Chương 1: Các thư viện trên địa bàn Hà Nội với Hệ quản trị thư viện tích hợp iLib. Chương 2: Thực trạng ứng dụng Hệ quản trị thư viện tích hợp iLib tại các thư viện trên địa bàn Hà Nội. Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng Hệ quản trị thư viện tích hợp iLib tại các thư viện ở Hà Nội. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CÁC THƢ VIỆN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI VỚI HỆ QUẢN TRỊ THƢ VIỆN TÍCH HỢP ILIB 1.
Nội hàm các khái niệm 1. Khái niệm quản trị, hệ quản trị Quản trị: Là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tƣợng quản trị nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định trong điều kiện biến động của môi trƣờng. Hệ Quản trị: Gồm 2 phân hệ: Chủ thể quản trị và đối tƣợng quản trị, chủ thể quản trị là tác nhân tạo ra các tác động quản trị nhằm dẫn dắt đối tƣợng quản trị đi đến mục tiêu. Chủ thể có thể là một ngƣời, một bộ máy quản trị gồm nhiều ngƣời hay một thiết bị.
Đối tƣợng quản trị tiếp nhận các tác động của chủ thể quản trị. Quản trị dữ liệu: Thuật ngữ chung mô tả một cách tổng thể các chức năng của một hệ thống tin học trong việc tổ chức và khai thác các hệ thống thông tin dữ liệu, nhƣ thâm nhập, tổ chức, sắp xếp, phân loại, tìm kiếm và bảo trì dữ liệu, điều hoà việc sử dụng các thiết bị phần cứng để thực hiện các công việc đó. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: là phần mềm hay hệ thống đƣợc thiết kế để quản trị một cơ sở dữ liệu (CSDL). Cụ thể, các chƣơng trình thuộc loại này hỗ trợ khả năng lƣu trữ, sửa chữa, xóa và tìm kiếm thông tin trong một CSDL.
Có rất nhiều loại hệ quản trị CSDL khác nhau: từ phần mềm nhỏ chạy trên máy tính cá nhân cho đến những hệ quản trị phức tạp chạy trên một hoặc nhiều siêu máy tính. Khái niệm Tích hợp Tích hợp là việc phối hợp các đối tƣợng thiết bị và công cụ khác nhau để chúng cùng làm việc với nhau trong một hệ thống nhằm giải quyết những nhiệm vụ chung nào đó. Trong ứng dụng tin học, chẳng hạn 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com để xây dựng một hệ thống thông tin quản lí, tích hợp hệ thống bao gồm việc lựa chọn các máy tính, các thiết bị phụ cận, các giải pháp mạng và thiết bị kết nối, các phần mềm hệ thống, phần mềm ứng dụng. cùng với việc cài đặt, ghép nối chúng với nhau thành hệ thống cùng thực hiện đƣợc các nhiệm vụ thu thập, lƣu trữ, truyền đƣa và xử lí thông tin theo yêu cầu đề ra.
Khái niệm Hệ quản trị thư viện tích hợp Hiện nay, khi triển khai các ứng dụng tin học trong hoạt động thông tin – thƣ viện hai loại phần mềm chuyên dụng thƣờng đƣợc sử dụng là: Phần mềm tƣ liệu và Phần mềm tích hợp quản trị thƣ viện. Phần mềm tư liệu: là phần mềm dùng để quản lý, lƣu trữ, và tìm kiếm tài liệu, đồng thời tạo ra các sản phẩm thông tin thƣ mục. Đối tƣợng quản lý của phần mềm tƣ liệu là các tài liệu nhƣ: sách, báo, tạp chí, các bài trích,…CSDL đƣợc tạo ra bới phần mềm tƣ liệu là CSDL thƣ mục. Đó chính là bộ máy tra cứu thông tin tự động hóa.
Ví dụ nhƣ phần mềm CDS/ISIS là một trong những phần mềm tƣ liệu rất hữu hiệu trong khâu tùy biến xây dựng CSDL và tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của CNTT và viễn thông, sự xuất hiện Internet, thì phần mềm tƣ liệu đơn lẻ không còn phù hợp nữa. thực tế hoạt động thông tin thƣ viện đòi hỏi cần có phần mềm hệ quản trị thƣ viện mạnh hơn có khả năng quản lý hàng triệu biểu ghi, quản trị các định dạng số của tài liệu (Âm thanh, toàn văn, hình ảnh), có khả năng khai thác trực tuyến và chia sẻ thông tin, đặc biệt có khả năng tự động hóa quy trình dây chuyền thông tin tƣ liệu từ khâu bổ sung, biên mục, tìm tin, quản lý bạn đọc, quản lý kho đến lƣu thông tài liệu, chia sẻ tài liệu để phục vụ ngƣời dùng tin. Chính vì vậy đã xuất hiện các phần mềm tích hợp quản trị thƣ viện.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhƣ vậy, khái niệm nội hàm Hệ quản trị thƣ viện tích hợp có thể hiểu là: Hệ quản trị thư viện tích hợp: là phần mềm có khả năng thực hiện toàn diện các chức năng quản lý của thƣ viện, bao gồm: theo dõi việc bổ sung tài liệu, biên mục tự động, tìm tin tự động hay từ xa, quản lý bạn đọc, quản lý lƣu thông tài liệu, quản lý kho, trao đổi thông tin thƣ mục với các đơn vị khác. Về mặt cấu trúc, Hệ quản trị thƣ viện tích hợp bao gồm 2 nhóm chính là: Nhóm tác nghiệp và nhóm ngƣời sử dụng. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa việc ứng dụng hệ quản trị thư viện tích hợp của các thư viện ở Hà Nội 1.
Xuất xứ hệ quản trị thư viện tích hợp iLib. Trong những năm gần đây, việc hiện đại hoá các cơ quan thông tin thƣ viện đều hƣớng vào việc ứng dụng CNTT nhằm tự động hoá các hoạt động nghiệp vụ của thƣ viện truyền thống, hỗ trợ để thƣ viện thực sự trở thành trung tâm cung cấp các dạng thông tin cần thiết cho đông đảo ngƣời dùng tin nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Trong việc triển khai thực hiện các dự án hiện đại hoá mạng lƣới các thƣ viện, việc lựa chọn phần mềm quản trị thƣ viện có ý nghĩa quyết định. Nguyên tắc chung để hiện đại hoá mạng lƣới các thƣ viện phải bảo đảm là: - Tính thống nhất trong hệ thống các thƣ viện thể hiện qua việc đảm bảo sự liên thông giữa các thƣ viện; - Tính hợp chuẩn quốc tế và quốc gia về thƣ viện và Công nghệ thông tin; - Tính kế thừa dữ liệu từ các phần mềm cũ (nhƣ từ phần mềm CDS/ISIS – Computer Documentation System – Intergreted Set of Information System); - Tính dễ khai thác và sử dụng; - Tính ổn định: hệ thống đƣợc phát triển và dùng ổn định qua một số năm.
Giải pháp quản lý thƣ viện tích hợp iLib của Công ty CMCSoft đƣợc thiết kế đáp ứng các nguyên tắc chung trên nhƣ mô tả dƣới đây: Tính thống nhất trong toàn hệ thống đảm bảo sự liên thông giữa các thư viện thành viên trong hệ thống 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Giải pháp iLib đƣợc thiết kế đảm bảo các qui trình nghiệp vụ của các thƣ viện nói chung, tuân thủ các chuẩn về nghiệp vụ thƣ viện, các chuẩn liên thông và các chuẩn CNTT, trong các hệ thống đƣợc áp dụng. Tính hợp chuẩn quốc gia và quốc tế về Thư viện Giải pháp iLib tuân thủ hoàn toàn các chuẩn quốc gia và quốc tế về hoạt động thông tin thƣ viện, đảm bảo các khâu trong qui trình hoạt động. Tính hợp chuẩn quốc gia và quốc tế về CNTT Giải pháp iLib tuân thủ hoàn toàn các chuẩn về CNTT đã đƣợc nêu ra đối với các phần mềm thƣ viện bao gồm: - Chuẩn tiếng việt Unicode TCVN6909, hỗ trợ chuẩn TCVN5712; - Chuẩn định dạng XML; - Chuẩn giao thức truyền thông TCP/IP. Tính thừa kế dữ liệu từ các phần mềm cũ Giải pháp iLib cung cấp khả năng xuất và nhập dữ liệu hai chiều với các hệ thống dựa trên hệ quản trị CSDL tƣ liệu CDS/ISIS, khổ mẫu thƣ viện UNIMARC, MARC21 (hay USMARC).
Khách hàng có thể tự mình hoặc với sự trợ giúp của Công ty CMC trực tiếp xuất và nhập dữ liệu, nhập toàn bộ dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống mới sử dụng iLib. Tính dễ khai thác và sử dụng Giải pháp iLib đƣợc thiết kế dựa trên các công nghệ chuẩn, làm việc cả trên môi trƣờng giao diện Web, lẫn môi trƣờng cửa sổ của Windows. Ngoài ra, iLib còn kết hợp đƣợc tính dễ khai thác của giao diện WEB (tiết kiệm tối đa thời gian cài đặt và triển khai cho khách hàng) và tính sử dụng dễ dàng, hiệu suất cao của môi trƣờng giao diện cửa sổ Windows, bằng việc ứng dụng công nghệ JAVA. Với công nghệ JAVA, cơ quan có thể không cần cài đặt máy trạm, nhƣng vẫn có đƣợc 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com môi trƣờng làm việc dễ dàng và năng suất cao, tránh đƣợc hạn chế của giao diện WEB là làm việc kém năng suất, cũng nhƣ hạn chế của giao diện cửa sổ là khó khăn trong cài đặt.
Là giải pháp tổng thể về quản lý thƣ viện hiện đại, iLib là một hệ tích hợp bao gồm nhiều phân hệ (module) đáp ứng tự động hoá các nghiệp vụ chuẩn của thƣ viện với các chức năng: - Bổ sung; - Biên mục; - Tra cứu Trực tuyến (OPAC); - Quản lý Lƣu thông; - Quản lý Xuất bản phẩm nhiều kỳ; - Quản lý kho; - Mƣợn liên thƣ viện; - Quản trị Hệ thống. Các phân hệ của phần mềm đƣợc thiết kế: Bảo đảm các nghiệp vụ chuẩn của thƣ viện, dễ sử dụng và có khả năng tuỳ biến cao. Các phân hệ là độc lập, có chế độ phân quyền cho ngƣời sử dụng, nhƣng có khả năng liên kết với nhau trong những chức năng nghiệp vụ liên quan. iLib quản trị các quy trình nghiệp vụ chuẩn của một thƣ viện hiện đại nhƣ bổ sung, biên mục, tra cứu trực tuyến, quản lý lƣu thông tài liệu (ấn phẩm và các nguồn tin điện tử), quản lý xuất bản phẩm nhiều kỳ (tạp chí, tập san, báo,.), quản lý kho tài liệu, quản lý thông tin về bạn đọc, quản lý mƣợn liên thƣ viện, quản trị hệ thống - tất cả đều có thể kết hợp dùng mã vạch.
Đặc biệt, tất cả các phân hệ đƣợc tích hợp vào trong một hệ thống thống nhất và có thể liên thông và chuyển đổi tƣơng tác với nhau một cách dễ dàng. Ngoài lĩnh vực quản lý thƣ viện truyền thống, Hệ quản trị thƣ viện tích hợp iLib bổ sung các tính năng của thƣ viện điện tử, thƣ viện số, biến thƣ viện thành trung tâm thông tin hiện đại, tạo 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho ngƣời sử dụng một cổng vào mọi dạng thông tin, dù là xuất bản phẩm đƣợc in ấn, tài liệu điện tử hay âm thanh, hình ảnh,. Hệ quản trị thƣ viện tích hợp iLib cũng đƣợc thƣờng xuyên cập nhật nhằm nắm bắt đƣợc các công nghệ hiện đại và đáp ứng nhu cầu đổi mới của thƣ viện. iLib tƣơng thích với cả Internet, Extranet và Intranet.