Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học theo tiếp cận quản lí chất lượng tổng thể. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học. Chương 3: Giải pháp quản lí hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở các cơ sở giáo dục đại học theo tiếp cận quản lí chất lượng tổng thể. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH CHO SINH VIÊN Ở CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ CHẤT LƢỢNG TỔNG THỂ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Các nghiên cứu về lí luận GDQP cho sinh viên: Giáo dục đại học mỗi nước đều có những điểm khác biệt, nhất là GDQPAN cho sinh viên các CSGDĐH. Trung Quốc là một trong những quốc gia có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam và rất chú trọng công tác HLQS cho sinh viên. Tác giả Trương Kiện Minh-Cao Diễm Tịnh đã chỉ rõ những vấn đề tồn tại chủ yếu trong HLQS như cơ sở bảo đảm thiếu vững chắc; cơ cấu tổ chức chưa được kiện toàn; cán bộ HLQS yếu kém; cơ chế quản lí không phù hợp; mâu thuẫn giữa thời gian và nội dung HLQS; dạy học môn lí luận quân sự yếu; phương pháp HLQS lạc hậu; công tác đảm bảo hậu cần không đáp ứng được yêu cầu; thiếu biện pháp tư tưởng và tâm lí cho sinh viên.
Trên cơ sở phân tích toàn diện những vấn đề còn tồn tại, tác giả đã chỉ ra phương hướng giải quyết gồm xây dựng hệ thống đảm bảo hiệu quả; đổi mới mô hình HLQS; tăng cường quản lí dạy học; tích cực triển khai việc tác động tư tưởng, tâm lí tới sinh viên; xây dựng cơ chế hiệu quả lâu dài, đảm bảo công tác HLQS [69]. Tổng kết thực tiễn công tác quản lí GDQPAN cho sinh viên ở các CSGDĐH nước ngoài cho thấy, GDQPAN đều được quản lí chặt chẽ thông qua hệ thống văn bản pháp luật và GDQPAN cho sinh viên đều được tổ chức thực hiện tại các trung tâm GDQP. Tại Malaixia, với hệ thống hơn 40 trung tâm GDQP, hàng năm, sinh viên được tổ chức học tập tập trung tại các trung tâm GDQP với thời gian 3 tháng do giảng viên các CSGDĐH và sĩ quan quân đội đảm nhiệm. Ở Singapo, thanh niên từ 18 đến 25 tuổi được tập trung tại các trung tâm GDQP để học GDQP với thời gian 3 tháng.
Ở Hàn Quốc, Nam giới trong độ tuổi từ 18 đến 25 tuổi bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ quân sự tại các đơn vị quân đội, tại đây, sinh viên được trang bị kiến thức phần thực hành về quân sự, thời gian huấn luyện là 3 tháng. Hệ thống GDQP ở Cộng hòa Pháp có một số trường trực thuộc Chính phủ, một số trường trực thuộc Bộ Giáo dục, số khác trực thuộc Bộ Quốc phòng. Nội dung giáo dục rộng, bao quát nhiều lĩnh vực, từ chiến lược quốc phòng, chính 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sách quốc phòng, đến kinh tế quân sự phát triển công nghiệp quốc phòng. Từ năm 1958, Mỹ đã đưa GDQP vào trong các loại hình giáo dục trong đó giáo dục chủ nghĩa yêu nước là nội dung cốt lõi của GDQP cho sinh viên ở các CSGDĐH.
Các nghiên cứu về TQM: các nghiên cứu về chất lượng và quản lí chất lượng luôn là vấn đề được nhiều học giả quan tâm. Deming đưa ra ý tưởng về ĐBCL và chất lượng tổng thể vào những năm 30. Tư duy về quản lí chất lượng hiện đại đã có những bước phát triển từ các quan điểm, mô hình kiểm soát chất lượng, ĐBCL đến quan điểm và mô hình TQM. Trong quá trình phát triển lí luận quản lí chất lượng, Deming, Juran, Crosby đã có những đóng góp to lớn.
Tuy nhiên, chưa ai trong số họ đã đi sâu và quan tâm thỏa đáng đối với vấn đề áp dụng trong giáo dục. Song những cống hiến to lớn của họ không chỉ đặt nền móng cho phong trào chất lượng nói chung mà có nhiều điều có thể vận dụng vào trong lĩnh vực giáo dục. Các nghiên cứu về TQM áp dụng trong lĩnh vực giáo dục: cùng với xu thế tự chủ, đặc biệt là tự chủ tài chính trong giáo dục, các nghiên cứu về TQM của học giả Trung Quốc đã tiến một bước mới trong nghiên cứu ứng dụng ở từng mảng, từng lĩnh vực quản lí giáo dục. Một trong những công trình nghiên cứu về TQM điển hình là tác phẩm “Mô hình quản lí chất lượng giáo dục đại học trên cơ sở quản lí chất lượng tổng thể” của Vương Chương Báo, ông đã đề cập một cách sâu rộng về các vấn đề như ý tưởng quản lí, mô hình quản lí, phương pháp quản lí để nâng cao chất lượng giáo dục đại học trên cơ sở TQM.
Ông đã căn cứ vào đặc điểm và quy luật tự thân của quá trình giáo dục đại học và đưa ra mô hình “7 tổng thể” của quản lí chất lượng giáo dục đại học trên cơ sở TQM một cách sáng tạo. Cụ thể là quan điểm chất lượng giáo dục toàn diện; tiêu chuẩn chất lượng giáo dục toàn diện; quản lí chất lượng giáo dục mọi thành viên; quản lí chất lượng giáo dục suốt quá trình; quản lí chất lượng giáo dục mọi yếu tố; giám sát chất lượng giáo dục mọi phương diện và phương pháp quản lí giáo dục toàn diện. Phan Trạch Hằng (2013) chỉ rõ, quá trình sản xuất của doanh nghiệp và quá trình đào tạo nhân lực của các cơ sở giáo dục đại học có sự khác biệt về bản chất. Đồng thời ông chỉ rõ, TQM ứng dụng trong quản lí chất lượng giáo dục đại học chưa có hiệu quả là do thiếu hệ thống lí luận ứng dụng trong giáo dục đại học, thiếu môi trường, cơ chế thực hiện TQM [65].
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khổng Hiểu Đông cho rằng, hệ thống ĐBCL dạy học là bộ phận quan trọng của hệ thống ĐBCL giáo dục trong các trường đại học. Hệ thống ĐBCL dạy học dưới sự quản lí chất lượng tổng thể là cơ chế cải tiến và nâng cao chất lượng dạy học liên tục dưới tác động của lí luận TQM [63]. Các công trình nghiên cứu ở trong nước Các nghiên cứu về GDQPAN: GDQPAN là chủ trương xuyên suốt, có ý nghĩa chiến lược của Đảng và Nhà nước ta. Đặc biệt những năm gần đây, công tác GDQPAN đã được đề cập nhiều trong các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng; các văn bản pháp luật của Quốc hội, quy định, của Nhà nước, nghị định của Chính phủ.
Cùng với đó, đã có nhiều công trình nghiên cứu về GDQPAN, tiêu biểu như Nguyễn Bá Dương (2009), “Tư duy lí luận của Đảng ta về đổi mới giáo dục quốc phòng trong tình hình hiện nay”, tác giả đã làm rõ tính tất yếu khách quan và thước đo giá trị đổi mới GDQP, đồng thời nêu ra quan điểm và giải pháp hiện thực hóa tư duy lí luận của Đảng ta về đổi mới GDQP trong tình hình mới; Trần Hồng Hải (2011), “Công tác giáo dục quốc phòng-an ninh cho học sinh, sinh viên trong tình hình mới”; Phạm Xuân Hảo (2006), “Đổi mới, nâng cao giáo dục quốc phòng toàn dân trong thời kì mới”; Nguyễn Minh Hiển (2008), “Giáo dục quốc phòng-an ninh cho học sinh, sinh viên -Một nội dung quan trọng của giáo dục, đào tạo trong thời kì mới”; Đức Giang, Quốc Ân (2010), “Giáo dục quốc phòng một số nước”; Dương Phương Hưng (2008), “Giáo dục quốc phòng cho sinh viên, học sinh ở Trung tâm giáo dục quốc phòng Thái Nguyên”; … Các nghiên cứu trên tuy tiếp cận ở các giác độ khác nhau song đều khẳng định vị trí, vai trò của công tác GDQPAN trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, qua đó đã làm rõ nội dung, cách thức tiến hành công tác GDQPAN, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Các nghiên cứu về TQM trong giáo dục đại học: trong hoạt động giáo dục, cùng với quá trình phát triển mang tính bùng nổ về mạng lưới và quy mô giáo dục đại học, đặc biệt trong những năm gần đây, vấn đề chất lượng và quản lí chất lượng giáo dục đại học luôn là vấn đề nóng, được sự quan tâm của toàn xã hội và của nhiều học giả, nhà nghiên cứu về giáo dục đại học. Các nghiên cứu về TQM đã bước đầu được triển khai áp dụng, tiêu biểu như công trình nghiên cứu Nguyễn Đức Chính và các cộng sự về kiểm định chất lượng và quản lí chất 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lượng giáo dục, kết quả nghiên cứu chỉ rõ sự phù hợp của TQM với các điều kiện đặc thù của giáo dục Việt Nam. Trần Kiểm cho rằng, với tiếp cận TQM, nguyên tắc bảo đảm chức năng của từng người, từng bộ phận là nguyên tắc cần thiết để có được sự hợp tác và cam kết trách nhiệm [48].
Vận dụng tiếp cận TQM để đưa ra các giải pháp quản lí hoạt động của nhà trường cũng được lựa chọn là đề tài nghiên cứu của nhiều nghiên cứu sinh. Qua nghiên cứu cho thấy, đã có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về GDQPAN và TQM. Tuy tiếp cận ở các giác độ khác nhau, song các nghiên cứu đều khẳng định rõ vị trí, vai trò của công tác GDQPAN trong xây dựng tiềm lực, thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, qua đó các tác giả đã làm rõ được một số vấn đề cơ bản về lí luận và thực tiễn của hoạt động GDQPAN, đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng GDQPAN cho các đối tượng. Cùng với đó, các nghiên cứu về TQM đều khẳng định quản lí chất lượng tổng thể không chỉ áp dụng trong sản xuất, kinh doanh mà còn áp dụng hiệu quả trong lĩnh vực giáo dục.
TQM trong giáo dục là triết lí về sự cải tiến liên tục, có khả năng cung cấp cho mọi cơ sở giáo dục một hệ thống công cụ thiết thực nhằm đáp ứng và thỏa mãn vượt mức các nhu cầu, mong muốn và hi vọng của khách hàng tương lai. Đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập và đi sâu nghiên cứu về quản lí hoạt động GDQPAN ở các CSGDĐH theo tiếp cận quản lí chất lượng tổng thể. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng, góp phần cung cấp thêm những tư liệu cần thiết để bổ sung và hoàn thiện nghiên cứu của tác giả.