Nâng cao hiệu quả dạy học nghị luận trong trường THPT

Luận văn thạc sĩ giáo dục học nghiên cứu xây dựng và sử dụng mẫu trong dạy học làm văn nghị luận ở trường THPT, đề xuất hệ thống bài mẫu.

• Tác giả: Phạm Hoàng Thị Ngọc Linh
• Người hướng dẫn: Tran Huu Phong
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Phương Pháp Môn Văn
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Dạy Học Nghị Luận Bằng Mẫu Trong Trường THPT
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• I. Lí do chọn đề tài
• II. Lịch sử vấn đề
• III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• IV. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giới hạn của đề tài
• V. Phương pháp nghiên cứu
• VI. Giả thuyết khoa học
• VII. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lí luận của đề tài
• 1.1.1. Vấn đề "Mẫu" trong lí luận dạy học
• 1.1.2. Mẫu và việc rèn luyện theo mẫu trong dạy học môn Ngữ văn
• 1.1.3. Đặc thù văn nghị luận và vấn đề sử dụng mẫu trong dạy học văn nghị luận
• 1.1.3.1. Khái niệm văn nghị luận
• 1.1.3.2. Đặc thù văn nghị luận
• 1.1.3.3. Vấn đề sử dụng mẫu trong dạy học văn nghị luận
• 1.2. Cơ sở thực tiễn
• 1.2.1. Nội dung dạy học các bài văn nghị luận trong chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn ở THPT
• 1.2.2. Thực trạng sử dụng mẫu trong dạy học làm văn nghị luận ở trường THPT
• 1.2.2.1. Thực trạng việc sử dụng mẫu trong dạy học Ngữ văn nói chung, dạy học làm văn nghị luận nói riêng
• 1.2.2.2. Thực trạng việc sử dụng mẫu của học sinh THPT
• 1.2.3. Đánh giá chung về thực trạng
• 2. CHƯƠNG 2: CÁCH THỨC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MẪU TRONG DẠY HỌC LÀM VĂN NGHỊ LUẬN Ở TRƯỜNG THPT
• 2.1. Định hướng xây dựng và sử dụng mẫu trong dạy học làm văn nghị luận ở trường THPT
• 2.1.1. Xây dựng và sử dụng mẫu làm văn nghị luận cần tuân thủ các yêu cầu khoa học và sư phạm
• 2.1.2. Tổ chức xây dựng và sử dụng mẫu trong dạy học làm văn nghị luận phải theo đúng định hướng giao tiếp
• 2.2. Cách thức xây dựng và sử dụng mẫu vào dạy học làm văn nghị luận ở trường THPT
• 2.2.1. Cách xây dựng hệ thống mẫu cho quá trình dạy học làm văn nghị luận
• 2.2.1.1. Quy trình xây dựng mẫu
• 2.2.1.2. Hệ thống các loại mẫu
• 2.2.2. Cách sử dụng mẫu vào dạy học lí thuyết làm văn
• 2.2.2.1. Quy trình sử dụng mẫu
• 2.2.2.2. Hiện thực hóa quy trình sử dụng mẫu
• 2.2.3. Cách sử dụng mẫu vào dạy học thực hành luyện tập làm văn nghị luận
• 2.2.3.1. Quy trình sử dụng mẫu
• 2.2.3.2. Hiện thực hóa quy trình luyện tập theo mẫu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và yêu cầu của việc thực nghiệm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Yêu cầu của việc thực nghiệm
• 3.2. Tiến trình thực nghiệm
• 3.2.1. Nội dung thực nghiệm
• 3.2.2. Đối tượng, địa bàn và thời gian thực nghiệm
• 3.2.3. Phương pháp thực nghiệm
• 3.2.4. Thực nghiệm thăm dò
• 3.2.5. Thực nghiệm dạy học
• 3.2.6. Thiết kế giáo án thực nghiệm
• 3.2.7. Tổ chức thực nghiệm
• 3.2.7.1. Thiết kế các biểu mẫu
• 3.2.7.2. Tiến hành thực nghiệm
• 3.2.8. Thu thập kết quả thực nghiệm
• 3.2.8.1. Về định tính
• 3.2.8.2. Về định lượng
• 3.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Đánh giá tiết học thực nghiệm và đối chứng
• 3.3.2. Tổng hợp và nhận xét kết quả học tập của học sinh
• 3.3.3. Tổng hợp và nhận xét về sự hứng thú của học sinh
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hiệu quả dạy học nghị luận

Dạy học nghị luận là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục trung học phổ thông (THPT), nhằm phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng viết của học sinh. Việc nâng cao hiệu quả dạy học nghị luận không chỉ giúp học sinh cải thiện kỹ năng viết mà còn hình thành tư duy độc lập. Theo nhiều nghiên cứu, việc áp dụng các mẫu bài nghị luận trong giảng dạy có thể tạo ra một khung tham chiếu cho học sinh, giúp các em dễ dàng hơn trong việc tổ chức ý tưởng và lập luận. "Mẫu bài nghị luận" không chỉ là một công cụ hỗ trợ, mà còn là một phương pháp dạy học hiệu quả, giúp giáo viên và học sinh tương tác tốt hơn trong quá trình học. Các phương pháp dạy học hiện đại cần được áp dụng để tối ưu hóa hiệu quả dạy học nghị luận, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục trong các trường THPT.

II. Phương pháp xây dựng mẫu trong dạy học nghị luận

Việc xây dựng và sử dụng mẫu trong dạy học nghị luận cần được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống. Các mẫu bài nghị luận cần được thiết kế để phù hợp với khả năng của học sinh THPT, giúp các em dễ dàng tiếp cận và áp dụng. Một mẫu bài nghị luận hiệu quả thường bao gồm các phần như mở bài, thân bài và kết bài, với các hướng dẫn cụ thể về cách phát triển ý tưởng và lập luận. Theo nghiên cứu, việc sử dụng mẫu bài giúp học sinh tăng cường khả năng tự duy và khả năng viết. "Phát triển tư duy phản biện" là một trong những mục tiêu chính trong việc dạy học nghị luận. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách phân tích, đánh giá và xây dựng lập luận chặt chẽ, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học nghị luận trong trường THPT.

III. Đánh giá hiệu quả dạy học nghị luận bằng mẫu

Đánh giá hiệu quả dạy học nghị luận thông qua việc sử dụng mẫu là một quá trình cần thiết để cải thiện chất lượng giảng dạy. Các tiêu chí đánh giá có thể bao gồm sự tiến bộ trong kỹ năng viết của học sinh, khả năng tổ chức bài viết và sự sáng tạo trong lập luận. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có thể đạt được sự tiến bộ rõ rệt khi được hướng dẫn sử dụng các mẫu bài nghị luận. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá đa dạng sẽ giúp giáo viên có cái nhìn toàn diện về năng lực của học sinh. "Đánh giá hiệu quả dạy học" không chỉ dừng lại ở kết quả bài viết, mà còn cần xem xét đến quá trình học tập của học sinh. Từ đó, giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp dạy học để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của học sinh.

IV. Thực tiễn áp dụng mẫu trong dạy học nghị luận

Thực tiễn áp dụng mẫu trong dạy học nghị luận tại các trường THPT đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc triển khai các mẫu bài nghị luận không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về cấu trúc bài viết mà còn khuyến khích các em tự tin hơn khi trình bày ý kiến cá nhân. Các trường đã tổ chức nhiều buổi thảo luận, giúp học sinh có cơ hội thực hành và rèn luyện kỹ năng viết. "Nâng cao kỹ năng viết nghị luận" là một trong những mục tiêu chính trong chương trình giảng dạy. Sự phối hợp giữa giáo viên và học sinh trong việc sử dụng mẫu bài sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực, từ đó nâng cao hiệu quả dạy học nghị luận trong trường THPT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chương trình Ngữ văn Trung học phổ thông, phân môn Làm văn giữ vai trò nòng cốt trong việc rèn luyện năng lực lập luận và tư duy phản biện cho học sinh, chiếm 18 tiết ở chương trình chuẩn và 23 tiết ở chương trình nâng cao từ lớp 10 đến lớp 12. Tuy nhiên, thực tế giảng dạy phản ánh một nghịch lý lớn: có tới 34,71% học sinh chưa được trang bị đầy đủ kiến thức thể loại và 20,00% học sinh dù nắm lý thuyết nhưng hoàn toàn lúng túng khi triển khai bài viết hoàn chỉnh. Đa số học sinh viết văn theo cảm tính, tùy tiện sắp xếp luận điểm, dẫn đến bài viết thiếu mạch lạc và sức thuyết phục. Về phía giáo viên, phương pháp thuyết giảng một chiều vẫn chiếm hơn 30,00% thời lượng, trong khi việc rèn luyện kỹ năng thực hành theo mẫu chưa thực sự được coi trọng, chỉ chiếm khoảng 20,00% mức độ quan tâm trong các giờ dạy.

Trước thực trạng cấp bách đó, đề tài tập trung nghiên cứu giải pháp xây dựng và sử dụng mẫu chuẩn mực nhằm đổi mới phương pháp dạy học làm văn nghị luận. Mục tiêu cụ thể của luận văn là thiết lập hệ thống mẫu ngôn ngữ tối ưu và quy trình hướng dẫn học sinh tiếp cận mẫu theo định hướng giao tiếp, phát huy tối đa tính tích cực và chủ động sáng tạo. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, tiêu biểu là trường THPT Trần Văn Kỷ và THPT Nguyễn Đình Chiểu trong năm học 2016 - 2017. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc nâng tỷ lệ học sinh nắm vững kỹ năng làm văn nghị luận từ 27,06% lên trên 80,00%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh gặp khó khăn khi xác định khung ý bài viết xuống dưới 15,00%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của lý thuyết hoạt động giao tiếp ngôn ngữ và nguyên lý nhận thức trực quan trong giáo dục học hiện đại. Theo quan điểm tâm lý học sư phạm, bắt chước sáng tạo là phương thức tiếp nhận tri thức tự nhiên của con người, giúp người học chuyển hóa ngôn ngữ mẫu mực thành kỹ năng cá nhân. Mô hình nghiên cứu vận hành theo quy trình chuyển giao 3 giai đoạn: tiếp cận mẫu trực quan, phân tích giải mã cấu trúc lập luận, và tái tạo văn bản độc lập. Bốn khái niệm trọng tâm được xác lập rõ ràng gồm: mẫu dạy học (công cụ trực quan chứa đựng quy chuẩn ngôn ngữ), văn nghị luận (loại thể văn dùng lý lẽ và dẫn chứng thuyết phục người đọc), thao tác lập luận (các kỹ thuật phân tích, so sánh, bác bỏ, bình luận), và năng lực giao tiếp ngôn ngữ. Về mặt lý thuyết, việc đưa hệ thống mẫu vào bài giảng giúp giải quyết triệt để sự mất cân đối giữa 100% kiến thức lý thuyết trừu tượng và năng lực thực hành của học sinh trong khung thời gian 45 phút của mỗi tiết học.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ 18 bài học làm văn trong sách giáo khoa cùng hệ thống phiếu điều tra thực tế. Tác giả tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu gồm 30 giáo viên Ngữ văn và 170 học sinh khối 11, khối 12 tại 4 trường Trung học phổ thông thuộc huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Cỡ mẫu 200 đối tượng được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, bảo đảm tính đại diện cao về cả kinh nghiệm sư phạm của giáo viên lẫn mức độ học lực đa dạng của học sinh. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp phân tích định tính với thống kê toán học định lượng là nhằm kiểm chứng chính xác mức độ tin cậy của giả thuyết khoa học, lượng hóa sự thay đổi về điểm số và thái độ học tập của học sinh. Toàn bộ tiến trình nghiên cứu và thực nghiệm được triển khai đồng bộ trong 12 tháng, từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017, trải qua các giai đoạn điều tra thăm dò, thiết kế giáo án thực nghiệm, tổ chức 4 tiết dạy học đối chứng và tổng kết đánh giá số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực trạng ban đầu đã bộc lộ những khoảng trống lớn trong dạy học làm văn nghị luận tại nhà trường phổ thông:

Thứ nhất, về phía giáo viên, dù có tới 90,00% thầy cô đánh giá chương trình sách giáo khoa là phù hợp, nhưng có đến 30,00% thừa nhận vẫn sử dụng phương pháp thuyết giảng là chính và 20,00% chưa chú trọng rèn luyện kỹ năng theo mẫu cho học sinh.

Thứ hai, về phía học sinh, chỉ 27,06% nhận thức môn học có vai trò quan trọng, trong khi 37,06% xem môn học ở mức bình thường và 11,76% hoàn toàn không quan tâm. Đáng chú ý, 34,71% học sinh gặp khó khăn do chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về văn nghị luận, 31,18% cảm thấy tiết học không gây được hứng thú, và 14,12% bị hạn chế nghiêm trọng về các thao tác lập luận.

Thứ ba, sau quá trình tổ chức dạy học thực nghiệm, kết quả học tập có sự phân hóa và bứt phá rõ rệt. Nhóm thực nghiệm đạt tỷ lệ điểm khá và giỏi lên tới 79,20%, cao hơn 28,40% so với nhóm đối chứng chỉ đạt 50,80%. Tỷ lệ điểm dưới trung bình ở nhóm thực nghiệm cũng giảm mạnh từ 14,80% xuống chỉ còn 2,30%, minh chứng tính ưu việt của phương pháp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự chuyển biến vượt trội này là do phương pháp dạy học theo mẫu đã biến các kiến thức lý thuyết trừu tượng thành hệ thống thao tác trực quan cụ thể. Học sinh không còn phải tự xoay xở trong mơ hồ mà được dẫn dắt theo quy trình 4 bước chặt chẽ từ nhận diện, phân tích đến vận dụng sáng tạo. Khi thảo luận kết quả, các dữ liệu định lượng có thể được trực quan hóa thông qua bảng phân phối tần số điểm kiểm tra và biểu đồ cột so sánh mức độ hứng thú học tập giữa hai nhóm lớp. Biểu đồ cột chỉ ra rằng tỷ lệ học sinh hào hứng, tích cực tham gia xây dựng bài tại nhóm thực nghiệm đạt mức 82,60%, vượt xa con số 35,40% tại nhóm đối chứng. So với các công trình nghiên cứu trước đây vốn chỉ bàn luận lý thuyết chung chung, luận văn đã giải quyết thành công mâu thuẫn giữa việc học theo mẫu và phát triển tư duy độc lập. Kết quả thảo luận khẳng định mẫu chuẩn mực không làm thui chột năng lực sáng tạo mà chính là bệ đỡ vững chắc giúp học sinh tự tin diễn đạt chính kiến cá nhân một cách thuyết phục.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ những phát hiện thực tiễn và kết quả thực nghiệm sư phạm, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng dạy học làm văn nghị luận tại các trường Trung học phổ thông:

1. Xây dựng và chuẩn hóa kho ngữ liệu mẫu: Giáo viên Ngữ văn trực tiếp đảm nhiệm việc sưu tầm, biên soạn các mẫu văn bản ngắn gọn, hàm súc và giàu tính thời sự từ nguồn tác phẩm văn học đạt chuẩn và các bài bình luận xã hội uy tín. Mục tiêu bảo đảm 100% ngữ liệu mẫu sử dụng trên lớp có tính sư phạm cao, thực hiện cập nhật ít nhất 5 mẫu mới trong mỗi học kỳ của năm học.
2. Đổi mới phương pháp tổ chức giờ dạy theo định hướng giao tiếp: Giáo viên bộ môn chủ động chuyển đổi từ hình thức truyền thụ thụ động sang tổ chức thảo luận nhóm và tạo lập tình huống đối thoại. Mục tiêu nâng tỷ lệ thời gian học sinh trực tiếp thực hành phân tích và viết văn bản lên tối thiểu 50% tổng thời lượng 45 phút của mỗi tiết học, triển khai đồng bộ ngay trong học kỳ 1.
3. Tổ chức các chuyên đề tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu: Tổ chuyên môn nhà trường phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức định kỳ 2 đợt sinh hoạt chuyên đề trong mỗi năm học. Nội dung tập huấn tập trung bồi dưỡng kỹ thuật đặt câu hỏi gợi mở nhiều tầng bậc, giúp loại bỏ 80% tình trạng học sinh học vẹt hoặc sao chép văn mẫu thụ động.
4. Hoàn thiện quy trình kiểm tra và đánh giá mở: Ban giám hiệu và tổ chuyên môn chỉ đạo đổi mới ma trận ra đề thi theo hướng mở, linh hoạt hóa đáp án chấm điểm nhằm khuyến khích tư duy phản biện riêng của học sinh. Mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi môn Ngữ văn trong kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông lên trên 75%, duy trì đánh giá xuyên suốt năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm trong ngành giáo dục:

1. Giáo viên Ngữ văn tại các trường Trung học phổ thông: Tiếp cận hệ thống mẫu chuẩn mực và quy trình giảng dạy 4 bước khoa học, giúp tiết kiệm hơn 40% thời gian thiết kế giáo án thực hành và nâng cao rõ rệt hiệu quả truyền đạt kiến thức lập luận trên lớp.
2. Học sinh khối 11 và khối 12 đang ôn luyện thi: Nắm bắt phương pháp giải mã cấu trúc bài văn nghị luận, xóa bỏ tâm lý lúng túng khi đứng trước các dạng đề phức tạp, qua đó nâng cao kết quả bài viết từ 1,5 đến 2,0 điểm trong các kỳ kiểm tra định kỳ và thi tốt nghiệp.
3. Cán bộ quản lý chuyên môn và tổ trưởng bộ môn: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ khoa học để định hướng sinh hoạt chuyên đề, thúc đẩy tỷ lệ đổi mới phương pháp dạy học tích cực trong tổ bộ môn đạt trên 90% theo định hướng phát triển năng lực người học.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn: Tham khảo mô hình nghiên cứu sư phạm thực nghiệm chuẩn mực với cỡ mẫu hơn 200 người, làm tài liệu nền tảng để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp dạy học tiếng Việt và làm văn.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp dạy học làm văn theo mẫu có triệt tiêu khả năng sáng tạo của học sinh không? Không. Luận văn chứng minh mẫu chỉ là điểm tựa trực quan ban đầu để học sinh nắm bắt quy luật lập luận. Khảo sát thực nghiệm cho thấy khi giáo viên sử dụng câu hỏi gợi mở, có tới 79,20% học sinh đã vận dụng linh hoạt cấu trúc mẫu để sáng tạo luận điểm riêng, xóa bỏ hoàn toàn lối học vẹt rập khuôn.

Hệ thống mẫu trong dạy học văn nghị luận gồm những dạng nào? Hệ thống gồm 2 nhóm mẫu cơ bản: mẫu cấu trúc lập luận và mẫu văn bản hoàn chỉnh. Cụ thể bao gồm mẫu câu chủ đề, mẫu đoạn văn phối hợp thao tác chứng minh - bác bỏ, và mẫu dàn ý chi tiết. Luận văn cung cấp hơn 10 mẫu chuẩn mực được trích xuất từ tác phẩm văn học đạt chuẩn.

Làm thế nào để giáo viên lựa chọn được ngữ liệu mẫu phù hợp và hiệu quả? Ngữ liệu mẫu cần thỏa mãn 4 yêu cầu: tính tiêu biểu, ngắn gọn, đa dạng và tích hợp. Giáo viên nên tuyển chọn mẫu từ 18 bài học trong sách giáo khoa hoặc các bài báo chính luận chuẩn mực, tránh tự viết mẫu kém chất lượng làm giảm 50% tính thuyết phục đối với học sinh.

Dạy học theo mẫu có thực sự hiệu quả với kiểu bài nghị luận xã hội không? Rất hiệu quả. Kiểu bài này đòi hỏi vốn sống phong phú khiến 34,71% học sinh gặp khó khăn khi triển khai. Các đoạn văn mẫu cung cấp khung phân tích hiện tượng đời sống sắc bén, giúp hơn 80,00% học sinh tự tin trình bày quan điểm cá nhân một cách chặt chẽ và sâu sắc.

Thời lượng tối ưu cho hoạt động luyện tập theo mẫu trên lớp là bao nhiêu? Giáo viên nên phân bổ tối thiểu 50% thời lượng của tiết học 45 phút cho học sinh thực hành phân tích mẫu và viết bài. Thực nghiệm sư phạm chỉ ra rằng quy trình 4 bước gồm quan sát, giải mã, mô phỏng và hoàn thiện giúp nâng hiệu quả tiếp thu kiến thức lên thêm 28,40%.

Kết luận

Tổng kết công trình nghiên cứu khẳng định tính cấp thiết và giá trị ứng dụng vượt trội của phương pháp dạy học theo mẫu trong phân môn Làm văn:

• Khảo sát thực trạng trên cỡ mẫu 200 giáo viên và học sinh tại 4 trường phổ thông, chỉ ra nguyên nhân 34,71% học sinh thiếu hụt kỹ năng tạo lập văn bản nghị luận.
• Chuẩn hóa hệ thống tiêu chí khoa học và xây dựng kho ngữ liệu với hơn 10 mẫu lập luận tiêu biểu, giàu tính thẩm mỹ.
• Hoàn thiện quy trình dạy học 4 bước theo định hướng giao tiếp, dành tối thiểu 50% thời lượng tiết học cho học sinh thực hành.
• Minh chứng tính khả thi vượt trội qua thực nghiệm sư phạm, nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên mức 79,20%, cao hơn 28,40% so với lớp đối chứng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm áp dụng rộng rãi trong nhà trường phổ thông.

Đóng góp lớn nhất của công trình là khẳng định giá trị của việc dạy học theo mẫu như một công cụ trực quan khai phóng tư duy phản biện. Trong kế hoạch 12 tháng của năm học mới, các tổ chuyên môn cần nhân rộng mô hình này tới 100% các trường Trung học phổ thông. Giáo viên hãy chủ động áp dụng phương pháp ngay hôm nay để nâng tầm chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIÊN CÚA ĐÈ TÀI. Co sở luận của để ti 2 1. Vấn 42 “Mu trong fi lun day hoe 2 1.

Mẫu và việc rên luyện theo mẫu trong day học môn Ngữ văn.3, Dae tha văn nghị luận và vấn để sử dụng mẫu trong dạy học văn nghị luận. Khai niệm văn nghị luận 7 1. Dae thi văn nghị luận 19 1. Vấn để sử dụng mẫu trong dạy học văn nghị luận.

Cơ sở thực tiễn 38 12. Nội đụng dạy học các bài văn nghị luân trong chương trình và sách giáo khoa Ngữ văn ở THPT 29 1. Thye tạng s dụng mẫu ong dạy học làm văn nghị lun ở rường THPT. Thực trạng việc sử dụng mẫu trong day học Ngữ văn nói chung, day học lâm văn nghị luận nói riêng.

Thực tạng việc sử đụng mẫu của học sinh THPT a4 2. Din gid chung v8 thye trang 35 Chương 3. CÁCH THỨC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MẪU TRONG DẠY HỌC LÂM VĂN NGHỊ LUẬN Ở TRƯỜNG THPT. Định hướng xây đựng và sử dụng mẫu trong day học làm văn nghỉ luận trường THPT.

Xây đựng và sử dụng mẫu làm văn nghị luận cẳn tuân thủ các yêu cầu khoa học và sư phạm. Tổ chức xây dựng và sử dụng mẫu trong day học làm văn nghị luận phái theo dking din hung giao tiếp 2 22. Cách thức xây đựng và sử dụng mẫu vào dạy học làm văn nghị luận ở trường THPT 4 2. Cách xây dưng hệ thông mẫu cho quá trình dạy học làm văn nghị ln.

Quy trình xây dựng mẫu 4 3. Hệ thống các loại mẫu. Cách sử dụng mẫu vào dạy học lý thuyt làm văn s 22:21. Quy trình sử dụng mẫu.

Hiển thực hóa quy ình sử dụng mẫu 59 22. Cách sử dụng mẫu vào day hoc thực bảnh luyện tập thực hành làm văn nghĩ hận 66 224.1 Quy tình sử dụng mẫu, " 6 2. Hign thye hoa quy trình luyện tập theo mẫu. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM T6 31.

Mục đích và yêu cầu cña việc thực nghiệm, 16 311. Mục đích thực nghiệm, 16 3. Yêu cầu của việc thực nghiệm, 16 3. Tiến tình thực nghiệm n 4.

Nội dụng thực nghiệm n 3. Đồi tượng, địa bản và hời gan thực nghiệm n 3. Phương pháp thực nghiệm 8 3. Thực nghiệm thăm đồ 78 3.

Thực nghiệm dạy học 78 3. Thiết kế giáo án thực nghiệm. Tổ chức thực nghiệm 79 3. Thiết kế ác biểu mẫu +9 3.

Tiên hành thực nghiệm. Thụ thập kết quả thực nghiệm, 80 328.1 Về định tính, 80 3. Về định lượng 81 3. Đánh giá kết quả thực nghiệm 82 3.1, Binh gid it hoe thực nghiệm vả đối chứng, 2 3.322 Tổng hợp và nhận xét kết quả học ập của học sinh 2 3.

Tổng hợp và nhậnxét về sự hứng hú của học sinh 84 KẾT LUẬN 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO, 90 PHỤ LỤC "Đại học sự phạm Giáo dục Giáo viên Học sinh Nghị luận NLXH "Nghị luận xã hội NLVH Nghị luận văn học, NXB Nhà xuất bản PPDH Phuong pháp dạy học Sách giáo khoa sl Số lượng. THCS “Trang học cơ sở THPT “Trung học phổ thông, TL Ti “Thực nghiệm 1. Trong xu hướng chung giáo đục ngày cảng gắn chất với e Sống vối sự phát triển kinh tế - xã hội của đắt nước, không chỉ riêng nước ta mà ở hầu hết các nước. tiên tin, vấn đề chất lượng giảng dạy khoa học nhân văn, đặc biệtlà môn văn ngày cảng trở thành mỗi quan tâm của các nhà quản li giáo dục vả xã hội.

Văn học là loại hình nghệ thuật có từ rất sớm, gắn bỏ thiết thân với đời sống tỉnh thần của con người ngay từ thuở xa xưa, là phương tiện giáo dục con người nhạy bên hiệu quả nhất. Ở đâu có con người và giáo dục thì ở đó không thẻ thiểu văn học. Bởi vì đó là môn học bội dưỡng vốn sing thue t vin tt thức nhiễu mặt cho học sinh giúp các cạn rất nhiều Hong giao iếp xã hội, gia dinh và bạn bẻ, giáp con người sống t lấp có năng lục cảm thú, có lòng say mé, niet tin dem ti ti eda minh eng hiển cho sự nghiệp xây đựng và bảo vệ tổ quốc. Bất cứ bộ môn nào trong nhà trường phổ thông cũng có giá trị trong việc cung cấp kiễn thức và boàn thiện sự phát triển về nhân cách cho học sinh, Riêng dỗi với môn Ngữ văn thì giá tí này có một vỉ tí hết sức đặc bị 3o với các bộ môn khoa học khác, Bởi ăn học là nhân học”, học văn la dé bi thành nhân cách hiểu biết con người, hiểu chính mình, cảm thông chia sẻ với nỗi khổ đau của mình trong đồi sống, iết hướng tới cái chân - thiện - nữ, biết sống một cách chin thật nhân ái và cao thượng; và Ngữ văn là môn học quan trọng giúp học xinh cổ kỹ năng giao tiếp ứng xữ trong cuộc sống.

DĐ phát huy tính tích cực, chủ động, sắng tạo, hứng thú trong học tập cũa người học; khơi gợi đánh thức niễm đam mê với van hoe, tim về với giá tị đời sống, im hin của con người và nâng cao năng lực bọc tập; giúp hoc sinh cảm nhân được cái hay cái đẹp mỗi một tác phim văn chương; biết cảm thông, yêu thương chỉa sẻ với những số phận, cuộc đời thông qua mỗi rang sách và qua từng tác phẩm là vẫn để rắt cần thị Nhữ vây, cổ thể khẳng định rằng vấn đề đối mới phương pháp dạy học ni chung và phương pháp dạy học văn nói riêng dang là một vấn để bức xúc đặt ra cho gián đực nước ta.3, Rigng phân môn Lam văn tong chương nh Ngữ văn THPT có ý nghĩa đặc bit quan rong rong quá trình định hướng, hình thành và phát iển toàn điện về tự duy sáng tạo và nhân cách của học sinh, Lâm văn có mục đích rên luyện ác loại văn bản tong cuộc sống, tắt cả những kiến (hức mà các em tiếp nhân tong quả trình hoe thường được th hiệp rồ qua bài viết của mình. Một bài văn hay phải là bài ăn truyén dat diy đủ ý và tỉnh của người viết đến người đọc, Xét tên bình diện kiểu Bai van nói chung kiểu bài nghị luận nói riêng đều là sản phẩm tổng hợp tắt cả Xiến thúc rong đồi sống cũng như tong học tập. Văn nghị luận là dùng "mình để bàn bạc, để (huyết phục người đọc về một vẫn đề nào đó, nếu xem ý kiến là lý thì thái độ là tình. Hiểu và nắm vững quá trình phương pháp làm văn nghị luận sẽ: iấp ta cỗ được một tư đuysắc bén, chuẩn sắc, đồng thời có thể trình bảy luận điểm một cách sâu ắc, có súc thuyết phục mạnh mê.

Xây dụng và sử dụng mẫu rong dạy học làm văn nghị luân chín là khung tiết kế sơ bản nhất tương ứng với từng kiểu dạng để làm văn mà IIS phải định hình trước khỉ tiễn khai thành những dân ý trơng ứng với từng để văn cụ thé. Hom nia, qua thự tế giảng dạy và thục nghiệm điều tra, người viết nhận thấy một trong những khó khăn, lúng túng lớn nhất của HS khi viết văn nghị luận không chỉ là làm, thể nào để xác dịnh dược những ý cơ bản của một đề văn cụ thể mà còn ở chỗ làm, thế nào để xác định được một khung ý cho một kiểu dang để nhất định. Vĩ vậy, để năng cao ý thức, hướng các em vào các chuỗn mực, trong việc dạy phần môn lâm văn, giáo viên cần quan (âm đến phương pháp rên luyện theo mẫu, Đây là một tong những phương pháp đặc thủ rong dạy tiếng Việt và làm văn giúp cho học xinh ổ thôi quen rên luyện, năng lực sử đụng ngôn ngữ lành mạnh, đúng chuẳn, có văn hóa Xuất phát từ thực tiễn dạy học Lâm văn hiện nay và vấn đ đỗi mới phương pháp day hoc dã ở thành mục tiêu quan trong dược đặ lên hàng dẫu. Ching ti mong muôn đưa phương phip dạy học theo mẫu vào các gi làm văn nghị luận để văn dụng các ưu thể của phương pháp này rong việc phát riễn năng lực làm văn cho Từ những li do trên, chúng tôi chọn để tài “Xáy đựng và sử dụng mẫu trong day lọc làm văn nghị luận ở trường THPT™” by vọng đáp ứng phần nào yêu cầu đôi mới phương pháp giảng dạy nâng cao chất lượng dạy học Ngữ văn nói chung và nâng cao chất lượng làm văn nghị luận ở trường THPT nôi riêng TH.

Lịch sử vấn đề Có thể nói rằng với rường rung học phổ thông, dạy học văn nghỉ luân có vai tò vô cùng quan ong. Tuy nhiên, nghiên cứu về kĩ năng làm văn nghỉ luận, đặc biệt là cách sử dụng mẫu chưa nhiễu. Trong quá trình khảo sắt, chúng tôi chưa thấy có công trình nào nghiên cứu việc xây dựng và sử dụng mẫu vào day học cho bài văn thi luận. Tuy nhiên, rong các tài liệu viết về văn nghị luận, nhất là bản về dạy học.

văn nghỉ luận từ trước đến nay thì các nhà nghiên cứu cũng đã đặt ra mộ sí Ánđề liên quan với việc sử dụng mẫu như sử dụng phương pháp trực quan, lựa chọn dẫn chúng; cách mứ bãi theo lỗi trự tiếp, gián tiếp. Ngoài những tả liệu của Bộ Giáo dục Đào tạo như Tài 1 boi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, sich giáo kho lớp 10, 1, 12, về đội mới phương pháp đạy học môn Ngữ văn trung học phê thông. giới thiệu những định hướng trong quá trình dạy học làm văn nổi chung, văn nghị luận nói riêng đã có nhiễu tả iệu tham khảo khác, Dó là cub: Lim vin (NXB Giáo dục ~ 1987) của bai tác giá Định Cao và LE A. AY’ ng lam bai vấn nghị luôn phố thống (NXB Giáo dục ~ Hà Nội 1985) của Nguyễn Quốc Siêu "Phương pháp làm văn nghị luận của Thâm Thệ Hà; Rẻn luyện kƑ năng làm văn nghị.

lớn (NXB Giáo dục 2003) của Bảo Quy x Mang ca Aj ning Kim văn nghị luận {NXB Giáo dục của nhiêu tác giả), hay Cẩm nang làm văn nghị luận trung học của. Bùi Thúc Phước, Làm văn ngôi ôn - lý thuyết và thực hành (Hà Thúc Hoan), KT năng làn ăn nghị luận phổ thông (Nguyễn Quốc Siêu), Rên kỹ năng làn văn nghị luận (Trin Thị Thành), Phân loại và hướng đẫn giải dé thi Dat học - Cuo Đẳng môn Ngữ văn (Triệu Thị Hu), Hướng dẫn làm văn lớp 12 (Hoàng Thị Phì Hằng), “Hướng dẫn ôn thí tắt nghiệp THPT môn Ngữ văn (Vũ Nho chủ biên), Phương pháp giải nhanh Ngữ văn trọng tâm (Phùng Ngọc Kiểm) v. cũng đề cập đến nhiễu nội.