Chương 1.82 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XUẤT NHẬP KHẨU VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM VỚI ASEAN GIAI ĐOẠN 2015 – 2020. Thực trạng xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN giai đoạn 2015 -2020. Chính sách thương mại của Việt Nam đối với các quốc gia ASEAN. Thực trạng xuất nhập khẩu hàng hoá Việt Nam – ASEAN giai đoạn 2015 – 2020.
Thực trạng chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam với ASEAN giai đoạn 2015 - 2020. Chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang ASEAN. Chuyển dịch cơ cấu nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam từ ASEAN. Đánh giá chung về tình hình chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN giai đoạn 2015 - 2020.
Kết quả đạt được trong chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN. Hạn chế trong chuyển dịch cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN và nguyên nhân. Những vấn đề đặt ra đối với tái cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN trong thời gian tới. 136 Tiểu kết Chương 2.137 CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TÁI CƠ CẤU XUẤT NHẬP KHẨU CỦA VIỆT NAM VỚI ASEAN.
Bối cảnh trong và ngoài nước tác động đến tái cơ cấu thương mại của Việt Nam với ASEAN. Bối cảnh trong nước. Bối cảnh ngoài nước. Quan điểm, định hướng tái cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN.
Quan điểm tái cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam với ASEAN. Định hướng tái cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hoá Việt Nam - ASEAN. Giải pháp tái cơ cấu thương mại của Việt Nam với ASEAN. Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến phát triển thị trường.
Nhóm giải pháp đối với cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến đầu tư, sản xuất. Nhóm giải pháp đối với các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp.172 Tiểu kết Chương 3. 177 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.179 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.189 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CMCN Cách mạng công nghiệp CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNHT Công nghiệp hỗ trợ ĐNA Đông Nam Á KHCN Khoa học - công nghệ KN Kim ngạch KTXH Kinh tế - xã hội NK Nhập khẩu NS Nhập siêu NXB Nhà xuất bản XK Xuất khẩu XNK Xuất nhập khẩu XTTM Xúc tiến thương mại DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Chữ viết đầy đủ bằng tiếng Anh bằng tiếng Việt ASEAN Association for South East Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asia Nations ASEAN-6 Brunei, Indonesia, Malaysia, Bru-nây, In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Philippines, Thailand, Phi-lip-pin, Thái Lan, Xinh-ga-po Singapore ACFTA ASEAN-China Free Trade Hiệp định Thương mại tự do Trung Agreement Quốc - ASEAN ACMECS Ayeyawady-Chao Phraya- Chiến lược hợp tác kinh tế Mekong Economic Ayeyawady - Chao Phraya - Mê Cooperation Strategy Công ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát triển châu Á vi AEC ASEAN Economic Cộng đồng Kinh tế ASEAN Community AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ATIGA ASEAN Trade in Goods Hiệp định Thương mại hàng hóa Agreement ASEAN ASW ASEAN Single Window Cơ chế một cửa ASEAN BRI Belt & Road Initiative Sáng kiến Vành đai – Con đường FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do CLMV Cambodia-Laos-Myanmar- Cam-pu-chia – Lào – Mi-an-ma – Việt Nam Việt Nam CLM Cambodia-Laos-Myanmar Cam-pu-chia – Lào – Mi-an-ma CPTPP Comprehensive and Hiệp định Đối tác Toàn diện và Progressive Trans-Pacific Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương Partnership Agreement GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GMS Greater Mekong Sub-region Hợp tác Tiểu vùng Mê Công mở rộng GVC Global Value Chain Chuỗi giá trị toàn cầu ECI Economic Complexity Index Chỉ số độ phức tạp kinh tế ESI Export Similarity Index Chỉ số tương đồng xuất khẩu EU European Union Liên minh châu Âu EVFTA European Union – Viet Nam Hiệp định thương mại tự do Liên Free Trade Agreement minh châu Âu-Việt Nam FTA Free Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do HS The Harmonized Commodity Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa Description and Coding hàng hóa System IMF International Monetary Fund Quỹ Tiền tệ quốc tế ITC International Trade Center Trung tâm Thương mại quốc tế MFN Most-Favoured Nation Ưu đãi tối huệ quốc MNC Multi-national Corporation Các công ty đa quốc gia MOU Memorandum of Bản ghi nhớ Understanding vii MPAC Master Plan for ASEAN Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN Connectivity MRA Mutual Recognition Thỏa thuận công nhận lẫn nhau Arrangement NAFTA North Africa Free Trade Hiệp định Thương mại tự do Bắc Agreement Mỹ NICs New Industrialized Countries Các nước công nghiệp mới NSW National Single Window Cơ chế một cửa quốc gia NTM Non-tariff measure Biện pháp phi thuế quan ODA Official Development Viện trợ phát triển chính thức Assistance OECD Organization for Economic Tổ chức Hợp tác kinh tế và Phát Cooperation and triển Development RCEP Regional Comprehensive Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Economic Partnership khu vực Agreement RCA Revealed Comparative Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu Advantage RO Regional Orientation Chỉ số định hướng khu vực RVC Regional Value Chain Chuỗi giá trị khu vực TII Trade Intensity Index Chỉ số tập trung thương mại TBT Technical Barrier to Trade Hàng rào kỹ thuật thương mại SME Small and medium enterprise Doanh nghiệp vừa và nhỏ SPS Sanitary and Phytosanitary Vệ sinh và kiểm dịch động thực vật UNCTAD United Nations Conference Hội nghị Liên Hợp quốc về Thương on Trade and Development mại và Phát triển UNIDO United Nations Industrial Tổ chức Phát triển công nghiệp Development Organization Liên Hợp quốc USD US Dollar Đô-la Mỹ WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới viii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 1. Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Thái Lan và ASEAN năm 2015, 2019 67 Bảng 1.
Xuất khẩu đường của Thái Lan sang các nước ASEAN năm 2015, 2019. 15 mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Thái Lan xuất khẩu sang ASEAN năm 2015, 2019. Xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Trung Quốc và ASEAN năm 2016, 2019 74 Bảng 2. Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - ASEAN giai đoạn 2015-2020.
Cơ cấu xuất nhập khẩu Việt Nam – ASEAN giai đoạn 2015 – 2020 87 Bảng 2. Thị phần nhập khẩu một số mặt hàng của Việt Nam tại các nước ASEAN năm 2020. Chỉ số RO của một số sản phẩm xuất khẩu sang thị trường ASEAN năm 2015, 2020. Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu của Việt Nam và một số nước ASEAN đối với một số mặt hàng nhiên liệu, khoáng sản xuất khẩu năm 2015, 2020…………………………………………………… 97 Bảng 2.
Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu của Việt Nam và một số nước ASEAN đối với một số mặt hàng công nghiệp chế biến chế tạo xuất khẩu năm 2015, 2020………………………………………… 100 Bảng 2. Chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu của Việt Nam và một số nước ASEAN đối với một số mặt hàng vật liệu xây dựng xuất khẩu năm 2015, 2020………………………………………………………. Chỉ số RO của một số sản phẩm xuất khẩu sang thị trường ASEAN năm 2015, 2020…………………………………………………… 105 Bảng 2. Xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam sang các nước ASEAN giai đoạn 2015 – 2020.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu của Việt Nam trong ASEAN giai đoạn 2015 – 2020. Quy mô dân số và kinh tế của các nước ASEAN năm 2020………. Một số mặt hàng Việt Nam nhập khẩu từ ASEAN có thể thay thế bằng nguồn cung trong nước năm 2015, 2020. Nhập khẩu của Việt Nam từ các nước ASEAN giai đoạn 2015 – 2020.
Cơ cấu thị trường nhập khẩu của Việt Nam trong ASEAN giai đoạn 2015 – 2020. Cơ cấu nhập khẩu của Việt Nam theo thành phần kinh tế phân theo nguồn vốn. Tăng trưởng GDP của các nước Đông Nam Á giai đoạn 2016 – 2023 144 ix DANH MỤC HÌNH Trang Hình 2. Tình hình xuất nhập khẩu hàng hoá Việt Nam – ASEAN giai đoạn 2015 – 2020.
Cơ cấu thị trường xuất khẩu của Việt Nam năm 2015, 2020. Cơ cấu thị trường nhập khẩu của Việt Nam năm 2015, 2020. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu sang ASEAN năm 2015, 2020. Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa nông lâm thủy sản xuất khẩu sang ASEAN giữa năm 2015 và 2020.
Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa nhiên liệu khoáng sản xuất khẩu sang ASEAN giữa năm 2015 và 2020. Thay đổi tỷ trọng của 5 nhóm hàng lớn nhất trong nhóm hàng hóa công nghiệp chế biến, chế tạo xuất khẩu sang ASEAN giữa năm 2015 và 2020. Thay đổi tỷ trọng một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa vật liệu xây dựng xuất khẩu sang ASEAN giữa năm 2015 và 2020…………. Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN theo 4 nhóm hàng năm 2015.
Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang các nước ASEAN theo 4 nhóm hàng năm 2020. Tỷ trọng của một số nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang ASEAN giai đoạn 2015 – 2020. Kim ngạch xuất khẩu theo thành phần kinh tế của Việt Nam giai đoạn 2015 – 2020. Cơ cấu hàng hóa nhập khẩu của Việt Nam từ ASEAN năm 2015, 2020 112 Hình 2.
Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa công nghiệp chế biến, chế tạo nhập khẩu từ ASEAN giữa năm 2015 và 2020. Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa nông lâm thủy sản nhập khẩu từ ASEAN giữa năm 2015 và 2020. Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa nhiên liệu khoáng sản nhập khẩu từ ASEAN giữa năm 2015 và 2020. Thay đổi tỷ trọng của một số mặt hàng chính trong nhóm hàng hóa vật liệu xây dựng nhập khẩu từ ASEAN giữa năm 2015 và 2020.
Tính cấp thiết của đề tài luận án Từ khi gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) năm 1995, quan hệ hữu nghị và hợp tác trên nhiều lĩnh vực giữa Việt Nam và ASEAN không ngừng được mở rộng. ASEAN luôn giữ vị trí là một trong những thị trường quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Trong giai đoạn 2015-2020, thương mại giữa Việt Nam và ASEAN tiếp tục phát triển. Kim ngạch hai chiều tăng từ 42,1 tỷ USD năm 2015 lên 57,6 tỷ USD năm 2019 và 53,6 tỷ USD năm 2020.
ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam, sau Trung Quốc, Hoa Kỳ. Tuy nhiên, thương mại Việt Nam - ASEAN có xu hướng tăng trưởng chậm lại. Trong khi đó, quy mô nhập siêu với ASEAN tiếp tục mở rộng. Tỷ trọng của thị trường ASEAN trong tổng giá trị trao đổi thương mại của Việt Nam với thế giới có xu hướng giảm sút và hiện chỉ chiếm khoảng 10%.