Quyền Hiến Mô và Hiến Xác: Pháp Luật và Thực Tiễn tại Việt Nam

Khóa luận phân tích quyền hiến nhận mô bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác theo quy định pháp luật Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Lê Anh Tuần
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Giang
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Quyền Hiến, Nhận Mô, Bộ Phận Cơ Thể Người và Hiến Xác
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN HIẾN MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN XÁC
• 1.1. Khái niệm mô, bộ phận cơ thể người và xác
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• 1.3. Thực hiện quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN HIẾN MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN XÁC
• 2.1. Thực trạng pháp luật về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người còn sống
• 2.2. Đánh giá thực trạng pháp luật về trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết và hiến xác
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN, MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN HIẾN MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN XÁC
• 3.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• 3.2. Hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận và hỗ trợ hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• 3.3. Nhu cầu ghép, sử dụng mô, bộ phận cơ thể người và xác hiện nay
• 3.4. Những thành tựu đạt được và khó khăn, bất cập trong việc thực hiện quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• 3.5. Một số kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• 3.6. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quyền Hiến Mô và Hiến Xác tại Việt Nam

Quyền hiến mô và hiến xác là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực y học và pháp luật tại Việt Nam. Quyền này không chỉ liên quan đến việc cứu sống người khác mà còn thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc. Theo quy định của pháp luật, quyền hiến mô và hiến xác được bảo vệ và khuyến khích, nhằm đáp ứng nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng. Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện quyền này vẫn gặp nhiều thách thức.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Quyền Hiến Mô

Quyền hiến mô được hiểu là quyền của cá nhân trong việc cho phép sử dụng mô của mình để phục vụ cho việc ghép tạng. Điều này không chỉ giúp cứu sống người khác mà còn thể hiện tinh thần tương thân tương ái trong xã hội.

1.2. Khái niệm và Đặc điểm của Quyền Hiến Xác

Quyền hiến xác là quyền của cá nhân cho phép sử dụng xác của mình sau khi chết để phục vụ cho nghiên cứu khoa học hoặc y học. Quyền này được quy định rõ ràng trong Luật Hiến, Lấy, Ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác.

II. Thực trạng Pháp luật về Quyền Hiến Mô và Hiến Xác tại Việt Nam

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể về quyền hiến mô và hiến xác, tuy nhiên, việc thực hiện vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều người dân chưa hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc hiến mô, hiến xác. Điều này dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung cấp mô và tạng cho việc ghép.

2.1. Quy định Pháp luật về Quyền Hiến Mô

Luật Hiến, Lấy, Ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác đã quy định rõ về quyền hiến mô, tuy nhiên, việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin và sự hiểu biết của người dân.

2.2. Quy định Pháp luật về Quyền Hiến Xác

Quyền hiến xác cũng được quy định trong Luật, nhưng thực tế, nhiều người vẫn còn e ngại và chưa sẵn sàng hiến xác của mình. Điều này cần được cải thiện thông qua các hoạt động tuyên truyền và giáo dục.

III. Những Thách thức trong Việc Thực hiện Quyền Hiến Mô và Hiến Xác

Mặc dù pháp luật đã có những quy định rõ ràng, nhưng việc thực hiện quyền hiến mô và hiến xác vẫn gặp nhiều thách thức. Những rào cản về tâm lý, văn hóa và thông tin là những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định của người dân.

3.1. Rào cản Tâm lý và Văn hóa

Nhiều người dân vẫn còn e ngại về việc hiến mô và hiến xác do ảnh hưởng của văn hóa và tâm linh. Điều này cần được giải quyết thông qua các chiến dịch truyền thông hiệu quả.

3.2. Thiếu Thông tin và Giáo dục

Thiếu thông tin về quyền hiến mô và hiến xác là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

IV. Giải pháp Nâng cao Hiệu quả Thực hiện Quyền Hiến Mô và Hiến Xác

Để nâng cao hiệu quả thực hiện quyền hiến mô và hiến xác, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía nhà nước và cộng đồng. Việc cải thiện quy định pháp luật và tăng cường tuyên truyền là rất cần thiết.

4.1. Cải thiện Quy định Pháp luật

Cần xem xét và điều chỉnh các quy định pháp luật để phù hợp hơn với thực tiễn và nhu cầu của xã hội. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc hiến mô và hiến xác.

4.2. Tăng cường Tuyên truyền và Giáo dục

Các hoạt động tuyên truyền về quyền hiến mô và hiến xác cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của người dân. Điều này sẽ giúp giảm bớt những lo ngại và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

V. Kết luận về Quyền Hiến Mô và Hiến Xác tại Việt Nam

Quyền hiến mô và hiến xác là một vấn đề quan trọng, không chỉ trong lĩnh vực y học mà còn trong việc bảo vệ quyền lợi của con người. Cần có những nỗ lực từ cả phía nhà nước và cộng đồng để nâng cao nhận thức và thực hiện quyền này một cách hiệu quả.

5.1. Tương lai của Quyền Hiến Mô và Hiến Xác

Tương lai của quyền hiến mô và hiến xác tại Việt Nam phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng và sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật.

5.2. Khuyến nghị cho Chính sách Pháp luật

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho chính sách pháp luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc hiến mô và hiến xác, từ đó đáp ứng nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Y học giải phẫu và kỹ thuật cấy ghép mô, bộ phận cơ thể (BPCT) người đã đánh dấu bước tiến quan trọng từ ca ghép thận đầu tiên tại Học viện Quân y (Bệnh viện Quân y 103) năm 1992. Thành tựu này mở đường cho hàng loạt kỹ thuật can thiệp chuyên sâu như ghép da, xương, gan, tim, tủy, phổi tại Việt Nam. Tuy nhiên, thực tiễn y tế đặt ra thách thức lớn khi nhu cầu ghép tạng của bệnh nhân ngày càng tăng nhưng nguồn cung lại khan hiếm nghiêm trọng. Trong khi tại các quốc gia phát triển như Pháp, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Singapore hay Trung Quốc, khoảng 90% nguồn hiến xuất phát từ người chết não, thì tại Việt Nam nguồn cung chủ yếu phụ thuộc vào người sống có quan hệ cùng huyết thống. Trở ngại này bắt nguồn từ tâm lý xã hội chịu sự chi phối sâu sắc của văn hóa Á Đông, tập quán ma chay ("nghĩa tử là nghĩa tận", "chết phải toàn thây"), niềm tin tín ngưỡng và rào cản nhận thức pháp lý.

Trước yêu cầu cấp bách bảo vệ quyền nhân thân và kiểm soát nguy cơ thương mại hóa thân thể người, pháp luật Việt Nam đã từng bước ghi nhận quyền hiến, nhận mô, BPCT từ Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989, Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2005, BLDS năm 2015 (Điều 35) và quy định chi tiết tại Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006. Dù vậy, sau gần hai thập kỷ thi hành, đạo luật chuyên ngành năm 2006 đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn, khoảng trống và sự thiếu đồng bộ với đời sống xã hội. Do đó, khóa luận "Quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác theo quy định pháp luật Việt Nam" do tác giả Lê Anh Tuấn thực hiện (dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Thị Giang tại Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2024) tập trung giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là làm nổi bật tính hiện đại, độc lập của pháp luật Việt Nam, làm rõ các nguyên tắc pháp lý điều chỉnh quyền nhân thân đối với cơ thể người, đánh giá thực trạng áp dụng quy định hiện hành và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm tháo gỡ tình trạng khan hiếm nguồn mô, tạng hợp pháp.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, tác giả xác định ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, làm rõ khái niệm, đặc điểm pháp lý của quyền hiến, nhận mô, BPCT và hiến xác; phân tích các yếu tố tác động và nghiên cứu kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về điều kiện chủ thể, trình tự, thủ tục hiến mô, BPCT khi còn sống và sau khi chết/hiến xác; chỉ ra các bất cập, mâu thuẫn kỹ thuật lập pháp.
3. Khảo sát thực tiễn áp dụng, hoạt động của cơ quan chuyên trách (Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia - TTĐPQG) và đề xuất hệ thống kiến nghị sửa đổi luật, giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận bao gồm các quy định pháp luật Việt Nam và quốc tế về điều kiện của chủ thể hiến, nhận mô, BPCT và hiến xác; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; trình tự, thủ tục y tế - pháp lý; cùng các số liệu, tài liệu thực tiễn phản ánh bất cập trong việc áp dụng Luật năm 2006.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở khía cạnh pháp lý dân sự và pháp luật chuyên ngành y tế thực định của Việt Nam, trọng tâm là Điều 35 BLDS năm 2015, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Không gian nghiên cứu đặt tại Việt Nam có mở rộng đối chiếu, so sánh với pháp luật của Pháp, Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hà Lan, Ma-rốc, Tunisia; mốc dữ liệu và văn bản cập nhật đến năm 2024.

Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trên hệ thống khung pháp lý đa tầng và các chuẩn mực quốc tế:

• Khung pháp lý quốc tế: Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (CESCR năm 1966), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (CCPR năm 1966) mà Việt Nam gia nhập ngày 24/9/1982; Nghị quyết của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2004 về phát triển cấy ghép; Tuyên bố toàn cầu về đạo đức sinh học và quyền con người của UNESCO; cùng hệ thống đạo luật y sinh học của Pháp (Bộ luật Y tế công cộng, Luật Đạo đức y sinh học năm 2004), Đạo luật Quà tặng giải phẫu thống nhất Hoa Kỳ (UAGA các năm 1968, 1987, 2006), Luật Cấy ghép tạng Nhật Bản năm 1997, Luật Hiến mô tạng Hà Lan, Luật số 16-98 của Ma-rốc năm 1998.
• Khung pháp lý Việt Nam: Hiến pháp năm 2013; BLDS năm 2015; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006; Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989; Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Luật Trẻ em năm 2016; Thông tư số 104/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về chế độ hỗ trợ mai táng phí.

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý truyền thống:

• Phương pháp lịch sử: Theo dõi tiến trình lập pháp điều chỉnh quan hệ nhân thân về thân thể người từ năm 1989 đến nay.
• Phương pháp phân tích tài liệu và tổng hợp: Mổ xẻ các điều khoản luật thực định, báo cáo khoa học của Bộ Y tế, TTĐPQG và Viện Nghiên cứu lập pháp.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu quy định của Việt Nam với các mô hình pháp lý tiến tiến nhằm rút ra bài học kinh nghiệm về tiêu chuẩn chết não, cơ chế đồng ý hiến tạng và tổ chức ngân hàng mô.
• Phương pháp quy nạp và diễn dịch: Luận giải từ các trường hợp thực tiễn để khái quát thành các luận điểm pháp lý, luận cứ kiến nghị sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật.

Nguồn dữ liệu của công trình bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật, hồ sơ hội thảo lập pháp, số liệu y tế từ Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện Bạch Mai, nghiên cứu cấp Nhà nước của Học viện Quân y, các bài báo khoa học chuyên ngành cùng dữ liệu nhân khẩu học từ Tổng cục Thống kê.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác

Chương này tập trung xác lập hệ thống khái niệm, nền tảng lý thuyết và đối chiếu kinh nghiệm quốc tế:

• Khái niệm y - pháp lý: Tác giả phân tích khái niệm "mô" tại khoản 1 Điều 3 Luật năm 2006 là tập hợp các tế bào cùng loại hoặc nhiều loại khác nhau để thực hiện các chức năng nhất định, gồm 4 loại tiêu biểu: mô biểu bì, mô liên kết, mô cơ và mô thần kinh. "Bộ phận cơ thể người" (khoản 2 Điều 3) là phần cơ thể được hình thành từ nhiều loại mô khác nhau để thực hiện các chức năng sinh lý nhất định (ví dụ: thận, nhãn cầu). Về khái niệm "xác", khóa luận làm rõ sự khác biệt giữa "chết sinh học" (ngừng tim, ngừng thở vĩnh viễn) và "chết não" (tổn thương não mất chức năng không thể phục hồi). Chết não mở ra "thời điểm vàng" để tiến hành lấy BPCT nhằm đảm bảo khả năng sống của mảnh ghép, đồng thời tác giả khẳng định việc phân định này không làm thay đổi bản chất pháp lý của cái chết.
• Đặc điểm quyền hiến mô, BPCT và hiến xác: Đây là quyền nhân thân tuyệt đối gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao, không định giá được bằng tiền. Quyền này mang 4 đặc trưng cốt lõi:
  1. Gắn liền mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học: Tuyệt đối không phục vụ mục đích trục lợi cá nhân.
  2. Nguyên tắc phi thương mại: Cấm mua bán, chiếm đoạt BPCT; người hiến không đòi hỏi thù lao hay bù đắp vật chất; toàn bộ chi phí y tế phát sinh do cơ sở tiếp nhận chi trả.
  3. Tính tự nguyện và quyền tự định đoạt hoàn toàn: Quyết định hiến phải được xác lập khi cá nhân có đầy đủ năng lực nhận thức; người hiến có quyền thay đổi, hủy bỏ quyết định bất kỳ lúc nào mà không cần giải thích lý do.
  4. Nghĩa vụ bảo mật thông tin (nguyên tắc vô danh): Mã hóa tuyệt đối hồ sơ người hiến và người nhận, bảo lưu hồ sơ trong thời hạn 30 năm trước khi công bố (khoản 4 Điều 36 Luật năm 2006).
• Yếu tố ảnh hưởng: Khóa luận chỉ ra ba lực cản lớn gồm: tín ngưỡng - tôn giáo (quan niệm luân hồi cần giữ nguyên vẹn thân thể); phong tục tập quán ("nghĩa tử là nghĩa tận", triết lý Âm dương Ngũ hành e ngại việc phẫu thuật tử thi); và trình độ dân trí (sự thiếu hiểu biết về y học và bản chất nhân đạo của hoạt động hiến tặng).
• Kinh nghiệm quốc tế: Tác giả phân tích pháp luật của Pháp (Điều 16-8 BLDS về nguyên tắc vô danh, thủ tục chẩn đoán chết não bởi 2 bác sĩ độc lập, mô hình Cơ quan Y sinh quốc gia); Tây Ban Nha (Tổ chức cấy ghép quốc gia - ONT thành lập năm 1989); Hoa Kỳ (Đạo luật UAGA); Hà Lan (cho phép đăng ký từ 12 tuổi); Nhật Bản (giới hạn độ tuổi từ 15); Ma-rốc và Tunisia (mô hình ngân hàng mô và tổ chức CNPTO).

Chương 2: Thực trạng pháp luật về quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác

Chương 2 đi sâu vào cấu trúc quy định pháp luật thực định và đánh giá các hạn chế lập pháp:

• Thực trạng hiến mô, BPCT khi còn sống:
  • Điều kiện đối tượng hiến: Phân định giữa BPCT tái sinh và BPCT không tái sinh (khoản 5 Điều 3 Luật năm 2006). Khóa luận loại trừ các phần cắt bỏ do bệnh lý (khối u, ruột thừa) hoặc chất thải sinh học (tế bào chết, móng, tóc) khỏi phạm vi điều chỉnh của quyền hiến BPCT.
  • Năng lực chủ thể: Điều 5 quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi (NLHV) dân sự đầy đủ mới có quyền hiến mô, BPCT khi còn sống. Riêng trường hợp hiến tinh trùng, Điều 6 quy định nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên nhằm tương thích với độ tuổi kết hôn tại Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.
  • Điều kiện sức khỏe và an toàn sinh học: Người hiến phải trải qua kiểm tra y tế nghiêm ngặt, không mắc các bệnh nan y, truyền nhiễm (HIV/AIDS, viêm gan B) và đảm bảo các chỉ số tương thích sinh học, miễn dịch học để ngăn ngừa thải ghép.
  • Hạn chế lập pháp được chỉ ra: Quy định cào bằng độ tuổi 18 cho mọi trường hợp hiến sống là thiếu linh hoạt, bởi việc hiến mô tái sinh (tế bào gốc, tiểu cầu) ít xâm lấn và ít nguy hại đến sức khỏe hơn việc hiến tạng đặc (gan, thận); kẽ hở tại khoản 2 Điều 34 khi người Việt Nam ra nước ngoài hiến BPCT chỉ cần chứng minh có quan hệ huyết thống trực hệ hoặc trong phạm vi ba đời mà thiếu cơ chế hậu kiểm y tế; khiếm khuyết kỹ thuật tại khoản 2 Điều 14 khi miễn trừ thủ tục đăng ký hiến mô cho cha mẹ, anh chị em ruột nhưng lại bỏ sót trường hợp cha mẹ hiến mô cho con ruột.
• Thực trạng hiến mô, BPCT sau khi chết và hiến xác:
  • Chủ thể và xung đột ý chí: Phân chia thành hai nhóm: người đã đăng ký hiến khi còn sống (khoản 1 Điều 18, Điều 19) và người chưa đăng ký (cần sự đồng ý bằng văn bản của thân nhân theo điểm c khoản 2 Điều 21). Thực tiễn phát sinh xung đột nghiêm trọng: khi người đã đăng ký hiến qua đời nhưng thân nhân kiên quyết phản đối, pháp luật hiện hành không cho phép cơ sở y tế cưỡng chế lấy tạng, dẫn đến vô hiệu hóa ý chí tự định đoạt của người đã khuất.
  • Quyền của người hiến sau chết: Mang giá trị tinh thần (truy tặng Kỷ niệm chương "Vì sức khỏe nhân dân", phục hồi thẩm mỹ thi thể sau phẫu thuật lấy tạng) và giá trị hỗ trợ xã hội: thân nhân được hỗ trợ mai táng phí tương đương 10 tháng lương cơ sở theo Thông tư số 104/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính.
  • Trình tự, thủ tục lấy tạng và rào cản kỹ thuật: Quy định chẩn đoán chết não tại Điều 27 Luật năm 2006 bắt buộc phải có đủ 3 chuyên gia thuộc 3 lĩnh vực (hồi sức cấp cứu, thần kinh/phẫu thuật thần kinh, giám định pháp y) và người đứng đầu cơ sở y tế công bố. Quy định này gây khó khăn do bác sĩ pháp y tại tuyến tỉnh chủ yếu kiêm nhiệm, phục vụ tố tụng hình sự, khó túc trực 24/24 giờ để nắm bắt "thời gian vàng" (thời gian lấy tạng trung bình tại Bệnh viện Bạch Mai là 20 giờ sau chết não, trong khi bảo quản tạng thông thường chỉ duy trì được từ 6 đến 12 giờ).
  • Hạn chế về quyền được chết: Pháp luật Việt Nam chưa thừa nhận quyền ngừng chăm sóc y tế chủ động (quyền được chết), tạo khoảng trống pháp lý lớn đối với các trường hợp chết lâm sàng ngoài bệnh viện hoặc tử vong do rút máy thở.

Chương 3: Thực tiễn thực hiện, một số kiến nghị và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật

Dựa trên dữ liệu thực tế và các lỗ hổng đã phân tích, Chương 3 đề xuất định hướng hoàn thiện:

• Thực tiễn thực hiện và hoạt động của cơ quan chuyên trách: TTĐPQG đã đóng vai trò kết nối điều phối, song tỷ lệ nguồn hiến từ người chết não tại Việt Nam vẫn ở mức rất thấp so với năng lực y khoa. Khó khăn bắt nguồn từ việc chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ và cơ chế tài chính cho hoạt động điều phối ghép tạng còn bất cập.
• Hệ thống kiến nghị lập pháp cụ thể:
  1. Hoàn thiện quy định độ tuổi: Cho phép người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống (với sự đồng ý của người đại diện) và cho phép đăng ký hiến mô, BPCT sau khi chết não nhằm mở rộng nguồn tạng cứu sống các bệnh nhi suy mô tạng.
  2. Chuyển đổi hoặc bổ sung cơ chế đăng ký: Cân nhắc từng bước thí điểm cơ chế "suy đoán đồng ý" (opt-out - coi mọi công dân mặc định đồng ý hiến tạng sau khi chết trừ khi có đăng ký từ chối); trước mắt cần tích hợp đăng ký hiến tạng vào Căn cước công dân và Giấy phép lái xe như ý kiến của lãnh đạo TTĐPQG.
  3. Sửa chữa sai sót kỹ thuật lập pháp: Bổ sung đối tượng "con ruột" vào quy định miễn trừ thủ tục đăng ký bắt buộc tại khoản 2 Điều 14 Luật năm 2006.
  4. Cải cách quy trình xác định chết não: Giảm tải thành phần hội đồng xác định chết não hoặc cho phép cơ chế chỉ định chuyên gia linh hoạt, phân quyền cho người đại diện cơ sở y tế khi người đứng đầu vắng mặt; xây dựng lực lượng pháp y chuyên trách y tế cấy ghép thay vì phụ thuộc vào pháp y hình sự.
  5. Siết chặt quản lý ra nước ngoài hiến tạng: Bổ sung quy định kiểm tra tài chính, phỏng vấn tâm lý độc lập tại khoản 2 Điều 34 để triệt tiêu nạn buôn bán nội tạng trá hình danh nghĩa thân nhân ba đời.
• Giải pháp tổ chức thực hiện: Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng mô; ứng dụng tiến bộ công nghệ bảo quản nội tạng hạ nhiệt (phương pháp TCA bảo quản thận 4 ngày của Trường Y Harvard hoặc bảo quản ấm 7 ngày đối với gan của Thụy Sĩ); đẩy mạnh tuyên truyền truyền thông học đường và mạng xã hội nhằm dần thay đổi định kiến "chết phải toàn thây".

BẢNG TỔNG HỢP SO SÁNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ HIẾN MÔ, BPCT NGƯỜI

Tiêu chí so sánh	Pháp luật Việt Nam (Luật 2006)	Pháp luật Cộng hòa Pháp	Pháp luật Hoa Kỳ (UAGA) / Hà Lan
Độ tuổi hiến khi còn sống	Đủ 18 tuổi (Điều 5); nam đủ 20 tuổi đối với hiến tinh trùng (Điều 6)	Đủ 18 tuổi; kiểm soát tư pháp chặt chẽ qua Tòa sơ thẩm	Hà Lan: Trẻ từ 12-15 tuổi được đăng ký với sự giám sát của cha mẹ
Cơ chế biểu đạt ý chí	Bày tỏ sự đồng ý chủ động (Opt-in) thông qua đơn đăng ký	Suy đoán đồng ý (Opt-out) kết hợp Sổ đăng ký từ chối	Hoa Kỳ: Đăng ký qua thẻ hiến tặng, tích hợp bằng lái xe
Quy trình xác định chết não	03 chuyên gia: Cấp cứu, Thần kinh, Giám định pháp y (Điều 27)	02 bác sĩ độc lập, sử dụng 2 lần điện não đồ hoặc 1 lần chụp mạch não	Quy chuẩn y tế mở, cho phép áp dụng kỹ thuật cận lâm sàng mới
Quyền hiến sau chết của người dưới 18 tuổi	Tuyệt đối không cho phép đăng ký (khoản 1 Điều 19)	Cho phép thực hiện thông qua sự đồng ý của cha mẹ/người giám hộ	Hà Lan: 16 tuổi trở lên có toàn quyền tự quyết định không cần cha mẹ
Bảo mật danh tính	Mã hóa hồ sơ, lưu trữ bảo mật 30 năm (Điều 36)	Nguyên tắc vô danh tuyệt đối giữa người cho và người nhận (Điều 16-8 BLDS)	Bảo mật thông tin danh tính, điều phối qua hệ thống cơ sở dữ liệu

Kết quả và đóng góp

Về kết quả học thuật, khóa luận đã trích xuất và tổng hợp hệ thống số liệu, mốc dẫn chứng pháp lý có giá trị thực chứng:

• Khái quát hóa tiến trình pháp lý từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992 đến sự ra đời của Điều 35 BLDS năm 2015 và các điều khoản chuyên biệt của Luật năm 2006.
• Làm rõ áp lực cung - cầu y tế qua thống kê dân số học (mỗi ngày có trung bình 3.828 trẻ em sinh ra và 1.896 người chết, song nguồn hiến từ chết não chiếm tỷ lệ dưới 1% tổng số ca tử vong tại bệnh viện).
• Chỉ ra các dữ kiện kỹ thuật y sinh học then chốt: thời gian trung bình lấy tạng tại Bệnh viện Bạch Mai là 20 giờ sau kết luận chết não, trong khi thời gian bảo quản nội tạng truyền thống chỉ duy trì từ 6 đến 12 giờ.
• Ghi nhận chính sách hỗ trợ thân nhân người hiến tạng sau khi chết với mức mai táng phí bằng 10 tháng lương cơ sở căn cứ theo Thông tư số 104/2017/TT-BTC.

Về mặt đóng góp khoa học, công trình đã xác lập góc nhìn pháp lý độc lập đối với quyền nhân thân trong y học:

• Tự chỉ ra những điểm nghẽn kỹ thuật lập pháp mà các nghiên cứu trước chưa đề cập sâu: lỗi bỏ sót quyền hiến mô của cha mẹ cho con tại khoản 2 Điều 14; sự mâu thuẫn giữa quyền tự quyết của người đã đăng ký hiến tạng với quyền phản đối của thân nhân tại điểm c khoản 2 Điều 21.
• Chứng minh tính bất hợp lý của việc cấm hoàn toàn người dưới 18 tuổi đăng ký hiến sau khi chết não, từ đó kiến nghị cơ chế bảo vệ quyền tự quyết của người chưa thành niên có sự đồng thuận từ gia đình.
• Đề xuất giải pháp mang tính khả thi cao: tích hợp thủ tục đăng ký hiến tạng vào hệ thống định danh Căn cước công dân và Giấy phép lái xe để tháo gỡ điểm nghẽn hành chính.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do chính tác giả thẳng thắn thừa nhận trong phần phạm vi nghiên cứu:

• Công trình chủ yếu tiếp cận dưới lăng kính pháp luật dân sự và pháp luật hành chính y tế, chưa thể đi sâu vào các khía cạnh kinh tế y tế phức tạp như cơ chế chi trả bảo hiểm y tế cho các ca phẫu thuật cấy ghép hay cơ chế định giá kỹ thuật y sinh.
• Vấn đề "ngừng chăm sóc y tế" (quyền được chết/an tử) - một nguồn hiến tạng phổ biến tại Bắc Âu, Tây Ban Nha và Úc - mới chỉ được tác giả dừng lại ở mức giới thiệu khái quát do pháp luật thực định Việt Nam chưa công nhận quyền này.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở bao gồm:

• Xây dựng mô hình lý luận và dự thảo điều khoản luật cụ thể cho cơ chế "suy đoán đồng ý" (opt-out) phù hợp với truyền thống đạo đức Á Đông tại Việt Nam.
• Nghiên cứu chế tài hình sự và các biện pháp tư pháp quốc tế nhằm kiểm soát hành vi mua bán, cưỡng đoạt nội tạng xuyên biên giới theo kẽ hở chuyển bệnh nhân ra nước ngoài ghép tạng.
• Nghiên cứu cơ chế tài chính bền vững cho hệ thống ngân hàng mô và chính sách đãi ngộ y tế dài hạn đối với người hiến tạng sống.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận tốt nghiệp này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên cao học ngành Luật: Là tài liệu tham khảo giá trị cho các chuyên đề về Quyền nhân thân trong Luật Dân sự, Luật Y tế và Quyền con người; đặc biệt là phương pháp tiếp cận so sánh luật học đối với các đạo luật y sinh học quốc tế (Pháp, Hoa Kỳ, Tây Ban Nha).
• Cơ quan quản lý và lập pháp (Bộ Y tế, Ủy ban Xã hội của Quốc hội, Viện Nghiên cứu lập pháp): Khóa luận cung cấp các luận cứ thực chứng và đề xuất sửa đổi trực tiếp các điều khoản bất cập tại Luật năm 2006 (Điều 5, Điều 14, Điều 19, Điều 21, Điều 27, Điều 34), phục vụ quá trình soạn thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người sửa đổi.
• Cán bộ y tế và cán bộ điều phối ghép tạng (TTĐPQG): Phần phân tích quy trình chẩn đoán chết não, rào cản thời gian bảo quản tạng và thủ tục pháp lý tiếp cận thân nhân người hiến cung cấp góc nhìn pháp lý rõ ràng, giúp nhân viên y tế tự tin và chuẩn hóa quy trình xử lý thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao pháp luật Việt Nam quy định độ tuổi hiến tinh trùng, noãn, phôi khác với độ tuổi hiến mô, BPCT thông thường?
Điều 5 Luật năm 2006 quy định độ tuổi chung để hiến mô, BPCT khi còn sống là từ đủ 18 tuổi trở lên. Tuy nhiên, tại Điều 6, đối với trường hợp hiến tinh trùng, noãn, phôi trong thụ tinh nhân tạo, luật yêu cầu nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên và nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Tác giả luận giải rằng quy định này nhằm đảm bảo tính thống nhất với độ tuổi kết hôn quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, đồng thời phù hợp với sự phát triển thể chất, tâm sinh lý và thể trạng đặc thù của công dân Việt Nam.

2. Quy định về hội đồng xác định chết não theo Điều 27 Luật năm 2006 gặp những vướng mắc thực tiễn nào?
Luật năm 2006 bắt buộc hội đồng xác định chết não phải có đủ 3 chuyên gia thuộc 3 lĩnh vực độc lập: hồi sức cấp cứu, thần kinh/phẫu thuật thần kinh và giám định pháp y. Bất cập phát sinh ở chỗ đội ngũ bác sĩ pháp y tại các bệnh viện tuyến tỉnh phần lớn làm việc kiêm nhiệm và chủ yếu phục vụ điều tra hình sự theo lệnh trưng cầu của cơ quan điều tra, không thể túc trực thường xuyên 24/24 giờ. Sự vắng mặt của bác sĩ pháp y khiến việc chẩn đoán chết não bị chậm trễ, làm lỡ "thời điểm vàng" lấy tạng khi các cơ quan nội tạng suy thoái.

3. Pháp luật xử lý ra sao trong trường hợp một người đã đăng ký hiến tạng sau khi chết nhưng gia đình phản đối khi người đó qua đời?
Pháp luật hiện hành không cho phép cơ sở y tế hay bất kỳ cơ quan nào được quyền cưỡng chế lấy mô, tạng người đã khuất nếu gia đình ngăn cản. Mặc dù người đó đã hoàn tất thủ tục đăng ký hiến hợp pháp khi còn sống, nhưng nếu thân nhân không đồng thuận ký biên bản tiếp nhận thì cơ sở y tế phải dừng can thiệp. Đây là khoảng trống pháp lý lớn làm vô hiệu hóa quyền tự quyết của người hiến tạng trước sự phản đối của thân nhân.

4. Thân nhân của người hiến mô, BPCT sau khi chết được hưởng những chế độ, quyền lợi gì theo văn bản pháp luật?
Bên cạnh các giá trị danh dự như được truy tặng Kỷ niệm chương "Vì sức khỏe nhân dân", theo quy định tại Thông tư số 104/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính, thân nhân tổ chức mai táng di hài người hiến sau khi chết hoặc hiến xác sẽ được Nhà nước hỗ trợ mai táng phí tương đương 10 tháng lương cơ sở. Để nhận khoản hỗ trợ này, thân nhân cần xuất trình các giấy tờ chứng minh quan hệ với cơ sở y tế tiếp nhận hoặc bảo quản thi thể.

5. Lỗi kỹ thuật lập pháp tại khoản 2 Điều 14 Luật năm 2006 được tác giả phân tích là gì?
Khoản 2 Điều 14 cho phép miễn trừ thủ tục đăng ký hiến mô bắt buộc trong trường hợp ghép mô cho cha mẹ hoặc anh chị em ruột. Tuy nhiên, quy định này lại bỏ sót trường hợp cha mẹ muốn hiến mô cho con ruột. Sự thiếu sót này buộc cha mẹ khi hiến mô cứu con phải trải qua quy trình hành chính đăng ký phức tạp, tạo ra sự bất bình đẳng vô lý và cản trở việc cấp cứu kịp thời cho bệnh nhi.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Anh Tuấn là công trình nghiên cứu hệ thống, nghiêm túc về quyền hiến, nhận mô, BPCT người và hiến xác dưới góc độ luật học dân sự Việt Nam. Tác giả đã làm sáng tỏ bản chất quyền nhân thân phi tài sản, đối chiếu sâu sắc với các chuẩn mực lập pháp tiến bộ trên thế giới, đồng thời chỉ ra chính xác các bất cập thực định của Luật năm 2006 về tiêu chuẩn độ tuổi, quy trình chẩn đoán chết não và lỗ hổng kỹ thuật văn bản. Hệ thống kiến nghị sửa đổi luật gắn liền với việc ứng dụng công nghệ định danh và đổi mới mô hình quản lý mang giá trị thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm giải quyết bài toán khan hiếm tạng ghép tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN DE LY LUẠN VE QUYỀN HIẾN MO, BO PHAN CƠ THE NGƯỜI VÀ HIẾN XÁC 1. Khái niệm mô, BPCT ngườivà xác Trong từ điền Tiêng Việt chưa có định nghĩa thê nao là BPCT người, chỉ giải thích các nglifa phái sinh ân du của từ liên quan đền các bộ phận riêng biệt. Theo Bách khoa toàn thir Cơ thé người là toàn bộ cau trúc của mat con người, bao gồm một đầu, cô, thân (chia thành hai phan là ngực và bung), hai tay và hai chân Mối phan của co thé được câu thành bởi hàng loạt các loại tế bao. Chính vì vậy, khi Luật bao vệ sức khoẻ nhân dân 1989 và BLDS năm 2005, hién tại được áp dung theo BLDS năm 2015 ghi nhận về quyền được hiến, nhận BPCT của cá nhân như một quyền nhân thên mà không nêu định ngiấa đá gây ra những cách hiểu khác nhau về thuật ngữ này.

Điều này, đã ảnh hưởng lớn trong thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền hiên, nhận BPCT người và xác. Cho dén khi Luật hiện lây, ghép mô, BPCT người và hiến lây xác được thông qua vào năm 2006, khái niém “mổ” và “bộ phẩn cơ thé người” moi được quy định tại Điêu 3 của Luật nay. Theo đó, mô là tập hợp các tế bao củng một loại hay nhiéu loại khác nhau dé thực hiên các chức năng nhật định của cơ thé người? Trên cơ thé người có rat nhiều loại mô nhưng tiêu biểu nhật gồm có 04 loại: Mô biểu bi: gém một hay nhiều lớp tế bảo ở mat ngoài hay lót bên trong xoang hoặc sinh ra các tuyên đặc (gan, thận, tuy). Những mô lót bên trong xoang cơ thể gọi là biểu mô giữa.

Các m6 đơn độc hình tru hoặc khối sắp xép chất chế với lông nhô ra trên bê mat tự do gọi là biểu mô tiêm mao. Mô liên kết: gam các tế bào liên kết, nằm rải rác trong các chat nén, có chức nang tao ra bộ khung cơ thé, neo giữ các cơ quan. Mô liên kết bao gồm: mô sợi, mô xương, mô liên kết dinh dưỡng, mô sụn. Mô cơ: là thành phân của hệ vận động có chức năng co giãn, gém ba loại mô: mô cơ vân, mô cơ trơn và mô cơ tim.

Mô thân kinh: là loại mô cảm ứng của đông vật, gồm tế bao thân kinh hay noron và tê bao thân kinh đệm. TẾ bao thân kinh có thân chứa nhân, những nhánh: ` Được quy dinh tại khoản 1 Điều3 Luật hiin, lây, ghép mô, BPC T người và hie, lay xác nim 2006. 7 bảo tương mọc từ thân ra gọi là sơi thân kinh: soi trục và đuôi gai. Té bao thân kinh dém là mô chéng đỡ của hệ thân kinh có ở xung quanh khoang của trục não, tuỷ va trên bề mặt những nhung mao của đám rồi mang mach tạo thành lớp biểu mô don? CònBPCT người: “Tà một phẩn của cơ thé được hình thành từ nhiều loại mô khác nhau để thực hiển các chức năng sinh Ìý nhất đinh”.

Chúng là sự tông hợp của nhiêu yêu tô trên cơ thể người bao gồm các phân cơ thé, hay con goi là các khoang cơ thé, các cơ quan khác trong hệ cơ quan con người. BPCT người ví du nhv nhấn câu, thận. 1a những phân không thé tách rời cơ thé người khi thực luận chức năng Nhìn chung khái niệm “bổ phận cơ thé người” không quá mới la đối với cơ quan tiên hành tổ tung và người tiên hành tô tung như khái niém “mổ”. Vê khái niệm BPCT người PGS.TS Phùng Trung Tập cho rằng “BPCT người là những thành té câu thành cơ thé sông hoàn chinh và nó thực hiện chức năng trao đổi chất giúp cơ thé tồn tại và phát triển bình thường theo quy luật tư nhiền”.

Qua phân tích, chúng ta có thé hiéu: “M6 là một tập hợp các tế bào chuyên hoá có cắu tao giống nhan hoặc khác nhau nhưng cìmg phải thực hiển chức năng nhất đình đối với cơ thé người“ con “BPCT người là một thé thông nhất được hình thành từ các loại mô khác nhan tạo thành một cơ thé sống hoàn chỉnh mà mỗi BPCT thực hiện một chức năng trao đôi chất khác nhau giúp cơ thé tổn tại, phát triển”. Như vay, Theo quy định tại mục 3, chương III của Luật Hiền, lây, ghép mô, BPCT người và hiến, lây xác, chết não là một nội dung đắc biệt quan trọng được quy định thành một mục riêng trong Luật. Theo đó, việc xác định. chết não là cơ sở pháp lý đã tiên hành lay mô, tang của người có thé đăng ký hiển mô, tang sau khi chết.

Tuy nhiên, dé xác đính được chết não phải có đủ 3 chuyên gia (hồi sức cấp cứu, thân kinh hoặc phẫu thuật thân kinh và giám đính pháp y) và đáp ứng đủ các tiêu chuẩn lâm sàng tiêu chuẩn cân lâm sảng và tiêu chuẩn thời gian V ân đề nhay cảm này đặt ra khái niệm thé nào là “chết”, phân biệt giữa “chết sinh học” và “chết não” trên thực tế van có nhiêu quan điểm khác nheu về van đề nay. ` Nguyễn Quốc Trầều- Pham Song, Từ điển bách khoay học, Nxb. Y hoc ,2010,t 30 * Quy địh tại khoản 2 Điều 3 Luật hitn, lấy, ghép mỏ, BPC T người và hain, lay xác nim 2006. § Dat trong kết luận nhạy cảm này, chúng ta hiểu xác (chết là toàn bộ phân cơ thé của con người đã chết.

Trong từ điển Hán Việt còn có từ “hr tit” với ý nghĩa tương đương từ “xác chết” nhưng thường chỉ được sử dụng như một thuật ngữ trong ngành khám nghiêm và giải phẫu. V ân đề phân biệt giữa chết não và chết sinh hoc các chuyên gia nghiên cứu cho rang: Chết sinh học là tình trang ngừng tim và ngùng thở vinh viễn, điện tim và điện não đô mat hoàn toàn không thé cửu sóng được nữa, còn chết não được hiểu là tình trang não bị tên thương năng không có khả năng phục hôi và chắc chan sẽ tực sự chết Trên thực tế khi bị chết não, bệnh nhân không thé thé độc lập được và không có khả năng đáp ứng lại bat kỳ kích thích nào từ mdi trường bên ngoài. Người bệnh sẽ chết rất nhanh, chi sau vài put nều không có may móc, thiết bị hỗ trợ và sự can thiệp chuyên môn của các bác i. Thậm chí ngay cả khi co đủ các điều kiện, người bi chết não cũng có thé tử vong, Một người bị chất não sẽ không còn hoạt động than kinh ở bô nfo hoặc cuồng não Không có não, cơ thé sẽ không sản sinh những hormone cần thiết, quan.

trong để duy trì các quá trình sinh học của cơ thể, kê cả chức năng tiêu hoá, lọc máu và hệ mién dich trong thời gian không quá một tuân. Chưa kế nhiệt độ cơ thể của người bị chết não xuống thập, ho phải được đấp chăn giữ âm, duy trì nhiệt đô môi trường cao và đôi khi phải truyền finh mach am. Vì vậy, hau hết các bệnh nhân bi chết nấo đều không thé cửu chữa được” và trên thực tế thong kê ghi nhận chưa có trường hợp nào phục hội sau khi bi chân đoán là chết não. Qua đó, việc phân biệt giữa chết não và chất sinh học không có nhiêu ý nghĩa về mat pháp lý.

Các chuyên gia phân biệt như vậy, một mặt căn cử vào cơ sở y học để đưa ra két luận về sự sông, cái chết và các giai đoạn của cái chết; mat khác việc chia như vay tạo điêu kiện cho việc lây, sử đụng xác, BPCT người hiệu quả hơn, ho cho rằng nêu một người bị chết não chắc chan sé dẫn tới chết thực tê. Do đó, thời điểm vàng có thé tiên hành lây BPCT khi tinh trang người đó chết não thi sẽ đem lại hiéu quả cao hơn thời điểm họ chết thực su mới tiền hành lây các BPCT. Š Quỳnh Trang, “Chết não có chữa được khổng? Tiéu clude chân đoán chết não ~ https /nbathmoclongchau.com wnbai-viet/chet-nao-co-chaus-duuoc-Khong. từng: chman-chan-doan-chet-n20- 64071 kamal (ruy cập ngày 10/10/2023) 9 1.

Khái niệm và đặc điểm quyền hiến mô, BPCT người và hiến xác 1. Khái niệm Quyên hiến là từ ghép giữa danh từ “Quyên” dé chỉ những điều ma pháp luật, xã hội công nhận và dam bảo thực hiện đôi với cá nhân, tô chức dé theo đó cá nhân được hưởng được lam, được đòi hỏi ma không ai được ngăn can, han chế. “Hiện” là một đông từ để chỉ “sự cho, đảng thứ gig’ giá của mình một cách tự nguyên cho một chủ thé khác °”Š Day là hành vi mang tính chủ động chuyển quyền sở hữu của minh sang quyên sở hữu của người khác một cách tư nguyện, trang trọng. Như vậy, có thé rút ra định nghĩa “Quyển hiến” là một quyên cơ ban của công đâm được pháp luật công nhận và bảo đâm thực hiện theo đó công déin có thé hiến cho, tặng giá tri vật chất, tinh thần của minh cho cá nhân, tổ chức khác ma không bị ai ngăn can, han chế.

Theo khoản6 Điều 3 Luật hiền, lấy, ghép mô, BPCT người và hiến, lay xác quy định: “hiến mô. BPCT là việc cá nhân tự nguyện hiến mô, BPCT của minh khi còn sống hoặc sau lẻi chết”. Quan điểm này đã chỉ ra nguồn goc của đối tương hién phải xuất phát từ chinh cơ thé của chủ thé thực hiện hành vi hay hành vi hiện phải là hành vi trực tiệp tự mình thực hiện, không qua đại diện của cá nhân Ngoài ra, còn nhân manh tính tự nguyên của chủ thể khí thực hiện hành vĩ qua đó thể hién tinh nlhên văn sâu sắc. Vi vậy, có thé hiểu hiên mô, BPCT người có nghiia là tặng, cho một phân cơ thé của một chủ thê xác định Theo tác gia Hoàng Thị Minh Du: “Hiến mé, BPCT người là hành vi trực hép, tư nguyện của cá nhân theo guy đình của pháp luật nhằm tăng/cho một phan cơ thể của chỉnh mình vì mu đích nhân đạo, chữa bênh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học và hoàn toàn vô điều kién “7 Có thê thay, cách định nghia nay đã cụ thé và rõ rang hơn về hiên mô, BPCT nhung định nghĩa nay mắc đính hành động hién luôn phải di kèm với mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng day hoặc nghiên cứu khoa học.

Quyền hiên mô, BPCT và hiến xác được quy định tại Điều 35 BLDS năm 2015. Theo đó việc hiển luôn đi kèm với mục đích chứa bệnh cho người khác hoặc nghiên cửu y hoc, được học va các nghiên cứu khoa học khác. Không tổn tại việc * Hoàng Vin Hành (chủ bền) (2003), Từ điện Tiếng Việt, NXB Từ đền Bích khoa ,tr 15. ˆHoàng Thi Minh Du, 2008, Luận vin thạc sĩ Mật học: '2Mổt sổ Đứa cạnh pháp tý liên quan đến vấn để liển BPCT người”, Trường Đại học Luật Ha Nội, tr.