LuËn v¨n th¹c sÜ Môc lôc Trang Lêi c¶m ¬n PhÇn më ®Çu 1 1. Môc ®Ých nghiªn cøu 8 4. NhiÖm vô nghiªn cøu 8 5. §ãng gãp cña luËn v¨n 9 6.
Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 9 8. CÊu tróc cña luËn v¨n 10 Néi dung Ch¬ng I: c¬ së Lý luËn vµ thùc tiÔn ®Ó x¸c lËp biÖn ph¸p ph¸t triÓn n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc v¨n häc cña häc sinh vµo lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc ë trêng T. vai trß ®Æc biÖt quan träng cña viÖc vËn dông kiÕn thøc trong qu¸ tr×nh nhËn thøc vµ häc tËp 11 1. VËn dông kiÕn thøc lµ kh©u quan träng nhÊt cña qu¸ tr×nh nhËn thøc vµ häc tËp.
VËn dông kiÕn thøc ®ßi hái sù huy ®éng tæng hîp nhiÒu n¨ng lùc cña ngêi häc. VËn dông kiÕn thøc lµ sù thÓ hiÖn t duy s¸ng t¹o cña häc sinh. VËn dông kiÕn thøc g¾n liÒn víi quan niÖm míi vÒ kiÕn thøc. N¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc lµ mét phÈm chÊt, mét tiªu chÝ cña môc tiªu ®µo t¹o con ngêi n¨ng ®éng, s¸ng t¹o 25 NguyÔn ThÞ BÝch §µo 1 LuËn v¨n th¹c sÜ trong nhµ trêng.
quan hÖ gi÷a KiÕn thøc v¨n häc víi bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc 27 2. V¨n nghÞ luËn vµ bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc trong nhµ trêng THPT. VÞ trÝ kiÓu bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc trong nhµ tr- êng THPT. Vai trß cña v¨n nghÞ luËn v¨n häc trong nhµ trêng THPT.
Bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc lµ bµi lµm cã tÝnh thùc hµnh, cã tÝnh chÊt tæng hîp vËn dông kiÕn thøc bé m«n Ng÷ v¨n. Bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc lµ s¶n phÈm s¸ng t¹o cña c¸ nh©n thÓ hiÖn tÝch hîp vèn sèng, t©m lý, t duy, t×nh c¶m vµ nh©n c¸ch cña mçi con ngêi. Lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc gãp phÇn rÌn luyÖn t duy l«gÝc, ph¬ng ph¸p t duy biÖn chøng, båi dìng nhËn thøc, ph¸t triÓn nh©n c¸ch, ®µo luyÖn con ngêi theo môc tiªu ®µo t¹o cña nhµ trêng THPT. Lµm bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc lµ qu¸ tr×nh huy ®éng mét c¸ch cã ý thøc nguån kiÕn thøc v¨n häc ®· ®îc tÝch luü.
KiÕn thøc vÒ c¸c t¸c phÈm cô thÓ lµ kiÕn thøc cô thÓ t¹o nªn chÊt lîng bµi lµm v¨n NLVH. KiÕn thøc v¨n häc sö lµ kiÕn thøc tæng hîp t¹o nh÷ng tiÒn ®Ò ®Ó häc sinh liªn hÖ so s¸nh, rót ra nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸, kÕt luËn cã tÇm kh¸i qu¸t. KiÕn thøc lý luËn v¨n häc lµ kiÕn thøc cã tÇm kh¸i qu¸t gióp häc sinh n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc v¨n häc, lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc cã c¬ së lý thuyÕt ®¸ng tin cËy. 43 NguyÔn ThÞ BÝch §µo 2 LuËn v¨n th¹c sÜ 2.
T¸c dông cña viÖc vËn dông kiÕn thøc v¨n häc vµo bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc 45 2. VËn dông tèt kiÕn thøc v¨n häc vµo bµi lµm v¨n NLVH sÏ gióp bµi viÕt cã nhòng d÷ liÖu khoa häc cÇn thiÕt. VËn dông tèt kiÕn thøc v¨n häc vµo bµi lµm v¨n NLVH sÏ gióp cho bµi viÕt ®îc phong phó, s©u s¾c. Kh¶o s¸t thùc tr¹ng n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc v¨n häc trong bµi lµm v¨n nghÞ luËn cña häc sinh ë trêng THPT vµ c¸ch chÊm bµi cña gi¸o viªn 56 2.
Môc ®Ých kh¶o s¸t 56 2. §èi tîng kh¶o s¸t 57 2. Néi dung kh¶o s¸t 57 2. Ph¬ng ph¸p kh¶o s¸t 58 2.
NhËn xÐt, kÕt luËn vÒ t×nh h×nh kh¶o s¸t 67 Ch¬ng II: nh÷ng biÖn ph¸p h×nh thµnh, rÌn luyÖn n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc v¨n häc vµo bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc cña häc sinh T. Híng dÉn häc sinh ghi nhí kiÕn thøc theo hÖ thèng vµ biÕt huy ®éng kiÕn thøc cã hiÖu qu¶ vµo bµi lµm v¨n 71 2. Híng dÉn häc sinh tÝch hîp kiÕn thøc lý thuyÕt lµm bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc víi kiÕn thøc vÒ c¸c t¸c phÈm v¨n häc cô thÓ, v¨n häc sö, lý luËn v¨n häc 80 3. Híng dÉn häc sinh lu«n cã ý thøc ®Æt vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt trong mèi quan hÖ h÷u c¬ víi nh÷ng kiÕn thøc vÒ t¸c gi¶, t¸c phÈm, dßng v¨n häc,… 82 4.
Híng dÉn häc sinh sö dông biÖn ph¸p so s¸nh trong qu¸ tr×nh viÕt bµi 85 5. Gi¸o viªn ®æi míi c¸ch ra ®Ò vµ c¸ch ®¸nh gi¸ bµi lµm cña 90 NguyÔn ThÞ BÝch §µo 3 LuËn v¨n th¹c sÜ häc sinh Ch¬ng iii: thiÕt kÕ thÓ nghiÖm 93 1. Môc ®Ých thÓ nghiÖm 93 2. Néi dung thÓ nghiÖm 93 3.
Ph¬ng ph¸p thÓ nghiÖm 93 4. ThiÕt kÕ thÓ nghiÖm 94 KÕT LUËN 108 danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o 112 NguyÔn ThÞ BÝch §µo 4 LuËn v¨n th¹c sÜ Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc s ph¹m hµ néi ---***--- NguyÔn ThÞ BÝch §µo Nh÷ng biÖn ph¸p ph¸t triÓn n¨ng lùc vËn dông kiÕn thøc v¨n häc cña häc sinh vµo lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc ë trêng THPT LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc gi¸o dôc Chuyªn ngµnh : lý luËn vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc v¨n NguyÔn ThÞ BÝch §µo 5 LuËn v¨n th¹c sÜ M· sè : 60. 10 Hµ Néi- 2006 Lêi c¶m ¬n Xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c ®Õn Gi¸o s Phan Träng LuËn, ngêi thÇy ®· tËn t©m híng dÉn, chØ b¶o trong suèt qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n. Xin ®îc ch©n thµnh c¶m ¬n Phßng qu¶n lý khoa häc, ban chñ nhiÖm khoa Ng÷ v¨n, ®Æc biÖt lµ c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o trong tæ ph¬ng ph¸p d¹y häc v¨n trêng §¹i häc S ph¹m Hµ Néi ®· t¹o ®iÒu kiÖn, ®éng viªn, khÝch lÖ, gióp ®ì trong lóc häc tËp còng nh trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh luËn v¨n.
Xin c¶m ¬n trêng §¹i häc H¶i Phßng ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho em ®îc häc tËp ®Ó n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n. NguyÔn ThÞ BÝch §µo 6 LuËn v¨n th¹c sÜ Víi tÊm lßng biÕt ¬n s©u s¾c cña m×nh, em xin göi tíi c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o cïng toµn thÓ gia ®×nh c¸c thÇy c« lêi kÝnh chóc søc khoÎ, niÒm vui vµ h¹nh phóc ! Hµ Néi, ngµy 22 th¸ng 11 n¨m 2006 T¸c gi¶ NguyÔn ThÞ BÝch §µo Mét sè chó thÝch cña luËn v¨n Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t 1.THPT : Trung häc phæ th«ng 2.NLVH : NghÞ luËn v¨n häc 3.NXB : Nhµ xuÊt b¶n NguyÔn ThÞ BÝch §µo 7 LuËn v¨n th¹c sÜ 5.ncgd : Nghiªn cøu gi¸o dôc ®Þa chØ tµi liÖu §Þa chØ tµi liÖu n¨m trong [ ] Sè thø nhÊt lµ sè thø tù tµi liÖu. Sè thø hai lµ sè trang trong tµi liÖu. NguyÔn ThÞ BÝch §µo 8 LuËn v¨n th¹c sÜ PhÇn më ®Çu 1.
Lý do chän ®Ò tµi Nhµ trêng cña chóng ta ®ang tiÕn hµnh ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc. Môc ®Ých cña sù ®æi míi lµ yªu cÇu s¶n phÈm gi¸o dôc t¹o ra ph¶i lµ nh÷ng con ngêi cã nh©n c¸ch, s¸ng t¹o, n¨ng ®éng, tù lËp, tù chñ trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c t×nh huèng thùc tÕ cña ®êi sèng. Mçi m«n häc trong nhµ trêng ®Òu g¸nh lÊy Ýt nhiÒu träng tr¸ch trong viÖc Gi¸o dôc §µo t¹o con ngêi. M«n Ng÷ v¨n lµ m«n häc ®îc ký th¸c nhiÒu träng tr¸ch nhÊt, cã lÏ chØ trõ thÓ dôc cßn ®øc dôc, trÝ dôc, mü dôc nã ®Òu ph¶i ®¶m nhËn.
M«n Ng÷ v¨n bao gåm ba ph©n m«n: V¨n – Lµm v¨n – TiÕng viÖt. Trong ®ã lµm v¨n chÝnh lµ kÕt qu¶ häc tËp cña hai ph©n m«n cßn l¹i. Khi lùa chän ®Ò tµi nghiªn cøu nµy, ngêi viÕt ®· ý thøc ®îc ý nghÜa vÒ mÆt khoa häc vµ c¶ ý nghÜa vÒ mÆt thùc tiÔn cña vÊn ®Ò. Lý do lùa chän ®Ò tµi tùu trung ë n¨m lý do c¬ b¶n sau: 1.1 TÇm quan träng ®Æc biÖt cña v¨n nghÞ luËn nãi chung vµ bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc nãi riªng ë trêng THPT.
Ba d¹ng v¨n b¶n mµ häc sinh ph¶i häc vµ lµm trong nhµ trêng: - D¹ng s¸ng t¸c v¨n häc: miªu t¶, têng thuËt, kÓ chuyÖn, … - D¹ng bµi nghÞ luËn víi hai néi dung c¬ b¶n lµ nghÞ luËn x· héi vµ nghÞ luËn v¨n häc. - D¹ng v¨n b¶n hµnh chÝnh c«ng cô: ®¬n tõ, biªn b¶n, … Tuy nhiªn chóng ta cã thÓ nhËn thÊy d¹ng bµi nghÞ luËn ®îc u tiªn sè lîng thêi gian häc tõ bËc trung häc c¬ së ®Õn bËc trung häc NguyÔn ThÞ BÝch §µo 9 LuËn v¨n th¹c sÜ phæ th«ng. §Æc biÖt ë ch¬ng tr×nh THPT d¹ng bµi nghÞ luËn ®îc u tiªn h¬n c¶, v¨n nghÞ luËn ®îc coi lµ mét trong nh÷ng tri thøc then chèt nhÊt cña ch¬ng tr×nh lµm v¨n THPT. Trong d¹ng v¨n nghÞ luËn th× nghÞ luËn v¨n häc lµ lo¹i bµi ®Æc trng nhÊt trong ch¬ng tr×nh.
ViÖc ph©n chia v¨n nghÞ luËn thµnh hai néi dung: NghÞ luËn x· héi vµ nghÞ luËn v¨n häc chØ cã tÝnh t¬ng ®èi v× tÝnh chÊt tæng hîp phøc t¹p cña v¨n nghÞ luËn kh«ng ®¬n gi¶n ®Ó chóng ta ph©n chia mét c¸ch r¹ch rßi nhng hiÖn nay s¸ch gi¸o khoa còng ®ang sö dông sù ph©n chia nµy lµ ®Ó tiÖn cho viÖc gi¶ng d¹y vµ häc tËp. NghÞ luËn v¨n häc gi÷ vai trß lµ lo¹i bµi c¬ b¶n trong ch¬ng tr×nh v× th«ng qua bµi lµm v¨n nghÞ luËn v¨n häc cña häc sinh, chóng ta ®¸nh gi¸ ®îc kÕt qu¶ “®Çu ra” cña qu¸ tr×nh d¹y häc v¨n vµ tiÕng ViÖt. H¬n n÷a tõ c¶i c¸ch gi¸o dôc, lo¹i bµi nghÞ luËn v¨n häc còng trë thµnh lo¹i bµi chñ yÕu nÕu kh«ng muèn nãi lµ lo¹i bµi duy nhÊt trong c¸c kú thi.2 ViÖc d¹y häc phÇn lµm v¨n còng nh híng dÉn häc sinh lµm bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc cha t¬ng xøng víi tÇm quan träng cña m«n häc. Mét ®iÒu c¬ b¶n trong qu¸ tr×nh d¹y häc mµ ai trong chóng ta còng mong muèn lµ häc sinh biÕt vËn dông kiÕn thøc tõ cÊp ®é lý thuyÕt vµo thùc hµnh.
§èi víi m«n Ng÷ v¨n th× ph©n m«n lµm v¨n chÝnh lµ ®iÓm tùa ®Ó gi¸o viªn ®¸nh gi¸ sù häc cña häc sinh. Lµm v¨n lµ m«n thùc hµnh, øng dông. §©y lµ ph©n m«n mµ ngêi gi¸o viªn qua ®ã sÏ rÌn luyÖn t duy, båi dìng nhËn thøc vµ ph¸t triÓn nh©n c¸ch NguyÔn ThÞ BÝch §µo 1 0 LuËn v¨n th¹c sÜ cho häc sinh. TÇm quan träng cña ph©n m«n lµm v¨n lµ nh thÕ nh- ng trªn thùc tÕ dêng nh chóng ta chØ nh×n nhËn nã trªn ph¬ng diÖn lý thuyÕt.
HiÖn nay, trong c¸c nhµ trêng, ph©n m«n lµm v¨n “®ang chÞu b¹c bÏo”. Chóng ta nãi nhiÒu ®Õn ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc Ng÷ v¨n nhng l¹i chØ chó träng ®Õn ®æi míi ph¬ng ph¸p giê d¹y häc v¨n. ThËm chÝ cã lóc ph©n m«n lµm v¨n bÞ g¹t sang bªn TiÕng. C¸c giê lµm v¨n trªn líp ®îc gi¸o viªn vµ häc sinh thùc hiÖn mét c¸ch qua loa.
§iÒu ®ã dÉn ®Õn hËu qu¶ lµ khi ph¶i lµm c¸c bµi v¨n nãi chung vµ c¸c bµi v¨n nghÞ luËn v¨n häc nãi riªng häc sinh lµm bµi mß mÉm, lóng tóng. Cã nh÷ng bµi viÕt khi ®äc lªn kh«ng thÊy tÝnh chÊt nghÞ luËn ë chç nµo.