơn so với các phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, lợi ích về thời gian hồi phục và giảm biến chứng có thể bù đắp cho chi phí này.

III. Phương Pháp Điều Trị Sỏi Bàng Quang Hiệu Quả Nhất

Nội soi tán sỏi cơ học là phương pháp điều trị chính cho sỏi bàng quang. Phương pháp này sử dụng thiết bị nội soi để phá vỡ sỏi thành các mảnh nhỏ, dễ dàng được đào thải ra ngoài.

3.1. Quy Trình Nội Soi Tán Sỏi Cơ Học

Quy trình nội soi tán sỏi cơ học bao gồm việc đưa ống nội soi vào bàng quang, xác định vị trí sỏi và sử dụng thiết bị tán sỏi để phá vỡ sỏi. Quy trình này thường diễn ra nhanh chóng và hiệu quả.

3.2. Ưu Điểm Của Phương Pháp Nội Soi

Phương pháp nội soi tán sỏi cơ học có nhiều ưu điểm như ít đau, thời gian hồi phục nhanh và tỷ lệ thành công cao. Điều này làm cho nó trở thành lựa chọn hàng đầu trong điều trị sỏi bàng quang.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Điều Trị Sỏi Bàng Quang

Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên cho thấy tỷ lệ thành công của phương pháp nội soi tán sỏi cơ học đạt từ 90% đến 97%. Điều này chứng tỏ hiệu quả vượt trội của phương pháp này.

4.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Bệnh Nhân

Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân điều trị sỏi bàng quang cho thấy sự đa dạng về độ tuổi và giới tính. Việc phân tích các đặc điểm này giúp hiểu rõ hơn về đối tượng bệnh nhân.

4.2. Thời Gian Hồi Phục Sau Điều Trị

Thời gian hồi phục sau điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học thường từ 2 đến 5 ngày. Thời gian này ngắn hơn so với các phương pháp phẫu thuật truyền thống.

V. Kết Luận Về Điều Trị Sỏi Bàng Quang Bằng Nội Soi

Điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học là một phương pháp hiệu quả và an toàn. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng, hứa hẹn sẽ tiếp tục được áp dụng rộng rãi trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Điều Trị

Với sự phát triển của công nghệ y tế, phương pháp nội soi tán sỏi cơ học sẽ ngày càng được cải tiến, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu biến chứng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Bệnh Nhân

Bệnh nhân cần được tư vấn kỹ lưỡng về phương pháp điều trị và theo dõi sau điều trị để đảm bảo sức khỏe và phòng ngừa tái phát sỏi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lý sỏi tiết niệu chiếm tỷ lệ từ 2% đến 3% dân số toàn cầu và có xu hướng gia tăng tại các vùng khí hậu nhiệt đới. Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc bệnh sỏi tiết niệu chiếm khoảng 1% đến 3% dân số và chiếm từ 30% đến 40% tổng số các bệnh lý ngoại tiết niệu tại bệnh viện. Trong cơ cấu bệnh học sỏi hệ tiết niệu, sỏi bàng quang chiếm khoảng 30% tổng số ca bệnh.

Trước đây, phương pháp điều trị sỏi bàng quang kinh điển chủ yếu dựa vào mổ mở lấy sỏi qua đường trên xương mu. Dù mang lại hiệu quả lấy sỏi nhưng phẫu thuật mở bộc lộ nhiều nhược điểm lớn như vết mổ dài gây mất thẩm mỹ, thời gian nằm viện kéo dài từ 7 đến 10 ngày, cùng nguy cơ biến chứng nhiễm trùng vết mổ và rò rỉ nước tiểu sau mổ. Sự phát triển vượt bậc của phẫu thuật nội soi đã mở ra bước tiến mới với các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn. Trong điều kiện y tế thực tế, phương pháp nội soi tán sỏi cơ học qua đường niệu đạo nổi bật như một lựa chọn hàng đầu nhờ tính an toàn cao, hiệu quả triệt để và chi phí điều trị phù hợp.

Nghiên cứu được triển khai với hai mục tiêu trọng tâm: mô tả các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân sỏi bàng quang, đồng thời đánh giá toàn diện kết quả điều trị và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ thuật nội soi tán sỏi cơ học. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên trong giai đoạn từ ngày 01/01/2010 đến ngày 31/05/2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác nhận tỷ lệ tán sạch sỏi thành công đạt 100%, tỷ lệ phục hồi tốt đạt 91,1% và rút ngắn thời gian hậu phẫu trung bình xuống còn 4,36 ngày, cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc giúp nâng cao chất lượng điều trị ngoại khoa ít xâm lấn tại tuyến y tế khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng nền tảng giải phẫu học định khu vùng chậu hông và sinh lý đường tiết niệu dưới. Cấu trúc bàng quang với dung tích chứa đựng, hệ thống cơ bàng quang và vùng tam giác bàng quang giữ vai trò cốt lõi trong cơ chế tống xuất nước tiểu. Về cơ chế bệnh sinh, nghiên cứu áp dụng lý thuyết phân loại sỏi bàng quang gồm sỏi nguyên phát do rối loạn chuyển hóa toàn thân và sỏi thứ phát hình thành từ sự ứ đọng nước tiểu, nhiễm khuẩn niệu hoặc sỏi từ thận, niệu quản rơi xuống.

Mô hình can thiệp dựa trên nguyên lý cơ học phá vỡ cấu trúc sỏi bằng kìm kẹp nội soi. Dưới sự kiểm soát trực tiếp qua màn hình camera phóng đại, khối sỏi được kẹp vỡ thành các mảnh vụn nhỏ khoảng 2mm mà không gây tổn thương niêm mạc. Các khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm:

• Sỏi bàng quang thứ phát: Sỏi hình thành do tắc nghẽn đường tiểu dưới hoặc sau can thiệp niệu đạo.
• Nội soi tán sỏi cơ học: Kỹ thuật tiếp cận bàng quang qua ngả niệu đạo tự nhiên bằng ống soi cứng và kìm kẹp cơ học chuyên dụng.
• Nong niệu đạo bằng que Benique: Thao tác mở rộng lòng niệu đạo theo các kích cỡ từ 22Fr đến 30Fr nhằm tạo đường đưa máy soi an toàn.
• Chỉ số đánh giá kết quả điều trị: Tiêu chuẩn phân loại kết quả sau mổ thành ba mức độ tốt, trung bình và xấu dựa trên mức độ sạch sỏi, biến chứng và sự phục hồi lâm sàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang trên nguồn dữ liệu gồm 56 bệnh nhân được chẩn đoán xác định sỏi bàng quang và chỉ định nội soi tán sỏi cơ học tại Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên. Cỡ mẫu 56 bệnh nhân được thu thập theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chọn bệnh và tiêu chuẩn loại trừ.

Bệnh nhân tham gia nghiên cứu không có tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính, không mắc các dị tật cứng khớp háng hay dị dạng cột sống, đồng thời không có bệnh lý hẹp niệu đạo phức tạp đòi hỏi can thiệp ngoại khoa khác. Quy trình chẩn đoán kết hợp lâm sàng với các thăm dò cận lâm sàng bao gồm xét nghiệm nước tiểu 10 thông số, sinh hóa máu, chụp X-quang hệ tiết niệu không chuẩn bị, chụp niệu đồ tĩnh mạch và siêu âm hệ tiết niệu. Lý do lựa chọn thiết kế mô tả cắt ngang và phân tích thống kê qua phần mềm Epidata là nhằm lượng hóa chính xác tỷ lệ thành công của kỹ thuật, xác định mối liên quan giữa các thông số giải phẫu, kích thước sỏi với thời gian phẫu thuật trong điều kiện thực tiễn suốt hơn 4 năm từ 2010 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 56 bệnh nhân ghi nhận độ tuổi trung bình là 53,21 ± 14,63 tuổi, nhỏ nhất là 25 tuổi và lớn nhất là 88 tuổi. Nhóm tuổi từ 41 đến 60 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 51,8%, trong khi nhóm trên 80 tuổi chỉ chiếm 3,6%. Tỷ lệ nam giới chiếm ưu thế tuyệt đối với 87,5% (49 bệnh nhân) so với 12,5% ở nữ giới (7 bệnh nhân), tạo nên tỷ số giới tính nam trên nữ là 7 trên 1. Về phân bố địa cư, bệnh nhân sống ở vùng nông thôn chiếm 67,9% và người làm nghề nông nghiệp chiếm 53,6%.

Về mặt lâm sàng, triệu chứng đái buốt và đái dắt xuất hiện phổ biến nhất ở 87,5% bệnh nhân, đau hạ vị chiếm 67,9%, đái máu chiếm 19,6% và đái tắc ngắt quãng chiếm 16,1%. Xét nghiệm nước tiểu ghi nhận tỷ lệ hồng cầu niệu dương tính ở 32,2% và bạch cầu niệu dương tính ở 28,6% trường hợp.

Khảo sát hình ảnh siêu âm cho thấy kích thước sỏi trung bình là 15,07 ± 5,33 mm (dao động từ 7 mm đến 32 mm). Trong đó, nhóm sỏi có kích thước từ 1 cm đến dưới 2 cm chiếm tỷ lệ chủ đạo 66,1%, sỏi từ 2 cm đến dưới 3 cm chiếm 28,6% và sỏi từ 3 cm trở lên chiếm 3,6%. Số lượng sỏi đơn độc 1 viên chiếm 76,8%, có 2 viên sỏi chiếm 19,6% và trên 3 viên chiếm 3,6%.

Hiệu quả can thiệp đạt mức tuyệt đối với 100% trường hợp tán vỡ vụn sỏi hoàn toàn trong mổ phiên, không có ca nào phải chuyển mổ mở và không xảy ra tai biến thủng bàng quang hay chảy máu nặng. Thời gian phẫu thuật trung bình đạt 36,43 ± 9,5 phút. Thời gian hậu phẫu trung bình là 4,36 ± 1,41 ngày và thời gian lưu sonde niệu đạo trung bình là 2,59 ± 1,18 ngày. Đánh giá khi xuất viện ghi nhận 91,1% đạt kết quả tốt, 8,9% đạt kết quả trung bình và 0% kết quả xấu hay tử vong.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giới tính rõ rệt với 87,5% bệnh nhân nam xuất phát từ đặc điểm giải phẫu niệu đạo nam dài, gấp khúc và tỷ lệ mắc các bệnh lý gây cản trở dòng tiểu như tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt ở người cao tuổi. Tỷ lệ thành công 100% của nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam như nghiên cứu của Vũ Hồng Thịnh năm 2004 đạt 100%, nghiên cứu của Lê Kế Nghiệp năm 2013 đạt 95,2% và nghiên cứu của Đàm Văn Cương năm 1995 đạt 90,38%.

Khi phân tích các yếu tố tác động, số lượng sỏi thể hiện mối tương quan chặt chẽ với thời gian phẫu thuật có ý nghĩa thống kê rõ rệt với giá trị p = 0,041. Nhóm bệnh nhân có 1 viên sỏi có tới 95,3% trường hợp hoàn thành phẫu thuật trong thời gian dưới 30 phút. Ngược lại, nhóm có từ 2 viên sỏi trở lên có 23,1% trường hợp thời gian mổ kéo dài trên 30 phút. Yếu tố giới tính cho thấy thời gian mổ ở nữ ngắn hơn ở nam (trung bình 29,0 phút so với 38,78 phút) do niệu đạo nữ ngắn và thẳng, tuy nhiên sự khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê với p = 0,427. Kích thước sỏi cũng không ảnh hưởng mang tính quyết định đến thời gian mổ khi giá trị p = 0,326.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua bảng thống kê tương quan thời gian phẫu thuật theo số lượng sỏi và biểu đồ biến chứng sau mổ. Các biến chứng sớm sau can thiệp rất thấp: tỷ lệ đái máu nhẹ và bí đái sau rút sonde chỉ chiếm 7,2%, nhiễm khuẩn niệu chiếm 1,7%. Khi tái khám sau 3 tháng trên 34 bệnh nhân, có 70,7% người bệnh hoàn toàn không còn triệu chứng lâm sàng, chỉ có 1 trường hợp hẹp niệu đạo chiếm 2,9% và kết quả siêu âm kiểm tra trên 23 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ tái phát sỏi bàng quang là 0%.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán sớm và sàng lọc định kỳ: Tăng cường chỉ định siêu âm hệ tiết niệu và xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu cho 100% bệnh nhân nam trên 40 tuổi có triệu chứng rối loạn tiểu tiện tại tuyến y tế cơ sở. Mục tiêu giúp phát hiện sỏi bàng quang khi kích thước còn dưới 15 mm, giảm tỷ lệ nhập viện muộn xuống dưới 10% trong vòng 12 tháng do các trạm y tế và trung tâm y tế huyện chủ trì.

2. Hoàn thiện kỹ năng thao tác tán sỏi cơ học: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật nong niệu đạo an toàn bằng que Benique cỡ 22Fr đến 30Fr và kỹ năng điều khiển kìm kẹp sỏi Stryker cho các bác sĩ ngoại khoa. Phấn đấu duy trì tỷ lệ tán sạch sỏi đạt trên 98% và thời gian phẫu thuật trung bình dưới 35 phút tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh trong giai đoạn từ năm 2024 đến năm 2026.

3. Tối ưu hóa chăm sóc hậu phẫu và rút ngắn ngày điều trị: Thực hiện phác đồ rút sonde niệu đạo sớm trong vòng 24 đến 48 giờ sau mổ đối với các ca phẫu thuật không có tổn thương niêm mạc phức tạp. Đặt mục tiêu giảm thời gian nằm viện trung bình từ 4,36 ngày xuống dưới 3,0 ngày trong vòng 2 năm do khoa Ngoại Tiết niệu trực tiếp triển khai.

4. Xây dựng chương trình quản lý dự phòng tái phát sỏi: Thiết lập hồ sơ theo dõi định kỳ sau mổ tại các mốc 3 tháng, 6 tháng và 12 tháng nhằm kiểm soát triệt để các nguyên nhân ứ đọng nước tiểu như u tuyến tiền liệt hay hẹp niệu đạo. Hướng dẫn bệnh nhân duy trì lượng nước uống trên 2 lít mỗi ngày để đảm bảo tỷ lệ tái phát sỏi bàng quang duy trì ở mức 0% trong 3 năm liên tục do đội ngũ bác sĩ điều trị phụ trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Tiết niệu: Nắm vững kỹ thuật sử dụng kìm kẹp cơ học, cách thức định vị và thao tác tán vỡ sỏi an toàn qua ngả niệu đạo, đồng thời học hỏi kinh nghiệm kiểm soát các nguy cơ tai biến trong mổ nhằm nâng cao tỷ lệ thành công trong thực hành lâm sàng hằng ngày.

2. Bác sĩ nội trú và học viên sau đại học ngành Ngoại khoa: Sử dụng công trình như một tài liệu học thuật mẫu mực về phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, cách thức thiết kế mẫu bệnh án thu thập số liệu lâm sàng và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê y học bằng phần mềm Epidata.

3. Nhà quản lý y tế và lãnh đạo bệnh viện tuyến tỉnh, huyện: Tham khảo các chỉ số kinh tế y tế vượt trội như thời gian hậu phẫu ngắn 4,36 ngày và chi phí đầu tư thiết bị hợp lý để xây dựng đề án trang bị hệ thống nội soi tiết niệu, mở rộng danh mục kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn tại địa phương.

4. Bệnh nhân và thân nhân người bệnh: Tìm hiểu cơ chế bệnh sinh, nhận diện sớm các triệu chứng điển hình như đái buốt, đái dắt và hiểu rõ ưu điểm không đau, không sẹo mổ của phương pháp nội soi tán sỏi cơ học để an tâm lựa chọn điều trị sớm.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp nội soi tán sỏi bàng quang cơ học có tỷ lệ thành công bao nhiêu phần trăm? Kết quả nghiên cứu lâm sàng trên 56 bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên khẳng định tỷ lệ tán sạch sỏi thành công đạt 100%. Toàn bộ sỏi được kẹp vỡ vụn thành các mảnh nhỏ dưới 2mm và bơm hút ra ngoài sạch sẽ, không có bất kỳ trường hợp nào phải chuyển sang mổ mở.

Thời gian phẫu thuật và thời gian nằm viện trung bình kéo dài bao lâu? Thời gian phẫu thuật trung bình của phương pháp nội soi cơ học là 36,43 phút, dao động linh hoạt từ 20 đến 60 phút. Sau phẫu thuật, người bệnh hồi phục rất nhanh với thời gian lưu ống thông niệu đạo trung bình 2,59 ngày và thời gian nằm điều trị hậu phẫu trung bình chỉ mất 4,36 ngày.

Những yếu tố nào tác động trực tiếp đến thời gian thực hiện cuộc mổ? Số lượng sỏi là yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê rõ nét nhất với giá trị p = 0,041. Bệnh nhân có 1 viên sỏi có tới 95,3% ca mổ kết thúc dưới 30 phút, trong khi nhóm có từ 2 viên sỏi trở lên có 23,1% ca kéo dài trên 30 phút. Kích thước sỏi và giới tính không tạo ra sự khác biệt lớn về thời gian mổ.

Người bệnh có thể gặp phải những biến chứng nào sau khi thực hiện can thiệp? Tỷ lệ biến chứng sớm sau mổ rất thấp với 7,2% bệnh nhân xuất hiện đái máu nhẹ thoáng qua hoặc bí đái sau rút sonde, và 1,7% bị nhiễm khuẩn niệu đã được điều trị ổn định. Theo dõi sau 3 tháng chỉ ghi nhận 1 trường hợp hẹp niệu đạo chiếm 2,9% và không có ca nào tái phát sỏi.

Vì sao tán sỏi cơ học vẫn là phương pháp tối ưu tại các bệnh viện Việt Nam? Phương pháp tán sỏi cơ học sở hữu ưu điểm vượt trội về mặt kinh tế nhờ chi phí dụng cụ rẻ hơn nhiều so với năng lượng laser hay siêu âm, nhưng vẫn đảm bảo độ an toàn cao và tỷ lệ sạch sỏi 100%. Đây là giải pháp kỹ thuật ít xâm lấn rất phù hợp với điều kiện trang thiết bị tuyến cơ sở.

Kết luận

• Tỷ lệ tán sỏi vỡ vụn thành công đạt 100% trên toàn bộ 56 bệnh nhân nghiên cứu, không có trường hợp nào phải chuyển mổ mở và 91,1% bệnh nhân đạt kết quả điều trị tốt khi xuất viện.
• Kỹ thuật có độ an toàn rất cao với thời gian phẫu thuật trung bình 36,43 phút, không ghi nhận tai biến thủng bàng quang trong mổ và tỷ lệ nhiễm khuẩn niệu sau mổ chỉ ở mức 1,7%.
• Thời gian hồi phục thể trạng nhanh chóng với thời gian lưu sonde niệu đạo trung bình 2,59 ngày và thời gian nằm viện hậu phẫu trung bình 4,36 ngày.
• Nghiên cứu đã chứng minh số lượng sỏi là yếu tố tác động có ý nghĩa thống kê đến thời gian phẫu thuật với p = 0,041, trong khi kích thước sỏi và giới tính không làm thay đổi đáng kể thời gian can thiệp.
• Đánh giá kết quả xa sau 3 tháng ghi nhận 70,7% bệnh nhân hoàn toàn hết triệu chứng lâm sàng và tỷ lệ tái phát sỏi bàng quang trên siêu âm kiểm tra đạt 0%.

Luận văn đã đóng góp nguồn dữ liệu lâm sàng thực chứng giá trị, khẳng định nội soi tán sỏi cơ học là phương pháp điều trị sỏi bàng quang hiệu quả, an toàn và có tính kinh tế cao. Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ sở y tế cần đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật và chuẩn hóa phác đồ điều trị thường quy. Người bệnh khi xuất hiện các dấu hiệu rối loạn tiểu tiện nên đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa Ngoại Tiết niệu để được chẩn đoán và can thiệp nội soi kịp thời, an toàn và triệt để.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Sỏi tiết niệu là một bệnh lý thƣờng gặp với tỷ lệ bệnh vào khoảng 2% - 3% dân số và thay đổi tuỳ theo từng vùng [51]. Tỉ lệ bệnh sỏi tiết niệu thay đổi theo tuổi, giới, chủng tộc và cao hơn ở những cộng đồng sống ở vùng núi cao [36], sa mạc và nhiệt đới. Ở Mỹ, tỷ lệ sỏi tiết niệu ở đàn ông là 12%, phụ nữ 6% [40]. ỞViệt nam tỷ lệ bệnh nhân sỏi tiết niệu chiếm khoảng 1- 3% dân số và chiếm 30 - 40% bệnh lý tiết niệu nói chung.

Sỏi bàng quang chiếm khoảng 30% sỏi hệ tiết niệu [7]. Triệu chứng lâm sàng của sỏi bàng quang thƣờng điển hình. Do đó, việc chẩn đoán sỏi bàng quang không khó khăn, thậm chí bằng lâm sàng cũng có thể chẩn đoán đƣợc. Tuy nhiên có không ít bệnh nhân bị sỏi bàng quang đến viện khi đã có biến chứng nhƣ nhiễm khuẩn niệu, suy thận [8].

Trƣớc đây, điều trị sỏi bàng quang chủ yếu bằng mổ mở lấy sỏi. Tuy nhiên, phƣơng pháp này có nhƣợc điểm thời gian nằm điều trị kéo dài, vết mổ làm mất thẩm mỹ và tỷ lệ biến chứng sau mổ nhƣ nhiễm trùng vết mổ, rò nƣớc tiểu còn cao [19]. Hiện nay, có nhiều phƣơng pháp điều trị sỏi bàng quang khác nhƣ nội soi tán sỏi cơ học [62], nội soi tán sỏi bằng siêu âm [63], nội soi tán sỏi bằng laser [46], lấy sỏi qua da [37], tán sỏi ngoài cơ thể [51] Trong điều kiện nƣớc ta hiện nay, nội soi tán sỏi cơ học đƣợc áp dụng rộng rãi và trở thành phƣơng pháp điều trị chủ yếu do có nhiều ƣu điểm nhƣ: hiệu quả, an toàn, thời gian nằm viện ngắn, bệnh nhân sớm trở lại với cuộc sống và công việc. Có nhiều nghiên cứu về điều trị sỏi bàng quang bằng tán sỏi cơ học và cho kết quả rất tốt.

Theo nghiên cứu của Đàm Văn Cƣơng (1995) [2], Anil Kumar (2004) [35], Vũ Hồng Thịnh (2004) [27], Lê kế 2 nghiệp (2013) [20], số bệnh nhân đạt kết quả tốt từ 90% - 97%, không có kết quả xấu. Thời gian nằm viện trung bình từ 2 ngày đến 5 ngày. Tại bệnh viện Đa Khoa Trung Ƣơng Thái Nguyên sau hơn 10 năm triển khai, phƣơng pháp nội soi tán sỏi cơ học đã trở thành phƣơng pháp chủ yếu điều trị sỏi bàng quang và đƣợc thực hiện thƣờng quy. Để đánh giá một cách khách quan kết quả điều trị và biến chứng của phƣơng pháp này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu: ‘‘Đánh giá kết quả điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học tại Bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Thái Nguyên’’ nhằm 2 mục tiêu: 1.

Mô tả một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng sỏi bàng quang được điều trị bằng nội soi tán sỏi cơ học tại bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Thái Nguyên. Đánh giá kết quả điều trị và phân tích một số yếu tố ảnh hưởng tới kết quả điều trị sỏi bàng quang bằng nội soi tán sỏi cơ học tại bệnh viện Đa Khoa Trung Ương Thái Nguyên. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1. Đặc điểm giải phẫu của bàng quang 1.

Hình thể ngoài của bàng quang Bàng quang là một tạng rỗng, nằm dƣới phúc mạc có hình dạng kích thƣớc và vị trí thay đổi theo số lƣợng nƣớc tiểu chứa bên trong. Ở ngƣời trƣởng thành và khi rỗng bàng quang nằm hoàn toàn trong chậu hông bé. Ở trẻ nhỏ bàng quang có hình quả lê [4]. Khi trẻ 5 - 6 tuổi bàng quang tụt xuống vùng chậu hông, phần ống niệu rốn teo dần và biến thành dây chằng rốn giữa hay dây treo bàng quang.

Ở ngƣời già bàng quang hơi nhô lên trên về phía ổ bụng do trƣơng lực của các cơ thành bụng yếu. Ngƣời trƣởng thành khi bàng quang rỗng có thể ví nhƣ một hình tứ giác với 4 mặt: mặt trên, mặt đáy và 2 mặt dƣới bên. Hai mặt dƣới bên gặp nhau ở phía trƣớc gọi là đỉnh bàng quang. Phần giữa đỉnh và đáy là thân bàng quang.

Góc hợp bởi mặt đáy và 2 mặt dƣới bên bàng quang là lỗ niệu đạo trong, qua đó thông với niệu đạo. Phần bàng quang quây quanh lỗ niệu đạo trong gọi là cổ bàng quang [3]. Trên thiết đồ đứng dọc, bàng quang có hình chữ Y. Hai thành trƣớc và sau chếch xuống dƣới, ở hai góc có 2 niệu quản đổ vào bàng quang.

Khi bàng quang căng, mặt trên vồng lên, mặt trƣớc bàng quang áp vào vùng hạ vị ở trên xƣơng mu. Mặt trên và một phần mặt đáy bàng quang đƣợc phúc mạc che phủ, phần bàng quang ở hai mặt dƣới bên (sát mặt sau thành bụng và ngay trên xƣơng mu) không có phúc mạc che phủ, nên trong chấn thƣơng bàng quang có thể vỡ trong hay ngoài phúc mạc. Thiết đồ cắt dọc qua chậu hông ở nữ (Nguồn: Attlas giải phẫu ngƣời [6]) 1. Đỉnh bàng quang 7.

Mặt dƣới bên Khi bàng quang rỗng, phúc mạc sau khi phủ lên bàng quang sẽ trải ra xung quanh và lật lên trên để che phủ thành bên và thành bụng trƣớc ở ngay trên khớp mu. Thiết đồ cắt dọc qua chậu hông ở nam (Nguồn: Attlas giải phẫu ngƣời [6]) 1. Túi cùng bàng quang trực tràng 2.Lỗ niệu quản 6. Tuyến tiền liệt 4.

Hình thể trong của bàng quang Mặt trong bàng quang đƣợc che phủ bởi một lớp niêm mạc, khi bàng quang rỗng niêm mạc xếp tạo thành các nếp niêm mạc, khi bàng quang căng, nếp niêm mạc mất đi. 6 Hai lỗ niệu quản đổ vào bàng quang cùng với lỗ niệu đạo tạo thành một tam giác cân nằm ở mặt sau dƣới của bàng quang gọi là tam giác bàng quang (tam giác trigone [61]). Giữa hai lỗ niệu quản, niêm mạc nổi lên tạo nên nếp gian niệu quản (gờ liên niệu quản), là mốc tìm 2 lỗ niệu quản trong nội soi.3 Hình thể trong bàng quang ở nam giới (Nguồn: Giải phẫu học sau đại học [3]) 1. Dây chằng rốn giữa 2.

Nếp gian niệu quản 3. Lỗ niệu quản 4. Tam giác bàng quang 5. Tuyến tiền liệt 6.

Lỗ ống phóng tinh 7. Liên quan của bàng quang Liên quan với hai mặt dưới bên Khi bàng quang rỗng, liên quan với xƣơng mu, khớp mu và đám rối tĩnh mạch bàng quang nằm trong khoang mỡ sau xƣơng mu. Khi bàng quang 7 đầy, 2 mặt dƣới bên trở thành mặt trƣớc, liên quan đến thành bụng trƣớc nên mặt này là mặt phẫu thuật của bàng quang. Các lớp từ nông vào sâu gồm có: Da, tổ chức dƣới da.

Các cơ thành bụng trƣớc bên. Mạc ngang bụng. Khoang trƣớc bàng quang (khoang Retzius) chứa tổ chức mỡ và tổ chức liên kết lỏng lẻo, đáy khoang liên quan với đám rối tĩnh mạch Santorini (khi phẫu thuật bàng quang phải nhét đầy gạc vào khoang này để tránh nƣớc tiểu tràn vào khoang gây nhiễm trùng). Phúc mạc ở trong cùng và có 2 trƣờng hợp cần chú ý: Nếu bàng quang rỗng thì phúc mạc sau khi phủ thành bụng lật lên phủ bàng quang bình thƣờng.

Nếu bàng quang đầy và có cầu bàng quang vƣợt trên khớp mu thì phúc mạc sau khi phủ thành bụng, lật lên phủ bàng quang tạo thành túi bịt lách giữa bàng quang và thành bụng trƣớc (áp dụng nguyên tắc mổ bàng quang ngoài phúc mạc). Trong khi phẫu thuật ngƣời ta có thể dựa vào một số đặc điểm để nhận ra mặt trƣớc bàng quang: có hai tĩnh mạch đi song song hai bên đƣờng giữa, phần cơ mặt trƣớc bàng quang rất dầy. Liên quan mặt trên Khi bàng quang rỗng Phúc mạc sau khi phủ lên mặt trên bàng quang sẽ trải ra xung quanh và lật lên trên phủ thành bên chậu và thành bụng trƣớc ở ngay trên khớp mu. Khi bàng quang căng, phúc mạc giữa bàng quang và thành bụng trƣớc sẽ bị đẩy lên cao hơn xƣơng mu để lộ phần bàng quang không có phúc mạc che phủ.

Qua phúc mạc, liên quan với các quai ruột non, ở nữ còn liên quan với tử cung và dây chằng rộng. Liên quan mặt đáy bàng quang 8 Có hai liên quan chính: Với các tạng sinh dục và trực tràng, ở nam giới mặt sau bàng quang có túi tinh, ống dẫn tinh, niệu quản (đoạn chậu) xa hơn là trực tràng, ở nữ giới liên quan ở 1/3 trên với cổ tử cung, 2/3 dƣới với âm đạo, xa hơn là trực tràng. Với phúc mạc: sau khi bọc mặt sau dƣới bàng quang, lật lên phủ các tạng sinh dục - trực tràng, tạo thành các túi cùng. Đặc biệt túi cùng sâu nhất là túi cùng lách giữa tạng sinh dục và trực tràng gọi là túi cùng Douglase [3].

Cấu tạo của bàng quang Cấu tạo thành bàng quang gồm 4 lớp [17], kể từ ngoài vào trong gồm: Lớp thanh mạc. Lớp cơ ở giữa gồm 3 lớp: Lớp ngoài: là lớp cơ dọc. Lớp giữa: lớp cơ vòng, dầy hơn lớp ngoài đặc biệt ở cổ bàng quang. Lớp trong: là lớp cơ dọc phát triển nhất ở tam giác bàng quang.

Lớp dƣới niêm mạc (không có ở vùng tam giác bàng quang). Lớp niêm mạc ở trong cùng. Mạch máu nuôi dưỡng bàng quang Động mạch Các động mạch nuôi dƣỡng bàng quang đều là những nhánh tách ra từ động mạch chậu trong hoặc từ các nhánh của động mạch chậu trong [4] gồm: Động mạch bàng quang trên: cấp máu cho mặt trên và mặt dƣới-bên của bàng quang. Động mạch bàng quang dƣới: cấp máu cho túi tinh, ống tinh, mặt dƣới bên của bàng quang và tiền liệt tuyến.

Nhánh của động mạch trực tràng giữa: cung cấp máu cho phần đáy bàng quang. Ở nữ phần đáy bàng quang còn đƣợc nuôi dƣỡng bởi nhánh của động mạch tử cung và động mạch âm đạo. 9 Tĩnh mạch Các tĩnh mạch của bàng quang đổ về tĩnh mạch chậu trong. Đặc biệt có 2 tĩnh mạch chạy song song ở mặt trƣớc-trên bàng quang và đổ vào đám rối tĩnh mạch Santorini là mốc nhận định bàng quang khi rỗng.

Bạch huyết Thành bàng quang có 3 lớp mạch bạch huyết: dƣới niêm, lớp cơ và quanh bàng quang tất cả đổ về hạch chậu ngoài. Thần kinh chi phối bàng quang Chi phối cho bàng quang thuộc hệ thần kinh thực vật bao gồm: hệ giao cảm từ L1-S2 và hệ phó giao cảm từ S2-S4 (đám rối hạ vị) cũng nhƣ các sợi thần kinh bản thể tách ra từ dây thần kinh sống S2, S3, S4 tới vận động cho các cơ bàng quang và nhận cảm giác từ bàng quang (chủ yếu là cảm giác căng đầy, cảm giác đau và rát bỏng). Cơ chế bệnh sinh của sỏi bàng quang Sỏi bàng quang ở trẻ em thƣờng do bệnh toàn thân nhƣ còi xƣơng hay suy dinh dƣỡng [33], [49]. Hiện nay, hiếm gặp sỏi bàng quang ở trẻ em.