Luận văn: Quản lý ứng dụng CNTT trong dạy học THPT TP Vĩnh Long, Tỉnh Vĩnh Long

Quản lý công nghệ thông tin trong trường trung học phổ thông TP Vĩnh Long. Tìm hiểu giải pháp ứng dụng CNTT để nâng cao chất lượng dạy học.

• Tác giả: Cao Phương Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Mỵ Giang Sơn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở các trường trung học phổ thông thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí. Quá trình này nhằm đạt được mục tiêu giáo dục trong trường trung học phổ thông. Hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin bao gồm việc sử dụng các công cụ số vào đổi mới nội dung, phương pháp và đánh giá. Quản lí tốt giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng giảng dạy. Ở thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long, việc này được xem là trọng tâm trong phát triển giáo dục hiện đại. Các yếu tố như nhận thức của cán bộ quản lí và cơ sở vật chất đóng vai trò then chốt. Quản lí hiệu quả đảm bảo hoạt động ứng dụng diễn ra đúng hướng và đạt kết quả.

1.1. Khái niệm và bản chất của quản lí ứng dụng công nghệ thông tin

Quản lí ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học được hiểu là tập hợp các tác động có định hướng. Chủ thể quản lí tác động vào hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. Bản chất là quá trình chăm sóc, sắp xếp để hoạt động ổn định và phát triển. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục. Quan niệm này xuất phát từ các nghiên cứu về quản lí giáo dục.

1.2. Vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học trung học phổ thông

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học. Nó giúp tăng cường tương tác và hứng thú cho học sinh. Ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ kiểm tra, đánh giá hiệu quả hơn. Công nghệ thông tin cũng tạo điều kiện cho học tập cá nhân hóa. Ở trường trung học phổ thông, việc tích hợp công nghệ thông tin là xu hướng tất yếu.

II. Phân tích thực trạng quản lí ứng dụng công nghệ thông tin tại Vĩnh Long

Thực trạng quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin ở các trường trung học phổ thông thành phố Vĩnh Long có nhiều vấn đề. Nhận thức của cán bộ quản lí về tầm quan trọng của công nghệ thông tin chưa đồng đều. Năng lực tổ chức và triển khai kế hoạch còn hạn chế. Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin tại một số trường chưa đáp ứng nhu cầu. Việc kiểm tra, đánh giá hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin thường thiếu chặt chẽ. Các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lí. Cần phân tích sâu để tìm ra giải pháp phù hợp cho địa phương.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lí

Hiệu quả quản lí phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm nhận thức, trình độ và năng lực của cán bộ quản lí. Yếu tố khách quan là cơ sở vật chất, kinh phí và chính sách hỗ trợ. Sự phối hợp giữa các bộ phận trong trường cũng tác động đáng kể. Nhận diện rõ các yếu tố giúp cải thiện công tác quản lí.

2.2. Hạn chế trong công tác lập kế hoạch và tổ chức thực hiện

Công tác lập kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin tại Vĩnh Long còn nhiều bất cập. Kế hoạch thiếu chi tiết, không sát với thực tế giảng dạy. Tổ chức thực hiện kế hoạch thường gặp khó khăn trong phân công nhiệm vụ. Việc thiếu hướng dẫn cụ thể dẫn đến triển khai rời rạc. Cần cải thiện quy trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện.

III. Giải pháp nâng cao quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin

Để nâng cao hiệu quả quản lí, cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, tăng cường bồi dưỡng nhận thức và năng lực cho cán bộ quản lí. Thứ hai, xây dựng kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin chi tiết, khả thi. Thứ ba, tổ chức thực hiện kế hoạch một cách chặt chẽ, có sự giám sát. Thứ tư, đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá hoạt động ứng dụng. Giải pháp phải phù hợp với điều kiện thực tế của trường trung học phổ thông. Sự hỗ trợ từ cấp trên và nguồn lực địa phương là yếu tố quyết định.

3.1. Giải pháp về nâng cao năng lực cán bộ quản lí

Nâng cao năng lực cán bộ quản lí thông qua các khóa tập huấn chuyên sâu. Cán bộ cần am hiểu về công nghệ thông tin và kỹ năng quản lí. Tổ chức tham quan học tập mô hình hiệu quả tại các trường khác. Khuyến khích cán bộ quản lí làm mẫu trong ứng dụng công nghệ thông tin. Xây dựng hệ thống đánh giá năng lực định kỳ để đảm bảo chất lượng.

3.2. Giải pháp về đổi mới công tác kiểm tra đánh giá

Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá để hỗ trợ tích cực cho quản lí. Xây dựng tiêu chí đánh giá rõ ràng, phù hợp với mục tiêu ứng dụng. Sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình kiểm tra, giám sát. Thường xuyên rút kinh nghiệm và cải tiến quy trình đánh giá. Đánh giá cần gắn liền với thực tế giảng dạy và học tập của học sinh.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin

Quản lí hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học có ý nghĩa quan trọng đối với giáo dục Vĩnh Long. Kết luận nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của chủ thể quản lí và các yếu tố ảnh hưởng. Ứng dụng thực tiễn đòi hỏi sự cam kết từ ban giám hiệu và giáo viên. Việc áp dụng các giải pháp đã nêu sẽ cải thiện chất lượng dạy học. Hướng đi này phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục hiện đại. Nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lí tại địa phương. Tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện mô hình quản lí hiệu quả.

4.1. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với giáo dục Vĩnh Long

Nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng thể về quản lí ứng dụng công nghệ thông tin. Nó giúp các trường trung học phổ thông Vĩnh Long nhận diện vấn đề và giải pháp. Kết luận hỗ trợ ban lãnh đạo trong ra quyết định và triển khai hoạt động. Nghiên cứu cũng đóng góp vào kho tàng lý luận quản lí giáo dục địa phương. Ý nghĩa thực tiễn là nâng cao chất lượng giáo dục thông qua công nghệ.

4.2. Hướng phát triển và ứng dụng trong thực tế giảng dạy

Hướng phát triển tập trung vào tích hợp công nghệ thông tin sâu hơn vào chương trình. Ứng dụng thực tế đòi hỏi đầu tư hạ tầng và đào tạo giáo viên liên tục. Cần xây dựng mô hình quản lí linh hoạt, thích ứng với thay đổi công nghệ. Khuyến khích sáng tạo trong sử dụng công nghệ thông tin cho dạy học. Sự hợp tác giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng là then chốt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Cuối những năm 70 của thế kỉ XX, nhiều nước trên thế giới đã coi việc ƯDCNTT là một trong những động lực có tác động rất lớn đến sự phát triển của đất nước. Cùng với việc ƯDCNTT ngày càng rộng rãi, nhiều nước đã sớm xây dựng chiến lược ƯDCNTT trong GD&ĐT.

Đến năm 1990, vấn đề ƯDCNTT vào DH là một chủ đề lớn được UNESCO chính thức đưa ra thành chương trình hành động trước ngưỡng cửa của thế kỉ XXI. Ngoài ra, UNESCO còn dự báo CNTT sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách cơ bản vào đầu thế kỉ XXI. Qua đó cho thấy, CNTT đã được quan tâm đưa vào trường học và trở thành một vấn đề mang tính toàn cầu. Tại diễn đàn hợp tác kinh tế các nước Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 2 diễn ra ngày 07 tháng 4 năm 2000 về "Giáo dục trong xã hội học tập ở thế kỷ XXI", Bộ trưởng Giáo dục các nước thành viên đã khẳng định tầm quan trọng của CNTT trong xã hội học tập.

Qua diễn đàn, Bộ trưởng Giáo dục các nước đã khẳng định vai trò và tiềm năng rộng lớn của CNTT trong DH. CNTT mang đến sự đổi mới về cách dạy, cách học cho mọi cấp học, bậc học. Ngoài ra CNTT cũng tạo điều kiện rất tốt cho việc hợp tác nghiên cứu khoa học, học tập từ xa và học tập suốt đời. ƯDCNTT trong các HĐ giáo dục chính là giải pháp mang tính chiến lược của mỗi quốc gia.

Khẳng định vai trò mũi nhọn của CNTT trong GD&ĐT, tác giả Christ Abbott nói rằng “CNTT và Truyền thông đang thay đổi bộ mặt của giáo dục” (Nguyễn Thanh Giang, 2014). Theo tác giả Đào Thái Lai, nét nổi bật ở các nước trong khối EOCD, Australia, Hoa kỳ, các nước Đông Nam Á, Hàn Quốc về ƯDCNTT trong DH là các cấp QL giáo dục đều có chính sách cụ thể về triển khai CNTT tại cơ sở giáo dục như đảm bảo CSVC và điều kiện tài chính cho việc triển khai ƯDCNTT trong DH, qui định thời lượng ƯDCNTT trong tổng thời lượng chương trình, tích hợp CNTT vào bài học, vào chương trình, chú trọng biên soạn các tài liệu hướng dẫn, phương 9 pháp ƯDCNTT trong DH các môn học. Để GV có thể thích nghi với môi trường giáo dục hiện đại, các trường sư phạm ở những nước này đưa các học phần ƯDCNTT vào chương trình đào tạo GV. Đặc biệt, giáo dục ở các nước như Mỹ, Malaixia và Singapore chú trọng ƯDCNTT ở mức độ cao hơn với hình thức trường học thông minh (Smart Shool) (Đào Thái Lai, 2006).

Ở Mỹ, nhiều trường học đã tập trung cho các dự án cung cấp giáo dục từ xa giúp người học có thể học ở bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào và với bất cứ đối tác nào. Năm 2010, thông qua quỹ Founders Fund, Mark Zuckerberg đã đầu tư 100 triệu USD vào Trường Altschool ở Mỹ nhằm ứng dụng công nghệ vào giáo dục. Tại Altschool, phần mềm được áp dụng trong hệ thống QL học tập cho sinh viên, tuyển sinh, tuyển dụng, chức năng hành chính, mạng xã hội cho cả GV và phụ huynh. GV tạo các chương trình giảng dạy cho mỗi cá nhân hàng tuần.

HS AltSchool đang sử dụng ứng dụng LearnZillion trên iPad mini để học các kĩ năng Toán học. Ngoài ra, ứng dụng còn có tin nhắn SMS nội bộ để cha mẹ HS có thể truy cập để xem tiến trình học tập của con mình… Lớp học của Altschool cũng trang bị máy quay video và thiết bị thu âm thanh để GV có thể xem lại những khoảnh khắc cần thiết (Theo báo mạng VN Express-22/5/2015). Tại các trường trung học ở Úc, CNTT được dạy như một chủ đề riêng biệt hoặc được tích hợp vào các môn học. Việc DH trực tuyến, triển khai học liệu điện tử được sử dụng ngày càng rộng rãi và phát huy hiệu quả rất tốt trong đổi mới phương pháp DH.

Công nghệ truyền thông đa phương tiện, công nghệ mạng và Internet được sử dụng rất hiệu quả. Các công nghệ này có thể giúp người học có thể học ở mọi nơi, học ở mọi lúc, học suốt đời, dạy cho mọi người với trình độ tiếp thu khác nhau, GV được đào tạo thường xuyên về CNTT và mỗi GV được cấp một máy tính xách tay để sử dụng (Nguyễn Thanh Giang, 2014). Ở Hàn Quốc vào những năm 2003, tuy chưa phát triển các mô hình “Trường học thông minh” nhưng mỗi GV và CBQL của từng trường đều được huấn luyện ba năm một lần về kĩ năng sử dụng CNTT trong DH. Việc tham gia huấn luyện của CBQL và GV được xem như là một trong những điều kiện để xét nâng bậc GV (Đào Thái Lai, 2006).

10 Ở Malaixia, các nhà hoạch định chính sách giáo dục cho rằng CNTT phát triển nhanh có tác động tích cực đối với giáo dục nhưng cũng là một thách thức đối với phát triển nguồn nhân lực của đất nước. Vì vậy, ƯDCNTT là một hướng đi quan trọng trong sự nghiệp cải cách giáo dục quốc dân. Từ năm 1999, Malayxia đã triển khai mô hình “Trường học thông minh”, tất cả các trường học đều sử dụng phần mềm DH trong các HĐ DH. Đặc biệt trong Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2001-2010, Malayxia đã từng bước triển khai mô hình này trên phạm vi toàn quốc.

Giáo dục Malayxia đặt ra mục tiêu giai đoạn 2001-2010 là phát triển cơ sở hạ tầng CNTT, tăng cường thiết bị CNTT, phát triển chương trình giáo dục trên cơ sở coi CNTT là một trong những yếu tố cơ bản, đổi mới hệ thống đánh giá trên cơ sở ƯDCNTT, chú trọng tích hợp CNTT vào dạy và học, tăng cường ƯDCNTT trong QL, tăng cường nghiên cứu ƯDCNTT trong DH và QL. Để thực hiện mục tiêu đó, các nhà hoạch định chính sách Malayxia chú trọng việc trang bị, phát triển kiến thức và kĩ năng ƯDCNTT cho đội ngũ CBQL, GV và HS, đồng thời coi CNTT vừa là một môn học trong chương trình, vừa là công cụ quan trọng trong giáo dục HS (Đào Thái Lai, 2006). Việc QL HĐ ƯDCNTT trong DH được coi như là một công cụ để sử dụng trong các trường THPT. Tại Anh cũng có các chương trình QL ƯDCNTT trong việc DH cho người lớn.

Mọi người có cơ hội tiếp cận trực tiếp với mạng Internet thông qua mạng lưới 2000 trung tâm “học tập trực tiếp” và 6000 trung tâm qua mạng Internet ở tại cộng đồng. Chính phủ các nước như Đức và Ấn Độ thì tin tưởng vững chắc vào việc QL ƯDCNTT trong DH như là một phần để tạo dựng xã hội học tập. Trong các Chương trình giáo dục của mình, họ rất quan tâm đến vấn đề nâng tỷ lệ tiếp cận máy tính và Internet cho tất cả mọi người đặc biệt là những người đang làm việc, khuyến khích các nhà chính trị và các nhà giáo dục liên kết với nhau và có sự quan tâm hơn tới giáo dục người lớn. Sử dụng những công nghệ mới để khắc phục những bất công bằng tồn tại trong giáo dục hướng tới xây dựng xã hội học tập suốt đời (Triệu Thị Thu, 2013).

Một số nước thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương có nền giáo dục phát triển nhanh chóng là nhờ vào sự thành công của chiến lược ƯDCNTT trong giáo 11 dục. Ở các nước này, đã và đang xuất hiện một xã hội thông tin được nối mạng, tạo điều kiện rất tốt để tổ chức một xã hội học tập. Ở đó, việc học tập được tổ chức trên cơ sở hệ thống thông tin với cường độ cao, trong môi trường mạng máy tính mở rộng đến từng GV, từng HS, khả năng học tập của HS được tăng cường với những mô hình DH rất mới mẻ, như học đi đôi với làm, học tập gắn với nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, việc QL ƯDCNTT trong GD&ĐT ở các nước này được thực hiện chưa đồng bộ.

Các nước như Úc, Hàn Quốc và Singapore đã hình thành một quốc gia CNTT trong chính sách giáo dục với sự đầu tư rất quy mô về tài chính. Với mục tiêu tích hợp CNTT vào quá trình DH nhằm xây dựng trường học thông minh. Đối với các nước như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Malaysia, Philippines, Ấn Độ. chính sách phát triển CNTT trong giáo dục được liên kết với chính sách và KH tổng thể về CNTT của quốc gia.

Nhưng ngay ở những nước này người ta cũng chưa nghiên cứu sâu về vấn đề QL ƯDCNTT trong DH (Triệu Thị Thu, 2013). Theo tác giả Andrew Jones, những rào cản thực tế ảnh hưởng đến việc ƯDCNTT trong DH là sự thiếu thốn CSVC và thiết bị DH trong đó có thiết bị CNTT; nhận thức của CBQL, GV và HS; kiến thức, kĩ năng ƯDCNTT trong DH của CBQL, GV và HS. Đặc biệt là sự hạn chế của HT về công tác QL HĐ ƯDCNTT trong DH (Nguyễn Thanh Giang, 2014). Các nghiên cứu trong nước Với sự phát triển như vũ bão, CNTT đã tạo nên một diện mạo mới cho cuộc sống con người và mở ra cho nhân loại một kỉ nguyên mới - kỉ nguyên CNTT.

Có thể khẳng định CNTT đã và đang giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của loài người nói chung và sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của một quốc gia nói riêng, Việt Nam cũng không ngoại lệ. CNTT xuất hiện ở Việt Nam khá sớm. Năm 1993, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 49/CP nhằm xác định chính sách toàn diện về ƯDCNTT ở nước ta trong những năm 90, với mục tiêu “Xây dựng những nền móng bước đầu vững chắc cho một kết cấu hạ tầng về CNTT trong xã hội, có khả năng đáp ứng các yêu cầu cơ bản về CNTT trong QL Nhà nước và các HĐ kinh tế, xã hội,… góp phần chuẩn bị cho nước ta có vị trí xứng đáng trong 12 khu vực khi bước vào thế kỉ XXI” (Chính phủ, 1993). Một dấu mốc đáng nhớ trong sự phát triển ngành CNTT đó là vào năm 1997, nước ta đã biến “Giấc mơ Internet” thành hiện thực bằng việc tham gia kết nối vào mạng toàn cầu.

Đến thời điểm này, Việt nam đã trở thành quốc gia có tỷ lệ tăng trưởng Internet nhanh nhất khu vực và nằm trong số những quốc gia có tỷ lệ tăng trưởng cao nhất thế giới.