CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM XÃ HỘI VÀO TỔ CHỨC DỊCH VỤ THÔNG TIN THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC. Phần mềm xã hội. Tổ chức dịch vụ thông tin thư viện trong các trường đại học. Ứng dụng phần mềm xã hội trong tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học.
Ứng dụng phần mềm xã hội trong tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học trên thế giới. Ý nghĩa của việc ứng dụng phần mềm xã hội để tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học ở Việt Nam .71 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG PHẦN MỀM XÃ HỘI TRONG TỔ CHỨC DỊCH VỤ THÔNG TIN THƯ VIỆN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM. Đặc điểm thư viện các trường đại học Việt Nam. Các phần mềm xã hội và các nhóm dịch vụ thông tin thư viện cơ bản tại các trường đại học.
Quy trình tổ chức ứng dụng phần mềm xã hội vào tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học. Thực trạng các yếu tố tác động đến ứng dụng phần mềm xã hội để tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học. Đánh giá hiệu quả ứng dụng phần mềm xã hội vào tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học. Nhận xét chung về tình hình ứng dụng phần mềm xã hội vào tổ chức dịch vụ thông tin thư viện .123 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG PHẦN MỀM XÃ HỘI ĐỂ TỔ CHỨC DỊCH VỤ THÔNG TIN THƯ VIỆN CHO CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM.
Các giải pháp về cơ chế chính sách đối với việc ứng dụng phần mềm xã hội tổ chức dịch vụ thông tin thư viện đại học. Các giải pháp công nghệ cho việc ứng dụng phần mềm xã hội. Lựa chọn dịch vụ thông tin thư viện để ứng dụng. Mô hình quy trình ứng dụng phần mềm xã hội tổng thể.
Mô hình quy trình ứng dụng thử nghiệm phần mềm xã hội vào tổ chức dịch vụ thông tin thư viện. Đảm bảo tốt các yếu tố có tác động đến việc ứng dụng phần mềm xã hội .160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ .162 TÀI LIỆU THAM KHẢO .163 MỤC LỤC PHỤ LỤC .169 2 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. Các từ viết tắt tiếng Việt Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CNH Công nghiệp hóa CNTT Công nghệ thông tin CNTT&TT Công nghệ thông tin và Truyền thông CSDL Cơ sở dữ liệu CSVC Cơ sở vật chất ĐH Đại học ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội GDĐH Giáo dục đại học HĐH Hiện đại hóa KH&CN Khoa học và công nghệ NDT Người dùng tin PMTV Phần mềm thư viện PMXH Phần mềm xã hội TTTV Thông tin thư viện TVĐH Thư viện đại học 2. Các từ viết tắt tiếng Anh và dịch sang tiếng Việt Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ / nghĩa Blogs Web logs Nhật ký trực tuyến IM Information Management Quản lý thông tin QUT Queensland University of Technology Trường ĐH công nghệ Queensland RSS Really Simple Syndication Định dạng tập tin 3 DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Danh mục hình Hình 1: Mô hình cộng đồng người dùng công cụ mạng xã hội.
30 Hình 2: Cơ chế và quy trình hoạt động dịch vụ thông tin thư viện .58 Hình 3: Giao diện blog ngành Kinh doanh của Thư viện trường Đại học Ohio .61 Hình 4: Giao diện dịch vụ RSS Feeds của Thư viện trường ĐH Đông Bắc, Mỹ .62 Hình 5: Giao diện trang QUT Wiki .63 Hình 6: Giao diện một nhánh wiki cụ thể của hệ thống QUT Wiki .63 Hình 7: Giao diện của Library Success .64 Hình 8: Giao diện facebook của thư viện đại học QUT .64 Hình 9: Giao diện của dịch vụ đánh dấu xã hội citeulike .65 Hình 10: Giao diện ứng dụng đánh dấu xã hội delicious .66 Hình 11: Giao diện dịch vụ podcasting của thư viện đại học bang Arizona .66 Hình 12: Giao diện dịch vụ Podcasting của thư viện Sunnyvale .67 Hình 13: Giải pháp tổng thể các ứng dụng phần mềm xã hội trong tổ chức dịch vụ thông tin thư viện.131 Hình 14: Giải pháp tích hợp mashup ứng dụng vào một tài khoản.135 Hình 15: Mô hình phát triển tài nguyên thông tin xã hội mở .137 Hình 16: Mô hình quy trình ứng dụng phần mềm xã hội tổng thể .148 Hình 17: Mô hình quy trình ứng dụng thử nghiệm phần mềm xã hội .151 Hình 18: Các lớp phân quyền của giấy phép CC (Nguồn: Internet) .158 Danh mục biểu đồ Biểu đồ 1: Ứng dụng phần mềm xã hội tại các thư viện đại học .76 Biểu đồ 2: Mục đích sử dụng phần mềm xã hội .82 Biểu đồ 3: Chính sách và lộ trình ứng dụng PMXH tổ chức dịch vụ TTTV .84 Biểu đồ 4: Sự tương thích giữa dịch vụ với việc ứng dụng PMXH khác nhau .86 Biểu đồ 5: Cách thức tổ chức các dịch vụ thông tin thư viện. 88 Biểu đồ 6: Cơ chế tương tác giữa thư viện và người dùng tin. 90 Biểu đồ 7: Loại phần mềm thư viện được áp dụng tại các trường đại học .94 Biểu đồ 8: Tài nguyên thông tin của các thư viện đại học .97 Biểu đồ 9: Mục đích sử dụng dịch vụ thông tin thư viện của người dùng tin .104 Biểu đồ 10: Các kênh dùng để tiếp cận thông tin của người dùng tin .104 Biểu đồ 11: Tần xuất đến cơ quan thông tin thư viện của người dùng tin .105 Biểu đồ 12: Tần suất sử dụng các dịch vụ của người dùng tin .106 Biểu đồ 13: Thiết bị điện tử người dùng tin thích sử dụng khi khai thác mạng xã hội .107 Biểu đồ 14: Thời gian sử dụng phần mềm xã hội hàng ngày của người dùng .108 Biểu đồ 15: Mục đích sử dụng phần mềm xã hội .109 4 Biểu đồ 16: Mức độ sử dụng phần mềm xã hội để khai thác dịch vụ thông tin thư viện .110 Biểu đồ 17: Hiệu quả ứng dụng phần mềm xã hội để tổ chức dịch vụ thông tin thư viện .111 Biểu đồ 18: Lợi ích của việc ứng dụng phần mềm xã hội .112 Biểu đồ 19: Đánh giá các yếu tố tác động đến quá trình ứng dụng phần mềm xã hội để tổ chức dịch vụ thông tin thư viện .115 Biểu đồ 20: Hạn chế chung của việc ứng dụng phần mềm xã hội vào tổ chức dịch vụ thông tin thư viện.120 Biểu đồ 21: Tỷ lệ sử dụng các ứng dụng phần mềm xã hội .129 Biểu đồ 22: Mức độ phù hợp nhu cầu của người dùng tin với các dịch vụ .143 Biểu đồ 23: Mức độ quan trọng của các yếu tố tác động đến quá trình ứng dụng .153 Biểu đồ 24: Mức độ cần thiết của các yếu tố tác động đến ứng dụng phần mềm xã hội. Tính cấp thiết của đề tài Bước vào thế kỷ XXI, sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT và TT) đã tác động mạnh mẽ và làm thay đổi về chất mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, thúc đẩy nền kinh tế thế giới dịch chuyển sang nền kinh tế tri thức/nền kinh tế thông tin.
Trong nền kinh tế này, thông tin/tri thức giữ vai trò quyết định trong sự cạnh tranh, có ý nghĩa quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Quốc gia nào, tổ chức nào nắm bắt được đầy đủ thông tin nhanh chóng, chính xác sẽ chiến thắng trong cuộc cạnh tranh. Thông tin/tri thức ở đây chính là thành tựu khoa học và công nghệ (KH và CN) mà chủ thể sản sinh và nắm bắt nguồn tri thức này chính là con người có trình độ cao. Để có nguồn nhân lực chất lượng cao, ngành giáo dục và đào tạo nói chung và giáo dục đại học nói riêng có nhiệm vụ hết sức quan trọng.
Bởi các cơ sở đào tạo đại học như là “cơ sở sản xuất” có đầu ra là nguồn nhân lực có trình độ cao, có đủ khả năng tiếp nhận tri thức mới để sản xuất, chế biến tri thức, biết vận dụng các tri thức, thông tin mới, tiên tiến hiện đại vào sản xuất thực tiễn làm gia tăng giá trị sản phẩm, đóng góp quan trọng cho sự tiến bộ của đời sống xã hội. Một trong những thành tựu phát triển của CNTT là công nghệ phần mềm và đặc biệt là công nghệ Web đã đem đến cho người dùng những ứng dụng hữu ích và hiệu quả qua nhiều thế hệ Web khác nhau.0 là thế hệ web thứ 2, lần đầu tiên được Tim O’Reilly và Dale Dougherty đưa ra, bàn luận và giới chính thức giới thiệu tại San Francisco, Mỹ, năm 2004. Nếu như thế hệ web đầu tiên được đặc trưng bởi sự tương tác một chiều (người dùng tin tiếp nhận thông tin từ nhà/người cung cấp thông tin) thì thế hệ web thứ hai lại đem đến cho cộng đồng trực tuyến một thế giới thực sự mới mẻ với thế hệ web có sự tương tác qua lại hai chiều (người dùng tin được phép tương tác với thông tin từ người/nhà cung cấp thông tin) trong môi trường trực tuyến (Murugesan 2007, [74]. Năm 2005, trong công trình nghiên cứu của mình về Web 2.0, Ian Davis đã diễn giải một cách đơn giản nhưng hàm chứa ý nghĩa sâu sắc về sự khác biệt giữa hai thế hệ web rằng: Web 1.0 mang mọi người đến thông tin còn Web 2.0 sẽ mang thông tin đến con người.
Thế hệ Web 2.0 cho phép người dùng sử dụng rất nhiều những công cụ nhằm tổ chức các dịch vụ thông tin trực tuyến và chúng được gọi với cái tên chung là Phần mềm xã hội. Sự ra đời và phát triển của phần mềm xã hội không chỉ là một trào lưu nhất thời mà nó đang chứng minh những giá trị đích thực và tiềm năng lâu dài trong việc triển khai, tổ chức các dịch vụ thông tin trực tuyến của nhiều ngành/lĩnh vực trên môi trường Internet. Nhìn nhận và nắm bắt được xu hướng này, rất nhiều dịch vụ thông tin thư viện các trường đại học đã ứng dụng và triển khai phần mềm xã hội nhằm đổi mới 6 và nâng cao chất lượng phục vụ, đa dạng hóa loại hình sản phẩm và tận dụng được sự tham gia đóng góp tri thức của cộng đồng người tham gia (Boulos & Wheeler 2007, [26]. Khi bàn về các quy luật mới của Khoa học thông tin thư viện, một trong số những quy luật được Michael Gorman và Walt Crawford khẳng định, đó là: “Ứng dụng công nghệ thông minh để nâng cao dịch vụ”.
Quy luật này thực sự phù hợp trong bối cảnh giữa phần mềm xã hội và ngành thông tin thư viện hiện nay.