Đặt vấn đề Đất nước ngày một phát triển, đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày một nâng cao. Cùng với đó, nhu cầu giải trí theo sở thích ngày càng cao, đặc biệt là nuôi những con vật kiểu dáng đáng yêu, dễ thương như chó, mèo ngày càng được phổ biến và yêu thích. Nhờ những đặc tính riêng của chúng như trung thành, thông minh, thân thiện nên chó được nuôi phổ biến ở nhiều nơi từ thành thị đến nông thôn với nhiều mục đích khác nhau như giữ nhà, làm bạn, phục vụ cho quân đội, an ninh quốc phòng, khoa học. Vì thế chó được nuôi dưỡng rộng rãi.
Cùng với sự tăng lên về số lượng và điều kiện nuôi dưỡng môi trường ở nước ta chưa tốt, tiêm phòng chưa cao nên tỉ lệ nhiễm bệnh trên ngày càng cao, trong đó bệnh ở đường hô hấp chiếm tỉ lệ không nhỏ, khả năng lây lan mạnh có thể tử vong nếu không được phát hiện và cứu chữa kịp thời. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của BCN khoa, cô giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành thực hiện đề tài: “Bệnh đường hô hấp trên chó đến khám tại Bệnh xá thú y cộng đồng và hiệu quả điều trị”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Xác định được tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên chó đến khám tại Bệnh xá thú y cộng đồng.
- Biết cách chẩn đoán, phòng và trị bệnh đường hô hấp trên chó tại Bệnh xá thú y cộng đồng. Yêu cầu - Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại Bệnh xá thú y. 2 - Biết cách vệ sinh, nuôi dưỡng, chăm sóc phòng bệnh cho chó đến khám, chữa bệnh tại Bệnh xá thú y. - Xác định được chó mắc bệnh và tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp trên chó đến khám tại Bệnh xá thú y.
- Biết cách phòng và điều trị bệnh đường hô hấp hiệu quả trên chó đến khám tại Bệnh xá. 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2.
Vị trí địa lý Bệnh xá thú y là một phần của Khoa Chăn nuôi Thú y Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên thuộc xã Quyết Thắng, TP Thái Nguyên. - Phía Nam giáp với khu Nuôi trồng thuỷ sản. - Phía Tây giáp với khoa Chăn nuôi thú y. - Phía Bắc giáp với Trại gia cầm và trung tâm cứu hộ động vật khoa Chăn nuôi thú y.
- Phía Đông giáp với khu hoa viên cây cành khoa Nông học. Điều kiện khí hậu Mang kiểu khí hậu của xã Quyết Thắng tỉnh Thái Nguyên. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, gồm 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông. Trong đó mùa khô và mưa là hai mùa chính.
Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình từ 25 – 31℃ lượng mua trung bình vào các tháng 5,6,7,8,9,10 là 189mm/tháng, ẩm độ trung bình từ 80 – 85%. Với khí hậu như vậy công tác phòng chống dịch bệnh là rất cần thiết. Mùa khô kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Nhiệt độ từ 12 - 26℃, độ ẩm trong khoảng 70 - 80%, khí hậu lạnh và khô đi cùng với đó là gió mùa đông bắc gây rét và sương muối ảnh hưởng tiêu cực đến cây trồng và vật nuôi.
Điều kiện đất đai Xã Quyết Thắng có tổng diện tích là 12,93 km². - Diện tích đất trồng lúa và hoa mà: 793ha. 4 - Diện tích đất lâm nghiệp khoảng: 319ha. - Diện tích đất chuyên dùng khoảng: 176ha.
Diện tích đất của xã Quyết Thắng không lớn. Chủ yếu là đất đồi núi dốc do thường xuyên bị xói mòn, rửa trôi nên năng suất cây trồng kém, nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Cùng với sự gia tăng dân số, cở sở hạ tầng ngày càng được xây dựng nhiều hơn… diện tích đất canh tác và đất hoang đang có xu hướng ngày một giảm dẫn đến việc chăn nuôi trồng trọt gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, trong những năm tới, ngành chăn nuôi và trồng trọt cần phải có sự hợp tác, kết hợp, phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất ngành công nghiệp.
Cơ sở vật chất 2. Mô tả sơ lược về bệnh xá thú y Được xây dựng từ năm 2013, là một phần của khoa Chăn nuôi thú y trường Đại học Nông Lâm. Từ năm 2014 đến 2015 bệnh xá nhận nhiệm vụ thực hành, thực tập cho sinh viên trong khoa. Từ năm 2016 đến nay, bệnh xá nhận thêm nhiệm vụ mới là tư vấn, khám chữa bệnh cho gia súc, gia cầm cho vật nuôi của người dân địa bàn thành phố Thái Nguyên cũng như những khu vực khác xung quanh vùng.
* Chức năng, nhiệm vụ: - Tư vấn khám chữa bệnh, cung cấp các dịch vụ về CNTY cho gia súc, gia cầm. - Phục vụ cho công tác thực hành, thực tập cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh. Điều kiện cơ sở vật chất Được xây dựng từ năm 2013 với tổng diện tích khoảng 300m². Bệnh xá Thú y cộng đồng có 9 phòng gồm phòng bệnh xá trưởng, phòng trực, phòng họp chung, kho vật tư, phòng khám tổng quát, phòng tư vấn, phòng chẩn đoán xét 5 nghiệm, phòng gia súc bệnh, phòng mổ.
Với các thiết bị phục vụ hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh xá như máy siêu âm, kính hiển vi, khí dung, tủ lạnh, máy sấy, đèn mổ, đèn ấm,… Từ năm 2016, bệnh xá mở thêm dịch vụ làm đẹp cho thú cưng như tạo mĩ, tắm, tỉa lông, cắt móng, vệ sinh tai, gửi thú cưng, triệt sản,… 2. Hoạt động sản xuất kinh doanh 2. Cơ cấu tổ chức của phòng khám Quản lí và điều hành trực tiếp bởi trưởng khoa, trực thuộc khoa Chăn nuôi thú y. Cán bộ làm trực tiếp tại bệnh xá có 3 người, 1 bác sĩ và 2 nhân viên phục vụ, sinh viên rèn nghề, sinh viên thực tập tốt nghiệp và người học việc.
Hoạt động sản xuất, kinh doanh của cơ sở thực tập trong 3 năm gần đây Trong 3 năm gần đây bệnh xá Thú y cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, khám, chữa bệnh, tiêm phòng, siêu âm, phẫu thuật, mổ đẻ triệt sản, spa chó mèo,… 2. Thuận lợi khó khăn 2. Thuận lợi Cán bộ thú y có bằng cấp, chuyên môn, kinh nghiệm nhiều năm trong nghề, trực thuộc khoa Chăn nuôi Thú y, độ uy tín cao. Khó khăn Những năm gần đây có rất nhiều phòng khám mới được xây dựng trên địa bàn thành phố Thái Nguyên với địa điểm thuận lợi, trang thiết bị mới, hiện đại và nhu cầu của khách hàng là tức thời, rất khó để họ có thể nghĩ đến việc sử dụng dịch vụ của Bệnh xá, tính cạnh tranh cao.
Tổng quan tài liệu 2. Đặc điểm sinh lý của chó 2. Thân nhiệt 6 Vũ Như Quán (2013) [12] cho biết, thân nhiệt là nhiệt độ cơ thể được đo qua trực tràng của gia súc khi con vật ở trạng thái nghỉ. Theo Vũ Như Quán (2011) [13], thân nhiệt của gia súc chỉ thay đổi trong phạm vi hẹp tùy thuộc vào tuổi, trạng thái sinh lý, bệnh lý, trạng thái thần kinh, theo mùa, bình thường thì sẽ ổn định.
Nhiệt độ cơ thể của động vật non cao hơn động vật trưởng thành, của động vật mang thai cũng cao hơn bình thường và nhiệt độ cơ thể của động vật cũng thay đổi theo chiều tăng trong mùa hè. Sự điều khiển của thần kinh thể dịch và trung ương góp phần điều hoà thân nhiệt. Theo Trần Cừ và Cù Xuân Dần. (1975) [3], con vật sẽ rơi vào trạng thái bệnh lý nếu quá trình sinh nhiệt và toả nhiệt mất cân bằng.
Ở trạng thái sinh lý bình thường thân nhiệt của chó là 38 – 38,5℃ ở chó trưởng thành, chó con là 38,5-39℃, thay đổi ±0,2℃ theo mùa hè hoặc đông (Vũ Như Quán 2011) [13]. Hồ Văn Nam (1997) [8] cho biết, tuỳ vào giai đoạn phát triển và tính chất của bệnh trong tình trạng bệnh lý thì thân nhiệt sẽ có sự thay đổi. Một số nguyên nhân như mất máu, sốt, hạ huyết áp do nhiễm khuẩn, truỵ tim, bị nhiễm lạnh do tác dụng hoá chất làm giảm thân nhiệt. Các bệnh truyền nhiễm từ vi khuẩn, virus, bị bệnh cảm nắng, cảm nóng, nhiệt độ môi trường quá cao làm tăng nhiệt độ cơ thể.
Yếu tố tuổi tác cũng ảnh hưởng đến thân nhiệt (Gia súc non thường có thân nhiệt cao hơn gia súc trưởng thành hay lớn hơn), gia súc cái thân nhiệt ở trạng thái bình thường cũng cao hơn gia súc đực. Hay do vận động nhiều hoặc có thai cũng làm cho thân nhiệt cao hơn. Ý nghĩa chẩn đoán: Ta có thể biết chính xác được con vật có bị sốt hay không qua việc kiểm tra thân nhiệt của nó (Nguyễn Thị Ngân và cs. Sốt nhẹ nếu thân nhiệt chỉ tăng 1 – 2℃, sốt rất nặng nếu từ 2 - 3℃.
Do vậy sau 7 khi đo thân nhiệt và biết mức độ sốt, chúng ta nhanh chóng tìm ra nguyên nhân gây bệnh và tính chất của bệnh, dự đoán mức độ khỏi bệnh và đánh giá tiên lượng điều trị. Trường hợp cấp tính thường cao, trường hợp nhẹ thì sốt vừa hoặc nhẹ. Tần số hô hấp (lần/phút) Theo Trần Cừ và Cù Xuân Dần (1975) [3], khi con vật yên tĩnh, số lần hít vào, thở ra trong một phút của con vật là tần số hô hấp của con vật đó. Nhưng cũng còn phải phụ thuộc vào các yếu tố như thời tiết, tầm vóc, trạng thái sinh, bệnh lí, tuổi, giống và cường độ trao đổi chất của con vật.
Chó trưởng thành có tần số hô hấp từ 10 - 20 lần/phút, chó con 18 – 20 lần/phút ở trạng thái thường. Một số yếu tố ảnh hưởng đến tần số hô hấp: Nhiệt độ môi trường: vào những hôm nóng trời, chó phải thải nhiệt bằng cách thở nhanh, tần số hô hấp tăng. Thời gian trong ngày: Buổi chiều và trưa, chó thở nhanh hơn buổi sáng và tối. Tuổi tác: Con vật sẽ hô hấp chậm hơn nếu càng lớn tuổi.
Hoặc khi gia súc do nguyên nhân nào đó mà sợ hãi hay khi mang thai tần số hô hấp cũng tăng lên. Ý nghĩa chẩn đoán: Hô hấp bệnh lý là sự thay đổi tần số hô hấp ở trạng thái đang bị bệnh (Nguyễn Thị Ngân và cs 2016) [9]. Nếu trong trường hợp tần số hô hấp thay đổi không phải do các yếu tố ngoại cảnh thì con vật rất có thể đang có các dấu hiệu bệnh lý về hô hấp, trừ một số trường hợp như: con vật ở trong môi trường quá nóng, hoạt động mạnh, bí,… 2.