Luận án tiến sĩ kinh tế phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố hải phòng

Luận án tiến sĩ phân tích phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại Hải Phòng, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Thảo
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Phạm Thị Khanh
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế tại thành phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tại Hải Phòng, việc nâng cao chất lượng cao của nguồn nhân lực không chỉ giúp tăng cường cạnh tranh quốc tế mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế. Các công trình nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao có thể thúc đẩy đào tạo nhân lực và cải thiện kỹ năng nghề nghiệp. Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, khi mà nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực của nguồn nhân lực là điều cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Theo đó, các chính sách phát triển cần được xây dựng một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước mà còn cần sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp và tổ chức xã hội.

1.1. Những công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao

Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của một quốc gia. Các nghiên cứu này đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cao của nguồn nhân lực, bao gồm trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng giao tiếp là rất quan trọng. Các nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng, việc đầu tư vào đào tạo nhân lực không chỉ giúp nâng cao năng lực của nguồn nhân lực mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế. Điều này đặc biệt quan trọng đối với Hải Phòng, nơi có nhiều tiềm năng phát triển nhưng vẫn còn gặp nhiều thách thức trong việc thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

1.2. Đánh giá chung kết quả tổng quan nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Đánh giá tổng quan cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhưng Hải Phòng vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Số lượng nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao và dịch vụ. Các chính sách phát triển hiện tại chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Hơn nữa, sự thiếu hụt về kỹ năng nghề nghiệp và khả năng ngoại ngữ cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng cao của nguồn nhân lực, từ đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu của hội nhập quốc tế.

II. Cơ sở lý luận và kinh nghiệm về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm các khái niệm, vai trò và yêu cầu của việc phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là yếu tố quyết định cho sự phát triển kinh tế mà còn là nền tảng cho sự phát triển xã hội. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc nâng cao chất lượng cao của nguồn nhân lực có thể giúp tăng cường cạnh tranh quốc tế và tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển. Kinh nghiệm từ một số nước châu Á cho thấy, việc đầu tư vào đào tạo nhân lực và phát triển kỹ năng nghề nghiệp là rất quan trọng. Các chính sách phát triển cần được xây dựng một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư.

2.1. Khái niệm vai trò và những yêu cầu của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Khái niệm về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm việc nâng cao trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao là rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng giao tiếp là rất cần thiết. Những yêu cầu này đòi hỏi các chính sách phát triển phải được xây dựng một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư.

2.2. Nội dung tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

Nội dung của việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm việc nâng cao trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường làm việc. Các tiêu chí đánh giá bao gồm trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng giao tiếp. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm chính sách phát triển, môi trường làm việc và sự tham gia của các doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và khả năng giao tiếp là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng và là động lực hàng đầu cho sự phát triển của mỗi tổ chức và quốc gia. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, nền kinh tế đang chuyển từ mô hình công nghiệp sang mô hình tri thức. Yếu tố con ngƣời ngày càng có tầm ảnh hƣởng lớn hơn so với mọi nguồn lực khác.

Phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao góp phần quan trọng vào tăng trƣởng kinh tế bằng cách nâng cao năng suất lao động, dẫn đến tăng thu nhập cho ngƣời lao động. Thu nhập cao hơn sẽ thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế tổng thể. Ngoài ra, phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao còn góp phần tạo nên sự thay đổi ngành nghề cho số đông dân cƣ của một nền kinh tế, khi tập trung thu hút họ vào các ngành sản xuất hàng hóa, công nghiệp dịch vụ phục vụ xuất khẩu, phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng của thế giới, từ đó góp phần tạo nên sự phát triển bền vững cho địa phƣơng và quốc gia Hải Phòng, một thành phố thuộc quản lý trực tiếp từ Chính phủ, địa lý nằm tại vùng kinh tế quan trọng Bắc Bộ, kết nối vùng Đồng Bằng sông Hồng và là một phần của tam giác kinh tế quan trọng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Nghị quyết Đại hội XVI của Đảng bộ thành phố Hải Phòng cũng xác định nguồn nhân lực chất lƣợng cao cần đƣợc quan tâm phát triển đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và kinh tế hội nhập.

Thành phố Hải Phòng xác định rất rõ vị trí, tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao, coi đó là "chìa khóa" tăng trƣởng nhanh, hiệu quả, và có chất lƣợng bền vững của địa phƣơng. Tuy vậy, những thành tựu đạt đƣợc vẫn chƣa thể hiện đầy đủ tiềm năng và ƣu điểm của Hải Phòng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao để đáp ứng một cách tƣơng xứng yêu cầu của việc hội nhập quốc tế một cách chủ động và hiệu quả. Số lƣợng nguồn nhân lực chất lƣợng cao làm việc trong môi trƣờng quốc tế, các ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, gắn với xuất khẩu chƣa lớn, nhất là phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng yêu cầu chủ động hội nhập quốc tế trong khu công nghiệp gắn với các ngành: công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ, cảng biển, logistics, công nghệ thông tin. Chất lƣợng của nguồn nhân lực chất lƣợng cao vẫn còn hạn chế, cả về trình độ chuyên môn kỹ thuật, khả năng ngoại ngữ, giao tiếp, khả năng làm việc nhóm, 33a8d66 6e7d7dc9e13 dd1 05b1 1d31 bb1a 3455 1df2b0 cb9 7186 bc6 d16a 369ee5 b ee72a4a6 c95e 8b44 261 c11b4da31 9ff705 b88da 47d8 4df733 b53a c07db5dfacc 1510e98 0f4 50b60aa5d5a6890 d04 084e1 69f91b0a 0746aa f8db6ad4b36 3cb2aa f7241 c66a 32f777 f8d7 cb0bb287 f89ee b3cc87 25aa013 8eb5 ef5 3e30 c2eaa3 b4 e02a5a6fa 70b0 7f7 fcd90 ba65b61b8 f12 3f1 9667 d8f652fe56 cf4 b7e8a dcc6c3 27fc8c5 9ff18a6 cc5 b550e f27 2207e 2890 e7004 6d87 71b5cc78 c4cc78 b7b5 3ed 7c671 77c6ed c0d9 cb4e3df6 d9b4 f27 9f2 4b01 e9147a 384db32 2798e 50c0f8e b6 be2c8 01b1fb0070 8e12 c6de 961 c5f1c0 06855 d27 b368 f5d3200 457bf86 82875 8 7da9aa76 fc2 ed63 f83 0eaf0 c38 74ebfb6 7e9c8ed f16 f6dc82 6b51 078e7 60f49c 65a914d4973 444e2 d79a7 58d43b2e 6adbb6da 6d7 cb1 d692 8950 8de5 27b9 8e614 2 08e5183 8cb468 07e5 f69d5b5 f32e 0b59 dd6 d94 9422a0 b5 cc7e 452e d3c3d3a4 8f c8c0 747 d2d9 988b26a4d181 f8d1ae03e7 8f6a 3d5a4 0036 f14 74f03bfa68a33 1f 24180d1943 19c5b53 60e51 00c27f5c0 6601 be5b55b9 1eb2 908e5 cb1a159e 6e2b bd19 f0b1a72 c4971 21fb1e8 ee703 c88 1d05 b4f370 b27a4 cb9a 76d3 8fc7fa3 9f9 6e4c1 25a430 5bfc91 dc8 7d41 6036 0fb00fca063 6038aae 4774 0cfd0a7 b33ab4d c075 cc2 f31a 7f7 245 c7a5fca8 f749 3b20 d1be27aa69 d40 c7a2 f7f36b3f0ae f35 e190ac1c9 6f6 f10 748 f84c4d3a 7aaad61 9ff8ef2 9806 c05 43c99b8a 20c9a1df4 b83b8 d125 48d1f8 da85e1 7f2 45c47e48 f5 cf18c4a38b4fb6219a 69980 133a2 49 cũng nhƣ ý thức thái độ làm việc chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu hội nhập; cơ cấu nguồn nhân lực chất lƣợng cao chƣa đƣợc phân bổ hợp lý giữa các ngành, các khu vực, và thành phần kinh tế.

Điều này thể hiện rất rõ sự mất cân đối trong quy mô nguồn nhân lực của thành phố, phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lƣợng cao trong tƣơng lai ngày một rõ rệt. Xuất phát từ nhu cầu của quá trình phát triển và sự chủ động trong quá trình hội nhập quốc tế sâu và rộng, đặc biệt trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ và tinh thần đổi mới, sáng tạo, cùng với Nghị quyết số 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về sự xây dựng và phát triển của Hải Phòng đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết của Thành ủy cũng đã xác định mục tiêu đáng quý: "Bằng việc sử dụng mọi nguồn lực, thúc đẩy sự phát triển để đến năm 2025, Hải Phòng hoàn thành nhiệm vụ công nghiệp hóa và hiện đại hóa, đạt đạt tiêu chuẩn của thành phố loại I, trở thành một thành phố công nghiệp hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế biển, trung tâm dịch vụ logistics, đào tạo và nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ cao biển cả nƣớc. tạo nền tảng vững chắc để trở thành một thành phố công nghiệp hiện đại, thông minh, bền vững và có tầm cỡ trong khu vực Đông Nam Á vào năm 2030.

Mục tiêu đó đã, đang đặt ra những yêu cầu và thách thức mới đối với phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao, bảo đảm về số lƣợng, chất lƣợng và đa dạng hóa về cơ cấu đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025 và tầm nhìn năm 2030. Với những lí do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài "Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng" làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án * Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các hƣớng và giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực chất lƣợng cao, để đáp ứng đƣợc yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng đến năm 2025, và với tầm nhìn xa hơn đến năm 2030 * Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án - Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, tiếp cận từ những tài liệu và nghiên 33a8d66 6e7d7dc9e13 dd1 05b1 1d31 bb1a 3455 1df2b0 cb9 7186 bc6 d16a 369ee5 b ee72a4a6 c95e 8b44 261 c11b4da31 9ff705 b88da 47d8 4df733 b53a c07db5dfacc 1510e98 0f4 50b60aa5d5a6890 d04 084e1 69f91b0a 0746aa f8db6ad4b36 3cb2aa f7241 c66a 32f777 f8d7 cb0bb287 f89ee b3cc87 25aa013 8eb5 ef5 3e30 c2eaa3 b4 e02a5a6fa 70b0 7f7 fcd90 ba65b61b8 f12 3f1 9667 d8f652fe56 cf4 b7e8a dcc6c3 27fc8c5 9ff18a6 cc5 b550e f27 2207e 2890 e7004 6d87 71b5cc78 c4cc78 b7b5 3ed 7c671 77c6ed c0d9 cb4e3df6 d9b4 f27 9f2 4b01 e9147a 384db32 2798e 50c0f8e b6 be2c8 01b1fb0070 8e12 c6de 961 c5f1c0 06855 d27 b368 f5d3200 457bf86 82875 8 7da9aa76 fc2 ed63 f83 0eaf0 c38 74ebfb6 7e9c8ed f16 f6dc82 6b51 078e7 60f49c 65a914d4973 444e2 d79a7 58d43b2e 6adbb6da 6d7 cb1 d692 8950 8de5 27b9 8e614 3 08e5183 8cb468 07e5 f69d5b5 f32e 0b59 dd6 d94 9422a0 b5 cc7e 452e d3c3d3a4 8f c8c0 747 d2d9 988b26a4d181 f8d1ae03e7 8f6a 3d5a4 0036 f14 74f03bfa68a33 1f 24180d1943 19c5b53 60e51 00c27f5c0 6601 be5b55b9 1eb2 908e5 cb1a159e 6e2b bd19 f0b1a72 c4971 21fb1e8 ee703 c88 1d05 b4f370 b27a4 cb9a 76d3 8fc7fa3 9f9 6e4c1 25a430 5bfc91 dc8 7d41 6036 0fb00fca063 6038aae 4774 0cfd0a7 b33ab4d c075 cc2 f31a 7f7 245 c7a5fca8 f749 3b20 d1be27aa69 d40 c7a2 f7f36b3f0ae f35 e190ac1c9 6f6 f10 748 f84c4d3a 7aaad61 9ff8ef2 9806 c05 43c99b8a 20c9a1df4 b83b8 d125 48d1f8 da85e1 7f2 45c47e48 f5 cf18c4a38b4fb6219a 69980 133a2 49 cứu đã thực hiện cả trong và ngoài nƣớc. Điều này bao gồm việc xem xét khía cạnh tổng quan về nguồn nhân lực chất lƣợng cao, phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao, và các khía cạnh cụ thể liên quan đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Dựa trên những điểm mạnh và yếu của các nghiên cứu trƣớc đó, luận án sẽ chỉ ra những khoảng trống trong lĩnh vực nghiên cứu này, cả về mặt lý thuyết và thực tiễn. - Làm rõ cơ sở lý luận cùng với những kinh nghiệm thực tế liên quan đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao để đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế. - Đánh giá thực trạng về sự phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn từ 2017 đến 2021. - Đề xuất các hƣớng và giải pháp quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của nguồn nhân lực chất lƣợng cao, nhằm đáp ứng tốt yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng trong tƣơng lai, đặc biệt là đến năm 2025 và tầm nhìn 2030.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu * Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận án là phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của thành phố Hải Phòng, sự phát triển của nguồn nhân lực chất lƣợng cao, hƣớng đến việc đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế tại thành phố Hải Phòng * Phạm vi nghiên cứu Khi nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế tại thành phố Hải Phòng, luận án giới hạn phạm vi tập trung vào Khu Kinh Tế Hải Phòng. Điều này giúp luận án tập trung vào đội ngũ chuyên gia và công nhân kỹ thuật có trình độ. Luận án đƣa ra các cơ sở quan trọng cho việc giới hạn phạm vi nghiên cứu này nhƣ sau: Thứ nhất, Khu Kinh tế Hải Phòng (KKT HP) có vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao và đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế của Hải Phòng. KKT Hải Phòng tập trung phát triển các ngành công nghiệp quan trọng nhƣ chế biến, sản xuất, điện tử, cơ khí, thủy sản, và logistics.