Mở đầu. - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT. - Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Nguyễn Trãi -Thái Bình. - Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở trƣờng THPT Nguyễn Trãi huyện Vũ Thƣ, tỉnh Thái Bình -Kết luận và khuyến nghị - Danh mục tài liệu tham khảo - Phụ lục.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu đề tài Trên thế giới đã xuấ t hiê ̣n nhƣ̃ng tƣ tƣ ởng quản lý rất sớm từ thời Ai Cập cổ đại đến Trung Hoa cổ đại ở phƣơng Đông cổ đa ̣i. Nhƣ̃ng tƣ tƣởng về phép tri ̣nƣớc của Khổng Tử ( 551- 479 TrCN), Mạnh Tử (372-289 TrCN), Hàn Phi Tử (280-233 TrCN )….theo đánh giá của các nhà ngh iên cƣ́u hiê ̣n đa ̣i vẫn còn ảnh hƣởng sâu sắ c và đâ ̣m nét trong phong cách quản lý và văn hóa của nhiề u quố c gia Châu Á hiện nay: Trung Quố c , Nhâ ̣t Bản , Viê ̣t Nam, Triề u Tiên.
Nhận xét của sử gia Daniel A.Wren "Quản lý cũng xƣa cũ nhƣ chính con ngƣời vậy" và ông cũng ghi nhận rằng chỉ mới gần đây, ngƣời ta mới chú ý đến "chất khoa học" của quá trình quản lý và dần dần hình thành nên các "lý thuyết "quản lý. Khổng Tử có một câu lý thú cho các nhà quản lý "Bất tại kỳ vị bất mƣu kỳ chính" (Không ở vào địa vị ấy đừng nên bàn chuyện của nơi ấy) hay ông còn khuyên " Kỳ tâm chính bất lệnh nhi hành, kỳ tâm bất chính tuy lệnh bất tòng" (Nếu ngƣời quản lý liêm chính đúng mực không cần ra lệnh nhiều cấp dƣới cũng tuân phục theo, nhƣợc bằng không đàng hoàng chính đáng, dẫu có bắt buộc ngƣời ta cũng chẳng theo). Mạnh Tử có lời răn đến ngay vẫn giữ nguyên giá trị :"Dân vi quí, xã tắc thứ chi, quân vi khinh" (Lấy dân làm đầu, xã hội/quốc gia đứng hàng thứ hai, còn ngƣời cầm đầu chỉ nên xếp hàng thứ ba mà thôi). Phƣơng Tây cổ đa ̣i (vào thế kỷ IV -III TrCN ) nhà triết học Xôcơrat trong tập nghị luâ ̣n của mình viế t rằ ng : " Nhƣ̃ng ngƣời nào biế t cách sƣ̉ du ̣ng con ngƣời sẽ điề u khiể n đƣơ ̣c công viê ̣c , hoă ̣c cá nhân hay tâ ̣p thể mô ̣t cách sáng suố t.
Nhƣ̃ng ngƣời không biế t làm nhƣ vâ ̣y sẽ mắ c sai lầ m trong công viê ̣c ". Theo Platôn ( 427- 347 TrCN ) - nhà triết học cổ đại Hy Lạp thì muốn trị nƣớc phải biế t đoàn kế t dân la ̣i , phải vì dân. Theo ông, ngƣời đƣ́ng đầ u phải ham chuô ̣ng hiể u biế t , thành thật, tƣ̣ chủ , biế t điề u đô ,̣ ít tham vọng về vật chất , đă ̣c biê ̣t phải đƣợc đào tạo kỹ lƣỡng. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thế kỷ XVII , hàng loạt các thuyết quản lý ra đời bởi các nhà nghiên cƣ́u nổ i tiế ng nhƣ Adam Smith (1776), Eli Whitney (1800), Rober Owen (1771-1858), Charles Babbage (1792-1871) đƣợc thừa nhận rộng rãi là "Cha đẻ của sự tính toán hiện đại " và đặc biệt F.
Taylo (1856-1915) ngƣời đƣơ ̣c coi là "cha đẻ của thuyế t quản lý theo khoa học". Nhâ ̣n thấ y rõ lơ ̣i ích lớn lao của quản lý nên sang thế kỷ XIX , đầ u thế kỷ XX xuấ t hiê ̣n hàng loa ̣t các công trin ̀ h nghiên cƣ́u với nhiề u cách tiế p câ ̣n khác nhau về quản lý nhƣ: Tính khoa học và nghê ̣ thuâ ̣t quản lý , làm thế nào để việc ra quyết định quản lý đạt hiệu lực cao, nhƣ̃ng đô ̣ng cơ để thúc đẩ y mô ̣t số tổ chƣ́c phát triể n…. Ở Việt Nam, khoa ho ̣c quản lý tuy đƣơ ̣c nghiên cƣ́u muô ̣n nhƣng tƣ tƣởng về quản lý cũng nhƣ " phép trị nƣớc an dân " đã có tƣ̀ lâu đời. Các vua hiền tài đất Việt tƣ̀ xa xƣa đã biế t lấ y dân làm gố c trong viê ̣c quản lý đấ t nƣớc : " Viê ̣c nhân nghiã cố t ở yên dân" ( Bình ngô đại cáo - Nguyễn Traĩ ).
Ngày nay có rất nhiề u công trình nghiên cƣ́u khoa ho ̣c quản lý của các nhà nghiên cƣ́u và các giáo sƣ giảng da ̣y ở trƣờng đa ̣i ho ̣c , viế t dƣới da ̣ng giáo trin ̀ h , sách tham khảo , phổ biế n kinh nghiê ̣m đã đƣơ ̣c công bố. Tiêu biể u là các tác giả : Đặng Quốc Bảo , Nguyễn Quốc Chí , Nguyễn Thị Mỹ Lộc , Trầ n Quố c Thành , Đặng Bá Lãm , Nguyễn Gia Quý , Bùi Trọng Tuân , Nguyễn Ngo ̣c Quang .Các công trình nghiên cứu của các tác giả đã giải quyết vấn đề lý luận rấ t cơ bản về khoa ho ̣c quản lý nhƣ khái niệm quản lý, bản chất của hoạt động quản lý, thành phần cấu trúc, chƣ́c năng quản lý, phƣơng pháp và nghê ̣ thuâ ̣t quản lý. Với tƣ cách là một loại hình hoạt động xã hội rộng lớn trong những thiết chế nhà nƣớc-xã hội nhất định, vấn đề quản lý nhà nƣớc nói chung và quản lý nhà nƣớc về giáo dục nói riêng đã và đang là những vấn đề đƣợc quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý, chuyên gia trong nhiều lĩnh vực về nhà nƣớc và pháp quyền. Từ chức năng của nhà nƣớc và chức năng cuả giáo dục thì khái niệm Quản lý nhà nƣớc về giáo dục đƣợc hiểu là: " Thực hiện công quyền để quản lý các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội" (Từ điển bách khoa về giáo dục học) Quản lý nhà nước về giáo dục là việc nhà nước thực hiện quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của quốc gia.(Đổi mới quản lý và nâng cao chất lƣợng giáo dục Việt nam.
Nhà xuất bản giáo dục-Trang 83) Ngày nay trong xu thế quốc tế và hội nhập của nền kinh tế tri thức, của thời kỳ phát triển nhƣ vũ bão khoa học và công nghệ, đòi hỏi quản lý giáo dục phải đổi mới để đáp ứng kịp thời với sự phát triển của thời đại. Tuy nhiên do đặc thù về tính chất và nội dung nên giáo dục có tính kế thừa và ổn định tƣơng đối trong các giai đoạn phát triển của lịch sử. Quản lý giáo dục nói chung và quản lý nhà trƣờng phổ thông nói riêng đƣơ ̣c nhiề u nhà nghiên cƣ́u đi sâu tìm hiể u. Nhiề u luâ ̣n văn tiế n si ̃ , thạc sĩ đã đề câ ̣p đế n nhƣ̃ng vấ n đề cu ̣ thể trong công tác quản lý trƣờng ho ̣c , đă ̣c biê ̣t là quản lý hoa ̣t đô ̣ng da ̣y ho ̣c đƣơ ̣c nhiề u ngƣời quan tâm.
Mỗi nhà nghiên cƣ́u đƣ́ng trên các góc đô ̣ khác nhau , bình diện khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lý nhƣng đều đến mục đích chung là nâng cao chất lƣợng dạy học trong các nhà trƣờng. Tại trƣờng Đại học giáo dục (trƣớc đây là khoa sƣ phạm của Đại học Quốc gia) tƣ̀ năm 2002 đến 2010 có nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản lý hoạt đô ̣ng da ̣y ho ̣c ở trƣờng THPT, cụ thể là: - Doãn Kim Chung: Một số biện pháp quản lý quá trình dạy- học nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục ở trƣờng THPT Hải Phòng, luận văn thạc sỹ QLGD-2004 - Đồng Duy Hiển:.Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT hiệp Hòa 2, tỉnh Bắc Giang, luận văn thạc sỹ QLGD-2006 -Phạm Văn Mão: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở trƣờng THPT Thái Thuận, thành phố Bắc Giang, luận văn thạc sỹ QLGD-2006. - Nguyễn Duy Thịnh: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Nam Lƣơng Sơn, tỉnh Hòa Bình trong quá trình thực hiện đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông, luận văn thạc sỹ QLGD - 2007. - Phạm Thị Tuyết Nhung: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng trƣờng THPT Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo dục, luận văn thạc sỹ QLGD - 2007.
14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Trần Thị Hoa: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của các trƣờng THPT huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay, luận văn thạc sỹ QLGD-2007. - Bùi Thanh Bình: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy ở các trƣờng THPT thành phố Hải Phong, Luận văn tạc sý QLGD, năm 2008. - Bế Thị Đoan Trang : Quản lý quá trình dạy học ở trƣờng THPT Hòa Bình tỉnh Lạng Sơn, luận văn thạc sỹ QLGD, năm 2010. Nhƣ vâ ̣y, có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở các trƣờng THPT công lập , nhấ t là quản lý hoa ̣t đô ̣ng da ̣y ho ̣c đáp ƣ́ng yêu cầ u đổi mới của nền giáo dục hiện đại.
Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đều nêu đƣợc các biện pháp quản lý dạy học hiệu quả và phân tích một cách biện chứng các yếu tố tác động đến quá trình quản lý dạy học nói chung và nêu lên đƣợc thực trạng cùng các biện pháp cụ thể phù hợp với thực tiễn hoạt động quản lý giáo dục từng địa phƣơng. Các công trình trên thực sự có ý nghĩa về mặt lý luận và nghiên cứu thực tiễn đối với hoạt động quản lý, đồng thời cũng đóng góp tích cực biện pháp quản lý giáo dục trên cả nƣớc. Vì vậy việc nghiên cứu, khảo sát thực trạng, đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học một cách khoa học, phù hợp điều kiện, hoàn cảnh, đối tƣợng của mỗi vùng, miền không bao giờ là cũ. Do vậy chúng tôi mạnh dạn tiếp tục nghiên cứu lĩnh vực quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng THPT Nguyễn Trãi huyện Vũ thƣ, tỉnh Thái Bình hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé vào kho tàng lý luận quản lý giáo dục hiện đại.