DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN Tran Thi Sen LE CUOI HOI CUA NGUOI SAN DIU Ở HUYỆN TAM DAO - TINH VĨNH PHÚC: TRUYEN THONG VA BIEN DOI LUAN VAN THAC Si LICH SU Hà Nội - 2018 DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NHAN VAN Tran Thi Sen LE CUOI HOI CUA NGUOI SAN DIU Ở HUYỆN TAM DAO - TINH VĨNH PHÚC: TRUYEN THONG VA BIEN DOI Chuyên ngành: Lịch sử Văn hóa Việt Nam Mã số: Thí điểm LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Hương Thảo XÁC NHẬN HỌC VIÊN Đà CHỈNH SỬA THEO GOP Y CUA HOI DONG Giáo viên hướng dẫn Chủ tịch hội đồng chấm luận văn thạc sĩ khoa học TS. Đỗ Thị Hương Thảo GS. Nguyễn Quang Ngọc Hà Nội - 2018 LOI CAM DOAN Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của TS. Đỗ Thị Hương Thảo. Những tư liệu trong luận văn được khai thác, thu thập từ địa bàn nghiên cứu và các tài liệu tham khảo được trích dẫn đầy đủ. Luận văn chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về luận văn này. Hà Nội ngày tháng năm 2018 Học viên Trần Thị Sen LOI CAM ON Để hoàn thành luận văn: “Lễ cưới hỏi truyền thống của người Sán Diu ở Tam Đảo - Vĩnh Phúc: Truyền thống và biến đổi”, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới những người đã luôn đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong hành trình hoàn thiện luận văn của mình. Lời cảm ơn đầu tiên, tôi muốn gửi tới là các thầy, cô giáo khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành các thủ tục đào tạo. Đây là môi trường đã cho tôi nhiều trải nghiệm và cũng là nơi giúp tôi hiểu ra răng: học tập và nghiên cứu khoa học là một hành trình cần thực sự chú tâm. Tiếp đến, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ủy ban nhân dân các xã Yên Dương, Bồ Lý, Đạo Trù và nhân dân tại các địa bàn nghiên cứu đã tạo điều kiện, hỗ trợ và giúp đỡ tôi nhiệt tình trong suốt quá trình điền dã, tìm hiểu đề lấy tư liệu viết luận văn. Tôi đã rất xúc động khi ông Trần Văn Sông, bác Trần Thị Bảy, bác Lưu Thị Vòng. đã bỏ cả công việc đồng áng để dành hàng giờ hỗ trợ tôi tìm kiếm các tư liệu về đám cưới của đồng bào mình. Thậm chí nhiều người đã không ngần ngại “lục tung” tủ đồ và chiếc hòm gỗ đựng đồ của gia đình để cho tôi xem và chụp lại những tư liệu quý giá về đám cưới vẫn được gia đình giữ gìn từ năm 1982 đến nay. Tôi đã thực sự được những con người ấy tiếp thêm ý chí để tiếp tục hành trình viết luận văn. Trong quá trình làm luận văn, nhiều lúc tôi đã có ý định từ bỏ, bởi áp lực quá lớn từ công việc nhưng cứ nghĩ lại những hỗ trợ và công sức mà người hướng dẫn tôi - TS Đỗ Thị Hương Thảo bỏ ra thì tôi lại luôn nhắc mình không được bỏ cuộc, phải cô gắng và tiếp tục hoàn thành luận văn. Cảm ơn cô vì những lần thức đêm giúp em sửa bản thảo, cảm ơn cô vì đã luôn động viên và khích lệ để em có thê hoàn thành luận văn một cách tốt nhất. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân và bạn bè đã luôn động viên và khuyến khích và tạo điều kiện tốt nhất đề tôi có thể hoàn thiện luận văn này. Con muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới bà, mẹ và hai thím vì những chia sẻ chân thành về ngày cưới của tộc người mình. Cảm ơn mẹ và hai thím đã bỏ công việc và không ngại khó khăn đưa con đến nhà của nhiều ông bà, cô chú trong các xã để phỏng vấn và tìm tư liệu. Nếu không có sự giúp đỡ của mọi người thì con không thê hoàn thành luận văn nay. Tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn tới chồng mình - người đã luôn ở bên, hỗ trợ và động viên tôi những lúc khó khăn nhất. Cảm ơn anh vì sự khích lệ chân thành. Tôi muốn gửi lời cảm ơn cuối cùng tới những người bạn đã hỗ trợ và đồng hành với tôi trong suốt quá trình học tập và làm luận văn, đó là những học viên cao học trong lớp Lịch sử Văn hóa Việt Nam. Cảm ơn Lý Viết Trường vì luôn là người hỗ trợ giải đáp thắc mắc cho chị, cảm ơn các chị Trần Ái Vân, chị Hoàng Thị Hoa, chị Lê Thị Mơ Mận đã luôn động viên, khích lệ em trong hành trình viết luận văn vắt vả. Mặc dù đã rất cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Kính mong nhận được sự thông cảm cùng những nhận xét, góp ý quý báu của thầy cô và các bạn. Xin tran trong cam on! Hà Nội ngày tháng nam 2018 Học viên Trần Thị Sen MUC LUC MO DAU ossessssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssesssesssees 1 L. LY do Chon 46 tai ce. Lich sir nghién COU Van d@. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp và lý thuyết nghiên cứu.---:---¿¿©+++z+zx+zx++zx++zxzzzed 11 069)0ì156›(0)0980)12010%: dá. Cấu trúc luận văn.----:-++++2+++2EE 2E tEEEttErrrrtttrrrtrirrrrrrrrrre 15 Chuong 1. KHAI QUAT VE NGUOI SAN DiU O TAM DAO - VĨNH PHÚC. Vài nét về địa ban nghi6n CU. Vi tri 1a LY a-d. Người Sán Dìu ở Tam ĐảO. -- --- -c ST 1H ng HH kg re 24 1. Tên gọi và nguồn gỐC .---2- 2 ©5£+SE+SE‡EE£EE2EEEEEEEE211211221 7121. Địa bàn sinh sống và phân bố dân cư. Đời sống kinh tế - xã hội - văn hóa. LE CUOI HOI TRUYEN THONG CUA NGUOI SAN DIU O TAM DAO VINH PHUC . Quan niém vé hén nhan cia ngudi Sdn Diu o. Nguyén tac trong hon nhan cia ngudi Sdn Diu. Các nghi lễ trong CUGI AOL. Truc KAI CUO. TrONG NYAY CƯỚI.- ce 5 1H TH HT TH TH HH 60 2. SaU NYAY CƯỚI. Go HH net 71 Ti@u KẾ CHƠI 2 . NHUNG BIEN DOI TRONG LE CUOI HOI CUA NGUOI SAN DIU O TAM DAO - VINH PHUC. Biến đổi trong quan niệm hôn nhân và nguyên tắc kết hôn. Về quan niệm hôn nhân. Nguyên tắc kết hôn.-- ¿- 2 ¿+ k+SE+EE9EE+EE2EE2E12117121217111111. Biến đồi trong thực hành nghi lễ cưới hỏi . Về thời gian chuẩn bị và tổ chức trong đám cưới . Thay doi vé nghi 1é Cot oo. Đăng kí kết hôn trước khi cưới. Quà mừng trong đắm CƯỚI. Trang phục mặc ngày CƯỚII. - --- «<< 13kg nhiệt 98 UY G0006 0n. Sinh hoạt văn nghệ trong đám CƯỚI. Những biến đổi khác. Kết hôn liên tộc .---:- 2+ 5+2 +EE+EE££EECSEEEEEEE711221211212 221221 xe 106 3. Tiêu chuẩn ưu tiên khi lựa chọn bạn đời . Độ tuổi kết hôn lần đầu . Nguyên nhân của sự biến đổi trong nghi lễ cưới hỏi của người Sán Dìu. Từ sự phát triển kinh tế - xã hội . Tu chinh sdch cia nha nO . Từ nhận thức của người dÂn. Từ sự giao lưu kinh tế - văn hóa - xã hội . Một vài đề xuất kiến nghị.-- 2-2 s2 e2 E2EEEEEEEEEEE2E1EEE2E2EEerkrrkee 121 Tiểu Ket CHONG 3 vesessecseessessecsscssessessesssessessessscssessesssssscssessessssssesscsaceassssessceacessessees 123 0n . 124 TÀI LIỆU THAM KHẢO.--°-° 5£ 2£ ©S£©se©Se£Ess£EssEssevssezssersesssere 128 0:0800920072. 133 DANH MUC BAN DO Ban d6 1. Ban d6 hanh chinh tinh Vinh PhUc. Ban d6 hanh chinh huyén Tam Dao . Phân bố các tộc người thiểu số ở Vĩnh Phúc năm 2010.- 29 DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Đơn vị hành chính, diện tích, dân số ở các huyện của tỉnh Vĩnh Phúc 0002000. Số lượng người Sán Dìu ở xã Đạo Trù - Tam Đảo . Số lượng người Sán Dìu ở xã Yên Dương - Tam Đảo. Số lượng người Sán Dìu ở xã Bồ Lý - Tam Đảo. Của hồi môn dành cho cô dâu khi cưới.-- 2 + +22: 102 DANH MUC BIEU DO Biểu đồ 3. Quyền quyết định hôn nhân của người Sán Dìu ở Tam Đảo . Chung sống với cha mẹ sau hôn nhân của người Sán Dìu. Thay đôi về nghi lễ trong đám cưới của người Sán Dìu. Tương quan giữa việc đăng kí kết hôn và thời gian kết hôn. Tỉ lệ các cặp vợ chồng người Sán Dìu ở 3 xã Yên Dương, Bồ Lý, Đạo Tru dang kí kết hôn bổ sung giai đoạn 2001 - 2004. Tương quan giữa quà mừng đám cưới và thời gian kết hôn. Tương quan giữa mức độ hỗ trợ đồ mừng với chỉ phí bỏ ra. Trang phục truyền thống trong đám cưới của người Sán Dìu. Tỷ lệ người dự đám cưới mặc trang phục truyền thống. Tương quan giữa của hôi môn của cô dâu chú rê với thời gian kết hôn. Hát Soọng cô trong đám cưới hiện nay của người Sán Dìu. Tỉ lệ người Sán Dìu kết hôn với tộc người khác. Thái độ của người thân khi có anh, em họ hàng kết hôn với tộc ðan0 841111. Độ tuổi kết hôn lần đầu của người Sán Dìu ở Tam Đảo. Tương quan giữa trình độ học vấn và độ tuổi kết hôn lần đầu . 112 DANH MUC CHU VIET TAT CP Chinh phu CD Cao dang DH Dai hoc ND Nghi dinh NXB Nha xuat ban TH Tiéu hoc THCS Trung hoc cơ sở THPT Trung hoc phô thông TC Trung cấp UBND Ủy Ban nhân dân MO DAU 1. Lý do chọn đề tài Vĩnh Phúc là tỉnh thuộc trung du miền núi phía Bắc, là nơi định cư của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, gồm những tộc người như: Cao Lan, Dao, Sán Chay, Sán Dìu. trong đó người Sán Dìu là tộc người thiểu số chiếm tỉ lệ lớn nhất khoảng 91,82% tộc người thiểu số của toàn tỉnh [19; tr. Người Sán Dìu ở Vĩnh Phúc tập trung chủ yếu ở các huyện Tam Đảo, Bình Xuyên, Lập Thạch và thị xã Phúc Yên nhưng đông nhất là ở huyện Tam Đảo. Cũng như nhiều tộc người khác, người Sán Dìu có những phong tục tập quán truyền thông riêng biệt và có nhiều nét văn hóa đặc sắc, hấp dẫn cần được bảo tôn, giữ gìn và phát triển trong bối cảnh hiện nay. Nghiên cứu người Sán Dìu nói chung và nghiên cứu về văn hóa người Sán Dìu nói riêng sẽ có thêm những hiểu biết rõ nét về truyền thống văn hóa của các tộc người thiểu số. Trong số rất nhiều các phong tục, tập quán khác nhau thì cưới hỏi được xem là một trong những phong tục quan trọng trong nghi lễ vòng đời người của người San Diu.
