Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đồ án tốt nghiệp chuyên ngành Thiết kế nội thất (Mã ngành: 7580108) của sinh viên Phạm Hoàng Duy, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Lê Vũ Hoàng tại Khoa Kiến trúc - Mỹ thuật, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (năm 2022), thực hiện đề tài: "Thiết kế nội thất nhà hàng kết hợp Lounge Lavish Jazz" (Lavish Jazz Restaurant & Lounge).

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Đề tài xuất phát từ việc nghiên cứu sự phát triển của thể loại âm nhạc Jazz—từ một dòng nhạc khởi nguồn từ tầng lớp lao động da đen tại Mỹ dần tiếp cận và trở thành loại hình nghệ thuật biểu diễn trong các không gian nhà hàng sang trọng tại Châu Âu. Trong bối cảnh ngành dịch vụ ẩm thực (F&B) ngày càng đòi hỏi sự kết hợp giữa chất lượng món ăn, thẩm mỹ không gian và giá trị giải trí nghệ thuật, mô hình nhà hàng kết hợp lounge biểu diễn nhạc Jazz được lựa chọn nhằm đáp ứng nhu cầu trải nghiệm văn hóa ẩm thực kết hợp âm nhạc ngẫu hứng, lãng mạn. Đề tài khai thác sự giao thoa giữa các giá trị cổ điển và hiện đại, đưa nét đẹp văn hóa nhạc Jazz vào không gian nội thất thương mại.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  1. Mục tiêu nghiên cứu:
    • Xây dựng giải pháp không gian nội thất kết hợp hài hòa giữa công năng ẩm thực và thưởng thức âm nhạc Jazz, nâng cao chất lượng dịch vụ F&B.
    • Ứng dụng các nguyên lý trang trí nội thất hiện đại kết hợp họa tiết văn hóa đặc trưng của dòng nhạc Jazz vào thực tế công trình.
    • Gia tăng trải nghiệm thẩm mỹ cho thực khách nội địa và du khách quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh.
  2. Nhiệm vụ thiết kế cụ thể: Tác giả xác định nhiệm vụ trọng tâm là thiết kế 4 không gian chức năng điển hình tại tầng trệt của công trình:
    • Sảnh đón tiếp
    • Khu bar chính
    • Khu vực ngồi chính
    • Khu vực VIP 1

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Thiết kế không gian nội thất, tổ chức dây chuyền công năng, vật liệu, màu sắc và ánh sáng cho mô hình nhà hàng kết hợp lounge cao cấp.
  • Phạm vi không gian: Khu đất nằm trên trục đường Nguyễn Cơ Thạch thuộc Khu đô thị Sala (Thủ Thiêm, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh), quy mô khu đất 1.400 m², tổng diện tích xây dựng 1.000 m², diện tích sàn 700 m², chiều cao công trình 10 m với cấu trúc nhà khung thép tiền chế.
  • Phạm vi thời gian: Đồ án được hoàn thành vào tháng 08 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tiêu chuẩn thiết kế

  • Khái niệm và đặc trưng mô hình Lounge: Khảo cứu lịch sử hình thành của lounge từ không gian phòng chờ cổ điển đến mô hình kinh doanh F&B kết hợp giữa quán cà phê và quán bar; phân định rõ sự khác biệt giữa lounge và bar về tính chất không gian, thực đơn đồ uống/thức ăn nhẹ và âm nhạc thư giãn (chill out, lounge music).
  • Tiêu chuẩn thiết kế kiến trúc và nội thất:
    • Tiêu chuẩn nhân trắc và không gian theo các tài liệu chuyên ngành Time-Saver Standards for Interior Design & Planning và Neufert Architects' Data.
    • Tiêu chuẩn diện tích chỗ ngồi: Tối thiểu 1,6 m²/khách; khu vực ngồi chính phải chiếm ít nhất 50% tổng diện tích nhà hàng.
    • Tiêu chuẩn phân bổ diện tích theo nguyên tắc 50:30:20 (50% diện tích phục vụ khách hàng, 30% diện tích bếp chế biến, 20% diện tích kho, vệ sinh và hậu cần).
    • Tiêu chuẩn chiếu sáng: Sử dụng nhiệt độ màu dưới 3000K (ánh sáng ấm) kết hợp hệ thống chiết áp (dimmer) và điều khiển theo kịch bản thời gian.
  • Quan điểm và xu hướng thiết kế:
    • Lý thuyết tái tạo thích ứng (adaptive reuse): Tận dụng và chuyển đổi công năng hệ kết cấu nhà khung thép hiện hữu nhằm tối ưu hiệu quả thương mại và tính bền vững.
    • Xu hướng không gian mở đa chức năng: Sử dụng vách kính lớn, giảm tường ngăn để tăng độ thông thoáng.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Thu thập và nghiên cứu các văn bản tiêu chuẩn thiết kế, quy chuẩn xây dựng, tài liệu nhân trắc học và lịch sử văn hóa nhạc Jazz.
  • Phương pháp khảo sát công trình tiền lệ (Case studies): Phân tích 5 công trình thực tế trong và ngoài nước:
    1. Oscar Wilde Tavern (New York, Hoa Kỳ - 545 m²): Khai thác nội thất cổ điển kết hợp trang trí nghệ thuật.
    2. NĂM Restaurant (Kyiv, Ukraine - 575 m²): Mô hình ẩm thực Việt Nam phong cách thuộc địa Pháp, tổ chức bếp mở và quầy bar đá mài.
    3. El Gaucho Argentinian Steakhouse (Quận 1, TP.HCM): Bố trí 3 tầng với cửa sổ kính lớn sàn-trần, sức chứa 200 khách.
    4. Xu Restaurant & Lounge (Quận 1, TP.HCM): Mô hình kết hợp F&B cao cấp thuộc Tập đoàn CHC Hospitality.
    5. Crabsark & Crawfish (TP. Vinh - 370 m², năm 2016): Kiến trúc khung thép kết hợp kính, phân chia 6 khối chức năng trên 5 cốt cao độ.
  • Phương pháp phân tích hiện trạng và đánh giá công năng: Đánh giá ưu - nhược điểm của mặt bằng kết cấu thép tiền chế, phân tích dây chuyền lưu thông giữa khách hàng và nhân viên phục vụ.

Nguồn dữ liệu

  • Dữ liệu hồ sơ kiến trúc hiện trạng của công trình khung thép tại Khu đô thị Sala.
  • Thông tin doanh nghiệp và định hướng thương hiệu từ Công ty TNHH CHC Hospitality (Chu Hospitality Company Limited).
  • Dữ liệu tiêu chuẩn thiết kế nội thất quốc tế và TCVN.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương này tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về mô hình Lounge, phân loại theo 3 hình thức vận hành chính:

  1. Lounge trong khách sạn (khu vực sảnh chờ đón tiếp).
  2. Lounge hoạt động độc lập (không gian giao lưu, thưởng thức đồ uống nhẹ).
  3. Lounge kết hợp nhà hàng (kết hợp dịch vụ ăn uống cao cấp và quầy pha chế đồ uống).

Tác giả lập bảng so sánh sự khác biệt đặc thù giữa Lounge và Bar:

Tiêu chí Mô hình Lounge Mô hình Bar
Không gian Sang trọng, tinh tế, ưu tiên ghế sofa tạo sự thoải mái, thuận tiện trò chuyện lâu dài Hiện đại, phù hợp giới trẻ, khách linh hoạt đứng hoặc ngồi ghế cao
Đồ uống Phục vụ đa dạng đồ uống có cồn và không cồn Tập trung chủ yếu vào rượu và đồ uống có cồn
Âm nhạc Âm lượng nhẹ nhàng, tiết tấu chậm (chill out), dễ dàng giao tiếp Tiết tấu mạnh, sôi động, âm lượng lớn

Chương I cũng giới thiệu về chủ đầu tư giả định là Tập đoàn CHC Hospitality (Chu Hospitality Company Limited, thành lập ngày 17/10/2012 bởi ông Nguyễn Đức Biên, trụ sở tại Quận 1, TP.HCM—đơn vị vận hành Xu Restaurant Lounge và các sự kiện F&B như NOSH Food Week). Đồng thời, tác giả tổng hợp các tiêu chuẩn kỹ thuật về tỷ lệ phân chia mặt bằng (50:30:20), khoảng cách nhân trắc học, hệ thống chiếu sáng ấm (<3000K) và phân tích các công trình tham khảo:

Tên công trình Địa điểm Diện tích / Quy mô Đặc điểm nổi bật
Oscar Wilde Tavern New York, Hoa Kỳ 545 m² Phong cách xa hoa cổ điển, sưu tầm đồ nội thất nghệ thuật
NĂM Kyiv, Ukraine 575 m² Phong cách thuộc địa Pháp, bếp mở, gỗ từ thùng ủ rượu 100 năm
El Gaucho Argentinian Quận 1, TP.HCM 3 tầng, ~200 khách Kính lớn sàn-trần, tầng trệt có bếp và quầy bar mở
Xu Restaurant & Lounge Quận 1, TP.HCM Nhà hàng cao cấp Kết hợp nhà hàng ẩm thực Việt cách tân và lounge
Crabsark & Crawfish TP. Vinh, Việt Nam 370 m² (năm 2016) Kết cấu thép, kính lớn, 6 khối chức năng trên 5 cốt cao độ

Chương II: Giới thiệu và phân tích hồ sơ kiến trúc

Chương II phân tích các thông số vật lý và hiện trạng kiến trúc của công trình Lavish Jazz Restaurant & Lounge:

  • Vị trí và quy hoạch: Tọa lạc trên trục đường Nguyễn Cơ Thạch, Khu đô thị Sala (Thủ Thiêm), tiếp giáp nút giao Mai Chí Thọ, nằm cạnh vùng lâm viên sinh thái 150 ha và hướng nhìn ra sông Sài Gòn.
  • Thông số kỹ thuật công trình:
    • Tổng diện tích khu đất: 1.400 m²
    • Tổng diện tích xây dựng: 1.000 m²
    • Diện tích sàn sử dụng: 700 m²
    • Chiều cao công trình: 10 m
    • Cấu trúc: 3 khối nhà kết cấu khung thép tiền chế.
  • Phân tích hiện trạng mặt bằng:
    • Tầng trệt: Gồm sảnh đón, phòng ăn chính, khu bếp và kho hậu cần, khu vực ngồi ngoài trời. Hiện trạng có bước cột rộng nhờ kết cấu thép, tuy nhiên mặt bằng vuông vức gây khó khăn cho việc phân chia không gian; khu vực bếp hiện hữu có diện tích hạn chế, chưa đáp ứng tiêu chuẩn phục vụ nhà hàng kết hợp lounge.
    • Lầu 1: Sở hữu khoảng thông tầng lớn tạo độ thoáng, nhưng nhiều diện tích tường đặc khiến không gian nhận được ít ánh sáng tự nhiên (do hiện trạng trước đó là quán bar khép kín).
  • Hồ sơ bản vẽ phân tích: Bao gồm mặt bằng hiện trạng trệt, lầu 1, mặt bằng mái, khối văn phòng và các mặt cắt kỹ thuật 1-1, 2-2, 3-3.

Chương III: Xây dựng nhiệm vụ thiết kế

Tác giả phân tích đối tượng sử dụng (cư dân khu đô thị Sala, khách hàng trung - cao cấp tại TP.HCM và du khách quốc tế) cùng mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả vận hành F&B. Từ đó, xác lập nhiệm vụ thiết kế chi tiết cho 4 không gian chức năng điển hình:

Không gian Vị trí Diện tích Cao độ trần Chức năng chính Đánh giá hiện trạng
Sảnh đón tiếp Tầng trệt 138 m² 4,1 m Tiếp đón, lưu thông tin đặt bàn, sảnh chờ, trưng bày và thử rượu Ưu điểm: Rộng thoáng, dễ cải tạo khung thép.
Nhược điểm: Thiếu ghế ngồi chờ, bố trí đơn điệu.
Khu bar chính Tầng trệt 38 m² 4,6 m Phục vụ đồ uống, đón tiếp khách ngồi quầy, trưng bày rượu Ưu điểm: Gần kho rượu, thuận tiện vận chuyển.
Nhược điểm: Diện tích nhỏ, hình thức sơ sài.
Khu vực ngồi chính Tầng trệt 360 m² 6,0 m Không gian ăn uống chính, thưởng thức đồ uống và âm nhạc Ưu điểm: Diện tích lớn, có thông tầng cao.
Nhược điểm: Phân khu chưa hấp dẫn, cần thêm các khu chức năng phụ trợ.
Khu vực VIP 1 Tầng trệt 63 m² 4,8 m Khu vực ngồi đặc biệt, gần sân khấu biểu diễn âm nhạc Ưu điểm: Có sàn giật cấp 1,2 m, tầm nhìn bao quát.
Nhược điểm: Tường bao gây cảm giác chật hẹp, thiếu sáng tự nhiên.

Chương IV: Đề xuất giải pháp và ý tưởng cho từng không gian

  • Cơ sở ý tưởng và giá trị văn hóa: Ý tưởng lấy cảm hứng từ lịch sử nhạc Jazz và biểu tượng của các nghệ sĩ Blues/Jazz tiền bối (như huyền thoại Ma Rainey). Tác giả khai thác nguồn gốc từ nguyên của từ "Jazz" (bắt nguồn từ "jass", lóng từ "jism" liên quan đến hương hoa nhài Jasmine) để đưa mô-típ hoa nhài vào ngôn ngữ tạo hình nội thất.
  • Ngôn ngữ thiết kế và tạo hình:
    • Tương phản chất liệu: Kết hợp giữa bề mặt vật liệu thô mộc chưa qua xử lý và các bề mặt vật liệu hoàn thiện sang trọng, tạo sự đối thoại giữa quá khứ và hiện đại.
    • Màu sắc: Sử dụng tông màu trắng chủ đạo nhằm tạo sự trang nhã, kết hợp sắc vàng ấm từ hệ thống đèn trang trí làm điểm nhấn, bổ sung gam màu nâu trầm của gỗ theo phong cách cổ điển.
    • Vật liệu nội thất chính: Kim loại đồng, sàn gỗ, da bóng, vải bố và gỗ óc chó biến tính (walnut).
    • Chi tiết trang trí: Cách điệu họa tiết hoa nhài Jasmine trên hệ đèn chùm, thức cột, trần thạch cao, hoa văn gạch lát sàn và kiểu dáng bàn ghế.
  • Giải pháp thiết kế không gian sảnh đón ("The First Melody"):
    • Vị trí: Tầng trệt, diện tích 138 m², chiều cao trần 4,1 m.
    • Ý tưởng: Đặt tên là "The First Melody" (Giai điệu đầu tiên), thiết kế không gian đón tiếp mang phong cách sang trọng pha lẫn nét cổ điển.
    • Phân khu mặt bằng: Bố trí quầy lễ tân tiếp đón, khu vực hàng ghế ngồi chờ cho khách, kết hợp phòng trưng bày, bảo quản và nếm thử rượu vang nhằm tạo trải nghiệm đa dạng ngay tại lối vào.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính đạt được

  • Giải quyết bài toán phân bố dây chuyền công năng trên tổng mặt bằng sàn 700 m² nhà khung thép tiền chế, tuân thủ nguyên tắc 50:30:20 (dành 50% diện tích cho khu vực phục vụ khách, phân bổ lại diện tích bếp và hậu cần).
  • Đưa ra hồ sơ thiết kế chi tiết cho 4 phân khu trọng tâm: Sảnh đón tiếp (138 m²), Khu bar chính (38 m²), Khu ngồi chính (360 m²) và Khu VIP 1 (63 m² giật cấp 1,2 m) với các thông số nhân trắc và tiêu chuẩn diện tích tối thiểu 1,6 m²/khách.
  • Đề xuất hệ thống chiếu sáng nội thất với dải nhiệt độ màu dưới 3000K, sử dụng chiết áp điều chỉnh kịch bản sáng linh hoạt cho từng thời điểm hoạt động của nhà hàng và lounge.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

  • Ứng dụng triết lý tái tạo thích ứng (adaptive reuse) đối với hệ kết cấu nhà khung thép: Tận dụng ưu điểm bước cột lớn và khoảng thông tầng cao (6,0 m ở khu vực ngồi chính) để mở rộng tầm nhìn, giảm bớt tường ngăn đặc nhằm đưa ánh sáng tự nhiên vào sâu bên trong công trình.
  • Tích hợp biểu tượng văn hóa âm nhạc Jazz và mô-típ hoa nhài Jasmine vào hệ thống chi tiết nội thất (đèn, trần, vách trang trí, vật liệu đồng, da và gỗ walnut biến tính).
  • Cải tạo, mở rộng diện tích khu vực bếp nấu và kho hậu cần so với hiện trạng quán bar cũ để đáp ứng tiêu chuẩn vận hành F&B phức hợp.

Đóng góp của đề tài

  • Đóng góp một phương án thiết kế thực nghiệm về việc chuyển đổi công năng công trình thương mại khung thép thành mô hình nhà hàng kết hợp Lounge tại khu đô thị mới Sala (TP.HCM).
  • Kết hợp các giá trị văn hóa nghệ thuật âm nhạc quốc tế vào ngôn ngữ kiến trúc nội thất thương mại, tạo tài liệu tham khảo cho việc thiết kế không gian F&B cao cấp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đồ án

  • Đồ án tập trung nghiên cứu sâu vào 4 không gian chức năng tại tầng trệt (Sảnh đón, Bar chính, Khu ngồi chính, Khu VIP 1); trong đó giải pháp phối cảnh và mặt bằng chi tiết ở Chương IV của tài liệu chủ yếu hoàn thiện cho không gian Sảnh đón (The First Melody).
  • Chưa đi sâu vào hồ sơ chi tiết kỹ thuật cho khu vực lầu 1, cảnh quan ngoài trời và các giải pháp chi tiết của dây chuyền xử lý kỹ thuật khu bếp.

Hướng mở rộng tiếp theo

  • Hoàn thiện bản vẽ thiết kế thi công chi tiết và giải pháp phối cảnh 3D cho toàn bộ các không gian còn lại (khu ngồi lầu 1, khu vực bar phụ, không gian sân vườn ngoài trời).
  • Nghiên cứu sâu hơn về giải pháp xử lý âm học kiến trúc (vật liệu tiêu âm, cách âm) phục vụ cho các buổi biểu diễn nhạc Jazz trực tiếp (live music) mà không gây ảnh hưởng đến các khu vực phòng ăn riêng biệt.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

  • Sinh viên ngành Thiết kế nội thất và Kiến trúc: Tham khảo phương pháp xây dựng nhiệm vụ thiết kế công trình dịch vụ F&B, quy trình phân tích hồ sơ kiến trúc hiện trạng kết cấu khung thép, và phương pháp ứng dụng tiêu chuẩn Time-Saver Standards / Neufert vào phân khu mặt bằng.
  • Người nghiên cứu và thiết kế không gian nhà hàng - lounge: Tham khảo cách thức phát triển ý tưởng từ một chủ đề văn hóa nghệ thuật (nhạc Jazz, hoa nhài Jasmine) chuyển hóa thành ngôn ngữ hình khối, bảng màu sắc và chất liệu nội thất (đồng, da bóng, gỗ óc chó).

Câu hỏi thường gặp

1. Đồ án lựa chọn những không gian chức năng nào để thiết kế nội thất điển hình?

Tác giả chọn 4 không gian tại tầng trệt:

  • Sảnh đón tiếp: Diện tích 138 m², cao độ trần 4,1 m.
  • Khu bar chính: Diện tích 38 m², cao độ trần 4,6 m.
  • Khu vực ngồi chính: Diện tích 360 m², cao độ trần 6,0 m.
  • Khu vực VIP 1: Diện tích 63 m², cao độ trần 4,8 m (có sàn giật cấp 1,2 m).

2. Ý tưởng tạo hình chính của công trình xuất phát từ yếu tố văn hóa nào?

Ý tưởng thiết kế bắt nguồn từ lịch sử nhạc Jazz của người Mỹ gốc Phi và từ nguyên "jass" (gốc từ "jism" chỉ mùi hương hoa nhài Jasmine). Tác giả chuyển hóa hình ảnh hoa nhài Jasmine và âm hưởng ngẫu hứng của nhạc Jazz thành các họa tiết trên đèn trang trí, trần, thức cột, gạch lát và bàn ghế.

3. Công trình áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật nào về diện tích chỗ ngồi và phân bổ mặt bằng?

  • Tiêu chuẩn diện tích chỗ ngồi: Tối thiểu 1,6 m²/khách; khu vực ngồi chính chiếm tối thiểu 50% diện tích nhà hàng (trích Time-Saver Standards for Interior Design & Planning).
  • Tiêu chuẩn phân bổ diện tích: Áp dụng tỷ lệ 50:30:20 (50% diện tích phục vụ khách, 30% diện tích bếp, 20% diện tích phụ trợ như kho, WC).

4. Công trình có quy mô xây dựng và kết cấu hiện trạng ra sao?

Công trình nằm tại trục đường Nguyễn Cơ Thạch (Khu đô thị Sala, TP. Thủ Đức/TP.HCM), có quy mô khu đất 1.400 m², diện tích xây dựng 1.000 m², diện tích sàn 700 m², chiều cao 10 m, được xây dựng bằng kết cấu nhà khung thép tiền chế chia làm 3 khối chính.

5. Những loại vật liệu và tông màu chủ đạo nào được đề xuất sử dụng?

  • Vật liệu: Kim loại đồng, sàn gỗ, da bóng, vải bố và gỗ óc chó (walnut) biến tính.
  • Màu sắc: Tông màu trắng chủ đạo kết hợp ánh sáng vàng ấm (nhiệt độ màu dưới 3000K) và các mảng gỗ nâu trầm cổ điển.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Thiết kế nội thất nhà hàng kết hợp Lounge Lavish Jazz" của sinh viên Phạm Hoàng Duy đã hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu và đề xuất phương án cải tạo, thiết kế không gian F&B cao cấp trên nền kết cấu nhà khung thép tại Khu đô thị Sala. Công trình xác lập rõ ràng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, dây chuyền công năng theo nguyên tắc 50:30:20 và các thông số nhân trắc học cho 4 phân khu chức năng chính. Đồng thời, đồ án đã chuyển hóa thành công các giá trị văn hóa của dòng nhạc Jazz và biểu tượng hoa nhài Jasmine thành ngôn ngữ tạo hình nội thất sang trọng, giàu tính trải nghiệm.