BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN LÊ QUỐC TUẤN ĐẶC ĐIỂM HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TỈNH PHÚ THỌ LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC THÁI NGUYÊN – 2012 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN LÊ QUỐC TUẤN ĐẶC ĐIỂM HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở BỆNH NHÂN TĂNG HUYẾT ÁP TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA KHU VỰC TỈNH PHÚ THỌ CHUYÊN NGÀNH: NỘI KHOA Mã số: 60 72 01 40 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC Hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Xuân Tráng THÁI NGUYÊN – 2012 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong các công trình nghiên cứu khác. Tác giả luận văn Lê Quốc Tuấn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này , tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy , Ban Giám hiệu, Phòng Quản lí đào tạo sau đại học, Bộ môn Nội Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên và các thầy giáo , cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trì nh học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng khám, khoa Hồi sức cấp cứu, khoa Nội Bệnh viện Đa khoa khu vực tỉnh Phú Thọ đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng tổ chức hành chính Trung tâm Y tế huyện Thanh Ba, Bệnh viện Đa khoa huyện Thanh Ba tỉnh Phú Thọ đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập. Xin trân trọng cảm ơn tập thể Bác sĩ, cán bộ nhân viên các Phòng khám 103 Tỉnh Phú Thọ đã động viên giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Trịnh Xuân Tráng, người thầy đã tận tình hướng dẫn , bổ sung những kiến thức khoa học và phương pháp nghiên cứu góp phần quan trọng để tôi hoàn thành luận văn. Xin trân trọng cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, người thân và gia đình đã động viên, khuyến khích tôi trong suốt quá trình học tập. Xin trân trọng cảm ơn. Thái Nguyên, ngày 6 tháng 12 năm 2012 Tác giả Lê Quốc Tuấn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các ký hiệu, các từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình ĐẶT VẤN ĐỀ . Tăng huyết áp nguyên phát ở người lớn tuổi . Các yếu tố nguy cơ tăng huyết áp . Chẩn đoán tăng huyết áp . Tổn thương cơ quan đích do tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hoá . Khái niệm về hội chứng chuyển hoá . Cơ chế bệnh sinh của hội chứng chuyển hoá . Tình hình nghiên cứu hội chứng chuyển hoá trong và ngoài nước ở bệnh nhân tăng huyết áp. Mối liên quan giữa tăng huyết áp, hội chứng chuyển hóa với bệnh tim mạch . Tăng huyết áp và bệnh tim mạch . Hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch . ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tượng nghiên cứu . 23 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu . Tiêu chuẩn loại trừ . Địa điểm và thời gian nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu:. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu . Chỉ tiêu nghiên cứu . Một số thông số chung . Chỉ tiêu lâm sàng . Chỉ tiêu cận lâm sàng . Phương pháp thu thập số liệu . Đo một số chỉ số nhân trắc . Xét nghiệm sinh hóa: . Chẩn đoán HCCH ở bệnh nhân THA: . Làm điện tim . Tìm tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân THA: . Vật liệu nghiên cứu . Xử lý số liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Đặc điểm chung ở bệnh nhân tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp . Tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm chung ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Tuổi và giới . 52 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www. Các chỉ số nhân trắc ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Rối loạn glucose máu lúc đói ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Tỷ lệ hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có thừa cân và béo, béo bụng . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có rối loạn glucose máu lúc đói . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có rối loạn lipid máu . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát nam có hút thuốc lá . Tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có hội chứng chuyển hóa . Tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát . Tổn thương não ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có hội chứng chuyển hóa. Tổn thương thận ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có hội chứng chuyển hóa. Tổn thương tim ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có hội chứng chuyển hóa. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO . Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn CÁC CHỮ VIẾT TẮT AACE Hội các nhà nội tiết lâm sàng Hoa Kỳ (American Association of CIinical Endocinologists). BMI Chỉ số khối cơ thể (Body mass index). BTM Bệnh tim mạch. CDC Trung tâm phòng chống và kiểm soát bệnh tật của Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention). CRP C-reative protein. CS Cộng sự. ĐMV Động mạch vành. ĐQN Đột quỵ não. EGIR Nhóm nghiên cứu kháng insulin của châu Âu (European Group for Study of Insulin Resistance). HATT Huyết áp tâm thu. HATTr Huyết áp tâm trương. HCCH Hội chứng chuyển hóa (Metabolic syndrome). HDL-C Lipoprotein tỉ trọng cao (High Density Lipoprotein cholesterol). HTL Hút thuốc lá IDF Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (International Diabetes Federation). JNC Uỷ ban tăng huyết áp quốc tế của Hoa Kỳ (Joint National Committee). LDL-C Lipoprotein tỉ trọng thấp (Low Density Lipoprotein cholesterol). LNT Loạn nhịp tim. NCEP Chương trình giáo dục quốc gia về cholesterol của Hoa Kỳ (National Cholesterol Education Program). NMCT Nhồi máu cơ tim. OR Tỉ suất chênh (Odds ratio). RLGMLĐ Rối loạn glucose máu lúc đói. RLLP Rối loạn lipid. TC Cholesterol toàn phần. THA Tăng huyết áp. TMCT Thiếu máu cơ tim. TNFα Yếu tố hoại tử u (Tumor necrosis factor alpha). VB Vòng bụng. WHO Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization). WHR Tỉ lệ vòng bụng/vòng mông (Waist hip ratio). YTNC Yếu tố nguy cơ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn DANH MỤC CÁC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 1. Các tiêu chuẩn chẩn đoán HCCH hiện nay . Đặc điểm tuổi và giới của bệnh nhân tăng huyết áp. Một số yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp nguyên phát . Các chỉ số nhân trắc ở bệnh nhân tăng huyết áp . Mạch, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và phân độ tăng huyết áp ở bệnh nhân tăng huyết áp . Nồng độ Glucose, Cholesterol toàn phần, HDL-C, LDL-C, Trigyceride và Ure, Creatinin máu ở bệnh nhân tăng huyết áp . Tăng nồng độ Cholesterol toàn phần, LDL-C, Trigyceride, giảm HDL-C và rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có BMI ≥ 23 và nhóm có BMI < 23 . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp theo phân độ chỉ số BMI . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có tăng WHR và không tăng WHR . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có tăng Cholesterol toàn phần máu . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có tăng LDL-C máu . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có giảm HDL-C máu . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có tăng Triglyceride máu . Tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp .46 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www. Biến đổi điện tim ở bệnh nhân tăng huyết áp . Phân độ nguy cơ 10 năm bệnh động mạch vành theo Framingham ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa . Tần suất nguy cơ cao, rất cao 10 năm bệnh động mạch vành theo thang đểm Framingham ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa .51 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Trang Biểu đồ 1.1: Tỷ lệ có HCCH ở một số quốc gia trên thế giới . Tỷ lệ có HCCH ở một số quốc gia châu Á (Thống kê IDF: 2006). Phân bố bệnh nhân tăng huyết áp theo giới . Protein niệu ở bệnh nhân tăng huyết áp . Phân độ tăng huyết áp ở bệnh nhân tăng huyết áp . Rối loạn lipid máu ở bệnh nhân tăng huyết áp . Rối loạn Glucose máu lúc đói ở bệnh nhân tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp phân theo giới . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh tăng huyết áp phân theo độ tuổi . Hội chứng chuyển hóa ở bệnh nhân tăng huyết áp theo phân độ tăng huyết áp . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có rối loạn Glucose máu lúc đói . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có rối loạn Lipid máu . Hội chứng chuyển hóa ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp nam có hút thuốc lá . Phân độ nguy cơ bệnh động mạch vành theo thang điểm Framingham . Tổn thương não ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa . Tổn thương thận ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa . Tổn thương tim ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa . Tần suất nguy cơ 10 năm bệnh động mạch vành theo thang điểm Framingham ở nhóm bệnh nhân tăng huyết áp có hội chứng chuyển hóa .
