phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 03 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận công tác quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý đội ngũ giáo viên trung học cơ sở ở thành phố Hà Đông 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Biện pháp quản lý nhằm tăng cường chất lượng dạy học của đội ngũ giáo viên trung học cơ sở tại thành phố Hà Đông trong giai đoạn hiện nay 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào sự nỗ lực của một tổ chức, từ một nhóm nhỏ đến phạm vi rộng lớn ở tầm quốc gia, quốc tế và đều phải thừa nhận và chịu sự quản lý nào đó.Mác nói: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng tác động đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó.
Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Nhà khoa học quản lý người Mỹ F.Taylor cho rằng: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó thấy được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”. Taylor đã nêu ra hệ thống tổ chức lao động nhằm khai thác tối đa thời gian lao động sử dụng hợp lý nhất các công cụ và phương tiện lao động nhằm tăng năng suất lao động. Nhà lý luận quản lý kinh tế người Pháp H.Fayol thì cho rằng: “Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra”.
Các giáo sư nghiên cứu người Mỹ Harold Knoontz, Cyril O‟donnell, Heinz Weihrich trong cuốn “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” thì cho rằng: “Quản lý bao hàm việc thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làm việc với nhau trong các nhóm để có thể thực hiện các mục tiêu”. Trong giáo trình khoa học quản lý nêu rõ: “Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự khác cùng chung một tổ chức”. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Hoạt động quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”. Tác giả Hà Sĩ Hồ thì cho rằng: “Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định”.
Giáo trình của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh do Hồ Văn Vĩnh chủ biên viết: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra”. Hoạt động quản lý bao gồm hai quá trình Quản-Lý luôn đan xen và hoà quyện vào nhau: - “Quản” là quá trình bao hàm sự coi sóc, gìn giữ nhằm duy trì hệ thống ở trạng thái “ổn định”. - “Lý” là quá trình bao hàm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới nhằm đưa hệ thống vào thế “phát triển”. Nếu trong hoạt động quản lý, nhà quản lý chỉ chú trọng đến “Quản” thì tổ chức dễ dẫn đến trì trệ, bảo thủ.
Ngược lại nếu chỉ chú trọng đến “Lý” thì tổ chức lại rơi vào thế mất cân bằng, bất ổn định. Chính vì thế người quản lý phải luôn xác định và biết điều phối tốt sao cho trong “Quản” phải có “Lý” và trong “Lý” phải có “Quản”, làm cho trạng thái của hệ thống luôn ở trạng thái cân bằng động. Tức quản lý chính là quá trình giữ gìn sự ổn định để phát triển và sự phát triển luôn tạo ra được thế ổn định của hệ. Từ các cách tiếp cận trên ta thấy: Quản lý là tác động liên tục có hướng đích, có tổ chức từ chủ thể quản lý đến khách thể quản lý bằng hệ thống các 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nguyên tắc, luật lệ, chính sách, phương pháp, biện pháp tạo điều kiện cho sự phát triển đối tượng và uy tín của nhà quản lý.
Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận, đó là chủ thể quản lý (cá nhân hay tổ chức làm nhiệm vụ quản lý, điều khiển) và đối tượng quản lý (là bộ phận chịu sự quản lý), đây là quan hệ ra lệnh – phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc. Quản lý là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với qui luật khách quan. Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là bộ phận quan trọng của hệ thống quản lý xã hội, đã xuất hiện từ lâu và tồn tại dưới mọi chế độ xã hội. Có nhiều tác giả nghiên cứu về lĩnh vực quản lý giáo dục, với cách tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu đã đưa ra khái niệm quản lý giáo dục như sau: “Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định như là tác động có hệ thống, có kế hoạch và định hướng của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến Trường, các Sở GD&ĐT.
) nhằm mục đích đảm bảo việc giáo dục xã hội. cũng như vận dụng các qui trình giáo dục, của sự phát triển thể lực, tâm lực trẻ em, thiếu niên và thanh niên” [26] “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội hiện nay” [12] “Quản lý giáo dục, quản lý trường học có thể là một chuỗi tác động hợp lý (có mục đích, tự giác, có kế hoạch, có hệ thống) mang tính tổ chức sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho qui trình này vận hành tới việc hoàn thành những mục đích dự kiến” [12] T.Bush đã chỉ ra 7 phương diện, trong đó quản lý giáo dục khác rõ dệt với quản lý các tổ chức khác. Ở phương diện thứ 4 có nêu vai trò của người quản 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý là: “Những người quản lý giáo dục có chung một cơ sở nghề nghiệp với giáo viên, giáo viên có phạm vi rộng trong hoạt động nghề nghiệp, tham gia ở một mức độ đáng kể vào các quyết định quản lý vì sự cam kết của họ đối với việc thực hiện các quyết định là một đảm bảo cho sự thành công của các hoạt động giáo dục” [19] Từ những khái niệm nêu trên chúng ta có thể hiểu quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt hiệu quả mong muốn. Quản lý giáo dục là quản lý con người nên đòi hỏi phải có những nguyên tắc giáo dục.
Những nguyên tắc giáo dục là những yêu cầu, những tiêu chuẩn, những luận điểm cơ bản chỉ đạo, việc tổ chức của chủ thể quản lý giáo dục. Các cơ quan quản lý trong ngành giáo dục, dù ở cấp nào, dù đảm nhận chức năng nào đều phải tổ chức và phải hoạt động theo đúng các nguyên tắc. Đó là tính khoa học và thực tiễn, tập trung và dân chủ, kết hợp nhà nước và nhân dân. Đối với quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo cần thực hiện tốt một số nội dung sau: [19] - Ban hành và tổ chức thực hiện hệ thống văn bản pháp luật về GD&ĐT - Hoàn thiện tổ chức bộ máy và cơ chế quản lý của nhà nước về GD&ĐT - Xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch, chương trình phát triển GD&ĐT - Đầu tư cho GD&ĐT, tổ chức và hướng dẫn quản lý ngân sách GD&ĐT - Phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực GD&ĐT - Xây dựng hệ thống thông tin quản lý GD&ĐT - Thực hiện kiểm tra, kiểm soát của nhà nước về GD&ĐT Chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục phụ thuộc một phần rất quan trọng vào việc xác định đúng đắn và cụ thể mục tiêu quản lý.
Trong công tác giáo dục, mỗi loại mục tiêu (lớn – nhỏ, ngắn – dài, chung – riêng) 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đều có vị trí nhất định và tầm quan trọng tất yếu của nó. Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệ biện chứng giữa mục đích và phương tiện. Các chức năng quản lý Chức năng kế hoạch hoá: Là quan trọng nhất của việc lãnh đạo và lập kế hoạch tức là soạn thảo và thông qua những quyết định quản lý quan trọng. Chức năng tổ chức: Là hoạt động thực hiện kế hoạch bằng tổ chức.
Đó là hoạt động thực hiện các quyết định bằng cách xây dựng cấu trúc tổ chức của đối tượng quản lý, xây dựng cấu trúc tổ chức của chủ thể quản lý, tạo ra một mạng lưới quan hệ tổ chức, tuyển chọn sắp xếp, bồi dưỡng cán bộ. làm cho mục tiêu trở nên có ý nghĩa và góp phần tăng thêm tính hiệu quả về mặt tổ chức. Chức năng chỉ đạo: Chỉ dẫn, động viên, điều chỉnh và phối hợp các lực lượng trong nhà trường tích cực hăng hái, chủ động làm việc theo sự phân công và kế hoạch đã định. Chức năng kiểm tra, đánh giá: Là chức năng có liên quan đến mọi cấp quản lý để đánh giá đúng kết quả hoạt động của hệ thống.
Nó thực hiện việc xem xét tình hình thực hiện công việc đối chiếu với yêu cầu để có sự đánh giá đúng. Các chức năng quản lý giáo dục tạo thành một hệ thống thống nhất với một trình tự nhất định, trong quản lý giáo dục không được coi nhẹ một chức năng nào.