CHƯƠNG 1.: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOẠT ĐỘNG BOI DUONG GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÓ THÔNG 1. Lịch sử nghiên cứu van đề 1. Lịch sử nghiên cứu hoạt động bằi dưỡng giáo viên Với quan điểm GV là một trong những nhân tổ quyết định chat lượng giáo dục của trường học, Đảng và Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ GV. Bồi dưỡng cho đội ngũ GV là một trong những nội dung được chú trọng trong công tác này.
Dây là một trong những biện pháp dé phát triên nghé nghiệp liên tục cho GV và được xem là mô hình có uu thé giúp số đông GV được tiếp cận với các chương trình phát triển nghề nghiệp. Trong những năm qua. Bộ GD - ĐT đã tô chức các chương trình bôi dưỡng thường xuyên (BDTX) theo chu kỳ ba năm một lần cho GV THPT. Mặc du các hình thức bồi dưỡng trong các chu kỳ này được sử dụng khá linh hoạt, nhưng phần lớn các hình thức nảy đều dựa trên hoạt động dạy học để triển khai.
Phương thức để triển khai công tác bồi dưỡng GV chu kỳ vừa qua được thực hiện theo các bước: (1) Tập huấn GV cốt cán tại trung ương; (2) GV cốt cán tập huấn đại trà cho GV ở cơ sở. Trong cả hai bước này. hình thức bôi dưỡng GV tại các lớp tập huấn là hình thức cơ bản. Báo cáo tông kết thực hiện chương trình bồi dưỡng chu kỳ H, II cho GV phô thông (2009) của Bộ GD&DT cho thấy, bên cạnh những kết quả đáng khích lệ, công tác bồi dưỡng GV trong các chu kỳ này cũng có nhiều hạn chế, bất cập, nhất là về chất lượng bồi dưỡng GV.
Có nhiều nguyên nhân dan đến chất lượng bồi duéng GV trong các chu kỳ chưa được như mong muốn. Một trong những nguyên nhân có tác động trực tiếp đến chất lượng bồi đường GV chính là chất lượng tác nghiệp day học trong quá trình thực hiện chương trình bồi dưỡng GV từ các lớp tập huấn GV cốt can ở trung ương đến các lớp bồi dưỡng đại trà cho GV tại các địa phương. Tiếp nói chu kỳ HH, HI cho GV phô thông, Bộ GD — ĐT triển khai bôi dưỡng GV phỏ thông từ năm học 2012- 2013 theo tỉnh thần đôi mới nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác này, với quan điềm: Công tác BDTX cho GV là yêu cầu khách quan, vừa có tính cấp bách, vừa có tinh chiến lược lâu đài dé đạt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục - đảo tạo. Bồi dưỡng cho GV được xác định là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, của cơ sở giáo dục và của mỗi GV.
Chương trình bồi dưỡng GV do Bộ GD - ĐT đã ban hành (các Thông tư số 30, 31, 32, 33 ngày 08/8/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 36/2011/TT-BGDĐT ngảy 18/8/2011) với những đổi mới cả về hình thức, nội dung và phương pháp bồi dưỡng. Các nội dung bôi dưỡng được chia theo các yêu lầ cau/ năng lực cần đáp ứng của GV so với Chuan nghề nghiệp. Chương trình được thiết kế thành các mô đun đề GV tự chọn theo nhu cầu phát triển chuyên môn liên tục của GV nhằm đáp ứng Chuan nghé nghiệp và những đòi hỏi của thực tiễn giáo dục [19]. Đề tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động bồi đưỡng, Quy chế BDTX GV mam non, phô thông và giáo dục thường xuyên đã được Bộ trưởng Bộ GD - ĐT ký ban hành ngày 10 tháng 7 năm 2012 (Thông tư số 26 /2012/TT-BGDĐT).
Theo tỉnh thân quy chế, triển khai công tác BDTX được thực hiện kết hợp theo cả hai hướng là từ trên xuống và từ đưới lên. Bộ GD - ĐT, sở GD - ĐT, phòng GD - ĐT chỉ đạo các nội dung bắt buộc nhằm phát triển giáo dục của ngành, địa phương nhưng trong đó GV vẫn được dé xuất và lựa chọn nội dung BDTX theo nhu cau phát triển chuyên môn liên tục của cá nhân mỗi GV, hỗ trợ họ nâng cao mức độ đáp ứng so với Chuan nghề nghiệp và phát triển chuyên môn liên tục (phần chung bắt buộc và phan riêng theo nhu cầu của môi GV). Mỗi GV phải bồi dưỡng 120 tiểU năm học [15]. Về định hướng phát triển, Bùi Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và CBQL cơ sở giáo dục (Bộ GD- ĐT) đã bàn về chương trình BDTX cho GV giai đoạn 2010-2015: Chương trình tập trung tăng cường phát triên nghề nghiệp, chú trọng phát triển năng lực thực hành cho GV, Bồi dưỡng theo nhu cầu của GV, cơ sở giáo dục và lay nha trường làm đơn vị bồi dưỡng.
Thiết lập các chương trình bồi dưỡng linh hoạt, mềm déo, cung ứng đây đủ, kịp thời hệ thong học liệu phục vụ công tác bồi dưỡng. Chuan hóa, xã hội hóa va tăng cường hợp tác quốc tế trong công tác bồi dưỡng GV. Tăng cường phân cap trong công tác bôi dưỡng thường xuyên GV [5]. Lich stv nghiên cứu hoạt động quan lý bi dưỡng đội ngũ giáo viên Đề hoạt động bồi dưỡng diễn ra có hiệu quả thì công tác quan lý đóng vai trò quan trọng.
Do đó, quản lý hoạt động bồi đưỡng đội ngũ GV là một trong những van đề được nhiều nha nghiên cứu quan tâm, có rất nhiều công trình nghiên cứu đến công tác quản lý hoạt động bôi đưỡng GV ở nhiều khía cạnh khác nhau, cụ thể: - Năm 1996, dé tài khoa học cap Nha nước có mã số KX 07- 04: *Bồi dưỡng va đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới” đã bàn sâu về van dé bồi dưỡng va đảo tạo lại đội ngũ nhân lực. - Năm 1997, ấn phẩm “Ty học, tự dao tạo - tư tưởng chiến lược của phát trién giáo duc Việt Nam” ra đời, có nhiều bai viết khá sâu sắc của các tác giá tên tuổi như: cô Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Ky, Tran Bá Hoành, Vũ Văn Tảo, các bài viết của Nguyễn Trí - Vụ GD THPT - Bộ GD - ĐT; Vũ Quốc Chung - DHSP - Dai học Quốc gia Hà Nội đã dé cập đến van dé tự học trong đảo tạo và bồi đường GV. 14 - Năm 1999, trong tạp chí Phát triển Giáo dục số 1, Phạm Quang Huân có bài viết “Nang cao chất lượng tô chức hoạt động tự học.
tự bồi đưỡng của giáo viên trường phô thông”. - Năm 2001, Nguyễn Thị Tươi, trường DHSP Quy Nhơn với bai viết “Vé công tác bồi đưỡng thường xuyên cho giáo viên THPT”. - Tháng 11] năm 2002, trong tap chí giáo duc, Trần Bá Hoành đã đề cập đến vẫn đề bồi dưỡng giáo viên trong bài *Bồi dưỡng tại chỗ và bồi dưỡng từ xa”. - Luận văn thạc sĩ với đề tài: *Xây dựng quy hoạch phát triển giáo dục trung học phô thông tinh Hà Tây giai đoạn 2005-2010” của tác giả Nguyễn Hữu Hiểu.
- Luận văn Thạc sĩ giáo dục học năm 2006 của Mai Văn Nhân với đề tài “Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên THPT tinh Sóc Trăng” có đề cập đến các giải pháp như nâng cao nhận thức về công tác bôi dưỡng GV, quy hoạch công tác bồi đường GV THPT, da dạng hoá các hình thức bồi dưỡng GV, cải tiền, đôi mới chương trình, nội dung và phương pháp bồi dưỡng. - “Phat trién chuyên môn nghiệp vụ cho giảng viên đại học trong thời đại thông tin” của tac giả Lưu Xuân Mới, Học viện QLGD trong tạp chí Khoa học giáo dục, số 23 tháng 8/2007 đè cập đến việc phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho người GV thời hiện đại như là tất yếu khách quan và là chìa khóa then chốt đề cải thiện chất lượng đạy đại học và có xác định đến một số kỹ năng nghiệp vụ cơ bản của GV. - Trong chuyên đề báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện quyết định số 09/2005/QD- TTg ngày 11/01/2005 của chính phủ về '*Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục giai đoạn 2005 — 2010” của Sở GD — DT TP Cần Thơ vào tháng 02/2008. Trong phần giải pháp đôi mới và nâng cao chất lượng công tác đảo tạo, bồi dudng GV, CBQL giáo dục, có đề xuất: việc xây dựng quy hoạch, hoàn thiện mạng lưới, xác định rõ ràng quy mô, nhiệm vụ của các cơ sở đảo tạo cần gắn với hoạt động bồi đưỡng GV ở cấp học, bậc học.
- Luận văn Thạc sĩ giáo dục học năm 2009 của Trịnh Hùng Cường với đề tài “Thuc trạng và biện pháp quản lý bồi đưỡng giáo viên trường THPT ở các huyện trong tính Cà Mau” có đề ra các giải pháp quản lý mục tiêu, chương trình bôi đưỡng GV. - Năm 2010, Luận văn Thạc sĩ Khoa học giáo dục của Nguyễn Thị Nguyệt Qué với dé tài "Các biện pháp quản lý công tác bồi đường giáo viên của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hạ Long - tinh Quang Ninh”. - Luận văn Thạc si giáo duc học năm 2011 của Nguyễn Thị Thanh Trúc với đề tai “Thue trạng quan lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở các trường THPT TP.HCM" đã chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong công tác quan lý hoạt động bồi dưỡng. 15 - Bùi Thị Loan trong bài viết “Ve công tác bôi dưỡng giáo viên THPT hiện nay” dé cập đến thực trạng chất lượng và điều kiện của công tác đào tạo bồi dưỡng GV hiện nay, có dé xuất các giải pháp là cần quan tâm bồi dưỡng đội ngũ CBQL trường THPT về năng lực đánh giá, phân loại GV, trong đó chú ý nhiều đến kỹ năng phân loại năng lực GV, kỹ năng tác động đến GV, kỹ năng huy động các nguồn lực từ phía GV.
Cần bôi dưỡng cho Hiệu trưởng năng lực thiết kế nội dung, xây dựng chương trình bồi dưỡng GV, huấn luyện cho GV nang lực nhận biết, hiểu đối tượng giáo dục và kỹ năng cơ bản trong sử dụng công nghề thông tin trong quản lý chuyên môn. - Luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành QLGD của Vũ Hoang Chương với đề tài: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng nghiệp vụ su phạm cho giáo viên trường THCS huyện Định Quán - tỉnh Đồng Nai" đã đề xuất các giải pháp như xây dựng quy hoạch bồi đường GV, các biện pháp cho công tác bôi dưỡng thường xuyên, bôi đưỡng thay SGK, tự bồi dưỡng. Đây mạnh công tác thanh tra GV. Chứng nhận lại trình độ nghề nghiệp và nâng chuẩn lại GV.
Có kế hoạch cụ thể sử đụng công nghệ thông tin như là một công cụ hỗ trợ việc dạy. Đồng thời với những biện pháp trên là sự đôi mới thực sự về công tác quản lý về chế độ.