Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số: 9 14.14) của tác giả Nguyễn Huy Sự, với đề tài "Quản lý đội ngũ giảng viên trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực", được thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam năm 2020, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Bình.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 xác định giáo dục và đào tạo là con đường quan trọng nhất để phát triển nguồn lực con người. Cùng với đó, Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện mạng lưới giáo dục đại học và nâng cao năng lực của đội ngũ giảng viên. Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân (CAND) được nâng cấp, thành lập từ trường Trung cấp Hậu cần, có cơ cấu tổ chức và ngành nghề đào tạo đang từng bước hoàn thiện. Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên nhà trường bộc lộ nhiều hạn chế thực tế: trình độ kỹ năng chưa đạt chuẩn so với yêu cầu đào tạo; tỷ lệ giảng viên dạy tích hợp chưa cao; số lượng giảng viên tiếp cận trình độ khu vực và quốc tế còn ít; năng lực sư phạm, nghiên cứu khoa học ứng dụng và kỹ năng hợp tác còn hạn chế; cơ cấu chuyên môn, độ tuổi, giới tính chưa cân đối; thiếu chuyên gia đầu ngành tại các khoa mũi nhọn, dẫn đến sự hẫng hụt lực lượng kế cận; số lượng công trình công bố trên các tạp chí có uy tín và sáng chế cấp quốc gia, quốc tế còn rất thấp; nghiên cứu lý luận thiếu khả năng dự báo và định hướng. Trong bối cảnh đó, quản lý theo tiếp cận năng lực là hướng tiếp cận cần thiết nhưng chưa từng có công trình nào nghiên cứu cụ thể, toàn diện và sâu sắc tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giảng viên CAND trong các trường đại học và kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND, luận án đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực nhằm góp phần xây dựng nguồn nhân lực chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu của ngành Công an.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý đội ngũ giảng viên ngành Công an ở các trường đại học.
  2. Xác lập cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giảng viên ngành Công an trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực; làm rõ cơ sở khoa học và các thành tố của khung năng lực giảng viên CAND.
  3. Khảo sát, đánh giá thực trạng năng lực và thực trạng quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND thời gian qua.
  4. Đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND; tiến hành khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi và thử nghiệm giải pháp đề xuất.

Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu

Giả thuyết khoa học: Hoạt động quản lý đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND đã đạt được những kết quả nhất định nhưng vẫn còn tồn tại, bất cập. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc quản trị nhân sự mang tính hành chính theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới quản lý giáo dục đại học và chưa bám sát chuẩn năng lực nghề nghiệp. Nếu đề xuất và thực thi được hệ thống giải pháp quản lý phù hợp theo tiếp cận năng lực thì sẽ gia tăng số lượng và nâng cao năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giảng viên.

Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Quản lý đội ngũ giảng viên và quản lý đội ngũ giảng viên trong Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND có đặc điểm gì?
  2. Khung năng lực giảng viên CAND có nội dung như thế nào? Tại sao cần phải quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND theo tiếp cận năng lực?
  3. Thực trạng năng lực của đội ngũ giảng viên và thực trạng quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND theo chuẩn năng lực hiện nay như thế nào?
  4. Những vấn đề cấp bách đang đặt ra đối với công tác quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND theo tiếp cận năng lực là gì?
  5. Những giải pháp cơ bản nào cần được thực hiện để nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND theo tiếp cận năng lực?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực.
  • Khách thể điều tra: Cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên (học viên) Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.
  • Phạm vi địa bàn: Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo bốn hướng trọng tâm:

1. Các nghiên cứu quốc tế về quản lý và phát triển đội ngũ giảng viên

  • Daniel R. Beerens chủ trương xây dựng văn hóa thúc đẩy và học hỏi trong đội ngũ giáo viên (Creating a Culture of Motivation and Learning).
  • Ủy ban Quốc gia về các Tiêu chuẩn chuyên môn nhà giáo (NBPTS, 1987) phát hành khung định hướng nghề nghiệp dựa trên 5 vấn đề cốt lõi: kiến thức, kỹ năng, phẩm chất, thái độ và niềm tin.
  • Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) xác định 5 khía cạnh chất lượng nhà giáo: kiến thức chương trình, kỹ năng sư phạm, tư duy phản ánh và tự phê, sự cảm thông tôn trọng phẩm giá người khác, năng lực quản lý.
  • Chuẩn nhà giáo tại Australia (2003), Hàn Quốc và Nhật Bản đặt ra yêu cầu tích hợp giữa nhà chuyên môn và người lãnh đạo. Mô hình giảng viên đại học được khái quát: Giảng viên = Nhà giáo + Nhà khoa học + Nhà quản lý + Nhà cung ứng xã hội.
  • Hall và Alisa nhấn mạnh vai trò của nhà quản lý giáo dục là người đưa ra gợi ý (prompter) và người tạo ra thách thức (challenger).
  • Robert A. Sullo nghiên cứu phẩm chất giáo viên, Thuyết lựa chọn (Choice Theory), kỹ năng quản lý xung đột và quản lý thời gian.

2. Các nghiên cứu trong nước về quản lý đội ngũ giảng viên đại học

  • Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân (2004) nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nguồn nhân lực ở tầm vĩ mô tại Việt Nam.
  • Trần Thị Bạch Mai (2006) phân tích vai trò và giải pháp tăng cường sự tham gia của đội ngũ cán bộ nữ trong quản lý trường đại học.
  • Lê Anh Cường, Nguyễn Thị Lệ Huyền, Nguyễn Thị Mai cung cấp các kỹ năng quản lý nhân sự ứng dụng vào giáo dục.
  • Phạm Văn Thuận (2009) nghiên cứu quản lý đội ngũ giảng viên đại học đa ngành, đa lĩnh vực theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội.
  • Phạm Minh Hạc phân tích nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
  • Lê Khánh Tuấn (2004) đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở tại Thừa Thiên Huế.
  • Đề tài cấp Bộ của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009) về phát triển cán bộ quản lý và giảng viên Trường Đại học Đồng Tháp giai đoạn 2007 - 2014; Nguyễn Văn Đệ nghiên cứu giảng viên đại học vùng Đồng bằng sông Cửu Long; Thái Huy Bảo nghiên cứu giảng viên bộ môn phương pháp giảng dạy tại Đại học Sư phạm Hà Nội; Lại Văn Chính nghiên cứu dự đoán tiềm năng phát triển của giảng viên dựa trên hồ sơ cá nhân và đặc tính nghiệp vụ.
  • Trần Mai Ước (2013) làm rõ 8 lợi ích thiết thực của nghiên cứu khoa học đối với giảng viên; Nguyễn Thị Thu Hương (2012) chỉ ra sự suy giảm tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ giai đoạn 2007 - 2010; Nguyễn Đức Hiển (2013) phân tích nhân lực giảng viên Đại học Kinh tế Quốc dân theo định hướng đại học nghiên cứu; Nguyễn Thị Thu Hằng (2013) nghiên cứu giảng viên khối kinh tế khu vực phía Bắc; Hoàng Văn Mạnh (2014) coi năng lực nghiên cứu khoa học là tiêu chí cốt lõi đánh giá chất lượng giảng viên; Lê Xuân Tình (2015) khảo sát phát triển nhân lực chất lượng cao tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

3. Các nghiên cứu về quản lý giảng viên trong lực lượng Công an nhân dân

  • Nguyễn Văn Ly (2010) nghiên cứu quản lý chất lượng đào tạo đại học trong các học viện, trường CAND.
  • Võ Thành Đạt (2014) đề xuất 6 nhóm giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học CAND.
  • Nguyễn Thị Giang (2014) nghiên cứu quản lý bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát tại Trung tâm Huấn luyện và Bồi dưỡng nghiệp vụ thuộc Tổng cục Cảnh sát.
  • Tài liệu quy phạm: Cuốn sách Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn công tác giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục (Tổng cục Chính trị CAND, Cục Đào tạo, Nxb Lao động, 2015); Kế hoạch thực hiện Đề án thành phần số 5 về phát triển đội ngũ giáo viên Học viện An ninh nhân dân (2013); Đề án phát triển Học viện An ninh nhân dân thành cơ sở trọng điểm (2013); Đề án thành phần số 3 xây dựng Học viện Cảnh sát nhân dân thành cơ sở trọng điểm theo Quyết định 1229/QĐ-TTg ngày 22/07/2011 của Thủ tướng Chính phủ.

4. Các nghiên cứu về tiếp cận năng lực trong giáo dục và đào tạo

  • Quốc tế: Petrovski và Gonobolin nghiên cứu cấu trúc tâm lý của năng lực sư phạm; Tom Bisschoff và Bennie Grobler nghiên cứu năng lực hợp tác của giáo viên; Day C. (1994) xác lập nguyên tắc phát triển chuyên môn; UNESCO (1955) và OsDonnel khẳng định hiệu quả của đào tạo dựa trên năng lực thực hiện theo mô đun; các trung tâm giáo dục nghề nghiệp tại Columbus, Ohio (Mỹ) biên soạn 100 bộ mô đun; Hortsch Hanno (2003), Herman Satedag (2004), Michael Steig (2006) đặt năng lực làm mục tiêu đào tạo giáo viên; Rudalf Tippelt xác lập mô hình cấu trúc năng lực hành động; Jones, Voorhees và Paulson thiết lập mô hình quan hệ thứ bậc 4 tầng về năng lực hành động.
  • Trong nước: Nguyễn Đức Trí (2015), Thái Văn Thành và Nguyễn Như An (2015), Phạm Trung Thành (2015); Phạm Minh Hạc phân chia các nhóm năng lực nhân cách, dạy học và giao tiếp; Trần Bá Hoành, Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thàng xác lập cấu trúc phẩm chất và năng lực; Đặng Thành Hưng chỉ ra 4 nhóm kỹ năng dạy học; Phạm Văn Hòa đề xuất 7 biện pháp phát triển giáo viên dạy nghề quân đội theo tiếp cận năng lực; Đặng Bá Lãm nghiên cứu dạy học thực hành kỹ thuật; Nguyễn Thế Dân (2016) nghiên cứu giảng viên đại học sư phạm kỹ thuật; Hồ Thị Nga (2017) nghiên cứu giảng viên đại học địa phương; Thông tư liên tịch số 36/2014/TT-BGDĐT-BNV quy định tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn

Các công trình trước đây chủ yếu tập trung vào các trường đại học tổng hợp, trường kỹ thuật, sư phạm hoặc khối đại học CAND nói chung (Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân). Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu độc lập, chuyên sâu và có hệ thống về việc xác lập khung năng lực nghề nghiệp và quản lý đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND – một cơ sở giáo dục đại học có tính chất chuyên ngành đặc thù kết hợp giữa kỹ thuật nghiệp vụ, hậu cần và an ninh trật tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm sử dụng

  • Khái niệm Giảng viên: Tổng hợp từ Luật Giáo dục 2005 (Điều 70, Điều 15), Điều lệ trường Đại học 2010 (Điều 24), Luật Giáo dục đại học 2012 (Điều 54, Điều 55) và định nghĩa của UNESCO. Giảng viên đại học thực hiện 3 chức năng: Nhà giáo, Nhà khoa học và Nhà cung ứng dịch vụ cộng đồng.
  • Khái niệm Đội ngũ giảng viên và Đội ngũ giảng viên CAND: Là tập hợp những người làm công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học, được tổ chức thành một lực lượng thực hiện các mục tiêu đào tạo của nhà trường và ngành Công an, gắn bó thông qua lợi ích vật chất, tinh thần trong khuôn khổ pháp luật và quy chế ngành.
  • Khái niệm Quản lý và Quản lý giáo dục: Vận dụng luận điểm của C. Mác về sự chỉ đạo điều hòa lao động xã hội; F.W. Taylor về quản lý khoa học; Peter Drucker về chức năng xã hội của quản lý; các định nghĩa của Nguyễn Minh Đạo, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Mỹ Lộc, Glater, Khuđôminxky, Đặng Bá Lãm và Vũ Ngọc Hải. Quản lý đội ngũ giảng viên là quản lý lao động trí óc có tính sáng tạo cá nhân và tính tự chủ học thuật cao, gắn với tháp nhu cầu của Abraham Maslow.
  • Khái niệm Năng lực và Cấu trúc năng lực: Năng lực được hiểu theo nghĩa năng lực hành động: là sự tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ nhằm thực hiện thành công một công việc trong hoàn cảnh nhất định theo các chuẩn mực xác định (tiếp thu quan điểm của Gerard, Roegiers, De Ketele, P. Perrenoud, Bernd Meier, Nguyễn Cường, Trần Trọng Thủy, Nguyễn Quang Uẩn, Đặng Thành Hưng, Trần Khánh Đức).
  • Các khung phân tích và mô hình vận dụng:
    1. Cấu trúc năng lực hành động theo Rudalf Tippelt: gồm 4 thành phần (Năng lực chuyên môn, Năng lực phương pháp, Năng lực xã hội, Năng lực cá thể).
    2. Mô hình quan hệ thứ bậc năng lực hành động theo Jones, Voorhees và Paulson: gồm 4 tầng (Tầng 1: năng lực tiềm tàng/đặc điểm nhân cách ban đầu; Tầng 2: kiến thức, kỹ năng, thái độ rời rạc qua đào tạo; Tầng 3: sự hợp nhất kiến thức, kỹ năng, thái độ gắn với nhiệm vụ; Tầng 4: thể hiện năng lực giải quyết nhiệm vụ thực tế).
    3. Sơ đồ quản lý nguồn nhân lực của Leonard Nadler, quy trình phân tích công việc và quy trình quản trị nhân lực dựa trên năng lực.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án phối hợp đồng bộ các phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu lý luận, thực tiễn và thống kê:

Nhóm phương pháp Kỹ thuật triển khai cụ thể Mục đích áp dụng trong luận án
Phương pháp luận Tiếp cận duy vật biện chứng; Tiếp cận thực tiễn; Tiếp cận năng lực. Định hướng nghiên cứu sự vận động của đội ngũ giảng viên trong điều kiện KT-XH và xác lập yêu cầu chuẩn hóa theo năng lực.
Nghiên cứu lý luận Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa tài liệu, văn bản quy phạm, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và Bộ Công an. Xây dựng khung lý thuyết, hệ thống hóa khái niệm và xác định các thành tố của khung năng lực giảng viên CAND.
Điều tra bằng bảng hỏi Sử dụng phiếu khảo sát đối với cán bộ quản lý, giảng viên và học viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND. Thu thập dữ liệu thực trạng về năng lực giảng viên và thực trạng các khâu quản lý nhân lực theo tiếp cận năng lực.
Phỏng vấn sâu Phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý và giảng viên của nhà trường. Thu thập thông tin định tính chuyên sâu về những vướng mắc, bất cập trong công tác quản lý thực tế.
Phương pháp chuyên gia Hội thảo chuyên đề, phiếu trưng cầu ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục. Đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý được đề xuất trong luận án.
Tổng kết kinh nghiệm Phân tích bài học thực tế từ công tác quản lý đội ngũ giảng viên ở các cơ sở giáo dục đại học khác. Kế thừa các kinh nghiệm quản lý phù hợp cho mô hình nhà trường đại học kỹ thuật ngành Công an.
Phương pháp thử nghiệm Tổ chức thử nghiệm tác động một giải pháp can thiệp sư phạm cụ thể đối với giảng viên. Kiểm chứng tính khả thi và đo lường hiệu quả nâng cao năng lực dạy học trước và sau thử nghiệm.
Thống kê toán học Ứng dụng phần mềm thống kê để xử lý dữ liệu định lượng, tính điểm trung bình (ĐTB), xếp hạng. Định lượng hóa kết quả khảo sát thực trạng, kết quả khảo nghiệm và đối sánh số liệu thử nghiệm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài

Chương 1 tập trung phân tích lịch sử nghiên cứu về quản lý đội ngũ giảng viên và quản lý theo tiếp cận năng lực trong và ngoài nước. Tác giả chỉ rõ các xu hướng quốc tế trong việc tiêu chuẩn hóa chất lượng nhà giáo đại học (NBPTS, OECD, chuẩn chức danh tại Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc) và tổng thuật các nghiên cứu trong nước về phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học. Chương này khẳng định tính kế thừa từ các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục trong lực lượng CAND của các tác giả đi trước (Nguyễn Văn Ly, Võ Thành Đạt, Nguyễn Thị Giang). Đồng thời, tác giả xác định rõ khoảng trống học thuật: chưa có công trình nghiên cứu nào giải quyết việc quản lý đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND theo tiếp cận năng lực, từ đó định hình phạm vi nghiên cứu tiếp theo của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giảng viên đại học Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm công cụ: nhà giáo, giảng viên, đội ngũ giảng viên, đội ngũ giảng viên CAND, quản lý, quản lý giáo dục, năng lực và cấu trúc năng lực hành động. Tác giả phân tích đặc điểm nghề nghiệp của giảng viên CAND – đối tượng vừa mang đầy đủ thuộc tính của nhà giáo đại học, vừa là sĩ quan CAND chịu sự quản lý kỷ luật nghiêm ngặt của lực lượng vũ trang. Vận dụng mô hình năng lực hành động của Rudalf Tippelt, mô hình thứ bậc của Jones, Voorhees và Paulson cùng lý thuyết quản lý nguồn nhân lực của Leonard Nadler, chương này phác thảo khung năng lực nghề nghiệp của giảng viên CAND và quy trình quản lý nhân sự dựa trên năng lực. Nội dung quản lý bao gồm các khâu: xây dựng quy hoạch, tuyển chọn và bố trí sử dụng, đào tạo bồi dưỡng, kiểm tra đánh giá, tạo động lực và môi trường làm việc. Chương 2 cũng phân tích các nhóm yếu tố chủ quan và khách quan tác động đến quá trình quản lý đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực.

Chương 3: Thực trạng quản lý đội ngũ giảng viên trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực

Chương 3 trình bày lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và chức năng nhiệm vụ của Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND; thiết kế và tổ chức khảo sát thực trạng năng lực giảng viên và các hoạt động quản lý. Dữ liệu khảo sát được tổng hợp chi tiết qua hệ thống 17 bảng số liệu thực chứng:

Bảng số Tên nội dung bảng số liệu khảo sát thực trạng (Chương 3)
Bảng 3.1 Cơ cấu, trình độ đào tạo của ĐNGV của trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND
Bảng 3.2 Phân tích theo độ tuổi, giới tính của ĐNGV
Bảng 3.3 Trình độ sử dụng ngoại ngữ, tin học của ĐNGV
Bảng 3.4 Ý kiến đánh giá năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của ĐNGV
Bảng 3.5 Ý kiến đánh giá năng lực dạy học của ĐNGV
Bảng 3.6 Ý kiến đánh giá của học viên về năng lực dạy học của ĐNGV
Bảng 3.7 Ý kiến đánh giá năng lực quản lý và thực hiện chương trình đào tạo
Bảng 3.8 Ý kiến đánh giá năng lực tư vấn, hỗ trợ người học, đồng nghiệp phát triển nghề nghiệp
Bảng 3.9 Ý kiến đánh giá năng lực NCKH của ĐNGV
Bảng 3.10 Ý kiến đánh giá năng lực phát triển quan hệ xã hội của ĐNGV
Bảng 3.11 Ý kiến đánh giá năng lực xây dựng môi trường giáo dục dân chủ
Bảng 3.12 Số liệu khảo sát về thực trạng xây dựng quy hoạch quản lý ĐNGV trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND
Bảng 3.13 Số liệu khảo sát về thực trạng tuyển chọn và sử dụng GV
Bảng 3.14 Số liệu khảo sát về thực trạng đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND
Bảng 3.15 Số liệu khảo sát về thực trạng đánh giá giảng viên trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND
Bảng 3.16 Số liệu khảo sát về thực trạng tạo môi trường thuận lợi cho ĐNGV phát triển trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND
Bảng 3.17 Số liệu khảo sát về thực trạng mức độ tác động của các yếu tố có ảnh hưởng đến quản lý ĐNGV trường Đại học KT-HC CAND

Kết quả thực trạng cho thấy: Cơ cấu độ tuổi và giới tính còn mất cân đối; trình độ ngoại ngữ và công nghệ thông tin còn hạn chế; năng lực nghiên cứu khoa học và năng lực dạy học tích hợp chưa cao. Công tác quản lý vẫn mang nặng tính hành chính sự vụ, quy hoạch chưa đồng bộ, khâu tuyển chọn và đánh giá chưa lấy chuẩn năng lực làm căn cứ cốt lõi.

Chương 4: Giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần Công an nhân dân theo tiếp cận năng lực

Chương 4 xác định quan điểm, định hướng, mục tiêu và nguyên tắc xây dựng giải pháp quản lý. Tác giả đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ:

  1. Đề xuất xây dựng khung năng lực nghề nghiệp giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND (đóng vai trò giải pháp then chốt làm cơ sở chuẩn hóa).
  2. Đổi mới công tác xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giảng viên dựa trên chuẩn năng lực.
  3. Hoàn thiện khâu tuyển chọn, bố trí và sử dụng giảng viên theo tiếp cận năng lực.
  4. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên gắn với khung năng lực nghề nghiệp.
  5. Hoàn thiện quy trình, tiêu chí kiểm tra, đánh giá giảng viên theo tiếp cận năng lực.
  6. Xây dựng chính sách đãi ngộ, tạo lập môi trường làm việc thuận lợi thúc đẩy giảng viên phát triển nghề nghiệp.
  7. Tạo lập hệ thống thông tin quản lý đội ngũ giảng viên theo tiếp cận năng lực.

Tác giả đã tổ chức khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp trên thông qua lấy ý kiến chuyên gia và tiến hành thử nghiệm can thiệp sư phạm. Dữ liệu chương 4 được tổng hợp qua 6 bảng:

Bảng số Nội dung khảo nghiệm và thử nghiệm giải pháp (Chương 4)
Bảng 4.1 Tiêu chí đánh giá năng lực dạy học và giáo dục của ĐNGV
Bảng 4.2 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết của các giải pháp
Bảng 4.3 Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các giải pháp
Bảng 4.4 Năng lực dạy học của giảng viên trước thử nghiệm
Bảng 4.5 Năng lực dạy học của giảng viên sau thử nghiệm
Bảng 4.6 So sánh năng lực dạy học của giảng viên trước và sau thử nghiệm

Số liệu so sánh trước và sau thử nghiệm tại Bảng 4.4, 4.5 và 4.6 chứng minh năng lực dạy học của nhóm giảng viên tham gia thử nghiệm có sự tiến bộ rõ rệt, khẳng định tính khả thi của giải pháp.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về lý luận

  1. Luận án xây dựng cơ sở lý luận chuyên biệt về quản lý đội ngũ giảng viên trường đại học CAND theo tiếp cận năng lực, gắn kết các yêu cầu đặc thù của lực lượng vũ trang nhân dân với các tiêu chuẩn giáo dục đại học quốc gia.
  2. Phối hợp liên ngành giữa lý thuyết phát triển nguồn nhân lực (Leonard Nadler), mô hình cấu trúc năng lực hành động (Rudalf Tippelt, Jones - Voorhees - Paulson) và lý luận quản lý tổ chức giáo dục để giải thích cơ chế hình thành, phát triển năng lực nghề nghiệp của người giảng viên đại học chuyên ngành kỹ thuật - hậu cần an ninh.

Đóng góp mới về thực tiễn

  1. Cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ số liệu khảo sát thực chứng về thực trạng cơ cấu, trình độ đào tạo và các nhóm năng lực nghề nghiệp (chuyên môn nghiệp vụ, dạy học, nghiên cứu khoa học, quản lý chương trình, phát triển quan hệ xã hội) của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND.
  2. Chỉ rõ các hạn chế tồn tại của đội ngũ giảng viên (hẫng hụt chuyên gia đầu ngành, nghiên cứu khoa học thiếu tính ứng dụng, thiếu công bố quốc tế, kỹ năng ngoại ngữ - tin học chưa đáp ứng) và nguyên nhân do quản lý hành chính nhân sự kiểu cũ.
  3. Đề xuất giải pháp xây dựng khung năng lực nghề nghiệp giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND làm căn cứ xuyên suốt để đổi mới các khâu: quy hoạch, tuyển chọn, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và đãi ngộ.
  4. Khảo nghiệm và thử nghiệm thực tế chứng minh tính cấp thiết, tính khả thi của các giải pháp đề xuất đối với việc nâng cao năng lực giảng dạy của đội ngũ giảng viên.

Kiến nghị, giải pháp đề xuất

  • Đề xuất Bộ Công an và Cục Đào tạo hoàn thiện thể chế, ban hành chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên CAND theo tiếp cận năng lực; có cơ chế đặc thù thu hút, bồi dưỡng chuyên gia đầu ngành.
  • Đề xuất Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND: áp dụng khung tiêu chuẩn năng lực vào quy trình quản lý nhân sự hằng năm; đổi mới phương thức đào tạo bồi dưỡng gắn với công nghệ dạy học hiện đại; xây dựng chính sách động viên NCKH và tạo lập cơ sở dữ liệu số hóa quản lý thông tin giảng viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

  • Khách thể và địa bàn khảo sát thực trạng mới chỉ thực hiện giới hạn trong phạm vi cán bộ quản lý, giảng viên và học viên của Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND, chưa mở rộng so sánh với các cơ sở giáo dục đại học khác thuộc khối lực lượng vũ trang nhân dân.
  • Phương pháp thử nghiệm mới chỉ tiến hành trên một quy mô mẫu giới hạn đối với một giải pháp cụ thể (nâng cao năng lực dạy học), chưa thể tiến hành thử nghiệm đồng thời toàn bộ 7 nhóm giải pháp quản lý trong thực tế.

Hướng nghiên cứu tiếp

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu, áp dụng và kiểm chứng khung năng lực cho toàn bộ hệ thống các học viện, trường đại học trong Công an nhân dân.
  • Nghiên cứu sâu hơn về quy trình lượng hóa các chỉ số đo lường hiệu suất công việc (KPIs) dựa trên năng lực dành riêng cho ngạch giảng viên đặc thù ngành kỹ thuật - hậu cần an ninh.

Giá trị tham khảo

  • Đối với cán bộ quản lý giáo dục và lãnh đạo các trường đại học CAND: Luận án cung cấp căn cứ thực tế và mô hình quản lý nhân sự khoa học để tái cấu trúc các khâu quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo bồi dưỡng và đánh giá giảng viên theo chuẩn năng lực, khắc phục lối quản lý hành chính thuần túy.
  • Đối với giảng viên đại học CAND (đặc biệt Trường ĐH Kỹ thuật - Hậu cần CAND): Tài liệu giúp giảng viên tự đối chiếu với khung năng lực nghề nghiệp để chủ động lập kế hoạch tự học, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, phương pháp dạy học tích hợp và năng lực nghiên cứu khoa học.
  • Đối với học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị về phương pháp thiết kế bộ công cụ điều tra thực trạng, phương pháp khảo nghiệm chuyên gia và phương pháp tổ chức thử nghiệm sư phạm trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định năng lực hành động của giảng viên gồm những thành phần cấu thành nào?

Dựa trên cơ sở lý luận của Rudalf Tippelt, luận án xác định cấu trúc chung của năng lực hành động được hình thành từ tổ hợp 4 năng lực thành phần: (1) Năng lực chuyên môn (khả năng thực hiện và đánh giá nhiệm vụ chuyên môn độc lập, tư duy logic, phân tích, tổng hợp); (2) Năng lực phương pháp (khả năng hành động có kế hoạch, xử lý, truyền thụ và trình bày tri thức); (3) Năng lực xã hội (khả năng giao tiếp, cộng tác trong tổ chức); (4) Năng lực cá thể (khả năng nhận thức giới hạn, xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển cá nhân, chuẩn giá trị đạo đức).

2. Thực trạng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND có những hạn chế nổi cộm nào được tác giả chỉ ra?

Tác giả chỉ ra các hạn chế chính: Trình độ kỹ năng nghề chưa đạt chuẩn; tỷ lệ giảng viên dạy tích hợp thấp; số lượng tiếp cận trình độ khu vực và quốc tế còn ít; năng lực nghiên cứu khoa học ứng dụng và làm việc hợp tác còn yếu; cơ cấu chuyên môn, độ tuổi, giới tính chưa hợp lý; thiếu hụt chuyên gia đầu ngành tại các khoa mũi nhọn; công bố khoa học trên tạp chí uy tín và đăng ký sáng chế còn rất ít; nghiên cứu lý luận chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

3. Tác giả khảo sát thực trạng năng lực giảng viên qua các nhóm tiêu chí cụ thể nào?

Thực trạng năng lực của giảng viên được khảo sát toàn diện qua 8 nhóm tiêu chí phản ánh trong các bảng số liệu từ Bảng 3.4 đến Bảng 3.11: (1) Năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; (2) Năng lực dạy học (đánh giá từ phía giảng viên/CBQL và từ phía học viên); (3) Năng lực quản lý và thực hiện chương trình đào tạo; (4) Năng lực tư vấn, hỗ trợ người học và đồng nghiệp; (5) Năng lực nghiên cứu khoa học; (6) Năng lực phát triển quan hệ xã hội; (7) Năng lực xây dựng môi trường giáo dục dân chủ.

4. Quy trình thử nghiệm giải pháp trong luận án được triển khai nhằm mục đích gì?

Thử nghiệm được thực hiện tại Chương 4 nhằm kiểm chứng thực tế tính khả thi và hiệu quả của giải pháp tác động nâng cao năng lực nghề nghiệp cho giảng viên. Cụ thể, tác giả xác định tiêu chí đánh giá năng lực dạy học (Bảng 4.1), đo lường năng lực dạy học trước thử nghiệm (Bảng 4.4), đo lường sau thử nghiệm (Bảng 4.5) và so sánh đối chứng số liệu (Bảng 4.6) để chứng minh sự chuyển biến về năng lực sư phạm của giảng viên.

5. Vì sao tác giả đề xuất chuyển từ quản lý hành chính nhân sự sang tiếp cận năng lực?

Vì cơ chế quản lý hành chính nhân sự truyền thống theo kế hoạch hóa tập trung bộc lộ nhiều bất cập: đánh giá nặng về bằng cấp hình thức, chưa gắn với chuẩn đầu ra công việc, thiếu động lực tự thân và không phản ánh đúng khả năng giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn đặc thù. Tiếp cận năng lực giúp chuẩn hóa đội ngũ giảng viên theo khung năng lực chuẩn, đáp ứng mục tiêu đổi mới giáo dục đại học và yêu cầu đào tạo nhân lực nghiệp vụ kỹ thuật của ngành Công an.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Huy Sự đã giải quyết một vấn đề cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn trong công tác quản trị đại học ngành Công an nhân dân. Bằng việc hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về năng lực hành động và khảo sát thực chứng hệ thống 17 bảng dữ liệu tại Trường Đại học Kỹ thuật - Hậu cần CAND, luận án đã làm rõ những khoảng trống về năng lực và hạn chế trong quản lý nhân sự của nhà trường. Hệ thống 7 nhóm giải pháp được đề xuất – đặc biệt là giải pháp xây dựng khung năng lực nghề nghiệp – đã được kiểm chứng tính cần thiết, tính khả thi và chứng minh hiệu quả qua thử nghiệm sư phạm. Công trình là tài liệu khoa học hữu ích phục vụ cho công tác chuẩn hóa, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học khối lực lượng vũ trang nhân dân.