Chương 1: Lý luận chung về dinh dưỡng trẻ em và vai trò của báo chí đối với vấn đề dinh dưỡng trẻ em Chương 2: Khảo sát vấn đề dinh dưỡng của trẻ em trên báo chí Việt Nam hiện nay Chương 3: Một số kiến nghị nhằm phát huy vai trò của báo chí trong công tác tuyên truyền dinh dưỡng trẻ em. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ DINH DƢỠNG TRẺ EM VÀ VAI TRÒ CỦA BÁO CHÍ ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ DINH DƢỠNG TRẺ EM 1. Dinh dưỡng Con người là một thực thể sống, nhưng sự sống của con người không thể tồn tại được nếu con người không có dinh dưỡng thường xuyên. Dinh dưỡng là nhu cầu sống hàng ngày của con người, trẻ em cần dinh dưỡng để phát triển thể lực và trí lực, người lớn cần dinh dưỡng để duy trì sự sống và làm việc, hay nói cách khác, dinh dưỡng quyết định sự tồn tại và phát triển của cơ thể.
Vậy, “Dinh dưỡng là một quá trình phức hợp bao gồm việc đưa vào cơ thể những thức ăn cần thiết qua quá trình tiêu hóa và hấp thụ để bù đắp hao phí năng lượng trong quá trình hoạt động sống của cơ thể, tạo ra sự đổi mới các tế bào và mô cũng như điều tiết các chức năng sống của cơ thể”[3,tr. Trẻ em Theo Từ điển Xã hội học, trẻ em đó là nhóm ở trong quá trình xã hội hóa tiếp nhận những kỹ năng và tri thức để có thể tham gia hoạt động xã hội độc lập , nói đúng hơn đó là nhóm ở trong giai đoạn đầu tiên của xã hội hóa. Về luật pháp người ta coi đó là vị thành niên. Ngay từ khi xã hội loài người hình thành, đã có những quan niệm cho rằng trẻ em là những cá thể còn non nớt cả về thể chất lẫn tinh thần.
Một thời kỳ dài trong lịch sử, trẻ em chỉ được coi như những cá thể phụ thuộc, thậm chí bị coi như một tài sản riêng của các bậc cha mẹ, phụ thuộc vào cha mẹ và người nuôi dưỡng một cách thụ động. Trong thực tế có nhiều cách hiểu và vận dụng khác nhau khi xem xét, giải quyết những vấn đề liên quan đến quyền và bổn phận của trẻ em. Người ta 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thường sử dụng cụm từ “trẻ em”, “trẻ con” hay “trẻ thơ” để chỉ những người ở một độ tuổi nhất định trong giai đoạn đầu của con người. Ở góc độ khoa học, trẻ em được định nghĩa tuỳ theo góc độ tiếp cận của từng khoa học cụ thể, như trong triết học, trẻ em được xem xét trong mối quan hệ biện chứng với sự phát triển xã hội nên ở mọi thời đại, tương lai của quốc gia, dân tộc đều tuỳ thuộc vào việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
Đối với chuyên ngành xã hội học, trẻ em được xác định là người có vị thế, vai trò xã hội khác với người lớn, vì vậy, cần được xã hội quan tâm, tạo điều kiện sinh trưởng, nuôi dưỡng, bảo vệ, chăm sóc phát triển thành người lớn. Trong tâm lý học, khái niệm trẻ em được dùng để chỉ giai đoạn đầu của sự phát triển tâm lý - nhân cách con người. Dưới khía cạnh pháp lý, khái niệm trẻ em thường được tiếp cận theo độ tuổi. Điều này có nghĩa là một cá nhân có thể được coi là người lớn hay trẻ em phụ thuộc vào năm sinh của người đó tại thời điểm xác định.
Mặc dù còn có nhiều cách gọi tên hay vận dụng khác nhau nhưng chúng ta có thể thống nhất khái niệm trẻ em như sau: “Trẻ em là một thuật ngữ nhằm chỉ một nhóm xã hội thuộc về một độ tuổi nhất định trong giai đoạn đầu của sự phát triển con người”. Từ cách tiếp cận này, chúng ta có thể hiểu khái niệm về độ tuổi của trẻ em là khoảng thời gian đã tồn tại từ khi ra đời cho đến năm 16 theo pháp luật Việt Nam hoặc năm 18 tuổi theo pháp luật quốc tế. Điều 1, công ước Quốc tế Quyền trẻ em ghi rõ: “Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn”. Theo luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam quy định “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”, “Những người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên”.
Có thể thấy, độ tuổi từ 16-18 tuổi vẫn được các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam coi là chưa thành niên. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các giáo trình dinh dưỡng trẻ em cũng quy định cụ thể độ tuổi dinh dưỡng trẻ em từ sơ sinh đến 18 tuổi. Vậy, luận văn sẽ đề cập đến vấn đề dinh dưỡng trẻ em trong lứa tuổi từ sơ sinh đến 18 tuổi. Lựa chọn lứa tuổi dinh dưỡng như vậy phù hợp với các quy định của quốc tế cũng như các giáo trình dinh dưỡng đang được giảng dạy hiện nay.
Dinh dưỡng của trẻ em Dinh dưỡng chiếm một vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển cơ thể và giữ gìn sức khỏe của con người. Ở mỗi thời kỳ phát triển của một đời người, nhu cầu về dinh dưỡng hoàn toàn khác nhau, tuy nhiên việc đáp ứng nhu cầu ấy một cách hợp lý lại luôn luôn là vấn đề đáng chú ý, vì đó là nền tảng của sức khỏe. Điều này càng đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ, vì các sai lầm về dinh dưỡng trong giai đoạn ấu thơ có khi gây những hậu quả nghiêm trọng và không thể phục hồi kéo dài đến suốt đời. Vậy, “Dinh dưỡng trẻ em nghiên cứu ảnh hưởng của các chất dinh dưỡng đối với cơ thể trẻ em và xác định nhu cầu về các chất dinh dưỡng đó, nhằm giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, phòng tránh các bệnh do dinh dưỡng không hợp lý gây nên”[11, tr.
Dinh dưỡng trẻ em theo sách “Dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm” của Nhà xuất bản Y học năm 2004, “Giáo trình dinh dưỡng trẻ em” Nhà xuất bản Giáo dục và cuốn “Giáo trình dinh dưỡng trẻ em” Nhà xuất bản Đại học Quốc gia đều chia vấn đề dinh dưỡng cho trẻ em theo các nhóm tuổi: Dinh dưỡng trẻ em dưới 1 tuổi: dinh dưỡng của trẻ dưới 1 tuổi có ý nghĩa quan trọng tới sức khỏe và cả quá trình phát triển của trẻ. Trẻ dưới 1 tuổi có sự phát triển rất nhanh, nên cần đáp ứng cho trẻ đầy đủ chất dinh dưỡng về protein, lipit, gluxit, các vitamin và muối khoáng.tính theo cân nặng, nhu cầu 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ở trẻ cao hơn nhiều so với người lớn. Để cơ thể trẻ em phát triển tốt, đề phòng các bệnh tật, cần biết cách thực hành dinh dưỡng hợp lý. Dinh dưỡng trẻ nhỏ đến vị thành niên dinh dưỡng học đường.
Trong nhóm tuổi này, dinh dưỡng được chia nhỏ theo các lứa tuổi tương ứng như: dinh dưỡng nhóm tuổi từ 1-3 tuổi; dinh dưỡng nhóm tuổi từ 4-6 tuổi; nhóm tuổi từ 7-15 tuổi; dinh dưỡng nhóm tuổi từ 16-18 tuổi. Cơ thể trẻ em là cơ thể đang lớn và trưởng thành, quá trình trưởng thành của trẻ em đòi hỏi phải được cung cấp đầy đủ năng lượng, các chất dinh dưỡng để kiểm soát sự phát triển của cơ thể. Nếu thiếu dinh dưỡng, cơ thể sẽ chậm lớn, chậm phát triển. Kéo dài tình trạng trên sẽ dẫn đến sụt cân, suy dinh dưỡng.
Ngược lại, nếu thiếu dinh dưỡng sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh béo phì, tim mạch, cao huyết áp….Vì vậy, dinh dưỡng hợp lý là vấn đề vô cùng quan trọng đối với sức khỏe trẻ em. Việc cung cấp đầy đủ các yếu tố dinh dưỡng cho cơ thể trẻ em là rất cần thiết. Khái quát về dinh dƣỡng trẻ em và thực tiễn tại Việt Nam: 1. Vấn đề dinh dưỡng trong quyền được chăm sóc của trẻ em: Trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nước ta, công tác bảo vệ, giáo dục và chăm sóc trẻ em luôn được coi trọng.
Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn công ước Quốc tế về quyền trẻ em của Liên hợp quốc. Kể từ ngày 02 09 1990, Công ước này bắt đầu có hiệu lực, 30 ngày sau đã có 20 quốc gia phê chuẩn. Đến nay đã có 191 quốc gia phê chuẩn bản Công ước này. Trong lịch sử nhân loại, đây là công ước được các nước phê chuẩn, tham gia ký nhanh chóng nhất.
Theo công ước này, trẻ em có các quyền cơ bản và các nước thành viên có nghĩa vụ phải đảm bảo việc thực hiện các quyền đó. Việc Việt Nam tham gia công ước ngay từ khi 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ban hành đã chứng tỏ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với trẻ em. Công ước quốc tế về quyền trẻ em là văn bản đầu tiên đề cập toàn diện và chính xác về mặt pháp lý các quyền trẻ em theo hướng tiến bộ và nhân đạo trên cơ sở thừa nhận trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ giúp đỡ đặc biệt. Thực hiện công ước, Việt Nam đã xúc tiến việc thực hiện quyền trẻ em một cách toàn diện.
Điều 17 nói rằng: “Các quốc gia thành viên công nhận chức năng quan trọng của các phương tiện thông tin đại chúng và phải đảm bảo rằng trẻ em được thu nhận thông tin và tư liệu từ nhiều nguồn quốc gia và quốc tế khác nhau, đặc biệt là những thông tin tư liệu nhằm mục đích cổ vũ cho lợi ích xã hội, tinh thần và đạo đức cũng như sức khoẻ về thể chất và tinh thần của trẻ em”. Trẻ em luôn là lớp "công dân đặc biệt" được Hồ Chí Minh dành sự quan tâm cụ thể, sâu sát. Cho dù ở vào những giai đoạn gay go nhất của cách mạng, cho dù bận trăm công, nghìn việc, quan tâm đến công tác chăm sóc trẻ em là một trong những công việc Bác thường làm, được Bác coi là quan trọng và luôn thường trực trong suy nghĩ, việc làm của Người. Chăm lo cho thế hệ trẻ, cho trẻ em được thể hiện trong phong cách sống, trong đạo đức, trong thế giới quan khoa học của Hồ Chí Minh.
Trẻ em là hiện tại, là một cá thể, có nhu cầu cần được tôn trọng và bảo vệ. Đối với Hồ Chí Minh, người đã nâng tầm trẻ em lên vị thế của những công dân nhỏ tuổi. Khi nước nhà có được vị thế độc lập thì "Các em đã thành những người tiểu quốc dân của một nước độc lập"[13, tr.