Chương 1. Cơ sở lí luận & Cơ sở pháp lí công tác bồi dưỡng chuyên môn đối với giáo viên THPT mới vào nghề. Thực trạng quản lí công tác bồi dưỡng chuyên môn đối với giáo viên mới vào nghề ở các trường THPT huyện Đoan Hùng, Phú Thọ. Biện pháp quản lí công tác bồi dưỡng chuyên môn đối với giáo viên mới vào nghề ở các trường THPT huyện Đoan Hùng, Phú Thọ.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÍ CÔNG TÁC BỒI DƢỠNG CHUYÊN MÔN ĐỐI VỚI GIÁO VIÊN THPT MỚI VÀO NGHỀ 1. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trƣờng 1. Quản lí giáo dục và các chức năng quản lý 1. Quản lí giáo dục Giáo dục là một hoạt động cơ bản của xã hội và "Quản lí giáo dục" là một lĩnh vực chuyên biệt của hoạt động quản lý các quá trình xã hội.
• Quản lý Trong xu thế phát triển xã hội hiện nay, quản lý và khoa học quản lý đang trở thành nhu cầu tất yếu mọi lĩnh vực đời sống. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [21, tr. Quản lý, cũng như các hoạt động khác đều có mục tiêu và các chức năng riêng của nó. • Quản lý giáo dục Quản lý giáo dục (QLGD) được hiểu là hoạt động quản lý trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, trong đó cơ bản là quản lý hoạt động dạy và học diễn ra ở các cơ sở giáo dục- đào tạo.
Theo Trần Kiểm, QLGD có thể được hiểu ở các cấp độ khác nhau, tuỳ theo việc xác định đối tượng quản lý. - Đối với cấp vĩ mô: + QLGD được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục (từ cấp cao nhất là hệ thống GD quốc dân, tới các cơ sở giáo dục là nhà 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục - đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đã đặt ra cho ngành giáo dục. + Cũng có thể định nghĩa Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát … một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực,tài lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục và yêu cầu phát triển KT-XH. - Đối với cấp vi mô: QLGD ở cấp vi mô (cấp cơ sở) được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý một cơ sở giáo dục đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các nguồn lực xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường (của cơ sở), nhằm thực hiện các mục tiêu, kế hoạch, chương trình GD&ĐT đã các cấp trên đề ra.
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang định nghĩa về QLGD: "Là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất" [31, tr. Ông còn nói rõ hơn: Quản lí giáo dục là hệ thống những tác động có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là qui trình dạy học - giáo dục thể hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất. Từ đó có thể hiểu: Quản lí giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lí nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, Nhà nước, thực hiện được các tính chất của trường học xã hội chủ nghĩa của Việt Nam mà tiêu điểm là quá trình dạy học – giáo dục cho mọi người, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến đến trạng thái mới về chất. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các chức năng quản lý trong quản lý giáo dục Quản lý giáo dục chính là thực hiện các chức năng quản lý trong công tác giáo dục, thông qua đó, bằng những biện pháp phù hợp với lý luận khoa học và các cơ sở thực tiễn, chủ thể quản lý tác động lên khách thể nhằm đạt những mục tiêu xác định. Trong các giáo trình kinh điển thường chỉ ra 4 chức năng cơ bản cơ bản của hoạt động quản lý: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. - Chức năng lập kế hoạch: Là vạch ra mục tiêu, các bước đi và phải tìm kiếm các biện pháp, cách thức phù hợp để thực hiện các bước đi. + Bước chuẩn bị: Thu thập số liệu, dự báo tình hình phát triển kinh tế- xã hội có liên quan.
Rà soát lại các thông tin môi trường, phác thảo mục tiêu, tính toán sơ bộ các nguồn lực, vật lực; Dự thảo kế hoạch, lấy ý kiến đóng góp nội bộ và tranh thủ ý kiến cấp trên, các chuyên gia … + Bước xây dựng kế hoạch chính thức: Vạch ra chương trình hành động cụ thể của tổ chức theo thời gian cụ thể với mục đích, nội dung rõ ràng, phương pháp và phương tiện, hình thức hoạt động cụ thể và bộ phận thực hiện, kinh phí; - Chức năng tổ chức: Tập trung và tiếp nhận các nguồn lực; Thiết lập cấu trúc của bộ máy; Xác lập cơ chế phối hợp, giám sát. Sắp đặt một cách khoa học và hợp lý các yếu tố, công việc, các bộ phận, ra quy định cho các thành viên trong một tổ chức nhằm thực hiện tốt các kế hoạch và đạt mục tiêu tổng thể của tổ chức. - Chức năng chỉ đạo: Là tác động chuyển hoá, biến tất cả những gì hoạch định, sắp xếp trở thành hiện thực. Có phương thức động viên, khuyến khích con người dưới quyền làm việc có hiệu quả để đạt mục tiêu đã đề ra đồng thời phải có những biện pháp để ngăn chặn những hành vi xấu.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Điều chỉnh, sửa đổi, thêm bớt… những tác nhân cần thiết, đảm bảo cho hệ vận hành đúng hướng, duy trì và giữ vững mục tiêu của hệ thống. - Chức năng kiểm tra, đánh giá: Thu thập thông tin ngược từ phía bộ máy để đạt hai mục đích: Nắm được trạng thái hoạt động, đánh giá thực trạng của bộ máy và nắm được mức độ khả thi, hiệu quả của các Quyết định quản lý để điều chỉnh cách quản lý, tạo đà cho các chu kỳ hoạt động sau. Nếu quản lý mà không kiểm tra thì coi như là không quản lý. Gần đây, nhiều nhà nghiên cứu còn đề nghị coi Thông tin quản lý cũng có vai trò một chức năng cơ bản của quá trình quản lý.
Quan hệ giữa các chức năng quản lý và thông tin Kế hoạch Kiểm tra Thông tin Tổ chức Chỉ đạo Năm chức năng cơ bản của quản lý: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra và Thông tin quản lý có quan hệ chặt chẽ, biện chứng, bổ sung cho nhau và diễn ra có tính chu kỳ trong một khoảng thời gian và không gian xác định, đưa hệ vận hành đến mục tiêu đã định trước gọi là chu trình quản lý. Trong chu trình đó, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn với 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vai trò vừa là điều kiện vừa là phương tiện để thực hiện các chức năng quản lý. Ví dụ, trong nhà trường thì thường là một năm học, hoặc một khoá học. Khái niệm “biện pháp” trong quản lý giáo dục 1.
Khái niệm biện pháp quản lý Theo từ điển Tiếng Việt: Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể. [29] Biện pháp quản lí là sự tác động, chỉ huy điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển hợp với quy luật, đạt được mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lí. Biện pháp quản lí là những cách thức cụ thể để thực hiện phương pháp quản lí. Vì đối tượng quản lí phức tạp nên đòi hỏi các biện pháp quản lí phải đa dạng, linh hoạt, phù hợp với đối tượng quản lí.
Từ đó, trong phạm vi của đề tài, chúng tôi xác định: Biện pháp quản lí là cách làm, cách giải quyết hợp lý. trong từng hoàn cảnh, điều kiện, tình huống cụ thể, do chủ thể quản lý lựa chọn và ra quyết định nhằm thực thi các công việc cần thiết, hoặc xử lí các vấn đề đặt ra, từ đó giúp hệ thống/ đơn vị đạt được mục tiêu quản lí. Các biện pháp quản lí trong giáo dục. Các biện pháp quản lí được vận dụng thực thi trong lĩnh vực giáo dục- đào tạo cũng được gọi là các biện pháp quản lý giáo dục.
Trong các giáo trình kinh điển về quản lý học thường đưa ra 3 loại phƣơng pháp cơ bản trong quản lý: Các phương pháp hành chính - tổ chức, Các phương pháp xã hội- tâm lý (phương pháp tâm lý- giáo dục) và Các phương pháp kinh tế. Biện pháp là các cách thức cụ thể, là bộ phận cấu thành của một phương pháp, do đó có thể dựa trên các loại phương pháp cơ bản này mà xác định các nhóm biện pháp trong quản lý giáo dục. Các biện pháp hành chính tổ chức: là cách tác động trực tiếp của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trên cơ sở quan hệ tổ chức và quyền lực 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành chính bằng mệnh lệnh, chỉ thị, quyết định.đảm bảo mục tiêu giáo dục và hiệu quả các hoạt động giáo dục. Các biện pháp xã hội- tâm lý (còn được gọi là biện pháp tuyên truyền, giáo dục và thuyết phục) là cách tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật tâm lý ứng dụng thành tựu các khoa học như Tâm lý học, Khoa học giáo dục.