Chương 1: Khái quát về người Sán Dìu ở Tam Đảo - Vĩnh Phúc. Chương 2: Lễ cưới hỏi truyền thống của người Sán Dìu ở Tam Đảo - Vĩnh Phúc. Chương 3: Những biến đổi trong lễ cưới hỏi của người Sán Dìu ở Tam Đảo - Vĩnh Phúc hiện nay. 15 CHUONG 1 KHÁI QUÁT VỀ NGƯỜI SÁN DÌU Ở TAM DAO - VINH PHUC 1.
Vài nét về địa bàn nghiên cứu 1. Vị trí địa lý Vĩnh Phúc là tỉnh nằm trong khu vực châu thổ sông Hồng, thuộc trung du và miền núi phía Đắc, có tọa độ từ 21 độ 25 phút (tại xã Đạo Trù - huyện Tam Đảo) đến 21 độ 19 phút (tại xã Trung Hà - huyện Yên Lạc) vĩ độ Bắc, từ 105 độ 109 phút (tại xã Bạch Lưu - huyện Sông Lô) đến 105 độ 47 phút (tại xã Ngọc Thanh - thị xã Phúc Yên) kinh độ Đông [56, tr. Vĩnh Phúc tiếp giáp với 4 tỉnh, thành phó, trong đó phía Bắc giáp tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang, đường ranh giới là dãy núi Tam Đảo, phía Tây giáp Phú Thọ ranh giới tự nhiên (qua Sông Lô), phía Đông và phía Nam giáp Thủ đô Hà Nội. Bản đồ hành chính tỉnh Vĩnh Phúc = BAN PO HANH CHINH TUYẾN QUANG TINH VINH PHUC Tú LÔ: 1:70 no Nguồn: [hftps:/winhphuc.vn] 16 Trước khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 15/2008/QH 12 ngay 29/5/2008 chuyền toàn bộ huyện Mê Linh về thành phố Hà Nội, Vĩnh Phúc có diện tích tự nhiên là 137.147 km”, gồm 9 đơn vị hành chính: thành phố Vĩnh Yên, thị xã Phúc Yên và 7 huyện: Lập Thạch, Tam Dương, Bình Xuyên, Tam Đảo, Vĩnh Tường, Yên Lạc và Mê Linh.
Sau khi Chính phủ điều chỉnh địa giới tỉnh theo Nghị quyết của Quốc hội, diện tích tự nhiên của Vĩnh Phúc giảm xuống con 123.176 km’, với 9 đơn vị hành chính (1 thành phó, 1 thị xã và 7 huyện) là: thành phố Vĩnh Yên, thị xã Phúc Yên và các huyện: Bình Xuyên, Lập Thạch, Sông Lô, Tam Dương, Tam Đảo, Vĩnh Tường, Yên Lạc; tổng cộng có 113 xã, 24 phường và thị tran [56, tr. Trong số các đơn vị hành chính của tỉnh, Tam Đảo là một trong những huyện được thành lập muộn nhất. Huyện Tam Đảo nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Vĩnh Phúc, phía Đông Nam giáp với huyện Bình Xuyên, phía Tây Nam giáp với huyện Tam Dương, phía Tây giáp với huyện Lập Thạch, phía Tây Bắc giáp với huyện Sơn Dương (Tuyên Quang), phía Bắc giáp với huyện Đại Từ (Thái Nguyên). Tam Đảo cách thủ đô Hà Nội khoảng 60 km, cách sân bay quốc tế Nội Bài 40 km, có tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai chạy qua, có điều kiện kết nối các tuyến du lịch với các tỉnh Hà Nội, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ và Lào Cai.
VỊ trí địa lý này giúp Tam Đảo có điều kiện giao thương với thủ đô và các vùng lân cận một cách thuận lợi. Bản đồ hành chính huyện Tam Dao BAN DO HANH CHINH | HUYEN TAM BAO- TINH VINH PHÚC Tủ ©Ð: 130m * ". \, eh ~ Thần tayền hhna yêu —. Lịch sử Là huyện miền núi của tỉnh Vĩnh Phúc, địa danh Tam Đảo gắn liền với truyền thống lịch sử - văn hóa của dân tộc Việt Nam ngay từ buổi đầu dựng nước và giữ nước.
Căn cứ vào hiện vật khảo cô là các trống đồng Hê - go loại I đã phát hiện ở xã Đạo Trù và xã Minh Quang, cùng với những truyền thuyết dân gian địa phương, có giả thuyết cho răng Tam Đảo là một trong những địa bàn cư trú của người Việt cổ. Trong các thời kì lịch sử khác nhau, địa giới hành chính của huyện Tam Đảo đã có nhiều lần thay đổi, chia tách, hợp nhất. Trong thời kì Bắc thuộc, dưới sự cai trị của các chính quyền phong kiến phương Bắc, Tam Đảo là địa giới hành chính thuộc huyện Mê Linh. Đến thế ki XII - XIII, Tam Đảo được xếp vào địa giới hành chính của quận Phong Châu.
Nhưng đến cuối thời Trần, Tam Đảo lại thuộc huyện Dương, trấn Tuyên Quang và huyện Bình Lệ Nguyên, trấn Thái Nguyên. Sang đến thời Hậu Lê, Tam Dao thuộc huyện Tam Dương, phủ Doan Hùng, trần Sơn Tây và huyện Bình Tuyên, trần Thái Nguyên. Dưới thời Nguyễn, Tam Đảo thuộc phủ Vĩnh Tường, tinh Sơn Tây và huyện Bình Tuyền, phủ Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Dưới thời Pháp thuộc, Tam Đảo là đơn vị hành chính thuộc Tam Dương và Bình Xuyên và đạo Vĩnh Yên.
Đến năm 1899, Tam Đảo trở thành đơn vị hành chính trực thuộc đạo Vĩnh Yên và cũng từ đây, Tam Đảo trở thành vùng đất kiên cường chống thực dân Pháp xâm lược. Nơi đây đã trở thành căn cứ của nhiều nghĩa quân như: Hoàng Hoa Thám, Đội Cấn. Phong trào cách mạng của nhân dân Tam Đảo phát triển mạnh ở nhiều địa phương. Trong phong trào giải phóng dân tộc từ 1939 - 1945, tuy bị thực dân Pháp đàn áp dã man nhưng ở nhiều làng xã của huyện Tam Đảo đã thành lập được các tô chức Việt Minh, các đoàn thê cứu quốc, các đội tự vệ.
Tam Đảo còn là căn cứ kháng chiến của huyện, tỉnh, Trung ương của nhiều thời kì sau. Nhân dân và các dân tộc ở Tam Đảo đã tích cực tham gia hưởng ứng các phong trào cách mạng. 19 Trong cao trào kháng Nhật cứu nước, hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương, nhân dân Tam Đảo đã tham gia phá kho thóc của Nhật để cứu đói, như các phong trào ở kho thóc Cầu Tre (Hồ Sơn); Miêu Duệ, Ấp Đồn (Đại Đình); Đồng Bùa, Đồng Hội (Tam Quan). Nhân dân Tam Đảo còn tô chức đấu tranh vũ trang; nhiều trận đánh làm địch khiếp SỢ.
Cuối tháng 8/1945, chính quyền cách mạng ở địa phương đã hoàn toàn làm chủ mảnh đất của mình, chế độ áp bức bất công đã bị đập tan. Sau cách mạng tháng 8/1945, Tam Đảo đã bắt đầu xây dựng và củng cô chính quyền địa phương. Đến cuối năm 1946, về cơ bản, an ninh trật tự ở Tam Đảo đã được ồn định. Từ năm 1947 - 1949, cũng như nhiều huyện khác trong tỉnh, Tam Đảo với tư cách là đơn vị hành chính trực thuộc đạo Vĩnh Yên đã đóng góp một phần không nhỏ nghĩa vụ hậu phương cho cuộc kháng chiến.
Nhân dân các xã đã làm tốt công tác đón tiếp và giúp đỡ bằng những việc làm thiết thực như nhường nhà cửa ruộng vườn để các cơ quan nhanh chóng ồn định nơi ở, nơi làm việc, có địa điểm cất giấu tài liệu kho tàng vũ khí. Tiêu biểu là các xã: Hồ Sơn, Tam Quan, Đại Đình. đã xây dựng được nhiều trại tản cư, nhiều nhà cửa giúp đồng bào làm ăn sinh sống. Bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp, nhân dân và các dân tộc ở Tam Đảo đã kiên cường chống trả lại các đợt vây quét đánh chiếm của địch.
Tuy nhiên, với ưu thế về quân sự, địch đã nhanh chóng chiếm được một số địa bàn then chốt trên địa bàn tỉnh. Kê từ đây, một số xã của huyện Tam Đảo chuyển thành vùng bị chiếm đóng và kìm kẹp của địch. Do vậy, địa bàn huyện Tam Đảo chia thành hai vùng rõ rệt: vùng tự do (gồm các xã: Đại Đình, Tam Quan, Tam Đảo, Hồ Sơn và Hợp Châu) và vùng tạm chiếm. Từ thực tế đó, huyện ủy đã đề nhiệm vụ cụ thể của từng vùng.
Trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, nhân dân Tam Đảo đã tích cực đóng góp sức người, sức của cho thắng lợi vẻ vang của dân tộc. 20 Sau năm 1954, nhất là sau cải cách ruộng đất năm 1955, địa giới hành chính của Tam Đảo có sự thay đồi liên quan đến các xã: Bồ Lý, Đạo Trù, Yên Dương, Đại Đình, Hồ Sơn, Hợp Châu, Tam Quan, Minh Quang với sự tách nhập vào các huyện lỊ khác nhau nhưng cơ bản địa giới hành chính của huyện vẫn được duy trì. Bước sang thời kì chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975), trên đà thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Tám, nhân dân huyện Tam Đảo đã tiếp tục thực hiện nhiệm vụ kháng chiến và kiến quốc. Từ năm 1964 - 1968, đề quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, nhiều nơi năm trong kế hoạch đánh phá của địch như: Yên Dương, Đạo Trù, Tam Đảo, Tam Quan.
Nhân dân và các tộc người ở Tam Đảo đã tích cực chủ động, bám trụ và đào được hàng trăm hầm trú ân dé tránh sự truy quét của địch. Huyện Tam Đảo còn là nơi tản cư an toàn và là nơi đón tiếp nhiều bộ, ngành của Trung ương và các gia đình về tản cư. Tiếp nối truyền thống anh dũng, quân dân Tam Đảo dưới sự lãnh đạo của Đảng đã nêu cao tỉnh thần cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu. Trong 4 năm chống chiến tranh phá hoại, quân và dân Tam Đảo đã bắn rơi nhiều máy bay của địch, tiêu biểu là trận địa 12.7 ly trên núi San Chay Thòi của trung đội dân quân dân tộc xã Đạo Trù bắn rơi máy bay phản lực F4D của địch.
Đồng bào dân tộc Sán Dìu đã có những đóng góp không nhỏ trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ tổ quốc. Từ sau năm 1975, cùng với đồng bào cả nước, nhân dân huyện Tam Đảo chuyên sang giai đoạn thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Cũng kể từ đây việc phân tách các đơn vị hành chính của huyện được tính đến. Từ sau quyết định số 178 - CP ngày 5/7/1977 của Hội đồng Chính phủ, địa danh huyện Tam Đảo (cũ) được thành lập trên cơ sở hợp nhất huyện Lập Thạch với huyện Tam Dương.
Đến ngày 26/2/1979, huyện Tam Dao (cit) lại được chia thành 2 huyện là Tam Đảo và Lập Thạch. Lúc này, huyện Tam Đảo gồm: thị trấn nông 21 trường Tam Đảo (vốn thuộc huyện Mê Linh) và các xã: Đại Đình, Tam Quan, Hồ Sơn, Hợp Châu, Hoàng Hoa, Kim Long, Hợp Hòa, An Hòa, Duy Phiên, Hoàng Đan, Hoàng Lâu, Vân Hội, Hợp Thịnh, Thanh Vân, Đạo Tú, Hướng Đạo, Đồng Tĩnh, cộng thêm các xã của huyện Mê Linh cắt sang: Minh Quang, Gia Khánh, Trung Mỹ, Thiện Kế, Sơn Lôi, Tam Hợp, Bá Hiến, Tam Canh, Quất Lưu, Thanh Lãng, Tân Phong, Phú Xuân, Đạo Đức, Hương Sơn. Vào 9/6/1998, huyện Tam Đảo lại được tách thành hai huyện là Tam Dương và Bình Xuyên. Như vậy, từ thời điểm này địa danh huyện Tam Đảo không còn ton tại [56, tr.
