CHƯƠNG 1 CƠ SỞ UẬN V TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠ HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HỢP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Nó cũng là xu hướng dạy học chung của nhiều quốc gia có trình độ dạy học tiên tiến như Ph p, nh, Hoa Kỳ Trung uốc, Phillipines. Tác giả Đỗ Ngọc Thống đã nêu một hệ thống quan điểm tích hợp và dạy học theo hướng tích hợp, đã nhấn mạnh sự khác biệt gi a cộng gộp kiến thức và tích hợp kiến thức trong cuốn “Đổi mới dạy và học Ng văn ở THC ” [33] Tác giả Trần Viết Thụ trong công trình nghiên cứu “Vận dụng nguyên tắc liên môn khi dạy các vấn đề văn hóa trong s ch gi o hoa trong lịch sử trung học phổ thông” đã vận dụng kiến thức văn học, địa lý, chính trị vào giảng dạy bộ môn lịch sử theo quan điểm liên môn.
[34] Tác giả Lê Trọng ơn với công trình “Vận dụng tích hợp giáo dục dân số qua dạy học phần sinh lý người ở lớp 9 THC ” t c giả đã nhấn mạnh việc tích hợp dân số vào môn Sinh học 9 là thích hợp với nội dung cũng như độ tuổi của học sinh. [32] Các tác giả đã nghiên cứu hoạt động dạy học theo hướng tích hợp ở các nhà trường, đồng thời giúp cho tác giả định hướng nghiên cứu đề tài trong luận văn của mình. Khái niệm dạy học Tóm lại “Dạy học là một bộ phận của qu trình sư phạm tổng thể, là một trong nh ng con đường để thực hiện mục đích gi o dục. * Chức năng của việc dạy học 7 z + Gi a dạy với học.
* Bản chất của hoạt động học Mọi hoạt động đều có ý thức. - Quá trình dạy học là chuỗi liên tiếp các hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Hai hoạt động này đan xen, hỗ trợ nhau cùng phát triển, luôn luôn tương t c với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau, giáo viên thể hiện vai trò chủ đạo hướng học sinh vào nh ng hoạt động có mục đích và nội dung cụ thể. - Đây là hâu cơ bản để tiếp tục hoàn thiện tổ chức hoạt động học của học sinh.
Khái niệm tích hợp “ Tích hợp giáo dục là quá trình học sinh dưới sự chỉ đạo của giáo viên thực hiện việc chuyển đổi liên tiếp các thông tin từ ngôn ng của một môn học sang ngôn ng môn học khác mà nhờ qu trình đó học sinh nắm v ng kiến thức, hình thành khái niệm, phát triển các phẩm chất c nhân” [8; tr 45] “ Tích hợp là sự kết hợp một cách h u cơ, có hệ thống các kiến thức (khái niệm) thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn học đó” [6; tr 7] Như vậy, tích hợp có thể hiểu là sự kết hợp, sự hợp nhất, sự hòa nhập các bộ phận, các phần tử khác nhau thành một thể thống nhất thường được thể hiện ở các khía cạnh sau: - Tích hợp kiến thức lí thuyết và thực tiễn. - Tích hợp nh ng kiến thức, ĩ năng, th i độ cần được dạy trong tất cả các môn học, bao gồm khả năng sử dụng ngôn ng , tình cảm với gia đình, quê hương, đất nước, nh ng hiểu biết cơ bản về môi trường, khoa học, năng lực suy nghĩ và năng lực tìm tòi, nghiên cứu… 8 z 1. Dạy học theo hướng tích hợp Dạy học tích hợp là hoạt động dạy học đòi hỏi nhiều sự đầu tư của GV cho mỗi bài dạy, không chỉ về kiến thức, về PP mà còn cả về hoạt động tìm hiểu HS. GV cần biết H đã được trang bị nh ng kiến thức gì trước khi học một bài cụ thể, HS cần được học cái gì trong bài học này, làm thế nào để HS có thể hứng thú với kiến thức mới ấy, phương ph p GV đưa ra có ph hợp với đối tượng H chưa Về m t nội dung, dạy học tích hợp cần bắt đầu từ việc dạy nh ng kiến thức cơ bản nhất và h u dụng nhất.
Kiến thức dù ở thời đại nào cũng sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu hông được thường xuyên bổ sung cập nhật, trong hi đó thời gian HS học trong nhà trường phổ thông lại có hạn cho nên nhà trường không thể dạy HS theo lối “nhồi nhét” iến thức. Về m t PP, dạy học tích hợp dựa trên cơ sở vận dụng nh ng gì H đã biết để hướng dẫn HS tiếp cận một kiến thức mới, tức là dạy HS cách chiếm lĩnh iến thức. Muốn hơi gợi được th i độ học tập chủ động của HS, GV cần tạo ra được nh ng vấn đề có sự mâu thuẫn gi a c i đã biết và c i chưa biết, sau đó dẫn dắt HS tìm câu trả lời cho c i chưa biết. Khi tham gia vào hoạt động học tập, HS cùng lúc phải thực hiện nhiều thao tác: quan sát, phân tích, nêu nhận xét…và nhiều ĩ năng như: c ch ứng xử khi làm việc với tập thể, cách tranh luận, bày tỏ ý kiến, huy động kiến thức đã biết về môn học ho c nh ng kiến thức có liên quan để giải quyết vấn đề.
Còn GV có vai trò là người hướng dẫn, điều chỉnh, nhận xét để giúp HS nhận ra vấn đề (về kiến thức, về cách thức làm việc, về th i độ cần có khi tham gia thảo luận…) 1. Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp Trong dạy học chủ động, người học là đối tượng của hoạt động dạy học. Giáo viên tổ chức và chỉ đạo hoạt động học tập để giúp người học khám phá nh ng điều chưa biết. Giáo viên cần là người tạo ra nh ng tính huống và 9 z c c phương ph p tiếp cận mới mẻ cho người học.
Từ đó, người học sẽ tiếp thu được nh ng kiến thức, ĩ năng, th i độ mới sau khi tiếp thu bài học Điều này giúp người học tiếp thu được một cách tự nhiên thay vì nhồi nhét, có thể phát huy được tính chủ động sáng tạo trong vận dụng. Phương ph p này người giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, cần là người xây dựng phương ph p tiếp thu cho học viên và phát huy khả năng vận dụng kiến thức cho người học. Phương ph p học tập tích cực còn chú trọng tới rèn luyện cho người học khả năng tự học. Trong sự phát triển nhanh chóng của kỉ nguyên tri thức, lượng thông tin tăng vượt trội.
Việc tiếp thu các kiến thức mới chủ động là nhu cầu tất yếu. Ngày nay, việc tự học dễ dàng hơn với sự hỗ trợ của internet và thời đại bùng nổ thông tin, việc lựa chọn thông tin học tập là vô cùng cần thiết để tránh tiếp thu nh ng thông tin hông đúng Kỹ năng tự học cần được định hướng phương ph p và sự chọn lọc thông tin Đồng thời, khả năng tổng hợp và kết luận thông tin cũng cần được sự rèn luyện Đây là nh ng kỹ năng đ c biệt cần thiết trong hỗ trợ việc tự học. Trong một nhóm đào tạo, trình độ và kiến thức nền tảng của các cá nhân khác nhau, việc phối hợp trong học tập là điều rất cần thiết. Các học sinh hợp t c để trao đổi và hoàn thiện kiến thức theo nhóm kiến thức mà mình đang học Để có được sự tương t c này, c c học sinh cần học cách phối hợp.
Tuy nhiên, trong thực tế, không phải mọi kiến thức, ĩ năng, th i độ đều được tạo bởi nh ng hoạt động độc lập Trường học là môi trường giao tiếp dạy - học, học - học , tạo nên mối quan hệ hợp tác gi a các cá thể tạo nên môi trường học tập Thông qua qu trình trao đổi tương t c để hình thành tri thức ở các cá nhân. 10 z Với c ch đào tạo truyền thống, giáo viên gi độc quyền đ nh giá học sinh Gi o viên có vai trò hướng dẫn học sinh phát triển ĩ năng tự đ nh gi để tự điều chỉnh cách học trong phương ph p học tập tích cực. Ở phương ph p này, người giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh được tham gia đ nh gi lẫn nhau cũng như tự đ nh gi Việc đ nh gía trong phương ph p học tập tích cực cần có tính khuyến khích và hỗ trợ người quản lý có nh ng điều chỉnh chương trình đào tạo. Sự đ nh gía của thầy giáo cần có tính kết hợp với sự tự đ nh gi của học trò về phía đào tạo.
Điều này tạo ra tính tương t c hai chiều để đảm bảo quá trình đào tạo luôn được đổi mới, và hoàn thiện. oạt động ạ học tại trư ng trung học cơ sở theo hướng tích hợp. trí nhiệ vụ và qu ền hạn của trư ng trung học cơ sở Điều 2 và Điều 3 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, an hành èm theo Thông tư số: 12/2011/TT- GDĐT ngày 23/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định:[5] 4. Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công.
Xác đ nh mục tiêu, nội ung chương trình ạy học bám sát vào quan điểm tích hợp. Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở Để nền gi o dục Việt Nam ph t triển ngày càng mạnh mẽ hơn thì việc phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền v ng. Ngoài ra các mục tiêu cụ thể nhằm x c định nhằm thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học trong cả nước năm 2000, phổ cập giáo dục THC năm 2010, phổ cập bậc trung học năm 2020 Giáo dục THCS bảo đảm phần lớn thanh, thiếu niên trong độ tuổi phổ cập giáo dục ở thành thị và v ng nông thôn có đủ kiến thức để học THPT, 11 z trung cấp chuyên nghiệp ho c đào tạo nghề. Từ đó, tạo điều kiện cho mọi người, ở mọi lứa tuổi được học tập thường xuyên, học tập suốt đời.
Để x c định mục tiêu dạy học cho từng bài học, từng tiết dạy cụ thể, GV cần bám sát vào mục tiêu chung và theo quan điểm đổi mới, trong đó có mục tiêu dạy học theo hướng tích hợp. Nội dung giáo dục trung học cơ sở.