mở đầu , kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng : Chƣơng 1 : Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên ở trƣờng THCS Chƣơng 2 : Thực trạng công tác quản lý hoạt động phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên ở trƣờng THCS Trần Đăng Ninh – TP Nam Định – tỉnh Nam Định. Chƣơng 3 : Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên ở trƣờng THCS Trần Đăng Ninh – TP Nam Định- tỉnh Nam Định. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC SÁNG TẠO CỦA GIÁO VIÊN VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG THCS. Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên ở trƣờng THPT, THCS 1.
Nghiên cứu ngoài nước Phát triển năng lực sáng tạo không còn là một đề tài nghiên cứu mới mẻ với các nhà khoa học. Trên thế giới, ý thức đƣợc tầm quan trọng của việc phát triển năng lực sáng tạo của con ngƣời mà trong chiến lƣợc 2012- 2016, nƣớc Mỹ đã đề ra những bƣớc đi thể hiện tầm nhìn sâu rộng về sự phát triển sáng tạo trong nghệ thuật cũng nhƣ chiến lƣợc phát triển phát triển tài năng khoa học công nghệ để phục vụ sự phát triển của một nền kinh tế thịnh vƣợng hơn. [1] Ở Úc, một quốc gia nhỏ bé trên bản đồ thế giới, vào tháng 5 năm 2004, các nhà lãnh đạo cũng đã công bố đầu tƣ 308 triệu đô la Úc để phát triển các sáng kiến trong lĩnh vực ICT trong tổng số 5,3 tỉ đô la Úc dùng để thực hiện kế hoạch “ Xây dựng năng lực cơ sở cho tƣơng lại Úc thông qua khoa học và sáng kiến”.( theo Department of Education, Employment and Workplace relation, March, 2009) Đất nƣớc Nhật Bản- một quốc gia có sự hồi sinh đáng kinh ngạc sau chiến tranh thế giới thứ 2, trong chiến lƣợc đào tạo và phát triển con ngƣời cũng đã nhấn mạnh “ thay cho việc dạy các công dân cách làm việc trong các bộ trang phục của các nhà máy, chúng tôi cần trong tƣơng lai Nhật Bản có thể hoàn toàn phát triển sự sáng tạo của cá nhân mỗi học sinh và với cách định hƣớng này chúng tôi đảm bảo sự phát triển bền vững của nƣớc Nhật”. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nhiều tài liệu nghiên cứu báo cáo của các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu giáo dục trên thế giới cũng đã bàn đến các giải pháp quản lý để phát triển năng lực sáng tạo cho giáo viên và coi đây nhƣ một con đƣờng để thúc đẩy sự phát triển của giáo dục.
Sherry Fox đã chỉ rõ “ Quản lý nhân tài là một quá trình phát triển, duy trì đội ngũ hiện tại và tuyển chon, thu hút ngƣời lao động có tay nghề cao để thực hiện công việc của tổ chức. Quản lý nhƣ thế nào để phát triển tối đa năng lực sáng tạo của đối tƣợng đƣợc quản lý ? Một số tác giả đã chỉ ra rằng nhà quản lý phải giúp giáo viên vƣợt qua nỗi sợ thất bại, nhận biết các đặc điểm của ngƣời tài, phải hiểu đƣợc sở thích nguyện vọng , phân quyền cho giáo viên và đặc biệt xây dựng môi trƣờng văn hoá để khuyến khích giáo viên sáng tạo. Một số khác lại đƣa ta các biện pháp nhƣ nhà quản lý phải biết khen ngợi các ý tƣởng mới, khơi nguồn đam mê trong mỗi cán bộ giáo viên…Cindy Ko, giám đốc bộ phận phát triển quốc tế của tổ chức Envedavor ( Mỹ ) khẳng định rằng muốn khuyến khích nhân viên sáng tạo , đƣa ra ý tƣởng mới thì giải pháp khen thƣởng dành cho họ khi họ thành công là chƣa đủ , mà phải thƣởng cả khi họ thất bại, nhất là các tình huống tạo ra bài học giá trị, đồng thời giúp họ phấn chấn tiếp tục dấn bƣớc.Theo một nghiên cứu của đại học Harvard ( 2008 ), có một sự tƣơng quan trực tiếp giữa những ngƣời có khả năng làm chủ mọi hoạt động với khả năng sáng tạo.com)[40] Một giáo viên luôn răm rắp làm theo lệnh của hiệu trƣởng chắc chắc không phải một giáo viên sáng tạo. Nới rộng quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm sẽ giúp giáo viên chủ động, mạnh dạn đƣa ra những sáng kiến trong công việc đồng thời tích cực hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao.Trao quyền tự chủ cũng đồng nghĩa với củng cố lòng tin giữa hiệu trƣởng và giáo viên, tăng tính tự tin, tự lập cho giáo viên.
Nhƣ vậy có thể thấy dù bàn bạc , nghiên cứu đƣa ra nhiều giải pháp quản lý phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên, nhƣng đa số các nhà nghiên cứu mới chỉ nhìn nhận trên những góc độ góc độ tâm lý học, xã 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hội học. Câu chuyện về những giải pháp mang tính chiến lƣợc tổng thế có thể vận dụng ở nhiều điều kiện hoàn cảnh khác nhau còn là vấn đề bỏ ngỏ 1. Nghiên cứu trong nước Không nằm ngoài xu thế phát triển tất yếu của giáo dục là định hƣớng phát triển năng lực sáng tạo ngƣời học, nhiều tài liệu nghiên cứu trong nƣớc cũng đã xoay quanh vấn đề hoạt động quản lý phát triển năng lực sáng tạo của ngƣời dạy. Nhìn chung các tài liệu này rất bổ ích nhƣng phần lớn chỉ dừng lại ở phạm vi lý luận , hoặc nếu có đối chiếu cơ ở thực tiễn thì cũng trong một nội dung nhỏ hẹp.Nhƣng có một điểm chung là tất cả các tác giả đều thống nhất quan điểm về vai trò rất quan trọng của hoạt động quản lý phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên , coi đó nhƣ một giải pháp mang tính đột phá trong việc đổi mới hoạt động giáo dục của nhà trƣờng, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện.
Tác giả Phan Đình Diệu trong bài báo cáo đã khẳng định “ Năng lực sáng tạo là vấn đề hƣng vong của quốc gia, đất nƣớc, nó cũng là vấn đề thành bại của mỗi tổ chức, doanh nghiệp; và cũng là vấn đề sống còn của mỗi cá nhân. Lợi ích chung và lợi ích riêng hòa hợp một cách hữu cơ trong cùng một nhiệm vụ là làm sao để nâng cao đƣợc năng lực sáng tạo chung đó” (Phan Đình Diệu, 2003 ) [11]. Một số cơ sở giáo dục cũng đã viết các chuyên đề, giáo trình và đƣa vấn đề phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên vào chƣơng trình bồi dƣỡng cán bộ quản lý giáo dục các cấp trong đó có cấp THCS, tuy nhiên đa số mới chỉ dừng lại ở mức độ chuyên đề bồi dƣỡng chứ chƣa đề cập tới giải pháp phát triển một cách cụ thể và định hƣớng lâu dài. Một điều đáng mừng là những năm gần dây, một số tác giả luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục cũng đã đề cập đến vấn đề này ở nhiều góc độ khác nhau: luận văn của tác giả Dƣơng Văn Nguyên bàn về các biện pháp phát triển năng lực sáng tạo cho các tổ trƣởng chuyên môn, luận văn của tác giả Đinh Thị Hồng Minh bàn về các giải pháp phát triển năng lực sáng tạo cho sinh viên đại học, luận văn của tác giả Vũ Thị Thùy Hƣơng bàn về Giải 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp phát triển môi trƣờng khuyến khích dạy học sáng tạo của hiệu trƣởng trƣờng THCS.
Các tác giả nói trên đã đề cập đến công tác bồi dƣỡng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ giáo viên mà phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên là một trong những nội dung quản lý cần đƣợc quan tâm. Các công trình nghiên cứu này cơ bản đã giải quyết đƣợc những vấn đề lý luận cũng nhƣ thực tiễn về phát triển năng lực sáng tạo cho đội ngũ giáo viên trong các trƣờng ở một số địa phƣơng cụ thể nhƣ các tỉnh Vĩnh Phúc, Hải Dƣơng. Mặt khác, cũng thấy rằng nhìn chung các tài liệu này mới chỉ đi sâu bàn về những năng lực cá nhân đơn lẻ nhƣ năng lực sƣ phạm, năng lực tự học , tự nghiên cứu, năng lực nghề nghiệp. mà chƣa đề cập một cách quy mô tới vấn đề phát triển năng lực sáng tạo, đặc biệt là các giải pháp quản lý để phát triển năng lực sáng tạo của giáo viên thì càng ít.
Cho đến thời điểm này, giáo dục tỉnh Nam Định vẫn chƣa có một công trình nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề này một cách đầy đủ và hệ thống. Từ tổng quan những nghiên cứu trong và ngoài nƣớc cho thấy, đã có nhiều công trình nghiên cứu về năng lực sáng tạo của ngƣời GV, nhƣng chƣa có công trình nào nghiên cứu về quản lý phát triển năng lực sáng tạo của ngƣời GV nói chung, GVTHCS nói riêng đáp ứng nhu cầu đổi mới của giáo dục. Điều này cho thấy tính cấp thiết của đề tài mà tác giả lựa chọn nghiên cứu. Năng lực sáng tạo: 1.
Năng lực và năng lực nghề nghiệp Khái niệm năng lực có nguồn gốc tiếng Latinh “competentia”. Ngày nay khái niệm năng lực đƣợc hiểu dƣới nhiều cách khác nhau.: “Năng lực là biết sử dụng các kiến thức và kĩ năng trong một tình huống có nghĩa ” [41]. Barnett lại quan niệm : “Năng lực là một tập hợp các kiến thức, kĩ năng và thái độ phù hợp với một hoạt động thực tiễn” [12]. Chú trọng hơn đến tính thực hành của năng lực, đề cập đến tính định lƣợng của năng lực, Howard 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Gardner khẳng định: “Năng lực phải đƣợc thể hiện thông qua hoạt động có kết quả và có thể đánh giá hoặc đo đƣợc” [27, trang 11] Phù hợp với các ý kiến trên là quan điểm của F.
Weinert khi tác giả cho rằng: “Năng lực là những kĩ năng kĩ xảo học đƣợc hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng nhƣ sự sẵn sàng về động cơ xã hội…và khả năng vận dụng các cách giải quyết vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt ”[34, trang 12]. Denys Tremblay, nhà tâm lý học ngƣời Pháp quan niệm rằng: “Năng lực là khả năng hành động, đạt đƣợc thành công và chứng minh sự tiến bộ nhờ vào khả năng huy động và sử dụng hiệu quả nhiều nguồn lực tích hợp của cá nhân khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống ” [26].