Lý do chän ®Ò tµi §Êt níc ta ®ang bíc vµo thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa- hiÖn ®¹i hãa vµ héi nhËp quèc tÕ víi môc tiªu ®Õn 2020 ViÖt Nam c¬ b¶n trë thµnh níc c«ng nghiÖp theo híng hiÖn ®¹i. Gi¸o dôc - ®µo t¹o gi÷ vai trß ®Æc biÖt quan träng: Gi¸o dôc ®ãng vai trß chñ yÕu trong viÖc n©ng cao d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc, båi dìng nh©n tµi, n©ng cao ý thøc d©n téc, tinh thÇn tr¸ch nhiÖm víi b¶n th©n vµ céng ®ång, ®Æt nÒn t¶ng cho sù ®æi míi vµ ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ cña ®Êt níc ®ång thêi cã t¸c dông m¹nh mÏ ®Õn tiÕn tr×nh ph¸t triÓn quèc gia. Gi¸o dôc ph¶i ®i tríc mét bíc, gi¸o dôc lµ quèc s¸ch hµng ®Çu, ®Çu t cho gi¸o dôc lµ ®Çu t cho ph¸t triÓn, t¹o nªn sù ph¸t triÓn nhanh vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cho mçi quèc gia. Do vËy bÊt cø níc nµo dï lín hay nhá, dï giµu hay nghÌo, dï ph¸t triÓn hay ®ang ph¸t triÓn, bao giê còng ph¶i quan t©m ®Õn gi¸o dôc, mµ trong ®ã tríc hÕt lµ ph¶i qu¶n lý ( QL) gi¸o dôc.
QL gi¸o dôc lµ kh©u then chèt ®¶m b¶o sù th¾ng lîi cña mäi ho¹t ®éng gi¸o dôc. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø X, chØ râ yªu cÇu cÊp b¸ch còng nh l©u dµi lµ: N©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc toµn diÖn; ®æi míi c¬ cÊu tæ chøc, c¬ chÕ qu¶n lý, néi dung, ph¬ng ph¸p d¹y vµ häc; thùc hiÖn chuÈn hãa, hiÖn ®¹i hãa, x· héi hãa, chÊn hng nÒn gi¸o dôc ViÖt Nam” 1 Trong bèi c¶nh ®ã, gi¸o dôc ph¶i ®îc ®æi míi m¹nh mÏ, ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng ®µo t¹o ë c¸c cÊp häc, trong ®ã cã bËc trung häc phæ th«ng. ViÖc n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc trong nhµ trêng kh«ng chØ phô thuéc vµo ch¬ng tr×nh gi¶ng d¹y ( s¸ch gi¸o khoa, s¸ch tham kh¶o.), vµo c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt cña nhµ trêng,. mµ phô thuéc rÊt lín vµo ho¹t ®éng gi¶ng d¹y cña ®éi ngò gi¸o viªn cña nhµ trêng.
D¹y häc lµ ho¹t ®éng trung t©m cña nhµ trêng, ®éi ngò gi¸o viªn lµ lùc lîng quyÕt ®Þnh chÊt lîng d¹y häc. NhiÖm vô cña ngêi gi¸o viªn lµ gi¸o dôc, gi¶ng d¹y theo môc tiªu, nguyªn lÝ, ch¬ng tr×nh gi¸o dôc ®Ó gióp häc sinh ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng s¸ng t¹o, vËn dông kiÕn thøc vµo thùc tiÔn vµ h×nh thµnh nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc tèt ®Ñp. Thêi ®¹i ngµy nay, thêi ®¹i cña c«ng nghÖ th«ng tin vµ nÒn kinh tÕ tri thøc th× sø m¹ng cña ngêi gi¸o viªn cµng nÆng nÒ h¬n. Ngêi thÇy kh«ng chØ chuyÓn t¶i th«ng tin cho häc sinh mµ cßn ph¶i tæ chøc, ®iÒu khiÓn, híng dÉn häc sinh chñ ®éng chiÕm lÜnh tri thøc.V× vËy, vÊn ®Ò n©ng cao chÊt lîng gi¶ng d¹y cña ®éi ngò gi¸o viªn hÕt søc quan träng, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh chÊt lîng ®µo t¹o.
Trong ®iÒu kiÖn cña yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng, ®æi míi ho¹t ®éng gi¶ng d¹y ®ßi hái ph¶i ®æi míi ho¹t ®éng QL. §æi míi QL trêng häc trë thµnh ®ßi hái cÊp b¸ch, trong ®ã qu¶n lÝ cña HiÖu trëng ®èi víi ho¹t ®éng gi¶ng d¹y cña gi¸o viªn lµ vÊn ®Ò c¬ b¶n, cã t¸c ®éng trùc tiÕp n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc. §Ó n©ng 2 cao chÊt lîng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc, ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng, HiÖu trëng ph¶i cã c¸c biÖn ph¸p QL ho¹t ®éng d¹y häc ( H§DH) ë nhµ trêng phæ th«ng. C«ng t¸c QL H§DH cã ý nghÜa rÊt quan träng v× nã lµ mét trong nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña QL nhµ trêng.
§· cã nhiÒu nhµ khoa häc trong níc, ngoµi níc nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vµ chung nhÊt vÒ vÊn ®Ò QL trêng häc, ®ã lµ nh÷ng thµnh tùu khoa häc rÊt ®¸ng tr©n träng, ®îc c¸c c¸n bé QL nhµ trêng vËn dông vµ mang l¹i nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh. Tuy nhiªn, viÖc nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p QL H§DH cña HiÖu trëng ë c¸c trêng THPT ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng lµ cha nhiÒu. HiÖn nay, c¸c trêng trung häc phæ th«ng (THPT) trªn ®Þa bµn tØnh Hßa B×nh nãi chung vµ ®Þa bµn thµnh phè Hßa B×nh nãi riªng, chÊt lîng d¹y häc cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc nhng còng cßn nhiÒu h¹n chÕ. HiÖu trëng c¸c trêng ®· cã nhiÒu cè g¾ng song QL H§DH cßn nhiÒu bÊt cËp.
§iÒu nµy ®Æt ra vÊn ®Ò hÕt søc cÊp thiÕt lµ cÇn ph¶i t×m ra c¸c biÖn ph¸p QL H§DH ®Ó n©ng cao chÊt lîng gi¸o dôc cña nhµ trêng ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc hiÖn nay cña ®Êt níc. Dùa vµo nh÷ng quan ®iÓm chØ ®¹o cña §¶ng ®Ò ra trong c¸c NghÞ quyÕt Ban chÊp hµnh trung ¬ng khãa VIII, khãa IX, khãa X. do xu thÕ tÊt yÕu ®ßi hái ph¶i cã biÖn ph¸p kh¶ thi trong viÖc 3 QL H§DH, ®¸p øng yªu cÇu cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc. Víi nh÷ng c¬ së vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn trªn, chóng t«i nhËn thÊy: viÖc nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p QL H§DH cña hiÖu tr- ëng c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng cã ý nghÜa thiÕt thùc.
Nã kh«ng chØ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng gi¶ng d¹y trong c¸c trêng THPT ë thµnh phè Hßa B×nh nãi riªng mµ cßn cho c¸c trêng THPT ë tØnh Hßa B×nh nãi chung. V× vËy, chóng t«i m¹nh d¹n chän nghiªn cøu ®Ò tµi: “ Qu¶n lý ho¹t ®éng d¹y häc ë c¸c tr- êng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc”. Môc ®Ých nghiªn cøu Trªn c¬ së nghiªn cøu lý luËn vµ thùc tiÔn qu¶n lý d¹y häc ë c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh, ®Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý cña HiÖu trëng ®èi víi ho¹t ®éng d¹y häc phï hîp vµ hiÖu qu¶ nh»m ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng hiÖn nay. Kh¸ch thÓ vµ ®èi tîng nghiªn cøu 3.Kh¸ch thÓ nghiªn cøu Qu¶n lý H§DH cña HiÖu trëng ë c¸c trêng THPT.
§èi tîng nghiªn cøu C¸c biÖn ph¸p QL cña HiÖu trëng ®èi víi H§DH ë c¸c trêng THPT ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o gi¸o dôc. Gi¶ thuyÕt khoa häc C«ng t¸c qu¶n lý ho¹t ®éng d¹y häc ë c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh ®îc c¸c HiÖu trëng rÊt quan t©m vµ ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ. Song ®øng tríc yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng th× c«ng t¸c qu¶n lý ho¹t ®éng d¹y häc ë c¸c trêng vÉn béc lé nhiÒu h¹n chÕ, bÊt cËp. V× thÕ, chÊt lîng d¹y häc cña c¸c trêng cha ®îc c¶i thiÖn, cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng.
NÕu ®Ò xuÊt vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p QL phï hîp víi ®Æc thï, thùc tiÔn cña thµnh phè Hßa B×nh sÏ n©ng cao ®îc chÊt lîng d¹y häc trong c¸c trêng THPT cña thµnh phè, ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng hiÖn nay. NhiÖm vô nghiªn cøu 5. HÖ thèng hãa mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ qu¶n lý d¹y häc ë tr- êng THPT theo yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc. Nghiªn cøu ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng H§DH vµ c¸c biÖn ph¸p QL H§DH cña HiÖu trëng c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh.
§Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p QL H§DH cña HiÖu trëng c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh, ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc hiÖn nay. Giíi h¹n nghiªn cøu cña ®Ò tµi 6. Giíi h¹n vÒ néi dung nghiªn cøu 5 §Ò tµi chØ giíi h¹n nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p QL cña HiÖu trëng ®èi víi H§DH trªn líp ë c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh theo yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc hiÖn nay. Giíi h¹n vÒ kh¸ch thÓ ®iÒu tra §Ò tµi tËp trung kh¶o s¸t c¸c kh¸ch thÓ sau: C¸n bé QL nhµ tr- êng, tæ trëng chuyªn m«n, gi¸o viªn c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh ( trêng THPT C«ng NghiÖp, trêng THPT L¹c Long Qu©n, trêng THPT Ng« QuyÒn) 7.
Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 7. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu lý luËn Ph¬ng ph¸p nµy ®îc sö dông nh»m ph©n tÝch, tæng hîp, hÖ thèng hãa vµ kh¸i qu¸t hãa c¸c vÊn ®Ò lý luËn tõ c¸c v¨n b¶n, tµi liÖu, NghÞ quyÕt cña §¶ng, ChÝnh phñ, Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o, Së Gi¸o dôc vµ §µo t¹o vÒ QL H§DH. C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn 7.Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra b»ng b¶ng hái X©y dùng hÖ thèng c©u hái ®iÒu tra víi mùc ®Ých chñ yÕu lµ thu thËp c¸c sè liÖu nh»m x¸c ®Þnh thùc tr¹ng c¸c biÖn ph¸p QL H§DH hiÖn cã, ph©n tÝch c¸c nguyªn nh©n thµnh c«ng vµ h¹n chÕ cña thùc tr¹ng nµy. Ph¬ng ph¸p pháng vÊn s©u 6 Chóng t«i tiÕn hµnh trao ®æi trùc tiÕp víi c¸n bé QL vµ gi¸o viªn nhµ trêng nh»m t×m hiÓu kü h¬n vÒ thùc tr¹ng H§DH vµ QL H§DH trong nhµ trêng, lý gi¶i nguyªn nh©n cña vÊn ®Ò.Ph¬ng ph¸p quan s¸t Thu thËp th«ng tin qua viÖc quan s¸t c¸c ho¹t ®éng gi¶ng d¹y cña ®éi ngò gi¸o viªn b»ng viÖc: Dù giê gi¸o viªn, cïng HiÖu tr- ëng, tæ trëng chuyªn m«n vµ gi¸o viªn cã kinh nghiÖm ph©n tÝch giê d¹y, ®iÒu tra th«ng qua hå s¬, sæ s¸ch ( viÖc thùc hiÖn qui chÕ chuyªn m«n, ch¬ng tr×nh d¹y häc.), quan s¸t c¸c ho¹t ®éng QL, ®Æc biÖt c«ng t¸c QL H§DH cña c¸n bé QL nhµ trêng.
Ph¬ng ph¸p thö nghiÖm Sau khi ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p, chóng t«i sÏ ®a vµo øng dông thùc tiÔn trong ho¹t ®éng QL cña nhµ trêng, lÊy ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña chuyªn gia, c¸c nhµ QL gi¸o dôc vµ gi¸o viªn vÒ hiÖu qu¶ cña c¸c biÖn ph¸p nµy. Ph¬ng ph¸p xö lý sè liÖu b»ng thèng kª to¸n häc B»ng mét sè thuËt to¸n cña to¸n häc thèng kª ¸p dông trong nghiªn cøu gi¸o dôc, ph¬ng ph¸p nµy ®îc sö dông víi môc ®Ých xö lý c¸c kÕt qu¶ ®iÒu tra, ph©n tÝch kÕt qu¶ nghiªn cøu, ®ång thêi ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é tin cËy cña ph¬ng ph¸p ®iÒu tra. CÊu tróc luËn v¨n Më ®Çu 7 Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ biÖn ph¸p qu¶n lý cña HiÖu trëng tr- êng trung häc phæ th«ng ®èi víi ho¹t ®éng d¹y häc Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng qu¶n lý H§DH cña HiÖu trëng ë c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh. Ch¬ng 3: C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý H§DH cña HiÖu trëng c¸c trêng THPT thµnh phè Hßa B×nh, tØnh Hßa B×nh, ®¸p øng yªu cÇu ®æi míi gi¸o dôc phæ th«ng.
KÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ Danh môc tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc 8 Ch¬ng 1 c¬ së lý luËn vÒ biÖn ph¸p qu¶n lý cña hiÖu trëng trêng trung häc phæ th«ng ®èi víi ho¹t ®éng d¹y häc 1. LÞch sö vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Nh÷ng nghiªn cøu ngoµi níc Qu¶n lÝ lµ mét ho¹t ®éng chØ cã trong x· héi loµi ngêi.