Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Tỉnh Bình Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển du lịch tỉnh bình định theo hướng bền vững, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Du Lịch
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Tỉnh Bình Định Theo Hướng Bền Vững
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1.1. Khái niệm phát triển du lịch
• 1.1.2. Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch
• 1.1.2.1. Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển
• 1.1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá về chất lượng phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH BÌNH ĐỊNH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Tỉnh Bình Định

Du lịch bền vững là một khái niệm ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Tỉnh Bình Định, với tiềm năng du lịch phong phú, đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển ngành du lịch theo hướng bền vững. Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên du lịch cần phải được thực hiện một cách có trách nhiệm để bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương.

1.1. Khái Niệm Du Lịch Bền Vững

Du lịch bền vững không chỉ đơn thuần là phát triển kinh tế mà còn phải đảm bảo bảo vệ môi trường và văn hóa. Điều này có nghĩa là các hoạt động du lịch cần phải được thực hiện mà không làm tổn hại đến tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương.

1.2. Tình Hình Du Lịch Tại Tỉnh Bình Định

Bình Định có nhiều lợi thế về du lịch như bờ biển dài, di tích văn hóa lịch sử và các sản phẩm du lịch đa dạng. Tuy nhiên, du lịch tại đây vẫn chưa phát triển mạnh mẽ như các tỉnh khác, cần có những giải pháp cụ thể để khai thác tiềm năng này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng Bình Định đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển du lịch bền vững. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu cơ sở hạ tầng và nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của du lịch là những rào cản lớn.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Tại Các Khu Du Lịch

Ô nhiễm môi trường do rác thải và nước thải từ các khu công nghiệp đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng môi trường du lịch tại Bình Định. Cần có các biện pháp xử lý và quản lý chất thải hiệu quả để bảo vệ môi trường.

2.2. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Du Lịch

Cơ sở hạ tầng du lịch tại Bình Định còn yếu kém, ảnh hưởng đến khả năng thu hút du khách. Việc đầu tư vào hạ tầng giao thông, lưu trú và dịch vụ là rất cần thiết để phát triển du lịch bền vững.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Bình Định

Để phát triển du lịch bền vững, Bình Định cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm khai thác tài nguyên một cách hợp lý. Các chiến lược phát triển cần được xây dựng dựa trên sự tham gia của cộng đồng địa phương và các bên liên quan.

3.1. Chiến Lược Bảo Tồn Văn Hóa Và Tài Nguyên

Bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch bền vững. Cần có các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức cho cộng đồng về giá trị của tài nguyên văn hóa và thiên nhiên.

3.2. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Đặc Trưng

Tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng, độc đáo sẽ giúp thu hút du khách và nâng cao giá trị du lịch. Các sản phẩm này cần phản ánh bản sắc văn hóa và thiên nhiên của Bình Định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Bình Định đã cho thấy những kết quả tích cực. Các mô hình du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái đang dần được hình thành và phát triển.

4.1. Mô Hình Du Lịch Cộng Đồng

Mô hình du lịch cộng đồng đã giúp người dân địa phương tham gia vào hoạt động du lịch, từ đó nâng cao thu nhập và bảo tồn văn hóa. Đây là một hướng đi bền vững cho phát triển du lịch tại Bình Định.

4.2. Kết Quả Từ Các Dự Án Du Lịch Sinh Thái

Các dự án du lịch sinh thái đã góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Bền Vững Tại Bình Định

Phát triển du lịch bền vững tại Bình Định không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và văn hóa. Tương lai của du lịch tại tỉnh này phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và sự đầu tư vào hạ tầng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Địa Phương

Hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương là yếu tố quyết định cho sự thành công của phát triển du lịch bền vững. Sự tham gia của cộng đồng sẽ giúp bảo vệ tài nguyên và nâng cao giá trị du lịch.

5.2. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Bình Định cần xây dựng các chiến lược dài hạn cho phát triển du lịch bền vững, tập trung vào bảo tồn tài nguyên và phát triển sản phẩm du lịch độc đáo, từ đó thu hút du khách và nâng cao giá trị du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành du lịch tỉnh Bình Định trong giai đoạn 2001 - 2010 ghi nhận bước chuyển mình với tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân đạt khoảng 20,87%/năm, tăng từ 90 tỷ đồng năm 2005 lên gần 276 tỷ đồng vào năm 2010. Mặc dù sở hữu 134 km bờ biển trải dài cùng nguồn tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú, Bình Định trong thời gian dài vẫn được ví như một "người đẹp ngủ quên" khi đặt cạnh các trung tâm du lịch lân cận như Đà Nẵng hay Khánh Hòa. Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phát triển du lịch của tỉnh còn mang tính tự phát, thiếu đồng bộ, khai thác tài nguyên tự nhiên chưa gắn liền với bảo vệ môi trường, và khoảng cách địa lý xa các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh tạo ra rào cản kết nối hạ tầng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển du lịch tỉnh Bình Định giai đoạn 2001 - 2010, đồng thời đúc kết bài học kinh nghiệm trong và ngoài nước để đề xuất các giải pháp khả thi đến năm 2015 và tầm nhìn 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 11 đơn vị hành chính của tỉnh Bình Định, tập trung vào các trọng điểm như thành phố Quy Nhơn, bán đảo Phương Mai và các di tích văn hóa Chămpa, Tây Sơn.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế gắn với bảo tồn sinh thái và công bằng xã hội theo Quyết định số 153/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Nghiên cứu tạo tiền đề thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương, nâng tỷ trọng khu vực dịch vụ lên trên mức 37,1% và cải thiện GDP bình quân đầu người vượt mức 940 USD ghi nhận vào năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển bền vững khởi nguồn từ Báo cáo Brundtland năm 1987 của Ủy ban Quốc tế về Môi trường và Phát triển (WCED) cùng Tuyên bố Rio de Janeiro năm 1992 và Hội nghị Thượng đỉnh Johannesburg năm 2002. Khung lý thuyết này khẳng định phát triển du lịch bền vững là sự tích hợp hữu cơ giữa ba trụ cột: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và bảo tồn môi trường sinh thái tự nhiên.

Mô hình nghiên cứu kết hợp lý thuyết tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành dịch vụ của Samuelson và Nordhaus nhằm lượng hóa sự gia tăng doanh thu du lịch trong mối tương quan với tổng sản phẩm nội tỉnh (GDP). Khung nghiên cứu định nghĩa và chuẩn hóa 4 khái niệm trung tâm:

1. Phát triển du lịch: Quá trình gia tăng sản lượng, doanh thu và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch gắn với hoàn thiện thể chế quản lý.
2. Sản phẩm du lịch: Tổ hợp phức hợp các dịch vụ lưu trú, vận chuyển, ăn uống, tham quan và giải trí mang tính tổng hợp cao theo quy định tại Điều 4 Luật Du lịch.
3. Sức chứa du lịch: Giới hạn tối đa về lượng khách mà một điểm đến có thể tiếp nhận mà không làm suy thoái tài nguyên hoặc suy giảm mức độ hài lòng của du khách.
4. Du lịch bền vững: Hoạt động đáp ứng nhu cầu hiện tại của du khách và cộng đồng sở tại nhưng vẫn đảm bảo khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.

                  ┌─────────────────────────────────────────┐
                  │    PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TỈNH      │
                  │                BÌNH ĐỊNH                │
                  └────────────────────┬────────────────────┘
                                       │
        ┌──────────────────────────────┼──────────────────────────────┐
        ▼                              ▼                              ▼
┌───────────────┐              ┌───────────────┐              ┌───────────────┐
│   KINH TẾ     │              │    XÃ HỘI     │              │  MÔI TRƯỜNG   │
│ - Tăng trưởng │              │ - Tạo việc làm│              │ - Bảo tồn     │
│   doanh thu   │              │   cộng đồng   │   134km biển │
│ - Đóng góp GDP│              │ - Giữ gìn văn │              │ - Kiểm soát   │
│ - Thu hút vốn │              │   hóa bản địa │   ô nhiễm    │
└───────────────┘              └───────────────┘              └───────────────┘

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích quá trình vận động của ngành du lịch trong bức tranh kinh tế tổng thể. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê tỉnh Bình Định giai đoạn 2001 - 2010, các báo cáo tổng kết của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng hệ thống văn bản pháp quy như Chỉ thị 36-CT/TW của Bộ Chính trị.

Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua khảo sát thực địa với cỡ mẫu 250 đối tượng, bao gồm du khách nội địa, khách quốc tế, đại diện 41 làng nghề truyền thống và các nhà quản lý cơ sở lưu trú. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng tại 3 cụm không gian trọng điểm: thành phố Quy Nhơn, huyện Tây Sơn và huyện Phù Cát nhằm đảm bảo tính đại diện cao.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp chuyên gia (tham vấn ý kiến 15 nhà khoa học và nhà quản lý du lịch) là để đánh giá xác thực những xung đột giữa mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận kinh tế với yêu cầu bảo tồn nguyên trạng hệ sinh thái. Timeline nghiên cứu đánh giá thực trạng giai đoạn 2001 - 2010 và xây dựng kịch bản giải pháp lộ trình 5 năm đến 2015, định hướng dài hạn 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô kinh tế du lịch Bình Định tăng trưởng nhanh nhưng giá trị tuyệt đối còn khiêm tốn. Doanh thu du lịch tăng gấp 3,0 lần từ mức 90 tỷ đồng năm 2005 lên 276 tỷ đồng năm 2010, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 20,87%/năm, vượt trội so với mức tăng trưởng GDP chung của tỉnh là 9,9%/năm. Tuy nhiên, doanh thu này chỉ tương đương khoảng 14,6% so với doanh thu du lịch 1.880 tỷ đồng của tỉnh Khánh Hòa trong cùng năm 2010.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế có sự dịch chuyển theo hướng tích cực nhưng đóng góp của du lịch chưa tương xứng với tiềm năng. Tỷ trọng nông - lâm - thủy sản của Bình Định giảm từ 42,3% năm 2000 xuống còn 35,7% năm 2010, trong khi công nghiệp - xây dựng tăng lên 27,2% và dịch vụ duy trì ở mức 37,1%. Dù vậy, các sản phẩm du lịch chủ lực vẫn phụ thuộc vào việc khai thác tài nguyên thô, thiếu các khu phức hợp giải trí hiện đại để gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Thứ ba, áp lực môi trường và sự mai một tài nguyên văn hóa đang gia tăng. Toàn tỉnh có 41 làng nghề truyền thống nhưng mới chỉ có 5 làng nghề được quy hoạch gắn với du lịch như rượu Bàu Đá hay nón ngựa Phú Gia. Tình trạng đô thị hóa nhanh và phát triển công nghiệp đã gây ô nhiễm cục bộ tại đầm Thị Nại và khu vực ven biển Quy Nhơn, trong khi hệ thống tháp Chăm cổ và các di tích Tây Sơn chưa được đầu tư tôn tạo đồng bộ.

       BẢNG SO SÁNH QUY MÔ DU LỊCH NĂM 2010 GIỮA BÌNH ĐỊNH VÀ KHÁNH HÒA
┌──────────────────────────────────────┬──────────────────┬──────────────────┐
│ Chỉ tiêu phân tích                   │ Tỉnh Bình Định   │ Tỉnh Khánh Hòa   │
├──────────────────────────────────────┼──────────────────┼──────────────────┤
│ Doanh thu du lịch (tỷ đồng)          │ 276              │ 1.880            │
│ Tốc độ tăng trưởng doanh thu (%/năm) │ 20,87            │ 20,28            │
│ Số lượt khách quốc tế (lượt)         │ Ước tính 55.000  │ 390.000          │
│ Công suất buồng phòng trung bình (%) │ Khoảng 42        │ Trên 60          │
└──────────────────────────────────────┴──────────────────┴──────────────────┘

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch lớn giữa tiềm năng và kết quả thực tế là do nhận thức của các cấp quản lý về du lịch bền vững còn chưa nhất quán; ngân sách xúc tiến quảng bá còn mỏng, chưa tiếp cận được các thị trường khách quốc tế có khả năng chi trả cao. Khi so sánh với mô hình du lịch Khánh Hòa – nơi đón 1 triệu lượt khách và 26 chuyến tàu biển quốc tế năm 2010 với công suất phòng trên 60% – Bình Định còn thiếu các chính sách kích cầu linh hoạt và các dự án quy mô nghìn tỷ đồng như dự án Hòn Ngang - Bãi Cát Thắm trị giá 3.700 tỷ đồng tại Nha Trang.

Đồng thời, đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế tại đảo Crete (Hy Lạp), nơi phát triển du lịch gắn liền với 10% năng lượng tái tạo từ gió và mặt trời cùng chứng nhận du lịch sinh thái của WWF, Bình Định chưa có cơ chế kiểm soát sức chứa sinh thái tại các điểm danh thắng như Ghềnh Ráng hay Hầm Hô. Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nhu cầu cấp thiết phải thiết lập một biểu đồ quản trị sức chứa và phân bổ dòng khách đồng đều giữa dải ven biển và các huyện trung du, tránh hiện tượng quá tải cục bộ làm biến đổi cảnh quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy hoạch không gian du lịch xanh: Sở Xây dựng phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế Nhơn Hội đẩy nhanh tiến độ thẩm định, hoàn thành 100% quy hoạch phân khu các cụm du lịch Phương Mai - Núi Bà và đầm Thị Nại trước năm 2015, đảm bảo mật độ xây dựng tại các khu nghỉ dưỡng ven biển không vượt quá 25%.
2. Nâng cấp hạ tầng giao thông và kết nối liên vùng: Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định kiến nghị Bộ Giao thông Vận tải mở rộng công suất nhà ga sân bay Phù Cát đạt ngưỡng 500.000 lượt khách/năm vào năm 2015, đồng thời nâng cấp toàn diện tuyến Quốc lộ 19 kết nối cửa ngõ Tây Nguyên và hoàn thiện Quốc lộ 1D nối Quy Nhơn - Sông Cầu.
3. Phát triển sản phẩm du lịch văn hóa - sinh thái đặc thù: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai đề án bảo tồn và thương mại hóa bền vững 05 làng nghề truyền thống trọng điểm (làng rượu Bàu Đá, tiện gỗ Nhạn Tháp, rèn Tây Phương Danh, nón ngựa Phú Gia, dệt thổ cẩm Hà Ri), kết hợp xây dựng tour liên kết di tích Chămpa - phong trào Tây Sơn, hướng tới mục tiêu tăng mức chi tiêu bình quân của mỗi du khách thêm 25% trong giai đoạn 2015 - 2020.
4. Kiểm soát ô nhiễm môi trường và sức chứa sinh thái: Sở Tài nguyên và Môi trường ban hành quy chuẩn bắt buộc 100% các cơ sở lưu trú từ 3 sao trở lên phải vận hành hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn loại A trước khi xả ra biển; đồng thời trích tối thiểu 10% nguồn thu từ vé tham quan danh thắng để tái đầu tư vào quỹ phục hồi đa dạng sinh học dải ven biển dài 134 km.
5. Chuẩn hóa nguồn nhân lực và liên kết thị trường: Hiệp hội Du lịch tỉnh liên kết với các trường đại học chuyên ngành đào tạo nghiệp vụ đạt chuẩn cho 80% lực lượng lao động trực tiếp ngành du lịch trước năm 2020, phối hợp cùng các hãng lữ hành tổ chức liên kết tour tam giác vàng Bình Định - Phú Yên - Gia Lai nhằm nâng công suất buồng phòng trung bình toàn tỉnh lên trên 65%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Sở Du lịch, UBND tỉnh Bình Định, Ban Quản lý Khu kinh tế Nhơn Hội): Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý quy hoạch, phân bổ nguồn ngân sách xúc tiến 10 - 15% hàng năm và triển khai các tiêu chí phát triển bền vững theo Quyết định 153/QĐ-TTg.
2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành, khách sạn (hơn 2.976 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn): Hướng dẫn phương pháp định vị sản phẩm xanh, giảm thiểu chi phí năng lượng từ 10 - 15% thông qua ứng dụng công nghệ xử lý chất thải và tối ưu hóa tour tuyến liên vùng.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Dịch vụ Du lịch / Kinh tế phát triển: Sử dụng chuỗi số liệu thứ cấp 10 năm (2001 - 2010) và khung phân tích định lượng 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường) làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu chuyên sâu.
4. Ban quản lý các khu di tích và cộng đồng 41 làng nghề truyền thống: Ứng dụng mô hình du lịch dựa vào cộng đồng để tạo sinh kế, trực tiếp nâng cao thu nhập hộ gia đình thêm 20 - 30% mà không làm thương mại hóa các giá trị di sản bản địa.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao du lịch Bình Định giai đoạn 2001 - 2010 chưa bứt phá dù sở hữu nguồn tài nguyên phong phú? Doanh thu du lịch năm 2010 của tỉnh đạt 276 tỷ đồng, chỉ bằng khoảng 14,6% so với tỉnh láng giềng Khánh Hòa (1.880 tỷ đồng). Nguyên nhân do hạ tầng vận chuyển đường hàng không tại sân bay Phù Cát chưa hoàn thiện, nhận thức về du lịch bền vững của các cấp còn lúng túng, sản phẩm du lịch đơn điệu và công tác xúc tiến quảng bá thị trường quốc tế chưa đủ mạnh.

2. Mô hình phát triển du lịch bền vững trong luận văn bao gồm những trụ cột nào? Luận văn thiết lập mô hình dựa trên 3 trụ cột thống nhất: Hiệu quả kinh tế (tốc độ tăng doanh thu du lịch đạt 20,87%/năm), Công bằng xã hội (tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo cho cộng đồng cư dân tại 41 làng nghề) và Bảo vệ môi trường (giữ gìn hệ sinh thái 134 km bờ biển, tỷ lệ các khu du lịch được đầu tư bảo tồn vượt trên 50%).

3. Bài học kinh nghiệm quốc tế nào từ đảo Crete (Hy Lạp) có thể áp dụng cho Bình Định? Đảo Crete ứng dụng thành công chương trình LEADER của Liên minh Châu Âu và hệ sinh thái du lịch của WWF. Tỉnh Bình Định có thể học hỏi việc cấp chứng chỉ du lịch sinh thái có kiểm soát, sử dụng 10% năng lượng tái tạo từ gió, mặt trời và quản lý nghiêm ngặt nguồn nước tại các cơ sở lưu trú ven biển.

4. Giải pháp nào để bảo tồn bản sắc văn hóa Chămpa và phong trào Tây Sơn khi làm du lịch? Cần thực hiện quy hoạch bảo tồn nguyên trạng các cụm tháp Dương Long, Cánh Tiên và Bảo tàng Quang Trung theo Quyết định 153/QĐ-TTg, tránh xây dựng công trình bê tông phá vỡ cảnh quan. Đồng thời, trích lại 10 - 20% doanh thu dịch vụ tham quan để tái đầu tư tu bổ di tích và hỗ trợ các nghệ nhân tuồng, bài chòi.

5. Làm thế nào để giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp và du lịch biển tại Quy Nhơn? Chính quyền tỉnh cần phân định ranh giới chức năng rõ ràng giữa Khu kinh tế Nhơn Hội và dải sinh thái biển Phương Mai - Núi Bà. Các dự án công nghiệp bắt buộc phải có vùng đệm cây xanh cách ly và 100% nhà máy phải xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra đầm Thị Nại để bảo vệ môi trường du lịch.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về phát triển du lịch bền vững gắn liền với ba trụ cột kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Đánh giá thực trạng du lịch Bình Định giai đoạn 2001 - 2010 phản ánh mức tăng trưởng doanh thu 20,87%/năm (đạt 276 tỷ đồng năm 2010) nhưng vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về hạ tầng giao thông và tính đa dạng sản phẩm.
• Chỉ ra các nguy cơ suy thoái môi trường tự nhiên ven biển và cảnh báo tình trạng thương mại hóa 41 làng nghề truyền thống nếu không được quản lý bài bản.
• Đúc kết thành công các bài học thực tiễn từ mô hình sinh thái đảo Crete (Hy Lạp) và kinh nghiệm liên kết xúc tiến du lịch của tỉnh Khánh Hòa.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2015 và tầm nhìn 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Bình Định.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một bản thiết kế lộ trình phát triển du lịch cân bằng giữa khai thác kinh tế và bảo tồn tài nguyên cho một tỉnh duyên hải miền Trung. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp lữ hành cần nhanh chóng đưa các khuyến nghị vào kế hoạch hành động giai đoạn 2015 - 2020 nhằm khai phóng tiềm năng du lịch Bình Định một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. Khái niệm phát triển du lịch 1. Tăng trưởng và phát triển Nếu xét ở góc độ tổng thể của nền kinh tế, “Tăng trưởng kinh tế” là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản lượng quốc gia (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người (PCI) trong một thời gian nhất định.

Còn “Phát triển kinh tế” được hiểu là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế. Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chỉnh về mặt cơ cấu, thể chế kinh tế, chất lượng cuộc sống[1]. Nếu xét ở góc độ ngành kinh tế, phát triển được hiểu là sự gia tăng tổng sản lượng hoặc giá trị sản lượng sản xuất của ngành hoặc gia tăng mức độ đóng góp giá trị sản lượng của ngành cho nền kinh tế đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành. Phát triển du lịch Du lịch là ngành dịch vụ hoạt động trong nền kinh tế nhằm thỏa mãn những nhu cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên, các nét đẹp văn hóa…của dân cư các miền khác nhau trên thế giới để thu được lợi nhuận.

Vì vậy, việc đẩy mạnh phát triển du lịch thường được các quốc gia trên thế giới quan tâm đề cao vì tính hiệu quả của nó, đôi khi nó còn được gọi là “nền công nghiệp không khói”. Trên cơ sở khái niệm tăng trưởng và phát triển đã được giới thiệu ở trên, ta có thể đi đến việc xác lập nội hàm của phát [1] Samuelson Paul A., Nordhalls William D, Kinh tế học, NXB Tài chính (2007). Luan van 8 triển du lịch như sau: Đó là sự gia tăng sản lượng và doanh thu cùng mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nền kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành du lịch. Khách du lịch: Là người khởi hành rời khỏi nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cư trú.

Theo khoản 2 Điều 4 Luật Du lịch của nước ta, khách du lịch là người đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Điều 34 Luật Du lịch quy định khách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong lãnh thổ Việt Nam. Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.

Sản phẩm du lịch: là một loại sản phẩm đặc biệt do nhiều yếu tố hợp thành, cung cấp cho thị trường chủ yếu ở các mặt: nhà ở, giao thông du lịch, cung cấp ăn uống, du ngoạn tham quan, hạng mục vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm, tuyến du lịch, sắp xếp chương trình và các dịch vụ chuyên môn khác. Du khách thực hiện một chuyến du lịch rất quan tâm nơi mình đến có những gì, việc di chuyển, ăn ở như thế nào. Doanh nghiệp du lịch sẽ cung cấp cho du khách theo nhu cầu, đó chính là sản phẩm du lịch. Sản phẩm du lịch có các đặc điểm sau: Bộ phận dịch vụ chiếm tỷ trọng cao trong sản phẩm du lịch như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi, giải trí.

Hoạt động du lịch của du khách trước tiên phải thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu ăn, uống, đi lại. Do vậy trong sản phẩm du lịch, các dịch vụ trên tất yếu chiếm tỷ trọng cao. Sản phẩm du lịch do nhiều nhà cung ứng cùng tham gia tạo ra. Đặc điểm của kinh tế du lịch là tính đa ngành như giao thông, ngân hàng, văn Luan van 9 hóa.

Do vậy, du khách được cung cấp nhiều dịch vụ bởi nhiều nhà cung ứng khác nhau. Sản phẩm du lịch thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt, nhu cầu thứ yếu, cao cấp của du khách. Du khách mong muốn nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn trong chuyến đi, do vậy các dịch vụ của doanh nghiệp du lịch mang lại phải thỏa mãn tối đa về mặt tinh thần cho du khách. Sản phẩm du lịch về cơ bản là không cụ thể nên không thể đặt ra vấn đề nhãn hiệu như hàng hóa thông thường.

Và đồng thời sản phẩm du lịch rất dễ bị bắt chước, dễ dàng bị sao chép. Do tính chất không cụ thể mà khách hàng không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua và gây khó khăn cho du khách khi lựa chọn sản phẩm, vì vậy kênh quảng bá thương hiệu của sản phẩm du lịch có vị trí quan trọng là sự lan truyền từ người tiêu dùng trước, cũng như vấn đề quảng cáo. Sản phẩm du lịch có tính tổng hợp, được biểu hiện ở chỗ sản phẩm du lịch hoàn chỉnh không chỉ là sự kết hợp các loại dịch vụ, hàng hóa của nhà cung ứng du lịch mà còn liên quan tới rất nhiều ngành nghề khác và các nhà cung cấp dịch vụ công. Việc kết hợp một cách hữu cơ các sản phẩm đơn lẻ mới có thể tạo ra sản phẩm du lịch phù hợp với tính tổng hợp của nhu cầu trong quá trình du lịch của khách.

Thị trường du lịch: Thị trường du lịch được quan niệm là tổng thể các hành vi và quan hệ kinh tế thể hiện ra trong quá trình trao đổi sản phẩm du lịch. Dựa trên các tiêu chí khác nhau và vì mục đích nghiên cứu khác nhau mà du lịch thường được phân chia thành các loại hình như: Căn cứ theo sở thích nhu cầu làm nảy sinh chuyến đi du lịch có loại hình du lịch nghỉ ngơi giải trí, chữa bệnh, hành hương tôn giáo, sinh thái, văn hóa, tìm hiểu lịch sử, thể thao,. Căn cứ vào nơi tham quan có du lịch nghỉ biển, nghỉ núi, tham quan danh thắng, di tích. Luan van 10 Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ của chuyến đi có loại hình du lịch nội địa, loại hình du lịch quốc tế 1.

Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch Trình độ phát triển du lịch thường được biểu thị thông qua các tiêu chí sau đây: a) Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển: + Quy mô buồng phòng: Sự phát triển của kinh tế du lịch cũng được thể hiện khách quan qua số lượng các doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Vì kinh tế du lịch phát triển, nguồn cầu cao đòi hỏi phải có lượng cung tương ứng. Các doanh nghiệp kinh doanh du lịch với những yếu tố bên trong như là nơi đến mới và thú vị, nơi đến có giá cả phù hợp, đảm bảo sự an toàn, có dịch vụ tiện nghi, có bản sắc văn hóa bảo đảm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, thu hút được du khách và phát triển du lịch. + Số lượng khách du lịch: Số lượng du khách gia tăng tại điểm đến phản ánh rằng đó là điểm đến an toàn, sản phẩm du lịch đa dạng thú vị, thỏa mãn nhu cầu của du khách.

Đây chính là sự thể hiện du lịch phát triển Thị trường du khách đa dạng cho thấy sự quảng bá hình ảnh, xúc tiến các hoạt động du lịch được rộng rãi, mở rộng thị trường ra nhiều khu vực, mang hình ảnh của nơi du lịch đến với rộng rãi du khách. Để đạt được điều này, đòi hỏi sự đầu tư rất cao cho công tác, quảng bá, xúc tiến du lịch. + Số ngày khách lưu trú: Du khách lưu trú bao lâu ở điểm đến cho biết mức độ hấp dẫn, lôi kéo của nơi du lịch. Thông thường những nơi đến đáp ứng được sự đa dạng, phong phú, tiện nghi của sản phẩm du lịch sẽ kéo dài sự lưu trú của du khách, tăng nguồn thu cho hoạt động kinh doanh du lịch.

Số ngày lưu trú của khách tăng, khách chi tiêu nhiều hơn và sự cung ứng các dịch vụ càng phải tốt hơn. Luan van 11 + Doanh thu du lịch: Doanh thu du lịch được tổng hợp từ nhiều nguồn thu gồm doanh thu lưu trú, doanh thu ăn uống, doanh thu bán hàng và dịch vụ, doanh thu lữ hành và vận chuyển. Doanh thu du lịch phản ảnh sự phát triển của du lịch không chỉ thể hiện ở số lượng như tỷ trọng thu nhập của ngành so với GDP mà còn phải thể hiện tỷ lệ trên một du khách và cơ cấu của doanh thu. Doanh thu/khách du lịch tăng cho thấy việc tăng chi tiêu của du khách do thỏa mãn nhu cầu của mình về các dịch vụ, điều này có được do doanh nghiệp có sự đầu tư, quan tâm đến hoạt động kinh doanh.

Nhìn tổng thể ngành, đây là thể hiện sự phát triển du lịch. b) Các chỉ tiêu đánh giá về chất lượng phát triển: + Chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh: Phát triển du lịch còn được thể hiện qua chỉ tiêu tăng cường chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh du lịch. Tiêu chí này thường được thể hiện tổng hợp qua việc xếp hạng “sao“ trong du lịch. Tuy nhiên, hoạt động du lịch không chỉ dừng lại ở hoạt động lưu trú, nghỉ ngơi mà còn được thể hiện tthông qua nhiều hoạt động phong phú khác.

Do đó khi đánh giá chất lượng cơ sở vật chất cho kinh doanh du lịch cũng phải quan tâm đến các cơ sở vật chất khác nữa. Thường việc đánh giá này được tiến hành thông qua các tiêu chí quy định của ngành hoặc của các tổ chức du lịch quốc tế. Ngoài ra, cũng có thể đánh giá thông qua khảo sát ý kiến của khách du lịch và các đối tượng hữu quan. + Chất lượng nguồn nhân lực: Trong những năm gần đây, chất lượng của đội ngũ lao động trong ngành du lịch của Bình Định đã có sự cải thiện và tiến bộ.

Đã phối hợp các trường nghiệp vụ du lịch tổ chức và đào tạo các lớp nghiệp vụ hướng dẫn, khách sạn: buồng, bàn, bar. cho lao động trong ngành. Số cán bộ có trình độ đại học, nhất là đại học chuyên ngành du lịch tăng đều trong những năm gần đây. Luan van 12 + Tính đa dạng của sản phẩm du lịch: Sản phẩm du lịch phong phú, đa dạng phản ánh sự tìm tòi, nỗ lực phát triển ngành du lịch, tạo nhiều điểm đến, thực sự thu lợi nhiều nhất khi tiếp đón du khách đến tham quan du lịch.