Nghiên Cứu Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Sinh Viên Sư Phạm Chuyên Khoa Thể Dục Thể Thao

Chất lượng đào tạo sinh viên sư phạm thể dục thể thao tại trường Đại học Tây Bắc đang trở thành một vấn đề cấp… 168 trang · Trường Đại Học Tây Bắc · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Văn Chiêm
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Danh Hoàng Việt
• Trường học: Trường Đại Học Tây Bắc
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Giải Pháp Nhằm Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Cho Sinh Viên Sư Phạm Chuyên Khoa Thể Dục Thể Thao
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết của việc đảm bảo chất lượng
• 2.1.1. Những quan niệm về chất lượng trong giáo dục đại học
• 3. PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
• 3.2.2. Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm
• 3.2.3. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 3.2.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.2.5. Phương pháp toán thống kê
• 3.3. Tổ chức nghiên cứu
• 3.3.1. Thời gian nghiên cứu
• 3.3.2. Địa điểm nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.1.1. Xác định các tiêu chí ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.1.2. Thực trạng chương trình đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao trường đại học Tây Bắc
• 4.1.3. Thực trạng đội ngũ giảng viên giảng dạy chuyên ngành TDTT cho sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.1.4. Thực trạng công trình TDTT phục vụ đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.1.5. Thực trạng thái độ và hành động của sinh viên theo học chương trình GDTC khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.2. Nghiên cứu lựa chọn giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.2.1. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.2.1.1. Mục tiêu của các giải pháp
• 4.2.1.2. Yêu cầu của các giải pháp
• 4.2.1.3. Giải pháp và các nhiệm vụ
• 4.2.2. Kiểm định sự đồng thuận đối với các giải pháp
• 4.3. Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT trường Đại học Tây Bắc
• 4.3.1. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 4.3.2. Nâng cao nhận thức của sinh viên với học tập môn chuyên ngành
• 5. XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH GDTC
• 5.1. Kết quả đánh giá chất lượng giảng dạy các môn học chuyên ngành qua ý kiến phản hồi của sinh viên
• 5.2. Kết quả đánh giá chất lượng giảng dạy các môn học chuyên ngành qua ý kiến phản hồi của giảng viên
• 5.3. Kết quả học tập một số môn chuyên ngành của sinh viên
• 5.4. Kết quả xếp loại thể lực sinh viên theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục – Đào tạo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG, BIỂU ĐỒ TRONG LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Sinh Viên Sư Phạm Thể Dục Thể Thao

Chất lượng đào tạo sinh viên sư phạm thể dục thể thao tại trường Đại học Tây Bắc đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Việc nâng cao chất lượng đào tạo không chỉ giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội. Để thực hiện điều này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chất Lượng Đào Tạo

Chất lượng đào tạo ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giảng dạy và phát triển nghề nghiệp của sinh viên. Đào tạo chất lượng cao giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc và có khả năng thích ứng tốt với môi trường làm việc.

1.2. Đặc Điểm Của Trường Đại Học Tây Bắc

Trường Đại học Tây Bắc có nhiều đặc điểm riêng biệt, bao gồm vị trí địa lý và đối tượng sinh viên đa dạng. Điều này tạo ra những thách thức và cơ hội trong việc nâng cao chất lượng đào tạo.

II. Những Thách Thức Trong Đào Tạo Sinh Viên Sư Phạm Thể Dục Thể Thao

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những vấn đề này bao gồm đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo.

2.1. Đội Ngũ Giảng Viên Chưa Đáp Ứng Yêu Cầu

Đội ngũ giảng viên tại trường Đại học Tây Bắc còn thiếu kinh nghiệm và trình độ chuyên môn. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và sự phát triển của sinh viên.

2.2. Cơ Sở Vật Chất Hạn Chế

Cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy thể dục thể thao còn thiếu thốn. Điều này gây khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động thực hành và rèn luyện cho sinh viên.

III. Phương Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Sinh Viên Sư Phạm Thể Dục Thể Thao

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và hiệu quả. Việc đổi mới chương trình đào tạo và cải tiến phương pháp giảng dạy là rất cần thiết.

3.1. Đổi Mới Chương Trình Đào Tạo

Chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của ngành thể dục thể thao.

3.2. Áp Dụng Công Nghệ Trong Giảng Dạy

Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Điều này cũng tạo ra môi trường học tập tích cực hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Trường Đại Học Tây Bắc

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo đã mang lại những kết quả tích cực. Sinh viên ngày càng có ý thức hơn trong việc học tập và rèn luyện.

4.1. Kết Quả Đánh Giá Chất Lượng Đào Tạo

Các kết quả đánh giá cho thấy sinh viên có sự tiến bộ rõ rệt trong học tập và rèn luyện thể chất. Điều này chứng tỏ rằng các giải pháp đã được áp dụng hiệu quả.

4.2. Phản Hồi Từ Sinh Viên

Phản hồi từ sinh viên cho thấy họ hài lòng với chương trình đào tạo và phương pháp giảng dạy. Điều này là động lực để tiếp tục cải tiến chất lượng đào tạo.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đào Tạo Sinh Viên Sư Phạm Thể Dục Thể Thao

Tương lai của đào tạo sinh viên sư phạm thể dục thể thao tại trường Đại học Tây Bắc phụ thuộc vào việc tiếp tục cải tiến chất lượng đào tạo. Cần có sự đầu tư và quan tâm từ các cấp quản lý để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định Hướng Phát Triển

Định hướng phát triển chất lượng đào tạo cần được xác định rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể và khả thi.

5.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Giáo Dục

Hợp tác quốc tế trong giáo dục sẽ mở ra nhiều cơ hội cho sinh viên, giúp họ tiếp cận với các phương pháp giảng dạy tiên tiến và nâng cao chất lượng đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ giáo dục học của tác giả Nguyễn Văn Chiêm với đề tài "Nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc" được thực hiện tại Viện Khoa học Thể dục Thể thao, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Danh Hoàng Việt và TS. Lưu Quang Hiệp, bảo vệ năm 2019 thuộc chuyên ngành Giáo dục học (mã số: 9140101).

Tính cấp thiết của luận án xuất phát từ chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Đảng và Nhà nước, được thể chế hóa trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII, Luật Giáo dục năm 2005 và Chỉ thị số 36-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác thể dục thể thao trong giai đoạn mới. Các văn bản chỉ đạo nhấn mạnh mục tiêu đào tạo con người phát triển toàn diện, kết hợp giữa tri thức, đạo đức và thể chất cường tráng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các cơ quan quản lý, công tác giáo dục thể chất trong các trường đại học vẫn còn nhiều bất cập: nhận thức của cán bộ quản lý còn hạn chế, chất lượng giảng dạy và học tập chưa cao, phương pháp giảng dạy chậm đổi mới, cơ sở vật chất sân bãi và điểm tập còn thiếu thốn, thể chất của sinh viên khi tốt nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu xã hội.

Trường Đại học Tây Bắc giữ vai trò trung tâm đào tạo nguồn nhân lực cho các tỉnh miền núi Tây Bắc. Sinh viên khối chuyên thể dục chiếm khoảng 10% tổng số sinh viên toàn trường, trong đó có khoảng 75% sinh viên là con em đồng bào các dân tộc thiểu số (30% dân tộc H'mông, Dao; 45% dân tộc Thái, Tày, Mường; 25% dân tộc Kinh). Địa bàn tuyển sinh thuộc vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng, dinh dưỡng và khả năng tiếp thu các kỹ thuật thể thao. Trường được thành lập năm 2001 trên cơ sở Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Bắc và chuyển đến địa điểm mới vào năm 2007. Khoa Thể dục Thể thao mới được thành lập từ tháng 8 năm 2010. Đội ngũ giảng viên còn trẻ, thiếu kinh nghiệm thực tiễn và chưa có giảng viên đạt học vị tiến sĩ. Việc chuyển đổi phương thức đào tạo từ niên chế sang học chế tín chỉ bộc lộ nhiều điểm bất cập về chương trình, tổ chức dạy học và cơ sở vật chất.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ ra là: trong chuyên ngành quản lý giáo dục và giáo dục học tại Việt Nam, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách có hệ thống về các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao tại một cơ sở giáo dục đại học đa ngành đặc thù miền núi như Trường Đại học Tây Bắc.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là: trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng công tác đào tạo và quản lý công tác giáo dục thể chất, đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao Trường Đại học Tây Bắc.

Luận án xác định 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, được đánh số theo văn bản:

1. Mục tiêu 1: Nghiên cứu thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của sinh viên khối sư phạm chuyên thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc.
2. Mục tiêu 2: Nghiên cứu lựa chọn giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc.
3. Mục tiêu 3: Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc.

Giả thuyết khoa học của luận án: Chất lượng đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc chưa thực sự có hiệu quả. Nguyên nhân chính là chưa xác định những yếu tố ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo để từ đó có những giải pháp phù hợp với đặc thù trường Đại học Tây Bắc. Do vậy, nếu xây dựng được các giải pháp dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường thì sẽ nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao trường đại học Tây Bắc.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cho sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao trường Đại học Tây Bắc.
• Khách thể nghiên cứu: Quá trình đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao, đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý, sinh viên ngành Giáo dục thể chất và cơ sở vật chất phục vụ đào tạo tại Trường Đại học Tây Bắc.
• Phạm vi không gian: Trường Đại học Tây Bắc, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La (phục vụ vùng Tây Bắc gồm các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái và một phần tỉnh Hòa Bình).
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng đội ngũ và các điều kiện đảm bảo chất lượng năm 2016; phân tích dữ liệu các khóa đào tạo cao đẳng (K45, K46, K47, K48 đã tốt nghiệp; K49, K50, K51 đang đào tạo) và đại học (khóa ĐH 51, ĐH 52, ĐH 53, ĐH 54); tổ chức thực nghiệm sư phạm trực tiếp trên sinh viên khóa ĐH 54.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến quản lý chất lượng giáo dục đại học, phát triển chương trình và đào tạo giáo dục thể chất:

Về lý luận chất lượng giáo dục đại học, tác giả điểm lại quan điểm của các học giả quốc tế: Harvey & Green (1993), Harvey & Knight (1996), Horsburgh (1998), Barnett (1992, 2003), Biggs (1989), van Damme (2003), Ehsan (2004), Parri (2006). Các tác giả này phân loại chất lượng giáo dục theo 6 quan niệm cơ bản: chất lượng là sự vượt trội; chất lượng là sự hoàn hảo; chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu; chất lượng là đáng giá tiền đầu tư; chất lượng là vượt qua ngưỡng; và chất lượng là sự biến đổi. Luận án phân tích lý thuyết chu trình cải tiến liên tục PDCA (Plan - Do - Check - Act) do W. Edwards Deming đề xuất năm 1950 và các mô hình phát triển chương trình đào tạo của Ralph Tyler, Ronald C., Kelly, Tim Wentling (1993), White (1995).

Về các công trình nghiên cứu luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục và Giáo dục học tại Việt Nam, luận án điểm lại các công trình tiêu biểu:

• Trần Xuân Bách (2009), luận án tiến sĩ với đề tài "Đánh giá giảng viên đại học theo hướng chuẩn hóa trong giai đoạn hiện nay", xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá giảng viên gồm 4 tiêu chuẩn, 12 tiêu chí và 42 chỉ số dựa trên 4 nhiệm vụ cốt lõi: giảng dạy và tư vấn sinh viên; nghiên cứu khoa học; thực hiện các dịch vụ chuyên môn, cộng đồng; trách nhiệm công dân.
• Vũ Xuân Hồng (2010), luận án "Nghiên cứu mô hình quản lý chất lượng đào tạo tại đại học ngoại ngữ quân sự", thiết lập mô hình quản lý chất lượng tổng thể dựa trên 4 thành tố: đầu vào, quá trình đào tạo, đầu ra, môi trường sư phạm quân sự và đề xuất 4 nhóm giải pháp tương ứng.
• Nguyễn Mai Hương (2011), luận án "Quản lý quá trình dạy và học theo học chế tín chỉ trong các trường đại học ở Việt Nam giai đoạn hiện nay", đề xuất 5 biện pháp quản lý triển khai dạy học theo tín chỉ.
• Trần Linh Quân (2013), luận án "Nghiên cứu xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng ở các trường cao đẳng", đề xuất bộ tiêu chí gồm 16 tiêu chí và 111 chỉ số cùng hệ thống quy trình khảo nghiệm.
• Sái Công Hồng (2014), luận án "Quản lý chương trình đào tạo đại học ngành quản trị kinh doanh ở Đại học Quốc gia Hà Nội theo tiếp cận đảm bảo chất lượng của mạng lưới các trường đại học khu vực Đông Nam Á (AUN)", đề xuất 4 nhóm giải pháp về tổ chức - sư phạm, cơ chế chính sách, cơ sở vật chất - học liệu - tài chính và hoạt động đảm bảo chất lượng nội bộ (IQA).
• Hồ Đắc Sơn (2004), luận án "Nâng cao hiệu quả hướng nghiệp của chương trình GDTC cho sinh viên khoa giáo dục tiểu học", nghiên cứu đổi mới chương trình và phân bổ thời lượng giáo dục thể chất theo hướng gắn với yêu cầu nghề nghiệp.
• Các công trình khác gồm: Nguyễn Huy Vị (2009) về mô hình trường cao đẳng cộng đồng; Trần Thị Hoài (2009) về đánh giá thẩm định chương trình giáo dục đại học; Nguyễn Văn Ly (2010) về quản lý chất lượng đào tạo đại học trong các học viện, trường công an nhân dân; Lê Yên Dung (2010) về mô hình quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong đại học đa ngành; Lê Minh Thiên (2011) về phát triển trung tâm giáo dục thường xuyên; Nguyễn Trung Kiên (2014) về quản lý chất lượng đào tạo cử nhân sư phạm theo tiếp cận TQM và ứng dụng công nghệ thông tin.

Vị trí của luận án: Qua khảo cứu, tác giả nhận định các công trình trước đây tập trung vào lý luận chung của quản lý giáo dục, quản lý chất lượng ở các trường khối quân sự, công an, kinh tế hoặc các trường sư phạm ở vùng đồng bằng. Chưa có đề tài nào giải quyết trực tiếp bài toán nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao ở một trường đại học đóng trên địa bàn miền núi phía Bắc, nơi có tỷ lệ sinh viên dân tộc thiểu số chiếm đa số và hệ thống cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên còn gặp nhiều khó khăn đặc thù. Do đó, luận án lựa chọn khoảng trống này để xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ và ứng dụng thực nghiệm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết của luận án dựa trên các trụ cột chính:

1. Quan niệm về chất lượng giáo dục: Luận án xác định áp dụng kết hợp hai quan điểm: "chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu" và "chất lượng là sự biến đổi". Chất lượng đào tạo được đo lường bằng mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra, sự phù hợp với nhu cầu sử dụng nhân lực giáo viên thể dục thể thao tại các tỉnh Tây Bắc, đồng thời tạo ra sự biến đổi rõ rệt về kiến thức, kỹ năng vận động, năng lực sư phạm và thể lực của người học.
2. Chu trình quản lý chất lượng PDCA của W. Deming: Gồm 4 giai đoạn khép kín và cải tiến liên tục dạng đường xoắn ốc: Lập kế hoạch (Plan), Thực hiện (Do), Kiểm tra (Check) và Tác động điều chỉnh (Act). Luận án vận dụng chu trình này để chuẩn hóa các khâu từ xây dựng mục tiêu, thiết kế chương trình, tổ chức giảng dạy đến kiểm tra đánh giá và cải tiến chất lượng.
3. Bộ tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng giáo dục đại học: Bộ tiêu chuẩn đánh giá chương trình đào tạo của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á (AUN-QA) gồm 15 tiêu chuẩn đánh giá theo thang điểm từ 1 đến 7 và Thông tư số 04/2016/TT-BGDĐT ngày 14/03/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.

Mức điểm AUN-QA	Ý nghĩa điểm	Ý nghĩa chất lượng
1	Không có tài liệu, kế hoạch, minh chứng	Hoàn toàn chưa đủ; phải có sự cải thiện ngay lập tức
2	Đang trong giai đoạn hoạch định	Chưa đủ, cần có cải thiện
3	Có các tài liệu, nhưng không có minh chứng rõ ràng về việc tài liệu được sử dụng	Chưa đủ, nhưng những cải thiện bổ sung sẽ đưa đến mức đủ
4	Có các hồ sơ, tài liệu và minh chứng rõ ràng về việc chúng được sử dụng	Đủ như mong đợi (Đáp ứng các tiêu chuẩn của AUN-QA)
5	Có minh chứng rõ ràng về hiệu quả	Tốt hơn mong đợi
6	Là tấm gương điển hình tốt	Là tấm gương điển hình tốt
7	Xuất sắc, vượt trội	Xuất sắc, vượt trội

4. Ba yếu tố quyết định chất lượng đào tạo đại học: Luận án xác định 3 yếu tố nền tảng gồm: yếu tố con người (đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý), hạ tầng cơ sở và trang thiết bị phục vụ đào tạo, và năng lực hội nhập.

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm 5 phương pháp:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập và hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo; các tài liệu lý luận quản lý giáo dục, giáo trình, chương trình đào tạo chuyên ngành thể dục thể thao.
• Phương pháp phỏng vấn, tọa đàm: Sử dụng phiếu hỏi để thu thập ý kiến chuyên gia, cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên. Cỡ mẫu phỏng vấn gồm: nhóm chuyên gia, cán bộ quản lý và giảng viên (n = 27); nhóm sinh viên khảo sát về thái độ và hành động học tập (n = 120); nhóm sinh viên khảo sát đánh giá chương trình đào tạo (n = 112); nhóm sinh viên khảo sát nhận thức môn chuyên ngành (n = 57).
• Phương pháp kiểm tra sư phạm: Sử dụng các bài kiểm tra đánh giá kết quả học tập các môn chuyên ngành thể dục thể thao và kiểm tra xếp loại thể lực sinh viên theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Triển khai ứng dụng hệ thống giải pháp đề xuất trên sinh viên chuyên khoa thể dục thể thao khóa ĐH 54 (n = 57) tại Trường Đại học Tây Bắc; theo dõi, đo lường sự thay đổi trước và sau thực nghiệm, đồng thời đối sánh với kết quả của các khóa ĐH 52 và ĐH 53.
• Phương pháp toán thống kê: Sử dụng các phần mềm thống kê để tính toán tần suất, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình; kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha; phân tích nhân tố (Factor Analysis) nhằm xác định các nhóm giải pháp trọng tâm; kiểm định thống kê so sánh sự khác biệt trước và sau thực nghiệm.

Nguồn tư liệu và dữ liệu: Các báo cáo tổng kết năm học, hồ sơ quản lý đào tạo của Trường Đại học Tây Bắc và Khoa Thể dục Thể thao; số liệu thống kê đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất năm 2016; dữ liệu phiếu hỏi khảo sát thực chứng; bảng kết quả học tập và kết quả kiểm tra thể lực của sinh viên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương 1 tập trung làm rõ cơ sở lý thuyết về đảm bảo chất lượng giáo dục, tiêu chuẩn đánh giá chương trình đào tạo, bối cảnh thực tiễn của vùng Tây Bắc, lịch sử hình thành và thực trạng của Trường Đại học Tây Bắc cùng Khoa Thể dục Thể thao:

Về cơ sở lý luận, tác giả phân tích bản chất của giáo dục đại học hướng tới người học, nhấn mạnh phương pháp học tập bằng hành động. Để việc học có chất lượng, người học cần có khả năng tự khám phá tri thức, ghi nhớ sâu, nhận biết mối liên hệ tri thức, sáng tạo hiểu biết mới, vận dụng giải quyết vấn đề và có tinh thần học tập suốt đời. Quá trình nâng cao chất lượng đào tạo đòi hỏi tác động đồng bộ lên các yếu tố: nâng cao tính chủ động của sinh viên khi chuyển sang học chế tín chỉ; phát triển năng lực đội ngũ giảng viên; đổi mới chương trình đào tạo theo tiếp cận năng lực; tăng cường đầu tư và khai thác cơ sở vật chất sân bãi.

Về đặc điểm vùng miền và Trường Đại học Tây Bắc, nghiên cứu chỉ ra vùng Tây Bắc có diện tích hơn 46.000 km², gồm 23 dân tộc anh em sinh sống, tiếp giáp biên giới với Trung Quốc (513 km) và Lào (552 km). Tiền thân của trường là Trường Sư phạm cấp II liên tỉnh thành lập ngày 30/06/1960 theo Quyết định số 267/QĐ của Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Văn Huyên. Đến ngày 23/03/2001, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 39/2001/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Tây Bắc trên cơ sở Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Bắc. Năm 2007, trường chuyển sang địa điểm mới. Tháng 8/2010, Bộ môn Giáo dục Thể chất được nâng cấp thành Khoa Thể dục Thể thao, gồm 3 bộ môn trực thuộc: Bộ môn Điền kinh - Thể dục - Bơi lội; Bộ môn Bóng - Võ - Vật - Thể thao dân tộc; Bộ môn Lý luận và phương pháp dạy học.

Bậc đào tạo	Khóa sinh viên	Tình trạng đào tạo	Số lượng sinh viên
Cao đẳng Sư phạm Sinh Thể	Khóa K45	Đã tốt nghiệp	34
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K46	Đã tốt nghiệp	35
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K47	Đã tốt nghiệp	51
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K48	Đã tốt nghiệp	43
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K49	Đang đào tạo	51
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K50	Đang đào tạo	44
Cao đẳng Sư phạm GDTC	Khóa K51	Đang đào tạo	35
Đại học Sư phạm GDTC	Khóa ĐH 51	Đang đào tạo	61
Đại học Sư phạm GDTC	Khóa ĐH 52	Đang đào tạo	59

Mục tiêu chiến lược của trường đến năm 2020 là duy trì quy mô 15.000 sinh viên, phấn đấu 95% cán bộ giảng viên có trình độ trên đại học (trong đó 30% đạt trình độ tiến sĩ), 100% sử dụng thành thạo công nghệ thông tin phục vụ giảng dạy và nghiên cứu. Hàng năm, Khoa Thể dục Thể thao đảm nhiệm giảng dạy giáo dục thể chất cho hơn 2.000 sinh viên không chuyên, tỷ lệ đạt điểm khá trở lên đạt trên 70%, tỷ lệ thi đạt lần 1 là 90%, lần 2 là 95%.

Chương 2: Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu, đối tượng, khách thể, phạm vi và 5 phương pháp nghiên cứu khoa học được áp dụng. Tác giả thiết lập hệ thống biểu mẫu phiếu hỏi để điều tra các nhóm đối tượng:

• Phiếu phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý và giảng viên (n = 27) nhằm xác định các tiêu chí ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, đánh giá chương trình đào tạo hiện hành và kiểm định sự đồng thuận đối với các giải pháp đề xuất.
• Phiếu phỏng vấn sinh viên khối sư phạm chuyên thể dục thể thao (n = 120) nhằm đo lường thái độ và hành động học tập đối với các môn chuyên ngành.
• Phiếu phỏng vấn đánh giá chương trình đào tạo dành cho sinh viên (n = 112) và giảng viên/cán bộ quản lý (n = 27).
• Phiếu khảo sát nhận thức của sinh viên đối với môn chuyên ngành (n = 57).

Phương pháp thực nghiệm sư phạm được thiết kế nhằm kiểm chứng các giải pháp nâng cao chất lượng trên nhóm đối tượng sinh viên khóa ĐH 54 tại Trường Đại học Tây Bắc. Quy trình xử lý số liệu toán thống kê bao gồm việc tính toán độ tin cậy của bảng hỏi bằng Cronbach's alpha, phân tích nhân tố để chọn lọc giải pháp, và so sánh kết quả học tập cũng như tiêu chuẩn thể lực trước và sau thực nghiệm.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Nội dung Chương 3 giải quyết 3 mục tiêu nghiên cứu của luận án:

1. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo (Mục tiêu 1):

• Đánh giá chương trình đào tạo: Kết quả phỏng vấn 27 chuyên gia và cán bộ quản lý cho thấy chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ ngành Giáo dục thể chất còn bộc lộ bất cập về cấu trúc môn học, sự phân bổ thời lượng giữa lý thuyết và thực hành chưa thực sự cân đối với đặc thù vận động của ngành thể dục thể thao.
• Đội ngũ giảng viên Khoa Thể dục Thể thao năm 2016: Tổng số gồm 28 cán bộ, giảng viên. Về trình độ: có 15 thạc sĩ, chưa có giảng viên nào đạt trình độ tiến sĩ. Về độ tuổi: 1 người trên 50 tuổi, 1 người trên 40 tuổi, 3 người trên 30 tuổi, số còn lại đều dưới 30 tuổi. Về thành phần dân tộc: chỉ có 1 giảng viên là người dân tộc thiểu số. Cơ cấu chuyên ngành giảng viên chưa cân đối với số lượng tín chỉ của các môn học chuyên ngành trong chương trình đào tạo.

Đặc điểm đội ngũ giảng viên Khoa GDTC (Năm 2016)	Phân loại cụ thể	Số lượng (người)
Tổng số giảng viên, cán bộ	Tổng quy mô	28
Trình độ đào tạo	Thạc sĩ	15
	Tiến sĩ	0
Độ tuổi	Trên 50 tuổi	1
	Trên 40 tuổi đến 50 tuổi	1
	Trên 30 tuổi đến 40 tuổi	3
	Dưới 30 tuổi	23
Thành phần dân tộc	Giảng viên người dân tộc thiểu số	1
	Giảng viên người Kinh	27

• Thực trạng cơ sở vật chất, công trình thể thao: Do trường chuyển sang cơ sở mới năm 2007, hệ thống sân bãi, nhà tập luyện thể dục thể thao chưa được quy hoạch và xây dựng hoàn chỉnh, trang thiết bị tập luyện còn thiếu thốn, ảnh hưởng trực tiếp đến giờ học thực hành và công tác huấn luyện ngoại khóa.
• Thực trạng sinh viên: Kết quả khảo sát 120 sinh viên cho thấy thái độ học tập nhìn chung tích cực nhưng hành động tự học, tự rèn luyện ngoại khóa còn nhiều hạn chế do thiếu sân bãi và chưa có phương pháp tự học phù hợp trong học chế tín chỉ.

2. Lựa chọn giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo (Mục tiêu 2): Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp và tiến hành phỏng vấn 27 chuyên gia, cán bộ quản lý để lấy ý kiến đồng thuận. Dữ liệu được kiểm định độ tin cậy và phân tích nhân tố, quy tụ vào 4 nhóm nội dung trọng tâm:

• Nhóm 1: Nâng cao nhận thức, thái độ và tính chủ động của sinh viên trong học tập các môn chuyên ngành theo học chế tín chỉ.
• Nhóm 2: Phát triển năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giảng viên Khoa Thể dục Thể thao, tạo điều kiện đào tạo sau đại học đạt trình độ tiến sĩ.
• Nhóm 3: Đổi mới, điều chỉnh và hoàn thiện chương trình đào tạo ngành Giáo dục thể chất theo hướng tiếp cận năng lực nghề nghiệp, tăng cường tính thực hành và kỹ năng sư phạm.
• Nhóm 4: Tăng cường đầu tư, nâng cấp và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, công trình sân bãi và thiết bị tập luyện thể dục thể thao hiện có.

3. Ứng dụng các giải pháp và thực nghiệm sư phạm (Mục tiêu 3):

• Tác giả triển khai tác động sư phạm trên sinh viên khóa ĐH 54 (n = 57). Đánh giá nhận thức của sinh viên đối với việc học môn chuyên ngành cho thấy sự chuyển biến rõ rệt sau thời gian áp dụng giải pháp.
• Khảo sát ý kiến phản hồi về chất lượng giảng dạy từ sinh viên (n = 112) và giảng viên/cán bộ quản lý (n = 27) cho thấy sự gia tăng về mức độ hài lòng đối với nội dung bài giảng và phương pháp giảng dạy.
• So sánh kết quả học tập các môn chuyên ngành: Điểm thi kết thúc học phần các môn chuyên ngành của sinh viên khóa ĐH 54 đạt tỷ lệ khá, giỏi cao hơn so với kết quả đối chứng của các khóa ĐH 52 và ĐH 53.
• Kết quả xếp loại thể lực: Kiểm tra thể lực sinh viên khóa ĐH 54 (n = 57) trước và sau thực nghiệm theo tiêu chuẩn rèn luyện thân thể của Bộ Giáo dục và Đào tạo ghi nhận sự chuyển biến tích cực, tỷ lệ sinh viên đạt loại tốt và khá tăng lên, tỷ lệ sinh viên xếp loại chưa đạt giảm rõ rệt.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận:

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về đảm bảo chất lượng giáo dục đại học áp dụng cho khối ngành sư phạm thể dục thể thao tại một cơ sở giáo dục đại học đa ngành khu vực miền núi.
• Vận dụng quan điểm "chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu" kết hợp "chất lượng là sự biến đổi", chu trình quản lý chất lượng PDCA của W. Deming và các tiêu chuẩn kiểm định AUN-QA, tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo để thiết lập khung phân tích, đánh giá các yếu tố cấu thành chất lượng đào tạo thể dục thể thao.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bộ dữ liệu thực trạng toàn diện năm 2016 về các điều kiện đảm bảo chất lượng của Khoa Thể dục Thể thao Trường Đại học Tây Bắc: chỉ rõ đặc điểm cơ cấu dân tộc học của sinh viên (75% người dân tộc thiểu số), thực trạng đội ngũ giảng viên (15 thạc sĩ, 0 tiến sĩ, phần lớn dưới 30 tuổi), và hiện trạng cơ sở vật chất sân bãi sau khi trường di chuyển địa điểm.
• Xác định và kiểm định thành công hệ thống các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, được thực nghiệm chứng minh mang lại hiệu quả thông qua việc cải thiện kết quả học tập môn chuyên ngành và nâng cao tỷ lệ xếp loại thể lực của sinh viên khóa ĐH 54 theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất của luận án:

• Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ đào tạo giáo viên giáo dục thể chất cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; đầu tư kinh phí xây dựng các công trình thể thao đạt chuẩn cho các trường đại học vùng.
• Đối với Trường Đại học Tây Bắc: Quy hoạch và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống sân vận động, nhà thi đấu đa năng và bể bơi; có chính sách ưu tiên gửi giảng viên Khoa Thể dục Thể thao đi đào tạo nghiên cứu sinh trong và ngoài nước để nâng tỷ lệ tiến sĩ; hỗ trợ kinh phí cho các đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường về giáo dục thể chất.
• Đối với Khoa Thể dục Thể thao: Tiếp tục rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ; đa dạng hóa các câu lạc bộ thể thao ngoại khóa, đặc biệt là các môn thể thao dân tộc truyền thống phù hợp với văn hóa vùng Tây Bắc; tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá thường xuyên thể lực của sinh viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế:

• Phạm vi nghiên cứu thực nghiệm mới chỉ thực hiện trên sinh viên khóa ĐH 54 (n = 57) tại Khoa Thể dục Thể thao Trường Đại học Tây Bắc, chưa mở rộng đối sánh thực nghiệm trên nhiều khóa đào tạo song song hoặc tại các trường đại học khác có cùng điều kiện vùng miền.
• Tại thời điểm khảo sát (năm 2016), đội ngũ giảng viên của khoa chưa có người đạt trình độ tiến sĩ, hệ thống sân bãi đang trong quá trình hoàn thiện sau khi chuyển địa điểm trường, do đó một số giải pháp về nghiên cứu khoa học chuyên sâu và ứng dụng công nghệ hiện đại trong giảng dạy cần có thêm thời gian và nguồn lực để triển khai đồng bộ.

Về hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiếp tục theo dõi, đánh giá tính bền vững của các giải pháp khi nhân rộng sang các khóa tuyển sinh tiếp theo của trường.
• Triển khai đánh giá toàn diện chương trình đào tạo ngành Giáo dục thể chất theo đầy đủ 15 tiêu chuẩn của AUN-QA khi cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên hoàn thiện chuẩn trình độ tiến sĩ.
• Mở rộng nghiên cứu các giải pháp huấn luyện thể lực chuyên biệt thích ứng với đặc điểm nhân trắc học và sinh lý vận động của sinh viên các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với các nhà quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học vùng: Là tài liệu tham khảo trong việc xây dựng chiến lược phát triển chương trình đào tạo, quy hoạch đội ngũ giảng viên và đầu tư cơ sở vật chất thể dục thể thao phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của địa phương.
• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Giáo dục học và Quản lý giáo dục: Cung cấp khung phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, bộ công cụ phiếu hỏi điều tra các bên liên quan, quy trình kiểm định Cronbach's alpha và phân tích nhân tố trong việc lựa chọn giải pháp giáo dục.
• Đối với giảng viên chuyên ngành Giáo dục thể chất: Cung cấp cơ sở thực tiễn để đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế giáo án phù hợp với người học là sinh viên dân tộc thiểu số và tổ chức hoạt động tự rèn luyện thể lực theo học chế tín chỉ.

Câu hỏi thường gặp

1. Đặc điểm thành phần dân tộc của sinh viên Trường Đại học Tây Bắc có gì đặc thù ảnh hưởng đến công tác đào tạo giáo dục thể chất? Theo số liệu trong luận án, khoảng 75% sinh viên của trường là con em các dân tộc thiểu số, trong đó 30% là dân tộc H'mông, Dao; 45% là dân tộc Thái, Tày, Mường; còn lại 25% là dân tộc Kinh. Sinh viên chuyên thể dục chiếm khoảng 10% quy mô toàn trường. Đời sống sinh hoạt khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến chế độ dinh dưỡng và nền tảng thể lực ban đầu, đồng thời khả năng tiếp thu các kỹ thuật thể thao hiện đại của một bộ phận sinh viên vùng cao còn gặp nhiều rào cản.

2. Thực trạng đội ngũ giảng viên Khoa Thể dục Thể thao tại thời điểm năm 2016 được ghi nhận như thế nào? Năm 2016, Khoa Thể dục Thể thao có 28 cán bộ, giảng viên. Về trình độ đào tạo: có 15 thạc sĩ, chưa có giảng viên có trình độ tiến sĩ. Về cơ cấu tuổi: 1 người trên 50 tuổi, 1 người trên 40 tuổi, 3 người trên 30 tuổi, và 23 người dưới 30 tuổi. Chỉ có 1 giảng viên là người dân tộc thiểu số. Đội ngũ có ưu điểm trẻ trung, nhiệt tình nhưng còn thiếu kinh nghiệm giảng dạy thực tế và thiếu cán bộ đầu đàn về học thuật.

3. Luận án đã lựa chọn những khung lý thuyết và công cụ quản lý chất lượng nào làm căn cứ? Luận án vận dụng kết hợp hai quan điểm: "chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu" và "chất lượng là sự biến đổi", áp dụng chu trình quản lý chất lượng PDCA (Plan - Do - Check - Act) của W. Deming, khung 15 tiêu chuẩn kiểm định chất lượng AUN-QA và Thông tư 04/2016/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cùng các lý thuyết phát triển chương trình của Ralph Tyler và Tim Wentling.

4. Quy mô các mẫu khảo sát bằng phiếu hỏi trong luận án gồm bao nhiêu đối tượng? Luận án triển khai khảo sát trên các nhóm mẫu gồm: 27 chuyên gia, cán bộ quản lý và giảng viên (khảo sát tiêu chí chất lượng, đánh giá chương trình và kiểm định giải pháp); 120 sinh viên chuyên khoa thể dục thể thao (khảo sát thái độ và hành động học tập); 112 sinh viên (đánh giá chương trình đào tạo); và 57 sinh viên khóa ĐH 54 (khảo sát nhận thức và tham gia thực nghiệm sư phạm).

5. Hiệu quả của các giải pháp được chứng minh thông qua những chỉ số thực nghiệm nào? Hiệu quả được chứng minh qua 4 chỉ số: sự nâng cao nhận thức học tập môn chuyên ngành của 57 sinh viên khóa ĐH 54; mức độ đánh giá hài lòng về chất lượng giảng dạy của 112 sinh viên và 27 giảng viên/cán bộ quản lý; kết quả điểm thi kết thúc học phần môn chuyên ngành của khóa ĐH 54 cao hơn so với khóa đối chứng ĐH 52 và ĐH 53; và sự gia tăng rõ rệt về tỷ lệ sinh viên đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể (loại tốt, khá) của 57 sinh viên khóa ĐH 54 sau thực nghiệm so với trước thực nghiệm.

Kết luận

Luận án tiến sĩ giáo dục học của tác giả Nguyễn Văn Chiêm là công trình nghiên cứu hệ thống về các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên sư phạm thể dục thể thao tại Trường Đại học Tây Bắc. Tác giả đã vận dụng chu trình quản lý PDCA và khung tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng giáo dục đại học để phân tích sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng, đặc biệt là đặc thù vùng miền với 75% sinh viên là người dân tộc thiểu số và thực trạng đội ngũ giảng viên còn trẻ. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào đổi mới chương trình tín chỉ, nâng cao năng lực đội ngũ, tăng cường ý thức tự rèn luyện của sinh viên và khai thác cơ sở vật chất. Kết quả thực nghiệm sư phạm trên khóa ĐH 54 đã xác nhận tính hiệu quả của các giải pháp thông qua sự chuyển biến rõ rệt về điểm học tập chuyên ngành và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn thể lực theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở đất nước ta phát triển với tốc độ ngày càng cao, với quy mô ngày càng lớn, nó thúc đẩy một cách sâu sắc và toàn diện các hoạt động trong mọi lĩnh vực. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, sự nghiệp TDTT đã thực sự được quan tâm, phong trào TDTT đang được phát triển rộng khắp trong cả nước, từ đồng bằng đến miền núi, từ thành thị đến nông thôn, từ khắp mọi miền của đất nước. Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của TDTT trong chiến lược và phát triển con người toàn diện là việc rất cần thiết. Bên cạnh nhiệm vụ trang bị cho học sinh vốn kiến thức và các môn khoa học và giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ, ngành Giáo dục đào tạo còn quan tâm phát triển thể chất cho học sinh các cấp trong cả nước, từng bước đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam.

Gần đây, Bộ Giáo dục - Đào tạo đang chỉ đạo thực hiện công tác trọng tâm đổi mới như: điều chỉnh đổi mới mục tiêu giáo dục, đổi mới chương trình, nội dung cũng như phương pháp dạy và học, nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục - đào tạo theo hướng phát triển, đáp ứng đòi hỏi cao sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, trong đó có mục tiêu GDTC. Như vậy, nâng cao chất lượng GDTC trong trường học là yêu cầu tất yếu khách quan để thực thi chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước và ngành TDTT. Nghị quyết Ban chấp hành TW khóa VIII đã khẳng định: “Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, không chỉ những con người phát triển cao về trí tuệ, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, lối sống, mà còn phải cường tráng về thể chất. Chăm lo cho con người phát triển về thể chất là trách nhiệm của mọi người, mọi ngành và của toàn xã hội…”.

[14] Luật Giáo dục năm 2005 xác định: “Mục tiêu giáo dục là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng 2 cơ bản; phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa; xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng, bảo vệ tổ quốc”. [38] Giáo dục thể chất trong trường học đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe, thể lực cho học sinh, rèn luyện ý chí tổ chức kỷ luật, bồi dưỡng các kỹ năng, kỹ xảo vận động và những hiểu biết có liên quan đến hoạt động TDTT. Thông qua chương trình GDTC, giúp cho học sinh thấy được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của hoạt động TDTT đối với sức khỏe con người [14], [15], [27], [28]. GDTC còn có tác động tích cực đối với việc rèn luyện và bồi dưỡng những phẩm chất chính trị, tư tưởng (lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội), phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, có động cơ đúng đắn trong học tập và rèn luyện của học sinh góp phần vào mục tiêu phát triển con người toàn diện [48], [50].

Tuy nhiên, công tác GDTC trong nhà trường hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Theo báo cáo tổng kết thực hiện Chỉ thị 36-CT/TW của Ban bí thư Trung ương Đảng về công tác TDTT trong giai đoạn mới: “Việc luyện tập thể dục ngoại khóa, nội khóa trong các trường học đã có tổ chức và đầy đủ hơn, phong trào Hội khỏe phù đổng các cấp đã tiến hành thường xuyên, có hệ thống. Tuy nhiên, công tác giáo dục thể chất trong các trường học còn nhiều bất cập; nhận thức của các cấp quản lý giáo dục còn hạn chế, chất lượng giảng dạy, học tập còn thấp, hiệu quả chưa cao các hình thức thể thao quần chúng còn nghèo nàn, điểm tập ít” [13]. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, nhằm giúp cho mọi người có khả năng phát triển về trí tuệ và cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, việc chăm lo cho sức khỏe, thể chất học sinh, sinh viên đặc biệt cho sinh viên chuyên ngành 3 TDTT góp phần quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực mới.

Qua nghiên cứu và khảo sát các trường đại học công lập, dân lập trên toàn quốc, các hoạt động TDTT được Bộ Giáo dục - Đào tạo quan tâm chỉ đạo và đầu tư kết hợp giữa nhà trường và địa phương trong công tác GDTC của các trường đại học đã có bước chuyển biến rõ rệt và được khích lệ, góp phần tích cực vào thành tích trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo, để nâng cao thể chất cho sinh viên. Tuy nhiên, những thành tích đã đạt được còn nhiều hạn chế, hiệu quả chưa cao. Công tác GDTC trong các trường đại học chưa đáp ứng với yêu cầu hiện nay. Đội ngũ giáo viên còn yếu về chuyên môn, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, chưa đổi mới phương pháp giải dạy, công tác quản lý chậm đổi mới, thành tích thể thao còn thấp so với các trường đại học khu vực và thế giới, thể chất của sinh viên khi ra trường chưa đáp ứng với nhu cầu của xã hội, đặc biệt là sinh viên ở vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn cần có sức khỏe để phục vụ tốt trong công tác giảng dạy.

Ngành giáo dục - đào tạo đã ban hành nhiều văn bản chỉ thị nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục thể chất, đổi mới nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, biên soạn giáo trình, có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng giáo viên thể dục thể thao trong các trường, mở rộng nâng cao chất lượng chuyên môn của các khoa chuyên đào tạo giáo viên thể dục thể thao tại các trường đại học và cao đẳng sư phạm trên toàn quốc, đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học GDTC. Quy hoạch và đầu tư xây dựng, nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất, sân bãi dụng cụ các công trình thể dục thể thao phục vụ cho công tác giảng dạy môn thể dục và các hoạt đông thể dục thể thao cho sinh viên. Nghiên cứu cải tiến nội dung tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho sinh viên đại học và các trường chuyên nghiệp. Thành lập các câu lạc bộ thể dục thể thao.

Chỉ đạo hệ thống các trường chuyên nghiệp tiếp tục duy trì và phát triển phong trào TDTT tổ chức Hội thể thao đại học và các trường chuyên nghiệp. Từ đó đáp ứng quy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường [11]. 4 Ngày nay cả nước tập trung sức lực và trí tuệ vào công cuộc phát triển kinh tế, giáo dục, xây dựng đất nước, với mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Công tác giáo dục - đào tạo đang được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt các trường vùng cao vùng sâu vùng xa vùng dân tộc thiểu số.

Vì vậy, yêu cầu đối với sinh viên không chuyên và sinh viên chuyên TDTT trong các trường đại học trên toàn quốc nói chung và trường Đại học Tây Bắc nói riêng phải phát huy vai trò của mình để là những người đi tiên phong trong công tác học tập và rèn luyện ở nhà trường. Trường Đại học Tây Bắc được thành lập năm 2001, trên cơ sở là trường Cao đẳng sư phạm Tây Bắc. Năm 2007, trường di chuyển xuống địa điểm mới, do đó cơ sở vật chất cũng như sân bãi tập luyện chưa quy hoạch được, còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến việc giảng dạy môn học cho khối chuyên còn nhiều bất cập, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng dạy và việc rèn luyện thể chất cho sinh viên. Trường là cơ sở đào tạo con em của các vùng Tây Bắc với nhiều ngành nghề khác nhau.

Sinh viên khối chuyên thể dục chiếm tới 10% sinh viên toàn trường. Khi ra trường các em phải có trình độ chuyên môn giỏi, trách nhiệm cao, tinh thần lao động tự chủ năng động sáng tạo, có khả năng giảng dạy tốt phục vụ con em vùng cao Tây Bắc, bắt kịp miền xuôi theo chủ trương đường lối của Đảng và nhà nước [51], [52]. Trường Đại học Tây Bắc là những cơ sở đào tạo con em của các vùng Tây Bắc khoảng 75% là con em dân tộc trong đó 30% là dân tộc H’mông, dân tộc Dao, 45 % là dân tộc Thái, Tày, Mường, còn lại là 25% là dân tộc kinh. Đây cũng là một vấn đề gặp rất nhiều khó khăn trong công tác giảng dạy nói chung và môn GDTC nói riêng.

Sự tiếp cận với các môn thể thao cũng như trình độ tiếp thu của các em học sinh dân tộc thiểu số, đời sống sinh hoạt của các em còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến dinh dưỡng cũng như sức khỏe thể lực của các em trong việc rèn luyện sức khỏe. 5 Khoa thể dục thể thao mới được thành lập vào tháng 8/2010, là một khoa còn non trẻ, số lượng giảng viên là 28, trong đó giảng viên là dân tộc có 1 người, tuổi đời trên 50 tuổi có 1 người, trên 40 tuổi có 1 người, trên 30 tuổi có 3 người, còn lại dưới 30 tuổi, trình độ tiến sĩ chưa có, trình độ Thạc sỹ có 15 giảng viên. Đây cũng là điều kiện thuận lợi cho công tác GDTC, nhưng cũng có nhiều khó khăn, vì có nhiều giảng viên trẻ chưa có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, chưa có trình độ tiến sỹ để đáp ứng với công tác đào tạo trong xu thế hiện nay [51], [52]. Khoa TDTT trường Đại học Tây Bắc đang tiến hành tổ chức quá trình đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa thể dục thể thao theo hệ thống tín chỉ.

Kết quả đã mang lại hiệu quả nhất định trong việc đáp ứng nguồn nhân lực giáo viên GDTC ở khu vực Tây Bắc. Tuy nhiên, trong những năm qua, công tác đào tạo sinh viên khối sư phạm chuyên khoa TDTT chưa thực sự nâng cao được chất lượng đào tạo. Thực tế cho thấy còn tồn tại nhiều bất cập liên quan đến chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất. Để hỗ trợ sinh viên khối sư phạm chuyên TDTT của trường đạt được chuẩn đầu ra như mong muốn, cần thiết phải có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu cung ứng giáo viên GDTC cho vùng cao Tây bắc và của ngành giáo dục - đào tạo đặt ra hiện nay.