TRlfdNG DAI HOC NGAN HANG TP. HO CHf MINH KHOA KINH TE QUOC TE TS. PHAM TH! TUYET TRINH (Chu bien) W® TE IMG ft® DUNG TMNUa KINH TE Vfi Tfll CUMI KnUSHNQ HOUSE NHA XUAT BAN KINH Tg TP. h6 CHl MINH NAM 2016 Chu bien TS.
PHAM TH! TUYET TRINH Thanh vien ThS. DO HOANG OANH TS. LE MINH SO’N ThS. NGUYEN VAN TUNG * LCH MO DAU Tai lieu Kinh te lu'O'ng ling dung trong kinh te va tai chinh nham gicri thieu den ngirdi doc nhirng phirong phap va ky thuat kinh te lirgng dirge str dung pho bien trong phan tfch kinh te, tai chinh.
Cac noi dung trong tai lieu dtro'c tiep can nhir la str noi tiep cua noi dung kinh te lu'O'ng can ban thirang tap trung vao mo hinh hoi qui co dien (Classical Linear Regression Model, CLRM) va phirong phap binh phuong be nhat thong thu’d’ng (Ordinary Least Square, OLS). * ban, nhung phirong phap, ky thuat kinh te lu’O'ng Ve co dirge sir dung de phan tich cac van de trong tai chinh cung giong nhir cac phirong phap dirge sir dung trong phan tfch kinh te n6i chung. Tuy nhien, du * lieu tai chinh thirong c6 sir khac biet nhat dinh so voi dir lieu kinh te vT mo. Dir lieu sir dung de nghien ciru kinh te vT mo thirong virong phai hai van de.
Mot la, van de mau nhd lam thieu dir lieu san c6 de kiem dinh ly thuyet hoac gia thuyet. Nguyen nhan la vi cac dir lieu kinh te vT mo nhir tai khoan quoc gia, ngan sach chinh phu, dan so va lao dong. thirong dirge do lirong theo tan suat nam. Hai la, van de sai sot do lirong (measurement error) thirong di kem voi viec dieu * lieu (data revisions) sau d6, lam anh hirong den ket chinh du qu& nghien cun.
Chang han, dau nam 2015 nha nghien cun thirc hien iron lirgng tac dong eda san lirgng nen kinh te den dau tir vao linh virc cong nghe cao trong giai doan 1995 - 2014 t£r dir * quan thong ke eda chinh phd cong bo (Chang han lieu dirge co nhir o’ Viet Nam la Tong cue Thong ke). Den gan cuoi nam 2015, i nha nghien cilu phat hien ra rang gia tri cua cac quan sat nam 2013 va 2014 da thay doi do cor quan nay da dieu chinh du * lieu. Nhirng van de nay hiem khi gap phai trong nghien cilu tai chinh. Du- lieu tai chinh third * ng co tan suat cao han so vo'i dvr lieu kinh te vT mo.
Gia hoac lai nhuan tai san tai chinh co the dirge thu thap hang gia, ngay, tuan. lam cho so lirgng quan sat san cd de phan tich thirang rat Ian. Nha qui mo mau Ion, ket qua nghien cihi trong linh vgc tai chinh co dirge tinh tin cay cao. Ngoai ra, dir lieu tai chinh nhir gia tai san dirge ghi nhan khi giao dich thgc te dien ra hoac dirge niem yet tren man hinh cua nha cung cap thong tin.
Kha nang sai sot hoac dieu chinh dir lieu mac du co the xay ra do thay doi phirang phap do lirang dir lieu hoac loi danh may, van de khong nghiem trong nhir so vdi trirang hgp sai sot va dieu chinh dir lieu kinh te vT mo. Ben canh do, phan tich dir lieu tai chinh phai doi dien vo'i nhirng van de khac gan lien vo'i nhirng dac diem rieng cd cua dir lieu tai chinh nhir do nhon virgt chuan (leptokurtosis), bien dong nhom (clustering volatility), hieu irng don bay (leverage). Nhirng khac biet nay doi hoi phdi cd nhirng phirang phap, ky thuat phu hgp de xir ly cac dir lieu tai chinh va giai quyet cac van de trong tai chinh. Tai lieu dirge tiep can theo hirong ling dung nham giup ngtrai doc de dang hieu, lam chu va sir dung dirge cac phirang phap, ky thuat kinh te lirgng.
Cac noi dung dirge trlnh bay theo hird'ng han che ham lirgng toan, thong ke va tap trung vao khia canh irng dung cua tirng phirang phap, ky thuat ket hgp vo’i khai thac cac tien ich san cd tir phan mem kinh te lirgng. Trong tirng chirang, song song vo'i phan thuyet la phan hird'ng dan ii irng dung tren bo dir lieu phu hop dirge lay tir 4 nguon tin cay, gbm Thong ke Tai chfnh Quoc te (International Financial Statistics, IFS), Tong cue Thong ke (General Statisics Office, GSO), Dir lieu Tai chfnh va Kinh te Quandl va Trung tarn Hoi nhap Khu vtre Chau A (Asia Regional Integration Centre, ARIC). Tai lieu cung dira vao phan hircrng dan tirng biro'c thao tac cu the de thirc hien iro'C lirgng, kiem dinh bang phan mem EViews va phan tfch chi tiet cac ket qua ircrc lirong, kiem dinh nham giup ngircri doc tir thirc hanh va co the thirc hien nghien cun cua rieng minh. Von muc tieu giup nhumg doi tiromg dang va se can sir dung kinh te lirong cho hoc tap, nghien cun co dirge mot tai lieu tieng Viet tiep can theo hircrng irng dung don gian va cu the, tai lieu dirge bien soan dga tren nhung kien thirc va kinh nghiem tfch luy dirge trong qua trinh nghien cun va giang day cua nhom bien soan.
Noi dung trong tai lieu con dirge bien soan dira theo nhung giao trinh kinh te lirgng dirge sir dung rong rai tai cac trirong dai hoc tren the gicri, trong do cac tai lieu tham khao chu yeu gbm Brooks (2014), Asteriou va Hall (2011,), Enders (2010). Cau true cua tai lieu gbm 6 chirong. Chirong 1 gicri thieu cac dang cau true dir lieu dirge str dung trong phan tich kinh te, tai chfnh va cac phirong phap phan tfch dir lieu co’ ban bao gbm phan tfch do thi, thong ke mb t£, thay doi tan suat dir lieu, chuyen dang dir lieu, loai bo thanh phan mua vu cua dir lieu thoi gian. Ngoai ra, cac biro'c thgc hien nghien ciru dinh lirgng cung dirge mo ta ngan gon trong chiromg nay.
Chiro’ng 2 trinh bay mo hinh chubi thai gian do,n bien va tong quan ve dir bao, iii trong do noi dung chu yeu la hirang dan phirong phap trcrc * bao mo hinh ARIMA theo tiep can Box-Jenkins. lirgng va du Chirong 3 gidi thieu ve mo hinh tg hoi qui vectcr (VAR), mo hinh chuoi thoi gian da bien dirge sir dung pho bien nhat de giai quyet van de noi sinh. Phan tich nhan qua Granger, phan irng day va phan ra phirong sai cung dirge trinh bay nhtr la nhung phirong phap phan rich chu yeu cua mo hinh VAR. Chirong 4 trinh bay mo hinh dong lien ket va hieu chinh sai so de xu * ly cac dir lieu chuoi then gian khong dung dong then kham pha tac dong ngan han va dai han.
Chirong 5 gioi thieu cac mo hinh phu hgp veri dir lieu tai chinh co dac diem phirong sai thay doi, bao gbm hai loai mo hinh don gian nhat la ARCH va GARCH. Chirong 6 gioi thieu hai mo hinh co’ ban nhat de phan tich dir lieu bang la mo hinh tac dong co dinh (FEM) va mo hinh tac dong nglu nhien (REM). Mac dii nhom bien soan da rat no lire, tai lieu chac chan se con nhung thieu sot nhat dinh. Nhom bien soan rat mong nhan dirge y kien dong gop cua ban doc de tiep tuc hoan chinh tai lieu.
Moi y kien dong gop xin vui long giri ve dia chi email: iefapplyeconometrics@gmail. Nhom bien ‘soan xin tran trong cam on moi y kien dong gop. NHOM BIEN SOAN iv HU’O’NG DAN SIT DUNG ■ I BO Dtr LIEU THLFC HANH ■ ■ ■ * lieu thirc hanh du'o’c cung cap cho ban doc diroa dang Bo du file excel (.xlxs) va workfile cua EViews (. De co bo du * lieu thtrc hanh di kern tai lieu, ban doc gtri email: - Co tieu de: De nghi cung cap bo du * lieu thirc hanh - Giri den dia chi: iefapplyeconometrics@gmail.com Ngoai ra, trong qua trinh tim hieu Kinh te Itromg trng dung, quy ban doc co thac mac can giai dap, nhom bien soan rat mong nhan du'o’c email chia se cua quy ban doc.
Trong kha nang co the, chung toi se giai dap cac thac mac cua quy ban doc nhu * mot str dong hanh va ho trcr quy ban doc tren con du'dmg hoc tap va nghien cu-u. Nhom bien soan rat mong nhan du'o’c email cua quy ban doc! NHOM BIEN SOAN ■ MUC LUC ■ ■ Ld'i mo* dau. i Hu'6'ng dan sir dung bo dir lieu thirc hanh v Muc luc. vi Danh muc bang xiii Danh muc hinh xiv Danh muc hop.
xviii Danh muc tir viet tat. xix CHU'O’NG 1. CAU TRUC DU * * LIEU VA PHAN TICH DU ■ LIEU CCf BAN 1 1. Cac loai cau true dir lieu 2 1.
*Du lieu cheo 2 1. Dir lieu chuoi thcri gian 3 1. *Du lieu bang 5 1. Phan tfch *du lieu *co bin 6 1.
Quan sat bang *du lieu 6 1. Phan tfch do thi 7 1. Thong ke mo ta 8 1. Du lieu chuoi thd'i gian va nhung xu ly cor ban 11 1.
Cac thanh phan cua du- lieu chuoi thd’i gian 11 1. Chi so va nam goc. Thay doi tan suat du lieu 19 1. Chuyen dang *du lieu 24 1.
Loai bo thanh phan mua vu 29 1. Cac bu'6'C xay dung mo hinh kinh te lu'crng 31 Tom tat noi dung 33 vi CHiraNG 2. U O’C LU'C/NG • • BAG BANG MO HINH VA DU' CHUOI THO! GIAN DCTN BIEN. Gio'i thieu ve kinh te lirong chuoi thoi gian va mot so khai niem.
Gio’i thieu ve kinh te lu'ong chuoi thoi gian. Mot so khai niem trong kinh te lu'ong chuoi then gian. Gio'i thieu mo hinh chuoi thoi gian do,n then. Mo hinh trung binh triro't (MA).
Gio'i thieu mo hinh MA. Dac diem mo hinh MA. Tfnh kha nghich cua mo hinh MA. Mo hinh tir hoi qui (AR).
Gio'i thieu mo hinh AR. Dac diem mo hinh AR. Dieu kien dung cua mo hinh AR(p). Mo hinh trung binh tru’O't tir hoi qui (ARMA).
Qua trinh ti'ch htyp va mo hinh ARIMA. Ham tir tiro'ng quan va ham tir tirong quan rieng phan. ACF va PACF cua qua trinh AR. ACF va PACF cua qua trinh MA.
ACF va PACF cua qua trinh ARMA. Xay dung mo hinh ARMA theo tiep can Box-Jenkins. Nhan dang mo hinh. U’crc lu'ong mo hinh.
Kiem dinh chan doan. Kiem dinh tfnh dung cua chuoi thcri gian dvra vao ACF. Xay dung mo hinh ARMA cho chuoi lam phat theo tiep can Box-Jenkins. Tong quan ve du* bao.
Tai sao phai thirc hien dir bao?. Cac loai du* bao. Danh gia tfnh chfnh xac cua dir bao. Dir bao bang mo hinh chuoi tho-i gian.
Ky vong co dieu kien. Dir bao gia tri tiromg lai cua qua trinh MA(q). Dir bao gia tri tirong lai cua qua trinh AR(p). Dir bao lam phat bang mo hinh ARMA.90 Tom tat noi dung.
MO HINH TH HOI QUIVECTCT. Mot so khai niem. Phtrong trinh dang rut gon va phirong trinh cau true. Van de nhan dang.
He phirong trinh dong thoi, van de noi sinh va vi pham gia dinh CLRM.