chương 1, sinh viên sẽ nắm bắt được khái niệm điểm đến du lịch, phân loại điểm đến du lịch, các yếu tố cấu thành điểm đến du lịch, các chủ thể tham gia hình thành chuỗi giá trị điểm đến du lịch … Đối với nội dung quản lý điểm đến, sinh viên sẽ nắm bắt được các kiến thức: Khái niệm quản lý điểm đến du lịch; Nội dung quản lý điểm đến du lịch; Vai trò của công tác quản lý điểm đến du lịch; Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý điểm đến du lịch và Tổ chức quản lý điểm đến du lịch. - Về kỹ năng: Sinh viên sẽ được hình thành kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin, kỹ năng làm việc độc lập, kỹ năng làm việc nhóm trên cơ sở tiếp thu lý luận. - Về thái độ: Góp phần làm cho sinh viên có nhận thức đúng đắn lý luận về điểm đến du lịch và quản lý điểm đến du lịch; qua đó, củng cố kiến thức vào hoạt động dịch vụ du lịch, thấy được vai trò của công tác quản lý điểm đến một cách khoa học hiệu quả trong khai thác du lịch. ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH 1.
Khái niệm điểm đến du lịch Điểm đến du lịch có thể được tiếp cận ở các góc độ sau: - Tiếp cận ĐĐDL trên phương diện địa lý “Điểm đến du lịch là vùng địa lý được xác định bởi khách du lịch và tại nơi đó cơ sở, vật chất kĩ thuật và dịch vụ đáp ứng nhu cầu khách du lịch”. 1 “Điểm đến du lịch là một điểm mà chúng ta có thể cảm nhận được bằng đường biên giới, chính trị, kinh tế có nhiều tài nguyên,…”2 Với quan niệm này, điểm đến du lịch vẫn chưa định rõ còn mang tính chung chung, nó chỉ xác định vị trí địa lý phụ thuộc vào nhu cầu của khách du 1 Chris Cooper, John Fletcher, Alan Fyall, David Gilber, Stephen Wanhill (2005), Tourism Principles and Practice, 3rd edition, Prentice Hall. 2 Nguyễn Văn Mạnh, Vũ Hồng Chương (2009), Giáo trình Quản trị kinh doanh lữ hành, Nxb ĐH Kinh tế quốc dân. 4 lịch, chưa xác định được các yếu tố nào tạo nên điểm đến du lịch.
- Tiếp cận ĐĐDL dưới góc độ kinh tế: “Điểm đến du lịch là nơi tập trung các tiện nghi và dịch vụ được thiết kế để đáp ứng nhu cầu của du khách”. 4 Dưới góc độ kinh tế, ĐĐDL được hiểu là yếu tố cung du lịch. Sở dĩ như vậy là do chức năng của điểm đến chính là thỏa mãn nhu cầu mang tính tổng hợp của khách du lịch. Từ góc độ cung du lịch, ĐĐDL là sự tập trung các tiện nghi và dịch vụ được thiết kế đáp ứng nhu cầu của du khách.
- Tiếp cận ĐĐDL dưới góc độ tổng hợp: “Điểm đến du lịch là nơi chứa đựng các yếu tố cung và cầu du lịch. Nói cách khác điểm đến du lịch là nơi cung và cầu gặp gỡ.”4 “Điểm đến du lịch là những điểm đến với tài nguyên du lịch nổi trội có khả năng hấp dẫn du khách hoạt động kinh doanh có hiệu quả và đảm bảo phát triển bền vững.” 3 Dưới góc độ tổng hợp, ĐĐDL được đánh giá là tổng hòa các hoạt động du lịch tại các điểm du lịch. Điều này sẽ phải coi các điểm đến có đầy đủ các yếu tố để du lịch hoạt động và tổ chức tiêu thụ sản phẩm tập trung tại điểm đến mà khách du lịch đã lựa chọn. - Dưới góc độ quản lý, ĐĐDL là nơi diễn ra quản trị cầu đối với du lịch và quản trị sự tác động của nó tới điểm đến.
Trên phương diện kinh doanh du lịch: ĐĐDL là nơi tạo ra sức hút những người có nhu cầu về du lịch và tạo ra đám đông để tổ chức nhiều dịch vụ, đảm bảo mang lại hiệu quả cho công việc kinh doanh.8 - Trên phương diện tổ chức hoạt động du lịch: ĐĐDL là thành phần cốt lõi của hoạt động du lịch, vì mục tiêu của hoạt động du lịch là nâng cao nhận thức của con người về thế giới quan. Trong tiếng Anh, từ “Tourism Destination” được dịch ra tiếng Việt là điểm đến du lịch. Tổ chức Du lịch Thế giới (UN-WTO), đã đưa ra quan niệm về điểm đến du lịch (Tourism Destination): “Điểm đến du lịch là vùng không gian địa lý mà khách du lịch ở lại ít nhất một đêm, bao gồm các sản phẩm du lịch, các dịch vụ cung cấp, các tài nguyên du lịch thu hút khách, có ranh giới hành chính để quản lý và có sự nhận diện về hình ảnh để xác định khả năng cạnh tranh trên thị trường”.4 3 Nguyễn Văn Đính, Trần Đình Hòa (2009), Giáo trình kinh tế du lịch, Nxb Đại học kinh tế Quốc dân. 4 UNWTO (2007), A Practical Guide to Tourism Destination Management” World Tourism Organization, https://www.org/doi/epdf/10.18111/9789284412433 5 Ở Việt Nam, khái niệm ĐĐDL chưa được thể chế hóa trong văn bản pháp luật.
Tuy nhiên, trong Luật Du lịch Việt Nam (2017) cũng đã đưa ra khái niệm điểm, khu du lịch (Điều 4) điểm du lịch được hiểu là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn, phục vụ nhu cầu tham quan của khách du lịch. Từ những nghiên cứu trên, có thể nhận định về ĐĐDL như sau: “Điểm đến du lịch là một địa điểm được xác định vị trí địa lý cụ thể, có tài nguyên du lịch, có khả năng thu hút du khách thực hiện hành trình đến đó để được thỏa mãn nhu cầu theo mục đích chuyến hành trình của du khách.” 5 Một khái niệm khác trong du lịch, đó là điểm tham quan du lịch, trong tiếng Anh gọi là tourist attraction. “Tourist attraction là một điểm thu hút khách du lịch, nơi khách du lịch tham quan, thường có các giá trị vốn có của nó hoặc trưng bày các giá trị văn hóa, ý nghĩa lịch sử hoặc được xây dựng, cung cấp các dịch vụ về phiêu lưu, mạo hiểm, vui chơi giải trí hoặc khám phá, trải nghiệm những điều mới lạ”. 6 Điểm tham quan du lịch về cơ bản có những điểm giống như định nghĩa về điểm đến du lịch, nhưng khác cơ bản với điểm đến du lịch đó là khách chỉ đến tham quan sử dụng các dịch vụ tại đây, nhưng không ngủ lại 1 đêm.
Mặt khác, điểm tham quan du lịch thường nằm trong một điểm đến du lịch và điểm tham quan du lịch rất đa dạng, phụ thuộc vào sự sáng tạo của những người làm du lịch. So sánh những khái niệm trên có thể thấy: - Khái niệm về điểm đến du lịch là một phạm trù rất rộng. Nó có thể là một châu lục (theo thống kê của Tổ chức du lịch thế giới như: Châu Mỹ, Châu Phi, Châu Âu…), là một khu vực như: khu vực ASEAN, là một đất nước, là một địa phương, là một thành phố, thị xã. Nếu so sánh với khái niệm về đô thị du lịch và khu du lịch, điểm du lịch của Luật Du lịch thì điểm đến du lịch bao hàm tất cả.
Vấn đề quan trọng ở đây là xác định điểm đến du lịch và những yếu tố tạo nên điểm đến nhằm quản lý tốt hơn. - Nói đến điểm đến du lịch nó không chỉ có tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn mà còn có cả nhiều điều kiện khác để trở nên hấp dẫn, đặc biệt là việc phát triển các sản phẩm du lịch. Phát triển và nâng cao chất lượng “sản phẩm” du lịch chủ yếu tập trung ở điểm đến và điểm tham quan du lịch. Hiệu quả kinh tế-xã hội của hoạt động du lịch trong một địa phương, một đất nước phần lớn tập trung tại điểm đến và điểm tham quan du lịch.
5 Hà Nam Khánh Giao (2011), Marketing du lịch, Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh.Page (2007), Tourism Management – Managing for Change, Book Power 6 - Điều quan trọng để điểm đến du lịch trở thành hấp dẫn và thu hút khách đòi hỏi phải có sự quản trị kinh doanh điểm đến. Vấn đề quản trị kinh doanh điểm đến liên quan đến rất nhiều vấn đề từ marketing, tuyên truyền, quảng cáo và xúc tiến điểm đến đến việc phát triển sản phẩm tại điểm đến, đặc biệt là sự phối kết hợp chặt chẽ các chủ thể tại điểm đến nhằm nâng cao chất lượng phục vụ khách để họ có những cảm xúc và trải nghiệm sâu sắc. Với những nhận định và phân tích các khía cạnh thì chúng tôi đi đến nhận thức về điểm đến du lịch như sau: điểm đến du lịch được hiểu là một vị trí địa lý, có tài nguyên du lịch hấp dẫn, được quy hoạch, quản lý và thiết kế các tiện nghi, dịch vụ nhằm thu hút và đáp ứng nhu cầu khách du lịch. Phân loại điểm đến du lịch Điểm đến du lịch rất đa dạng về thể loại và dựa vào rất nhiều tiêu thức phân loại khác nhau.
Khi xem xét vị trí của từng điểm đến trong chuyến đi của khách, có thể phân chia điểm đến du lịch thành 2 loại: Điểm đến cuối cùng (final destination) thường là điểm xa nhất tính từ điểm xuất phát gốc của du khách hoặc là địa điểm mà khách dự định sử dụng phần lớn thời gian. Điểm đến cuối cùng là nơi kết thúc chuyến đi của khách du lịch và thường là điểm xa nhất từ điểm xuất phát. Đây là điểm mà du khách dành phần lớn thời gian của chuyến đi để tham quan, khám phá và trải nghiệm các hoạt động du lịch. Điểm đến cuối cùng có thể là một thành phố, khu du lịch, địa danh nổi tiếng, khu vực hoang sơ hoặc một quốc gia.
Khách du lịch thường chọn điểm đến cuối cùng dựa trên sở thích cá nhân, mục đích chuyến đi và ngân sách của họ. Điểm đến trung gian (intermediate destination) hoặc điểm ghé thăm (enroute) là địa điểm khách dành thời gian ngắn hơn để nghỉ ngơi qua đêm hoặc thăm viếng một điểm hấp dẫn du lịch. Điểm đến trung gian hoặc điểm ghé thăm là các điểm du lịch mà du khách dừng chân trong thời gian ngắn hơn để tham quan, nghỉ ngơi hoặc đơn giản là đi qua trên đường đến điểm đến cuối cùng. Những điểm đến này thường là các thành phố, thị trấn hoặc địa điểm du lịch nhỏ hơn.
Điểm đến trung gian có thể được chọn dựa trên vị trí của chúng trên tuyến đường đi, những địa danh nổi tiếng trên đường đi, hoặc sở thích cá nhân của du khách. Ngoài ra, điểm đến trung gian còn giúp du khách giảm thiểu mệt mỏi khi đi xa bằng cách phân chia chuyến đi thành các phần nhỏ hơn và tận hưởng thêm những trải nghiệm mới trên đường đi. Các yếu tố cấu thành điểm đến du lịch Trong kinh tế du lịch, điểm đến được quan niệm là yếu tố cung về du lịch.