Chương 1 (CO SO LY LUAN VE QUAN LY GIAO DUC KY NANG SONG HO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường trung học cơ sở 1. Giáo đục kÿ năng sống ~ Khái niệm giáo dục. Giáo đục là một hiện tượng xã hội, là một quá rình xã hột hóa cá nhân.
"Đó là quá tình truyễn đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lich sử -xã hội giữ các thể hệ “Trong đó, thế hệ trước truyền đạt các kinh nghiệm lịch sử - xã hội cho thể hệ sau. và thể hệ sau lĩnh hội các kinh n tiệm đ để tham gia vào đời sống xã hội, vào “hoạt động lao động sản xuất vả các hoại động sống khác. Với vai röđồ, giáo dục đã xuất hiện từ rất sóm trong lich sir phát triển của xã hộ loài người và ngây cảng phát tiễn cùng với phát viễn của con người và sự tiến bộ của khoa học, kỹ thuật và công nghệ, Muốn xã hội được bảo tồn và không ngũng phát tiễn, rước "hết, hai thé hệ phải làm trỏn trách nhiệm truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch. sử xã hội để lm phong phủ thêm các kính nghiệm đó.
'Nhn từ một số góc độ, giáo dục có thể được hiểu cụ thể hơn như sau: “+ Tử gốc độ hoạt động, giáo dục là quá tình tắc động từ đổi tượng giáo cdục đến các đối tượng được giáo dụcđ hình thảnh cho họ những phẩm chất và ết chủ cuộc sốn + Từ góc độ cắp độ giáo dục, có nhiều cấpđộ khác nhau: ~ Ở cắp độ bao quát nhất giáo dục là quá trình bình thành nhân cách dưới cảnh hưởng của các yếu tổ chủ quan và khách quan, có ý hức và không ý thức, "Đó là quả trình xã hội hoá cá nhân con người, = Ở cấp độ tiếp theo, giáo đục là hoạt động có mục địch của xà hội. Các lực lượng giáo dục tức động có kế hoạch, có hệ thống đến đối tượng giáo dục nhằm hình thành những phim chất, năng lực cần thiết phục vụ xã hội. Đó là giáo dục xã hội ~ cắp độ thứ ba, giáo dục là quá trình diễn ra trong nhả trường, là sự tác động có kế hoạch, có phương pháp của các nhà sự phạm tới người học (học inh, sinh viên), nhằm trang bị kiến thức, phát ứ tuệ, năng lực và hình thành. phẩm chất nhân cách ở họ.
Ở cấp độ này, giáo dục gồm quá uình dạy học và giáo dục theo nghia hẹp. Ngày nay, với sự tiền bộ của khoa học kỹ thuật, giáo cdục cổ thể dành cho t cả mọi người dân, ở mọi ồa tuỗi, được thực hiện ở nhiều loại bình không gian va inh ho theo thời gian, ty thuộc vào nhu cầu, hoàn cảnh, điều kiên của người hoe. ~ Ở cấp độ cuối cũng, giáo dục li quá tình bình thành phẩm chất đạo đức cho học sinh, sinh viên thông qua việc tổ chức cuộc sống và hoại động của họ “Giáo dục cấp độ này được thực hiện trong pham vi nhà trường, gia định và ngoài sabi. Ở khía cạnh nào, giáo dục luôn mang tính lịch sử, xã hội, gắn lên với sự hát kiến của kính, khoa bọ, kỳ thuật, công nghệ.
Gio dục phục vụ nhủ cầu sabi “Trong nghiền cứu này, chúng tôi xem xết giáo đục theo cấp độ thứ ba, đỏ "một quả tránh địn mử trong nhà tường, dưới sự tác động có mục địch, có kể -oạch, có phương pháp của nhà tường tốt bọc sinh: ~ Khải niệm kỹ năng sống Hiện nay, có nhiều quan niệm về kỹ năng sống do các tổ chức quốc tế, các chuyên gia rong và ngoài nước đưa ra, rong đồ có những quan điễm đăng mm. Tổ chúc Y ế thể giới WHO (1993) cho rằng một nhân có khả năng để ‘dy te trạng thi khỏe mạnh về mặt tính thin được biểu hiện qua các inh vi phù hợp và ích cực khi tương tác với người khác, với nền văn trường xung quan năng sống là khả năng để cố hành vi thích ứng (adaptive) vi tích cực (p tive), giúp các cá nhân cổ thể ứng xử hiệu guả trước ‘ce nhu ciu vi thách thức của cuộc sống bằng ngày" Theo Quï cứu trợ Nhỉ đồng liên hiệp quốc (UNICEF, 1996) ạ Việt Nam, kỹ năng sống à ự iếp cân giáp thay đỗi hoặc ình thành bành vi mới nhằm tao cân bằng về thu kiến thức, bình thành tái độ và kỹ năng. Iay đó là khả tăng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì) và hái đồ (la đang nghĩ gì, cảm xúc như thể nà hay ln tưởng vào giá trị nào) thành bình động (làm gì và làm như thế nào). * Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội cỏ iên quan đến trí thức, những giá tr và thái độ, cuối cùng thể hiện ra bằng những bành vỉ lâm choi các cá nhâncó thể tích nhỉ và giả quyết có iệu quà các êu cầu và thách thức của cuc sống” |6] “Trong hội thảo "Chất lượng giáo de via kf ning sing” do ƯNESSCO tải tr ổ chức từ năm 2003 Hà Nội, kỹ năng sống được tế cận n bain tr “của giáo dục, bao gằm: Học để biết (Leaming to knou), Học để làm (Learning to do), Hoe để tự khẳng định (Leaming to be) và Hoe dé cing chung sing (Leamming to live together).
Các tổ chức WHO, UNICEF và UNESCO có quan niệm về kỳ năng sống khác nhau nhưng đều thông nhất có 03 nhóm kỹ năng sng cơ bản, cần thiết nhất cho học sinh trường Trung bọc ơ sở và ch tắt cả mọi người. Đã Các kỹ săng cơ bản: kỹ năng dọc, iếc tính toán hơ các chức năng hằng “gây. Những kỹ năng này không mang đặc rơng tâm lý mà là nỀn ting cho những năng lực thục hiện các chức năng của cuộc sống Các kỹ năng chung: (kỹ năng nhân hức, kỹ nãng cảm xúc, kỹ năng xã hộ) nh các kỹ năng ra quyết định, kỹ năng tr duy phê phí n, kỹ năng làm việc nhôm, kỹ năng gia tip. Các kỹ năng mang tính nh buỗng, ngờ cảnh, vẫn để cụ thể của đồi sống xã bối như, các vấn đề về giới, giới ính; các vấn đề về phòng chống HIV/AIDS, "ma túy, rượu, thuốc lồ: các vẫn để vŠ môi trường, phòng chẳng bạo lự; các vẫn để về gia đình, trường học; các vẫn để về sức kde và dinh dưỡng, Để cuộc sống diễn ra thuận lợi, mỗi cá nhân cn được hình thành và phát tiễn 3 nhóm kỹ năng thình tổ ni trên rong sự thông nhất và mang nh chỉnh thé chat eh Ki nigm ky ning ng due nko ác gia rong nước định nghĩa khác nhan “Trong sách "kỹ năng sông cho vi thành niên "tác giả Nguyễn Thỉ Oanh cho ring "Kỹ năng sống là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phố với những yêu cầu và hách thức của cuộc sống hàng ngày” [30] “Tác giả Huỳnh Văn Sơn cho rằng kỹ năng sống nhị dưới góc độ: wg hue tâm lý là những kỹ năng giúp on người tồn ti về mặt thể chất và mặt lâm lý “Kỹ năng sống là những.
kỹ năng tính thần hay những kỹ năng tâm lý, kỹ năng tâm lý-xã hội ơ bản gip cho cá nhân ôn tại và thích ứng vớ cuộc sống” [3] “Theo quan niệm của Tác giả Nguyễn Thanh Bình, kỹ năng sống nhằm giấp chẳng la chuyển dịch kiến thie (ii ching ta bit) và ti độ, cc gi tị (di ching ta ng, cảm ty, tn wong) Uni in vi hye (làm gỉ và làm ‘ich no) I cheye ait vi mang tinh chit x hi [2] Kỹ ning sing Ia mat 16 hop phic tap cia mit he thông các kỹ năng nỗi lên năng lục sống của con người, giấp con người hue hiện công việc và quan hệ ới bản thân, với người khác, với xã i cd kết quả rong những điều kiện xác ảnh của cuộc sống là nhận định iêng của tác giả Nguyễn Quang ấn [24] “Theo Nguyễn LIðu Long, kỹ năng sống là những kỹ năng âm lý ~ xã hội cơ bản giúp cắc cá nhân tổn tai thích ứng rong cuộc sống. Kỹ năng sống là biếu hiện quan trong của năng lục tâm lý — xã hồi giáp cả nhân thể hiện chính "mình, giải quyết những vấn đề rong cuộc sông “Trong nghiên cứu này, chúng cho ring, AF ndng sắng là những kỹ "năng tâm lý ~ xã hội giấp con mgười cỏ cuậc sẵng lạnh phúc. thông qua việc thích nghĩ với hoàn cảnh sống, làm chủ bản thân, giải quyết tất những vẫn để trong cuộc sẵng xây dưng và piát tiễn các mỗi quan hệ xã hội dep. “Từ những phần tích tiên cho th KY ning séng li nhtng kỹ năng quan trọng với mọi người ở mọi độ tuổi ~ Khải niệm giáo dục kỹ năng sống.
“Thông tư số 042014/TT-BGDDT ngây 28 thing 02 năm 2014 của Bộ trường Bộ G 0 due Dio ta0 néu rõ hoạt động giáo đục kỹ năng sống được iểu là hoạt đông giáo dục giúp cho người học hình thành và phát triển những cquen, hành vi, thái độ tích cục, lành mạnh ong việc ứng xử của mỗi cá hân tong đời sống xã hội, qua đó hoàn thiện nhân cách và định hướng phát iỂn bản thân tt hơn dựa trên nỀ tăng các gi trị sông [ 34 ] “Từ những khái niệm cơ sở tên, chúng tối cho ring: Giáo dục Kỹ năng sống là một quả tùnh được thực hiện trong nhà tường, với sự ác động sự phạm có mục đc, có k loạch của nhà tường dé hoe sinh, “nhằm hình thànhở các em những ning tim lý xã hội. sóp phẫn giáp các em có biết đích nghĩ với hoàn cảnh sống, làm chủ bản thôn, giải yết tốt những vấn đề mong cuộc sẵng xấy dựng và phát triển các mỗi quan hệ xã hội tt đẹp Theo Nguyễn Hữu Long (2016), kỹ săng gắn liễn với hình động, được đánh giá qua bình động giải quyết nhiềm vụ trong cuộc sống có kết quả. Nếu giáo dục kỹ năng sống cho học sinh chỉ đừng lại ở tang bị kiến thức, hình thành thái độ tốt, học snh chưa biết thể hiện qua hành động, tì có thể nói việc giáo cđục đó chưa phải hoàn thỉnh nhiệm vụ. "Xuất p từ những đặc điễm, tiêu chí đánh giá kỹ năngỹ năng sing xiễcgiáo dục kỹ năng sống cho họ nh cn được tổchức heo các bước xa Bước1.Giới hiệu ý ngha giá tỉ của kỹ năng sống Tước 2.
Trang bị kiến thức, hiểu biết về kỹ năng sông ước 3. Tổ chức làm mẫu và hướng dẫn học sinh thực hiện ước4. Tạo tính huỗng, hoàn cảnh thích hợp cho học sinh trấi nghiệm.