LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc thực hiện đề tài Trong kỷ nguyên của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với những thành tựu đột phá về: trí tuệ nhân tạo, ô tô tự lái, công nghệ 3D, công nghệ sinh học, công nghệ nano,… đã đưa công nghệ trở thành một phần không thiể thiếu trong đời sống con người. Theo Viện nghiên cứu toàn cầu McKinsey (2017), các công việc hiện tại sẽ bị thay thế bởi máy tính lên tới 60% vào năm 2030, tức là khoảng 800 triệu người sẽ bị mất việc bởi chính các cỗ máy tự động. Holon IQ – Một Công ty hàng đầu thế giới về nghiên cứu thị trường trong lĩnh vực Edtech đã dự báo mức độ tăng trưởng đầu tư từ 2018 đến 2025 cho các nhóm công nghệ trong giáo dục như sau: Thực tế ảo/ Thực tế ảo tăng cường (VR/AR-Virtual Reality/Augmented Reality) tăng mạnh từ 1,8 tỷ lên 12,6 tỷ USD; Block-chain từ 0,1 lên 0,6 tỷ USD; AI (Artificial Intelligence) từ 0,8 tỷ lên 6,1 tỷ USD và Robotics từ 1,3 tỷ lên 3,1 tỷ USD.
Thực tiễn này dẫn đến một xu hướng tất yếu cũng chính là nhiệm vụ cấp thiết cho mọi quốc gia là ứng dụng công nghệ vào giáo dục - bộ phận nắm vai trò dẫn dắt xã hội không thể nào nằm ngoài con sóng thời đại. Từ năm 2004, các khóa học trực tuyến đại chúng mở (Massive Open Online Course - MOOC) ra đời gắn liền với các tên tuổi lớn như: Khan Academy, Coursera, EdX, Open Yale Course, Udacity,. Công nghệ Thực tế ảo tăng cường (Augmented reality - AR) bắt đầu được ứng dụng vào giáo dục tại Anh, Đức, Mỹ, Phần Lan,… với những sản phẩm nổi tiếng toàn cầu như: Titans of Space, Google Expeditions: Chuyến đi thực địa ảo; 3Dbear: ứng dụng AR trong dạy STEAM,… Chính những tiến bộ trong khoa học kỹ thuật đã giúp sử dụng thực tế ảo tăng cường cho việc học tập trở nên khả thi hơn. Laird và Schleger (1985) kiểm nghiệm được đa số kiến thức thu được thông qua việc nhìn thấy (75%), lắng nghe (13%) và các giác quan khác (12%).
Và AR giống như thế giới ảo 3D mở ra một “vũ trụ” mới về khả năng ứng dụng kết hợp thực tế và ảo, cung cấp các mức độ khác nhau và tương tác trực tiếp có thể giúp thu hút người học trong các hoạt động học tập. Đây có thể là nền tảng để khơi dậy hứng thú học tập của người học hay nói cách khác chính là tạo động lực trong học tập cho người học, khiến người học chủ động, sáng tạo hơn để từ đó nâng cao hiệu suất học tập và giảm các căng thẳng trong việc học. Slavin (2008) từng khẳng định “Động lực học tập 5 là một trong những thành phần có tính chất then chốt nhất trong việc học tập”. Trong khi đó, rất nhiều nghiên cứu đã chứng minh phương pháp giảng dạy của giáo viên chính là một trong những chìa khóa làm tăng cường động lực trong học tập của người học.
Giáo dục có thể tạo nên điều kỳ diệu đối với kết quả đào tạo nguồn nhân lực thì phương pháp giảng dạy lại có thể tạo nên đòn bẩy nâng cao chất lượng giáo dục. Việc sử dụng phương pháp giảng dạy từ truyền thống học chỉ với sách vở, trình chiếu slide, hiếm khi được thực hành, tiếp cận thực tế được thay bằng phương pháp giảng dạy tích hợp ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường đã mang lại hiệu ứng tích cực tại các nước phát triển dựa trên những kết quả nghiên cứu khác nhau. Tuy nhiên trên thực tế, bài toán đưa công nghệ AR vào môi trường giáo dục thực sự vẫn rất khó và mới ở trong giai đoạn khởi đầu. Không những thế, tùy từng vùng ở vị trí địa lý khác nhau sẽ có những mặt khác biệt về trình độ phát triển, văn hóa, nguồn nhân lực, đội ngũ đào tạo chuyên sâu cũng như khả năng tài chính.
Tại Việt Nam, công nghệ AR được đưa vào học tập chỉ mới bắt đầu được triển khai một vài năm gần đây ở một số trường học và các trung tâm dạy ngoài như: Đại học Anh quốc Việt Nam (British University Vietnam - BUV), Đại học RMIT Việt Nam với lớp học thiết kế tương tác nâng cao, MOOC của Đại học FPT, Đại học Duy Tân (tp. Đà Nẵng) đã tìm hiểu và sáng chế ra hệ thống ứng dụng AR vào lĩnh vực y khoa, Sách giáo khoa điện tử của trường Quốc tế Nam Sài Gòn, trung tâm Tiếng Anh công nghệ Apax English cho trẻ 6-18 tuổi, khóa thiết kế đồ họa của trường đào tạo Mỹ thuật đa phương tiện Arena Multimedia,.Nhưng nó chưa đủ để phủ kín thị trường giáo dục với hơn 24 triệu học sinh, sinh viên Việt Nam và vẫn đang trong quá trình thử nghiệm. Bên cạnh đó, có rất ít các bài nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường có tác động như thế nào tới động lực học tập và kết quả học tập của người học đặc biệt là ở đất nước ta. Chính vì vậy, bài nghiên cứu này sẽ cho thấy công nghệ AR hoàn toàn phù hợp để ứng dụng vào học tập ngày nay và nên được phổ cập rộng rãi hơn khi mà cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang đổ bộ mạnh mẽ vào Việt Nam.
Các tác động cũng như vai trò, hạn chế của công nghệ AR tới động lực người học sẽ được phân tích cụ thể để tạo cơ sở cho những phương hướng phát triển ngành giáo dục. Từ kết quả nghiên cứu, các đề xuất cho phía nhà trường sẽ được đưa ra nhằm thúc đẩy, nâng cao động lực học tập, kết quả học tập và giảm mức độ căng thẳng của người học khi áp dụng công nghệ mới này. Điều này là quan trọng cho người học và 6 cả cho nhà trường khi trong điều kiện hiện nay có sự cạnh tranh ngày càng lớn mạnh giữa các trường đại học, còn người học thì cần có những buổi học chất lượng và hiệu quả hơn để tiếp thu, tăng hứng thú trong học tập. Mục tiêu nghiên cứu a) Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát của bài nghiên cứu này nhằm cung cấp một số hiểu biết về việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường AR trong các lĩnh vực nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng, đồng thời trong quá trình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng công nghệ AR đối với động lực trong học tập, kết quả học tập và căng thẳng trong học tập của người học.
Trên cơ sở đó, bài nghiên cứu này hy vọng có thể hỗ trợ tích cực và làm tiền đề cho các nghiên cứu sau này, đóng góp vào việc thiết kế và phát triển ứng dụng công nghệ AR song song với sự tiến bộ của công nghệ xã hội giúp tăng động lực trong học tập, kết quả học tập và giảm căng thẳng trong học tập giúp người học một cách hiệu quả nhất trong tương lai. b) Mục tiêu cụ thể Từ nghiên cứu, bài nghiên cứu này có thể đánh giá động lực trong học tập của người học tại trường Đại học Duy Tân năm 2020 khi sử dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường ứng dụng trong việc dạy và học. Nghiên cứu này sẽ tiến hành thu thập dữ liệu thực nghiệm qua khảo sát và phỏng vấn để xác nhận xem các phạm trù sự chú ý, sự liên hệ, sự thỏa mãn và sự tự tin trong tạo động lực học tập cho người học Đại học Duy Tân có thay đổi khi áp dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường trong học tập hay không. Từ đó, bài nghiên cứu sẽ đưa ra những kết luận về phạm trù nào trong mô hình thiết kế phương pháp giảng dạy tạo động lực học tập của người học (ARCS) ảnh hưởng mạnh nhất tới động lực học tập của người học khi người học được trải nghiệm công nghệ thực tế ảo tăng cường AR.
Sau đó, bài nghiên cứu sẽ xem xét, đánh giá mức độ ảnh hưởng của động lực học tập tới kết quả học tập và căng thẳng trong học tập. Ngoài ra, ảnh hưởng của phạm trù giới tính tới động lực học tập và căng thẳng trong học tập của người học Đại học Duy Tân sẽ được đi sâu tìm hiểu, phân tích. Bên cạnh đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc tạo động lực trong học tập cho người học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn hiện nay. Câu hỏi nghiên cứu Câu 1: Các yếu tố sự chú ý, sự liên hệ, sự tự tin, sự thỏa mãn tạo động lực học tập của sinh viên Đại học Duy Tân thay đổi như thế nào khi sử dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường AR? Câu 2: Phương pháp giảng dạy khác nhau có ảnh hưởng như thế nào đến động lực học tập của sinh viên Đại học Duy Tân? Câu 3: Phương pháp giảng dạy khác nhau có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập của sinh viên Đại học Duy Tân? Câu 4: Động lực học tập của sinh viên Đại học Duy Tân khi sử dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường có sự khác biệt giữa 2 nhóm giới tính không? Câu 5: Có sự khác biệt nào về mức độ căng thẳng giữa sinh viên nam và nữ trường Đại học Duy Tân khi sử dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường không? Câu 6: Động lực học tập có ảnh hưởng như thế nào đến mức độ căng thẳng của sinh viên Đại học Duy Tân? Câu 7: Mức độ căng thẳng có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập của sinh viên Đại học Duy Tân? 4.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của phương pháp giảng dạy áp dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường AR đến hoạt động học tập. Trong đó, hoạt động học tập là những hoạt động diễn ra trong khuôn khổ nhà trường, được hướng dẫn bởi giáo viên, phương tiện và điều kiện học tập của người học đầy đủ, đa dạng, hỗ trợ tối đa quá trình tiếp thu tri thức mới của người học. Sau đó, người học cần biết ứng dụng và vận dụng tri thức đã học vào thực tiễn. Trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường của người học, hoạt động học tập bao gồm những yếu tố như: động lực học tập, mục đích học tập, kết quả học tập, căng thẳng trong học tập, điều kiện học tập;.
Trong đó, bài nghiên cứu tập trung làm rõ mối quan hệ giữa động lực học tập, kết quả học tập, mức độ căng thẳng của người học. - Phạm vi nghiên cứu: + Đề tài được điều tra, nghiên cứu và thực hiện tại trường Đại học Duy Tân từ tháng 03/2020 đến tháng 5/2020.