CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động học tập 1. Nghiên cứu về hoạt động học tập Ngay sau cuộc cách mạng tháng tám năm 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục cuộc vận động học tập, bồi dưỡng nhân tài đất Việt góp phần xây dựng lại đất nước. Hồ Chí Minh (1947) đã động viên toàn dân: “Phải tự nguyện, tự giác xem công việc học tập là nhiệm vụ của người cách mạng, phải cố gắng hoàn thành cho được do đó mà tích cực, tự động hoàn thành kế hoạch học tập”.
Người còn chỉ rõ: “Về việc học phải lấy tự học làm cốt” (Hồ Chí Minh, 1990). Qua đó, việc học tập được đặt lên hàng đầu, xã hội có trách nhiệm tạo điều kiện cho người học tiếp tục học tập, yếu tố thúc đẩy kết quả học tập tốt là tinh thần chủ động, chủ động nhận thức được vấn đề, đặt mục tiêu học tập, lập kế hoạch tự tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm của người đi trước, đặt ra phương hướng phấn đấu trong học tập. Tác giả Nguyễn Đức Quang (2013) có nghiên cứu về “ Vấn đề tổ chức, quản lý trường phổ thông công lập ở TPHCM”, đề tài nghiên cứu về sự phát triển của hệ thống trường ngoài công lập tại Việt Nam và trên thế giới từ trước năm 1975; Các vấn đề tổ chức, vấn đề dạy thêm, học thêm, học phí, cơ sở vật chất. Các vấn đề đã được khảo sát từ thực trạng tại cơ sở giáo dục và cần nghiên cứu thêm các hướng giải quyết phù hợp ở bậc học này.
Thông qua nghiên cứu thực trạng tác giả đưa ra nhiều luận điểm về công tác tổ chức, quản lý hoạt động của trường công lập từ xưa đến nay trong vấn đề học tập, bước đầu có cơ sở nghiên cứu cho các vấn đề liên quan khi tác giả làm rõ một số vấn đề cốt lỗi của hoạt động học tập. Từ việc nghiên cứu lý luận, vận dụng vào thực trạng làm minh chứng cho vấn đề nghiên cứu, tác giả đưa ra một vài kết luận liên quan đến tổ chức quản lý hoạt động học tập tại một số trường công lập. Tác giả Nguyễn Đức Quang (2013) có nghiên cứu về “Tổ chức hoạt động học”, Nguyễn Duy Cần nghiên cứu về “Tôi tự học”, Đỗ Linh - Lê Văn nghiên cứu về “Phương pháp học tập hiệu quả” Nguyễn Văn Hấn nghiên cứu “Làm sao để học hiệu quả”, Quang Hồng nghiên cứu “Bí quyết học tập hiệu quả”. Qua các công trình nghiên cứu, tác giả đã tìm hiểu nhiều khía cạnh của vấn đề học tập, nghiên cứu về phương pháp học tập hiệu quả cải thiện hiệu quả trong việc học, từ những cơ sở về lý luận của các nhà giáo dục, cần tiếp tục nghiên cứu và đào sâu những kiến thức liên quan hướng khắc phục thực trạng vấn đề học tập.
Vấn đề học tập là vấn đề muôn thuở, bất cứ thời điểm nào khi tổ chức nghiên cứu sẽ có kết quả khác nhau cả về tích cực và tiêu cực, khi nghiên cứu một mặt của vấn đề sẽ có nhiều thứ phát sinh xung quanh, quan trọng hơn hết là phải có cái nhìn bao quát toàn diện hoạt động học tập. Và phương pháp học tập hiệu quả được chọn làm đề tài của nhiều tác giả dưới nhiều biện pháp hữu ích cho người học trong quá trình thực hiện hoạt động học tập. Theo tác giả Lê Thanh Hải (2016) nghiên cứu nhận định rằng: “Bản chất của hoạt động giáo dục là quá trình chuyển hóa tự giác, tích cực những yêu cầu của các chuẩn mực xã hội thành ý thức thái độ hành vi và thói quen hành vi tương ứng”. Như vậy, chủ 7 thể người học đóng vai trò quan trọng trong hoạt động học nhưng yếu tố quyết định là sự tự giác tìm kiếm kiến thức và hành vi này cần phải được thực hiện lập đi lập lại nhiều lần từ đó hình thành thói quen của hành vi.
Hoạt động giáo dục được diễn ra trong sự vận động tích cực của người dạy và người học, hai hoạt động này diễn ra song song luôn hỗ trợ cho nhau, người dạy muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ truyền đạt kiến thức nhất thiết phải có sự hợp tác của người học trong việc học tập. Ngược lại, người học muốn lĩnh hội được vốn kiến thức cần có người dạy hướng dẫn cách tiếp cận hiệu quả. Thông qua hoạt động học người học tiếp nhận kiến thức, bản thân tự đánh giá kiến thức, nắm vững quy luật, hình thành nhu cầu thay đổi bản thân cho hòa nhập với xã hội, biến đổi kiến thức của nhân loại đã học thành của cá nhân bằng cách thể hiện hành vi, tỏ thái độ trước vấn đề, có cách giải quyết mang tính cá nhân phù hợp với quy luật. Tác giả Lê Thanh Hải (2016) nghiên cứu “Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học” ông viết: “Bản thân con người có nhu cầu hoạt động cho mình, chỉ cần chuyển giao cho họ hoạt động đúng, phù hợp với sự tích cực tự nhiên của con người”.
Qua đó, tác giả muốn nhắc đến yếu tố tiếp cận phải phù hợp với từng cá nhân người học, với mỗi cá nhân có tính cách khác nhau thì cần có phương pháp học khác, tùy vào mục đích, đối tượng mà người chủ thể tác động một cách linh hoạt, giúp người học chủ động học thêm kiến thức, vận dụng kiến thức vào thực tế một cách hiệu quả tốt nhất. Nhìn chung, nhiều nhà giáo dục đã có sự tìm hiểu chung về các khía cạnh khác nhau của vấn đề học tập mà chưa nghiên cứu cụ thể trên một nhóm đối tượng, thông qua các nghiên cứu cho thấy rõ vấn đề học tập là muôn thuở, con người muốn phát triển cần phải thường xuyên học tập. Hiện nay, với sự phát triển về kinh tế việc tìm kiếm một cuốn sách để đọc là không khó hoặc tìm kiếm về các video chia sẽ kinh nghiệm học tập trong một lĩnh vực cụ thể được phổ biến trên toàn thế giới thông qua mạng Internet, công cụ, phương tiện học tập đã có sẳn, nhưng vấn đề ý thức cá nhân người học chủ động phát hiện vấn đề và tiếp tục đào sâu nghiên cứu còn nhiều bất cập nhưng chưa được các nhà nghiên cứu giáo dục tìm hiểu biện pháp thay đổi. Khi nắm rõ quy luật vận động của quá trình học tập vốn có, biết cách tiếp cận tri thức sau cho phù hợp với hoàn cảnh, bản thân có cái nhìn khách quan mọi sự thay đổi trong quá trình thực hiện, hòa nhập vào xã hội hiện đại, biến đổi kiến thức đã tích lũy thành vốn kinh nghiệm cho cá nhân vận dụng vào cuộc sống, quá trình này diễn ra với khoảng thời gian dài vì cần có sự linh hoạt thay đổi bản thân, học tập cái mới tiến hành sửa đổi cách thức phù hợp bằng đa dạng hướng tiếp cận, nhìn bao quát vấn đề hiện đại có như vậy hoạt động học tập đạt được mục đích với hiệu quả tốt nhất.
Nghiên cứu về quản lý hoạt động học tập Nơi nào có hoạt động diễn ra, nơi đó cần thiết phải có sự quản lý nhằm đảm bảo sản phẩm đầu ra đạt đúng yêu cầu mục tiêu chất lượng đáp ứng nhu cầu của xã hội. Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục bên cạnh một số nghiên cứu về hoạt động học tập được đề cập ở trên còn một số đề tài nghiên cứu liên quan đến đối tượng quản lý giáo dục, cụ thể: 8 Tác giả Phạm Trung Thành (2011) với đề tài luận văn thạc sĩ giáo dục học của mình tác giả quan tâm đến “Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học viên trường trung cấp kĩ thuật hải quân”. Thông qua đề tài, tác giả nêu rõ những cơ sở lý luận về hoạt động học tập, những nội dung quản lý hoạt động học tập của học viên trường trung cấp kĩ thuật hải quân (Quản lý về mục tiêu, nhiệm vụ học tập; Quản lý nội dung học tập, Quản lý phương pháp học tập; Quản lý về thời gian học tập), đánh giá được thực trạng học viên trường Hải Quân có nhận thức tương đối về hoạt động học tập. Tác giả nhận định rằng “Hoạt động học tập của học viên trường trung cấp kĩ thuật Hải quân được thực hiện trong một môi trường đặc biệt, môi trường quân sự, việc học của học viên được bố trí trong một tổ chức đặc biệt, một thời gian cụ thể và thực hiện một chế độ quy định.
Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ học tập, học viên còn phải tham gia các hoạt động khác như sẳn sàng chiến đấu, xây dựng nền nếp chính quy, rèn luyện kĩ luật, bảo về tổ quốc”. Qua đề tài, tác giả mô tả cụ thể môi trường học tập tại một trường hải quân, hoạt động học tập bao gồm theo quy chế nhà nước còn yêu cầu học viên hải quân trang bị đầy đủ kĩ năng, tinh thần, sẳn sàng chiến đấu. Vì vậy, qua kết quả khảo sát “đa số SV có nhận thức rõ ràng về mục đích học tập, vai trò của người học trong hoạt động dạy học” Từ đó, có thể hiểu rằng quá trình học tập của sinh viên không hoàn toàn tác động bởi yếu tố cá nhân sinh viên mà sự tác động của giảng viên môn học rất quan trọng vì là người trực tiếp định hướng hoạt động học tập của sinh viên, để có thể tác động đến sinh viên trong quá trình tổ chức học tập người giảng viên cần có kinh nghiệm, nắm bắt tâm lí, khả năng thực hiện của sinh viên từ đó có định hướng về cách thức thực hiện nhiệm vụ học tập chuyên ngành quản lý phù hợp với mục tiêu chương trình đào tạo. Với mục đích lấy người học làm trung tâm trong hoạt động dạy học, người GV có vai trò cốt lỗi trong quá trình thực hiện, với nhiệm vụ dẫn dắt, thực hành mẫu, góp ý sửa đổi, khuyến khích, tạo động lực cho người học tiếp tục học tập nâng cao kĩ năng.
Vị trí của người học cũng nâng lên một tầm quan trọng mới là được sự công nhận về khác biệt, có ý kiến mở rộng vấn đề, tự do học theo sở thích nhưng dưới sự quản lý của nhà giáo dục. Theo Nguyễn Thanh Sơn (2012) “Thay đổi nhận thức về việc học, dạy cách học, xây dựng tập thể lớp học, tổ chức và quản lí hoạt động học, tạo điều kiện cho việc học, phối hợp quản lí hoạt động học.