phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình khoa học đã công bố, tài liệu tham khảo, phụ lục; luận án gồm 4 chương: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài Chƣơng 2: Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giảng viên đại học CAND theo tiếp cận năng lực Chƣơng 3: Thực trạng quản lý ĐNGV trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực; Chƣơng 4: Giải pháp quản lý ĐNGV trong trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực 8 luan an Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1. Nghiên cứu về quản lý đội ngũ giảng viên Khi nghiên cứu về quản lý ĐNGV, ngoài sự thống nhất về nội dung các nhiệm vụ với quản lý phát triển nguồn nhân lực, những nghiên cứu gần đây trên thế giới đều dành sự quan tâm đặc biệt đến chất lượng của ĐNGV, đề cao việc phát triển bền vững và thích ứng nhanh của mỗi GV và cả đội ngũ với những thay đổi ngày càng nhanh chóng về giáo dục trên thế giới. Nhất là việc xuất hiện các công nghệ dạy học mới đã dẫn đến nhu cầu thay đổi vai trò và phương pháp giảng dạy của người thầy càng trở nên cấp thiết; các hình thức bồi dưỡng GV cũng trở nên đa dạng và phong phú, kèm theo đó là chính sách giảm giờ dạy trên lớp của GV, tăng giờ tự học của người học và coi trọng cơ cấu quan hệ về chức danh giữa tỉ lệ giáo sư với trợ giảng và trợ lý… 1. Các nghiên cứu của nước ngoài Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về đội ngũ giảng viên và quản lý đội ngũ giảng viên.
Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như: Daniel R.Beerens chủ trương tạo ra một “nền văn hoá” về sự thúc đẩy và học hỏi trong đội ngũ (Creating a Culture of Motivation and Learning), coi đó là giá trị mới của nhà giáo.Beerens cho rằng, tính động trong tăng trưởng và luôn luôn mới là tiêu chí trung tâm của đội ngũ nhà giáo ngày nay. Năm 1987, Ủy ban Quốc gia về các Tiêu chuẩn chuyên môn nhà giáo (NBPTS) được thành lập sau Hội thảo Carnegie về nhà giáo cho thế kỷ 21. Sau khi thành lập một thời gian, NBPTS đã phát hành một bản yêu cầu mang tính nguyên tắc định hướng nghề nghiệp đầu tiên: Thầy giáo cần phải biết và có thể làm gì? với 5 vấn đề cốt lõi được hòa trộn là kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ và niềm tin. Một nghiên cứu tương tự trong công trình chung của các thành viên Tổ 9 luan an chức Hợp tác Phát triển Châu Âu (OECD) đã chỉ ra chất lượng nhà giáo gồm 5 mặt: 1) Kiến thức phong phú về phạm vi chương trình và nội dung bộ môn mình dạy; 2) Kĩ năng sư phạm, kể cả việc có được “kho kiến thức” về phương pháp dạy học, về năng lực sử dụng những phương pháp đó; 3) Có tư duy phản ánh trước mỗi vấn đề và có năng lực tự phê, nét rất đặc trưng của nghề dạy học; 4) Biết cảm thông và cam kết tôn trọng phẩm giá của người khác; 5) Có năng lực quản lý, kể cả trách nhiệm quản lý trong và ngoài lớp học.
Nhà giáo phải vừa là nhà chuyên môn, người lãnh đạo được nhấn mạnh trong chuẩn nhà giáo của Australia (theo dự thảo khung về tiêu chuẩn nhà giáo 6/2003), Hàn Quốc, Nhật Bản và nhiều nước khác. Trong GDĐH, một cách tiếp cận tương tự: Giảng viên đại học = Nhà giáo + Nhà khoa học + Nhà quản lý + Nhà cung ứng xã hội, đã được đưa ra về quan niệm và yêu cầu phát triển GV trong bối cảnh hội nhập.Hall và Alisa, nhà quản lí giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng năng lực cho GV với vai trò là “người đưa ra gợi ý” (prompter) và “người tạo ra thách thức” (challenger), đặc biệt là thuyết phục GV có quan niệm tích cực về sự thay đổi: thay đổi về chương trình, khối lượng công việc, nhận thức… Robert A. Slullo[127] đã cung cấp các thông tin làm thế nào để có thể trở thành một giáo viên đầy cảm hứng; bàn về nhiều nội dung rất hữu ích như: Phẩm chất của một giáo viên giỏi (niềm đam mê học tập, học tập suốt đời, lời nói đi đôi với việc làm), cách quản lí xung đột hay quản lí thời gian,. và bàn đến một số vấn đề khá thú vị như: “Thuyết lựa chọn” (Choice Theory) hay những nội dung liên quan đến việc “truyền cảm hứng cho sinh viên của bạn” “truyền cảm hứng nghề nghiệp cho đồng nghiệp”.
Các nghiên cứu trong nước Cuốn sách: “Quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn" của nhóm tác giả Phạm Thành Nghị, Vũ Hoàng Ngân, 2004, đã 10 luan an tập hợp các bài viết của một số nhà quản lý, các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu với nội dung khá đầy đủ, đề cập những quan điểm, cơ chế, chính sách đến các giải pháp phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam và nêu lên những kinh nghiệm quản lý phát triển nguồn nhân lực nước ngoài. Tuy nhiên, vấn đề mà cuốn sách nêu ra vẫn chỉ dừng lại ở tầm vĩ mô và thiếu sự tổng thuật xuyên suốt các bài viết của các tác giả để hình thành quan điểm chính thống của cuốn sách. Tác giả Trần Thị Bạch Mai với Luận án tiến sĩ: “Cơ sở lý luận và thực tiễn của các giải pháp tăng cường vai trò đội ngũ cán bộ nữ trong hoạt động quản lý nhà trường đại học”, năm 2006, đã có những phân tích khá sâu sắc về hiện trạng quản lý trường đại học và sự tham gia của đội ngũ cán bộ nữ vào hoạt động quản lý trường đại học Việt Nam, đồng thời tác giả cũng đề xuất hệ thống giải pháp nhằm tăng cường vai trò tham gia của đội ngũ cán bộ nữ trong hoạt động nhà trường. Với cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu phù hợp, luận án đã cho người đọc những gợi ý quan trọng trong hoạt động quản lý nói chung và hoạt động quản lý đội ngũ cán bộ nữ nói riêng trong trường đại học.
Tuy nhiên, đối tượng đề cập của luận án là cán bộ nữ trong hoạt động quản lý của nhà trường, nên chỉ tồn tại một số nét tương đồng với đề tài luận án và có thể kế thừa. Ebook “Phương pháp và kỹ năng quản lý nhân sự”, Lê Anh Cường, Nguyễn Thị Lệ Huyền, Nguyễn Thị Mai. Đây là tài liệu điện tử về các phương pháp và kĩ năng quản lý nhân sự nói chung. Qua đó, có thể nhận thấy các phương pháp áp dụng cho môi trường giáo dục Việt Nam hiện nay.
Tác giả Phạm Văn Thuận với đề tài Luận án tiến sĩ, chuyên ngành Quản lý giáo dục: “Quản lý ĐNGV trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt Nam theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội”, năm 2009, đã nghiên cứu và đề cập đến vấn đề quản lý ĐNGV trong các trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực và quyền tự chủ tự chịu trách nhiệm xã hội trong giáo dục đại học; từ đó khái 11 luan an quát các kinh nghiệm quốc tế và một số mô hình tiêu biểu về quản lý đội ngũ giảng viên, đề xuất mô hình quản lý ĐNGV theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội; so sánh và đánh giá thực trạng quản lý ĐNGV trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt Nam. Đề tài đã đề xuất các giải pháp quản lý ĐNGV theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội trong bối cảnh mới. Đây là công trình cùng ở một mức độ nhất định hướng với nghiên cứu của đề tài và cũng là đề tài mà tác giả tâm đắc lựa chọn kế thừa. Cuốn sách “Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Phạm Minh Hạc, Nhà xuất Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
Cuốn sách đã nghiên cứu chủ yếu về sự phát triển của nguồn nhân lực Việt Nam trong giai đoạn nhà nước ta đang tiến vào giai đoạn CNH, HĐH đất nước. Tác giả đã nghiên cứu phạm vi trên diện rộng các đối tượng là con người nhưng chủ yếu là ở các thành phố lớn hay các khu công nghiệp trên cả nước. Tác giả Lê Khánh Tuấn, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Giáo dục học, năm 2004, với đề tài “Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước: phân tích thực tiễn của tỉnh Thừa Thiên Huế”, đã hệ thống hóa lý thuyết chung về phát triển nguồn nhân lực và cụ thể hóa lý luận đó vào phát triển giáo viên và đề xuất các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước. Tuy nhiên, luận án mới chỉ đề cập tới đối tượng giáo viên phổ thông, và có nhiều sự khác biệt với giảng viên đại học.
Đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ cấp Bộ của Bộ Giáo dục và Đào tạo: “Giải pháp phát triển cán bộ quản lí và giảng viên Trường Đại học Đồng Tháp giai đoạn 2007 - 2014”, năm 2009. Đề tài này, tác giả đưa ra thực trạng về cán bộ giảng viên trường đại học Đồng Tháp nhưng chủ yếu tác đưa ra các giải pháp nhằm phát triển cán bộ quản lý và giảng viên trường đại học Đồng Tháp giai đoạn 2007 - 2014. 12 luan an Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Đệ: “Phát triển ĐNGV các trường đại học ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học”. Tác giả đã đưa ra thực trạng về chất lượng ĐNGV của các trường Đại học khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ đó đề ra các giải pháp để phát triển ĐNGV của các trường Đại học khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Luận án tiến sĩ của tác giả Thái Huy Bảo: “Phát triển ĐNGV bộ môn phương pháp giảng dạy trong các trường, khoa Đại học sư phạm Hà Nội”. Đề tài đã đi sâu nghiên cứu vào các phương pháp giảng dạy của ĐNGV trong nhà trường. Đồng thời, tác giả cũng đưa ra các giải pháp để phát triển triển ĐNGV bộ môn phương pháp giảng dạy trong các trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
Nội dung của đề tài là cơ sở lý luận quan trọng tác giả kế thừa trong nghiên cứu. Luận án tiến sĩ của tác giả Lại Văn Chính: “Nghiên cứu và dự đoán tiềm năng phát triển của giảng viên dựa trên các đặc tính nghiệp vụ và hồ sơ cá nhân làm cơ sở xây dựng chương trình phát triển đội ngũ giảng viên”.