Thực trạng thực hiện qui trình cấp phát thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện ...

Tiểu luận phân tích thực trạng cấp phát thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại bệnh viện Nội tiết Lào Cai năm 2020 và các yếu tố ảnh hưởng.

• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Cao Sạ
• Trường học: Trường Đại học Y tế công cộng
• Chuyên ngành: Tổ chức quản lý y tế
• Đề tài: Thực Trạng Cấp Phát Thuốc Cho Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Típ 2 Tại Bệnh Viện Nội Tiết Lào Cai Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tổng quan về bệnh đái tháo đường
• 1.1.1. Định nghĩa
• 1.1.2. Dịch tễ học
• 1.1.2.1. Tình hình mắc bệnh đái tháo đường trên thế giới
• 1.1.2.2. Tình hình mắc bệnh đái tháo đường ở Việt Nam
• 1.2. Khái niệm về cung ứng thuốc trong bệnh viện
• 1.2.1. Sử dụng thuốc
• 1.2.1.1. Sử dụng thuốc hợp lý
• 1.2.1.2. Sử dụng thuốc không hợp lý
• 1.2.2. Hoạt động sử dụng thuốc ngoại trú tại bệnh viện
• 2. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG IV: MÔ TẢ QUY TRÌNH CẤP PHÁT THUỐC CHO BỆNH NHÂN ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng cấp phát thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2

Nghiên cứu về thực trạng cấp phát thuốc cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2 tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai năm 2020 cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tỷ lệ tuân thủ quy trình cấp phát thuốc còn thấp, với nhiều sai sót trong việc kiểm tra đơn thuốc và cấp phát thuốc. Cụ thể, không có sự kiểm tra lại sự hợp lý của đơn thuốc, chỉ 41,4% đơn thuốc được lấy theo nguyên tắc FEFO. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình cấp phát thuốc để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Việc cấp phát thuốc không chỉ đơn thuần là đưa thuốc cho bệnh nhân mà còn bao gồm việc tư vấn và hướng dẫn sử dụng thuốc đúng cách. Những sai sót trong quy trình này có thể dẫn đến những tác động tiêu cực đến sức khỏe của bệnh nhân.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình cấp phát thuốc

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai. Cơ sở vật chất chưa được bố trí hợp lý, trang thiết bị thiếu thốn và nhân lực không đủ đáp ứng nhu cầu. Cụ thể, tỷ lệ nhân viên khoa Dược so với tổng số nhân viên toàn bệnh viện chỉ đạt 8%, thấp hơn so với quy mô hoạt động chuyên môn. Điều này dẫn đến việc không thể thực hiện quy trình cấp phát thuốc một cách hiệu quả. Hơn nữa, việc thiếu dược sĩ lâm sàng và công tác đào tạo cho nhân viên khoa Dược chưa được chú trọng cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Cần có những biện pháp khắc phục như bổ sung nhân lực và tổ chức đào tạo cho nhân viên để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc.

II. Quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai

Quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai được thực hiện qua nhiều bước, từ việc tiếp nhận đơn thuốc đến khi cấp phát thuốc cho bệnh nhân. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quy trình này còn nhiều thiếu sót. Việc kiểm tra đơn thuốc trước khi cấp phát chưa được thực hiện đầy đủ, dẫn đến tình trạng cấp phát thiếu thuốc hoặc không đúng thuốc. Theo nghiên cứu, chỉ có 6,2% bệnh nhân được tư vấn cách dùng thuốc. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình cấp phát thuốc để đảm bảo bệnh nhân nhận được thông tin đầy đủ và chính xác về thuốc. Việc xây dựng một quy trình cấp phát chuẩn sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc và giảm thiểu sai sót trong quá trình cấp phát thuốc.

2.1. Hạn chế và biện pháp khắc phục

Hạn chế trong quy trình cấp phát thuốc bao gồm việc thiếu sót trong kiểm tra đơn thuốc, không có sự tư vấn đầy đủ cho bệnh nhân và cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu. Để khắc phục tình trạng này, cần thiết phải xây dựng quy trình cấp phát chuẩn, bổ sung nhân lực cho khoa Dược và tổ chức đào tạo cho nhân viên. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tồn trữ thuốc cũng là một giải pháp hiệu quả. Cần có hệ thống cảnh báo tương tác thuốc và số hóa thông tin sử dụng thuốc để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình cấp phát thuốc mà còn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

III. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ quy trình cấp phát thuốc còn thấp, với nhiều sai sót trong việc kiểm tra đơn thuốc và cấp phát thuốc. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình cấp phát thuốc bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực. Để nâng cao chất lượng cấp phát thuốc, cần có những khuyến nghị cụ thể như xây dựng quy trình cấp phát chuẩn, bổ sung nhân lực và tổ chức đào tạo cho nhân viên khoa Dược. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tồn trữ thuốc cũng là một giải pháp hiệu quả. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình cấp phát thuốc mà còn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

3.1. Tầm quan trọng của việc cải thiện quy trình cấp phát thuốc

Việc cải thiện quy trình cấp phát thuốc có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Một quy trình cấp phát thuốc hiệu quả sẽ giúp đảm bảo bệnh nhân nhận được đúng thuốc, đủ số lượng và đúng liều lượng. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giảm thiểu các tác dụng không mong muốn do việc sử dụng thuốc không đúng cách. Hơn nữa, việc cải thiện quy trình cấp phát thuốc cũng góp phần nâng cao sự hài lòng của bệnh nhân đối với dịch vụ y tế, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) là một bệnh mạn tính phổ biến, có xu hướng gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, đặc biệt là đái tháo đường típ 2. Theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), năm 2019 có hơn 463 triệu người mắc bệnh, dự kiến tăng lên 700 triệu người vào năm 2045. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ĐTĐ đang tăng nhanh, đặc biệt ở các vùng đô thị và phát triển kinh tế. Bệnh nhân ĐTĐ thường phải điều trị lâu dài với nhiều loại thuốc khác nhau, do đó việc cấp phát thuốc đúng quy trình và tư vấn sử dụng thuốc hợp lý đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị.

Nghiên cứu được thực hiện tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nội tiết tỉnh Lào Cai năm 2020 nhằm đánh giá thực trạng thực hiện quy trình cấp phát thuốc cho bệnh nhân ĐTĐ típ 2 và phân tích các yếu tố ảnh hưởng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang kết hợp định lượng và định tính, với cỡ mẫu 290 bệnh nhân ngoại trú. Thời gian nghiên cứu từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cấp phát thuốc, giảm sai sót và tăng cường tuân thủ điều trị, góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng kinh tế cho hệ thống y tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Chu trình sử dụng thuốc gồm bốn bước: chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và sử dụng thuốc. Cấp phát thuốc là bước trung gian quan trọng đảm bảo thuốc đến đúng bệnh nhân, đúng liều lượng và hướng dẫn sử dụng.
• Lý thuyết sử dụng thuốc hợp lý của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhấn mạnh việc dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, phù hợp với từng bệnh nhân nhằm tối ưu hiệu quả điều trị và giảm chi phí.
• Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng thuốc không hợp lý, bao gồm hệ thống y tế, người kê đơn, người cấp phát, bệnh nhân và cộng đồng.
• Các khái niệm chính: quy trình cấp phát thuốc, nguyên tắc nhập trước - xuất trước (FEFO), tư vấn sử dụng thuốc, sai sót trong cấp phát thuốc.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang kết hợp phân tích định lượng và định tính.
• Đối tượng nghiên cứu: 290 bệnh nhân ĐTĐ típ 2 điều trị ngoại trú tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nội tiết Lào Cai; nhân viên y tế và cán bộ khoa Dược.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống với khoảng cách mẫu k=5 từ tổng số 1500 bệnh nhân.
• Thu thập số liệu định lượng: Quan sát trực tiếp quy trình cấp phát thuốc, đánh giá bảng kiểm quy trình, thu thập dữ liệu từ hồ sơ, sổ sách khoa Dược.
• Thu thập số liệu định tính: Phỏng vấn sâu cán bộ y tế, thảo luận nhóm với bệnh nhân nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel, thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ, trung bình).
• Timeline: Nghiên cứu thực hiện từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2020.
• Tiêu chí đánh giá: Tuân thủ 6 bước quy trình cấp phát thuốc theo hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế; đánh giá cơ sở vật chất, nhân lực, trang thiết bị theo các Thông tư và tiêu chuẩn quốc gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tuân thủ quy trình cấp phát thuốc còn thấp:

   • 72,7% đơn thuốc được xếp đúng thứ tự khi tiếp nhận.
   • 0% đơn thuốc được kiểm tra lại về tính hợp lý chuyên môn (liều dùng, đường dùng, tương tác).
   • 41,4% đơn thuốc được lấy thuốc theo nguyên tắc FEFO.
   • 43,1% đơn thuốc được kiểm tra lần cuối trước khi cấp phát.
   • Tỷ lệ tư vấn cách dùng thuốc chỉ đạt 6,2%.
   • 4,8% đơn thuốc bị cấp phát thiếu thuốc.

2. Thời gian cấp phát thuốc trung bình là 3,3 phút, thời gian này khá ngắn, không đủ để tư vấn chi tiết cho bệnh nhân.

3. Tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ đạt 91,5%, tuy nhiên các thuốc ra lẻ không được dán nhãn phụ theo quy định, gây khó khăn trong nhận biết và sử dụng.

4. Cơ sở vật chất và trang thiết bị:

   • Kho thuốc chính và phòng cấp phát đảm bảo tiêu chuẩn về diện tích, nhiệt độ, độ ẩm.
   • Kho chính nằm tầng 2, phòng cấp phát tầng 1, gây khó khăn trong vận chuyển thuốc.
   • Việc theo dõi nhiệt độ, độ ẩm chủ yếu thủ công, chưa có hệ thống cảnh báo tự động.

5. Nhân lực khoa Dược còn thiếu và chưa được đào tạo đầy đủ:

   • Tỷ lệ nhân viên khoa Dược chiếm 8% tổng số nhân viên bệnh viện, thấp so với quy mô hoạt động.
   • Không có dược sĩ lâm sàng, nhân viên cấp phát chủ yếu trình độ trung học.
   • Công tác đào tạo chưa được chú trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quy trình cấp phát thuốc tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc kiểm tra chuyên môn đơn thuốc và tư vấn sử dụng thuốc cho bệnh nhân. Tỷ lệ kiểm tra lại đơn thuốc chuyên môn bằng 0% là điểm đáng lo ngại, làm tăng nguy cơ sai sót trong cấp phát, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và an toàn người bệnh. Thời gian cấp phát thuốc trung bình 3,3 phút tương tự các nghiên cứu tại Việt Nam và các nước đang phát triển, nhưng chưa đủ để thực hiện tư vấn đầy đủ.

Việc chưa tuân thủ nguyên tắc FEFO trong hơn 58% đơn thuốc có thể dẫn đến cấp phát thuốc hết hạn hoặc giảm chất lượng thuốc, gây tổn thất tài chính và nguy cơ cho bệnh nhân. Tỷ lệ tư vấn thấp phản ánh áp lực công việc, thiếu nhân lực và kỹ năng của nhân viên cấp phát.

Cơ sở vật chất tuy đảm bảo về mặt diện tích và điều kiện bảo quản nhưng việc bố trí kho và phòng cấp phát chưa thuận tiện, ảnh hưởng đến hiệu quả vận chuyển và cấp phát thuốc. Việc theo dõi nhiệt độ, độ ẩm thủ công dễ gây sai sót và chưa đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại.

Thiếu hụt nhân lực và trình độ chuyên môn của nhân viên cấp phát là nguyên nhân chính dẫn đến việc thực hiện quy trình chưa đầy đủ và sai sót. So với các nghiên cứu tại các bệnh viện lớn trong nước, Bệnh viện Nội tiết Lào Cai còn nhiều điểm cần cải thiện về đào tạo và bổ sung nhân lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ tuân thủ từng bước quy trình cấp phát, biểu đồ thời gian cấp phát thuốc, bảng so sánh tỷ lệ tư vấn và kiểm tra đơn thuốc với các bệnh viện khác để minh họa rõ hơn thực trạng và mức độ ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai quy trình cấp phát thuốc chuẩn, đầy đủ 6 bước theo hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế, đảm bảo kiểm tra chuyên môn đơn thuốc, kiểm tra lần cuối và tư vấn sử dụng thuốc cho bệnh nhân.

   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo bệnh viện, khoa Dược.
   • Timeline: Triển khai trong 6 tháng tới.

2. Bổ sung nhân lực khoa Dược, đặc biệt tuyển dụng dược sĩ lâm sàng và đào tạo nâng cao trình độ cho nhân viên cấp phát thuốc hiện tại.

   • Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc bệnh viện, phòng nhân sự.
   • Timeline: Kế hoạch tuyển dụng và đào tạo trong 12 tháng.

3. Sắp xếp lại khu vực làm việc khoa Dược, ưu tiên bố trí kho thuốc và phòng cấp phát cùng tầng để thuận tiện vận chuyển và quản lý thuốc.

   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý bệnh viện, phòng kỹ thuật.
   • Timeline: Hoàn thành trong 9 tháng.

4. Áp dụng công nghệ thông tin và tự động hóa trong quản lý kho thuốc, theo dõi nhiệt độ, độ ẩm tự động và xây dựng hệ thống cảnh báo tương tác thuốc.

   • Chủ thể thực hiện: Phòng công nghệ thông tin, khoa Dược.
   • Timeline: Triển khai thử nghiệm trong 12 tháng.

5. Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn kỹ năng tư vấn sử dụng thuốc cho nhân viên cấp phát, nâng cao nhận thức về vai trò của tư vấn trong điều trị ngoại trú.

   • Chủ thể thực hiện: Khoa Dược, phòng đào tạo.
   • Timeline: Đào tạo định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các bệnh viện chuyên khoa nội tiết và bệnh viện tuyến tỉnh:

   • Lợi ích: Cải thiện quy trình cấp phát thuốc, nâng cao chất lượng dịch vụ và an toàn người bệnh.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch nâng cấp khoa Dược, đào tạo nhân lực.

2. Nhân viên y tế, đặc biệt dược sĩ và bác sĩ kê đơn:

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò và các bước trong quy trình cấp phát thuốc, tăng cường phối hợp trong chăm sóc bệnh nhân ĐTĐ.
   • Use case: Áp dụng quy trình chuẩn trong thực hành hàng ngày.

3. Nhà quản lý y tế và các cơ quan quản lý ngành y tế:

   • Lợi ích: Đánh giá thực trạng cấp phát thuốc tại các bệnh viện tuyến tỉnh, xây dựng chính sách và hướng dẫn phù hợp.
   • Use case: Xây dựng tiêu chuẩn, quy định về cấp phát thuốc và đào tạo nhân lực.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tổ chức quản lý y tế, dược học:

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực cấp phát thuốc.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến sử dụng thuốc hợp lý và quản lý bệnh mạn tính.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc kiểm tra lại đơn thuốc chuyên môn trong quy trình cấp phát lại quan trọng?
   Việc kiểm tra lại giúp phát hiện sai sót về liều dùng, đường dùng, tương tác thuốc, tránh cấp phát sai thuốc gây nguy hiểm cho bệnh nhân. Ví dụ, nghiên cứu cho thấy 0% đơn thuốc được kiểm tra lại chuyên môn tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai, tiềm ẩn rủi ro cao.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ tư vấn sử dụng thuốc thấp là gì?
   Áp lực công việc, thiếu nhân lực và thời gian cấp phát ngắn khiến nhân viên không đủ thời gian tư vấn. Thời gian trung bình cấp phát thuốc chỉ 3,3 phút, không đủ để trao đổi chi tiết với bệnh nhân.

3. Nguyên tắc FEFO trong cấp phát thuốc có ý nghĩa gì?
   FEFO (Nhập trước - Xuất trước, Hết hạn trước - Xuất trước) giúp đảm bảo thuốc được sử dụng đúng hạn, tránh cấp phát thuốc hết hạn, bảo đảm chất lượng thuốc cho bệnh nhân.

4. Việc dán nhãn phụ cho thuốc ra lẻ có quan trọng không?
   Rất quan trọng để bệnh nhân nhận biết đúng thuốc, liều dùng và hạn sử dụng, tránh nhầm lẫn và sử dụng sai thuốc. Nghiên cứu cho thấy 0% thuốc ra lẻ được dán nhãn phụ đầy đủ tại bệnh viện nghiên cứu.

5. Làm thế nào để cải thiện quy trình cấp phát thuốc tại các bệnh viện tuyến tỉnh?
   Cần xây dựng quy trình chuẩn, bổ sung và đào tạo nhân lực, cải thiện cơ sở vật chất, áp dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát, kiểm tra. Các giải pháp này đã được đề xuất trong nghiên cứu và có thể áp dụng rộng rãi.

Kết luận

• Quy trình cấp phát thuốc cho bệnh nhân ĐTĐ típ 2 tại Bệnh viện Nội tiết Lào Cai năm 2020 còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong kiểm tra chuyên môn đơn thuốc và tư vấn sử dụng thuốc.
• Tỷ lệ tuân thủ các bước quy trình cấp phát thuốc đạt thấp, với nhiều sai sót tiềm ẩn ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và an toàn người bệnh.
• Cơ sở vật chất và trang thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn nhưng bố trí chưa thuận tiện, việc theo dõi nhiệt độ, độ ẩm còn thủ công.
• Nhân lực khoa Dược thiếu hụt, trình độ chưa đồng đều, chưa có dược sĩ lâm sàng, ảnh hưởng đến chất lượng cấp phát thuốc.
• Đề xuất xây dựng quy trình chuẩn, bổ sung nhân lực, cải thiện cơ sở vật chất và áp dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả cấp phát thuốc và chăm sóc bệnh nhân.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 6-12 tháng, đồng thời tiến hành đánh giá lại hiệu quả cải tiến quy trình cấp phát thuốc. Các bệnh viện tuyến tỉnh và cơ quan quản lý y tế nên phối hợp để nhân rộng mô hình.

Các đơn vị y tế và nhà quản lý cần ưu tiên đầu tư nguồn lực cho công tác cấp phát thuốc, đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ để nâng cao chất lượng dịch vụ, góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng và giảm thiểu sai sót trong điều trị bệnh mạn tính như đái tháo đường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG LỤC HẬU GIANG THỰC TRẠNG THỰC HIỆN QUI TRÌNH CẤP PHÁT THUỐC CHO BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG Ở KHOA KHÁM BỆNH BỆNH VIỆN NỘI TIẾT LÀO CAI NĂM 2020 LUẬN VĂN CKII TỔ CHỨC QUẢN LÝ Y TẾ MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 62.05 HÀ NỘI 2020 Tieu luan BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG LỤC HẬU GIANG THỰC TRẠNG THỰC HIỆN QUY TRÌNH CẤP PHÁT THUỐC CHO BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG Ở KHOA KHÁM BỆNH BỆNH VIỆN NỘI TIẾT LÀO CAI NĂM 2020 LUẬN VĂN CKII TỔ CHỨC QUẢN LÝ Y TẾ MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 62.05 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Hoàng Cao Sạ HÀ NỘI 2020 Tieu luan LỜI CẢM ƠN Luận văn này là kết quả của quá trình học tập của học viên trong thời gian tham gia đào tạo chương trình chuyên khoa II chuyên ngành Tổ chức Quản lý Y tế - Trường Đại học Y tế công cộng Học viên xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Quản lý đào tạo sau đại học, các thầy cô giáo trường Đại học Y tế công cộng đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ học viên hoàn thành chương trình học tập. Với tình cảm chân thành, học viên xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới giáo viên hướng dẫn PGS.TS Hoàng Cao Sạ đã dành thời gian quý báu, tận tình chỉ bảo học viên trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Bệnh viện Nội tiết tỉnh Lào Cai và các bạn đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ cho tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này. Xin trân trọng cảm ơn! Lào Cai, ngày tháng 11 năm 2020 HỌC VIÊN Lục Hậu Giang Tieu luan MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Tổng quan về bệnh đái tháo đường. Khái niệm về cung ứng thuốc trong bệnh viện. Sử dụng thuốc. Hoạt động sử dụng thuốc ngoại trú tại bệnh viện. Quy trình cấp phát thuốc trên thế giới và Việt Nam. Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu.18 CHƯƠNG II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Các biến số nghiên cứu. Tiêu chí đánh giá. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.24 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thông tin chung về bệnh nhân trong nghiên cứu. Mô tả quy trình cấp phát thuốc cho BN đái tháo đường típ 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình cấp phát thuốc.36 CHƯƠNG IV. Mô tả quy trình cấp phát thuốc cho bệnh nhân điều trị ngoại trú. Các yếu tố ảnh hưởng đến quy trình cấp phát thuốc. Hạn chế, sai số có thể gặp và biện pháp khắc phục.60 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 64 Tieu luan DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BN Bệnh nhân BHYT Bảo hiểm Y tế ĐTĐ Đái tháo đường ĐTNC Đối tượng nghiên cứu IDF International Diabetes Federation - Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế NVYT Nhân viên y tế FEFO Nhập trước-xuất trước, hết hạn trước-xuất trước PVS Phỏng vấn sâu WHO (World Health Organization) - Tổ chức Y tế thế giới DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.1 Quy trình sử dụng thuốc tại Bệnh viện.2 Khung lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu.18 Tieu luan DANH MỤC BẢNG Tieu luan Bảng 1.1: Mục tiêu điều trị cho ở người trưởng thành, không có thai………….2: Các yếu tố dẫn tới việc sử dụng thuốc không hợp lý………………………9 Bảng 3.1: Đặc điểm nhân khẩu học đối tượng nghiên cứu……….2: Kết quả quan sát quá trình tiếp nhận đơn thuốc……………………….3: Kết quả đánh giá bước hiểu và kiểm tra đơn thuốc…………………….4: Kết quả đánh giá bước chuẩn bị thuốc, bao bì, ghi nhãn………………… 28 Bảng 3.5: Kiểm tra đơn thuốc lần cuối…………………………………………….6: Ghi chép lại các hoạt động……………………………………………….7: Kết quả đánh giá quá trình phát thuốc ………………………………….8: Tư vấn, hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc………………………….9 Thời gian cấp phát thuốc……………………………………………….10: Tỷ lệ thuốc được cấp phát thực tế……………………………………… 34 Bảng 3.11: Tỷ lệ thuốc được dán nhãn đầy đủ…………………………………….12: Đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất…………………………………….13: Bảng thống kê theo dõi nhiệt độ, độ ẩm kho chính 6 tháng 2020……… 40 Bảng 3.14: Thực trạng về trang thiết bị…………………………………………….15: Thực trạng nhân lực………………………………………………….16: Thống kê công tác khám bệnh, chữa bệnh giai đoạn 2017- 2020……….44 Tieu luan TÓM TẮT NGHIÊN CỨU Đái tháo đường là bệnh mạn tính, phải điều trị lâu dài, kết hợp nhiều loại thuốc do đó vấn đề thông tin thuốc, sử dụng thuốc hợp lý sẽ góp phần vào việc điều trị có hiệu quả, ổn định . Cấp phát thuốc là quá trình chuẩn bị và đưa thuốc cho bệnh nhân trên cơ sở đơn thuốc của họ. Đây là quy trình quan trọng trong chu trình sử dụng thuốc vì nếu xảy ra sai sót hay thực hiện không đầy đủ có thể dẫn đến những tác động xấu đối với sức khỏe của người bệnh. Nghiên cứu được tiến hành bằng phương pháp mô tả cắt ngang có phân tích kết hợp định lượng và định tính, tiến hành từ tháng 8/2020 đến hết tháng 9/2020. Nghiên cứu định lượng tiến hành thông qua việc quan sát và đánh giá bảng kiểm quy trình cấp phát thuốc của 290 bệnh nhân và đánh giá bảng kiểm thu thập các thông tin của khoa Dược. Nghiên cứu định tính được thu thập qua phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm cán bộ y tế, bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ các bước trong quy trình cấp phát thuốc còn thấp: không có sự kiểm tra lại sự hợp lý của đơn thuốc (thời điểm dùng, đường dùng, liều dùng và tương tác); 41,4% đơn thuốc được lấy theo nguyên tắc FEFO; 43,1% đơn thuốc được kiểm tra lần cuối thông tin trước khi cấp; 6,2% có tư vấn cách dùng thuốc; 4,8% đơn thuốc bị cấp phát thiếu thuốc. Các yếu tố ảnh hưởng tới qui trình cấp phát thuốc bao gồm: cơ sở vật chất; trang thiết bị; nhân lực. Về cơ sở vật chất: bố trí các phòng, kho của khoa Dược chưa hợp lý, kho chính nằm ở tầng 2, phòng cấp phát ở tầng 1, chưa thuận tiện cho việc vận chuyển thuốc; Về trang thiết bị: theo dõi nhiệt độ, độ ẩm vẫn đang theo Tieu luan cách thức thủ công. Chưa xây dựng được hệ thống cảnh báo tương tác thuốc, chưa số hoá thông tin sử dụng thuốc lên phần mềm; Về thực trạng nhân lực: tỷ lệ nhân viên khoa Dược so với tổng số nhân viên toàn bệnh viện (8%) thấp so với quy mô hoạt động chuyên môn và số giường bệnh. Chưa có dược sĩ lâm sàng. Công tác đào tạo cho dược sĩ tại Bệnh viện chưa được chú trọng. Khuyến nghị của nghiên cứu đưa ra gồm: xây dựng quy trình cấp phát chuẩn. Bổ sung nhân lực và tổ chức đào tạo cho nhân viên khoa Dược. Sắp xếp lại khu vực làm việc của khoa Dược, áp dụng công nghệ thông tin và tự động hoá trong việc quản lý tồn trữ như việc theo dõi nhiệt độ, độ ẩm của kho thuốc và tủ mát. Tieu luan 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Cung ứng thuốc nói chung và cung ứng thuốc trong bệnh viện nói riêng giữ vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của người bệnh. Thực trạng cung ứng thuốc kém hiệu quả và bất hợp lý trong các bệnh viện đang là một vấn đề bất cập có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh, nó diễn ra không chỉ với các nước nghèo, nước đang phát triển mà ngay cả với các nước phát triển. Mục tiêu chung của Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược Việt Nam đến năm 2020 là cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý (1). Trong mạng lưới cung ứng thuốc, bệnh viện là một mắt xích quan trọng, ở đó thuốc được cung cấp trực tiếp cho người bệnh. Quản lý cung ứng thuốc trong bệnh viện là các vấn đề liên quan đến thuốc trong bệnh viện, từ việc lựa chọn, mua sắm đến cấp phát và quản lý việc sử dụng thuốc trên bệnh nhân. Trong chu trình sử dụng thuốc gồm bốn bước: chẩn đoán, kê đơn, cấp phát và sử dụng của người bệnh thì cấp phát và sử dụng thuốc ít được chú trọng. Các biện pháp thúc đẩy và cải thiện việc sử dụng thuốc hợp lý thường chỉ tập trung vào việc đảm bảo kê đơn hợp lý, ít khi quan tâm đến quá trình cấp phát thuốc cho bệnh nhân, vì vậy có thể dẫn đến việc điều trị kém hiệu quả, gây lãng phí không nhỏ cho xã hội… Trong cấp phát thuốc,việc kiểm soát không tốt dẫn đến nguy cơ cấp phát không chính xác, nhầm về số lượng, nhầm hàm lượng hoặc nhầm thuốc có tên và mẫu mã giống nhau… Trong những năm gần đây, tỷ lệ bệnh nhân mắc các bệnh về nội tiết và rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, basedow…gia tăng nhanh chóng, trở thành một thách thức không nhỏ trong công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng đối với các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam. Trong số các bệnh nội tiết, đái tháo đường là bệnh mạn tính không lây phổ biến và gia tăng nhanh nhất trên toàn cầu trong thế kỷ 21. Đây là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở người lớn và ước tính đã gây ra bốn triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2017 Tieu luan 2 (2). Theo thống kê của Liên đoàn đái tháo đường Quốc tế (IDF) năm 2019, thế giới có hơn 463 triệu người mắc bệnh và ước tính đến năm 2030 sẽ có khoảng 578 triệu người mắc bệnh và con số này dự kiến đến năm 2045 sẽ là 700 triệu người (2). Đái tháo đường là bệnh mạn tính, phải điều trị lâu dài, thường kèm theo các biến chứng. Bệnh nhân đái tháo đường đa số cao tuổi, mắc bệnh nhiều năm dẫn tới tâm lý chán nản vì vậy việc tuân thủ điều trị mà đặc biệt là tuân thủ sử dụng thuốc không tốt. Ngoài ra còn ảnh hưởng của tuổi tác tới việc ghi nhớ các chỉ định sử dụng thuốc tương đối khó khăn. Với sự phát triển của y học hiện đại, ngày nay có rất nhiều loại thuốc được sử dụng trong điều trị đái tháo đường (đa dạng về đường dùng, biệt dược, cách sử dụng). Do đó, vấn đề thông tin thuốc, sử dụng thuốc hợp lý sẽ góp phần vào việc nâng cao hiệu quả. Bệnh viện Nội tiết tỉnh Lào Cai là bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh thực hiện chức năng khám chữa bệnh Nội tiết và Rối loạn chuyển hóa cho nhân dân trên địa bàn tỉnh.