Luận văn: Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường THCS tại TP. Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông

Nghiên cứu phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường trung học cơ sở ở Gia Nghĩa, Đắk Nông, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Trường học: Trường Trung Học Cơ Sở Gia Nghĩa
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Trường Trung Học Cơ Sở Gia Nghĩa
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp Cao Học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Gia Nghĩa

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề TTCM
• 1.2. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.1. Quản lý
• 1.2.2. Quản lý giáo dục
• 1.3. Tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn
• 1.3.1. Tổ chuyên môn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Trường Trung Học Cơ Sở

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) tại trường trung học cơ sở (THCS) Gia Nghĩa là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Đội ngũ TTCM không chỉ là cầu nối giữa ban giám hiệu và giáo viên mà còn là nhân tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ này sẽ góp phần cải thiện chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

1.1. Vai Trò Của Tổ Trưởng Chuyên Môn Trong Giáo Dục

Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo và điều hành các hoạt động chuyên môn tại trường. Họ là người trực tiếp đảm bảo chất lượng dạy học và thực hiện các phương pháp giáo dục mới.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Đội ngũ TTCM có vai trò quyết định trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Họ không chỉ quản lý mà còn là người truyền cảm hứng cho giáo viên và học sinh, tạo ra môi trường học tập tích cực.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Mặc dù có vai trò quan trọng, nhưng đội ngũ TTCM tại các trường THCS Gia Nghĩa đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng đội ngũ TTCM là một trong những vấn đề lớn nhất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục và khả năng đáp ứng nhu cầu đổi mới trong giáo dục.

2.1. Thiếu Số Lượng Tổ Trưởng Chuyên Môn

Số lượng tổ trưởng chuyên môn hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các trường. Điều này dẫn đến việc phân công công việc không hợp lý và ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2.2. Chất Lượng Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Còn Hạn Chế

Năng lực chuyên môn và kỹ năng quản lý của một số tổ trưởng còn hạn chế. Điều này gây khó khăn trong việc thực hiện các kế hoạch phát triển giáo dục và đổi mới phương pháp dạy học.

III. Phương Pháp Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Hiệu Quả

Để phát triển đội ngũ TTCM, cần áp dụng các phương pháp đào tạo và bồi dưỡng hiệu quả. Việc xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ này.

3.1. Đào Tạo Và Bồi Dưỡng Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Cần thiết lập các chương trình đào tạo chuyên sâu cho tổ trưởng chuyên môn, giúp họ nâng cao kỹ năng quản lý và chuyên môn.

3.2. Tạo Môi Trường Học Tập Chuyên Nghiệp

Xây dựng môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong phương pháp dạy học sẽ giúp đội ngũ TTCM phát triển toàn diện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Nghiên cứu thực tiễn về phát triển đội ngũ TTCM tại các trường THCS Gia Nghĩa cho thấy những kết quả tích cực. Việc áp dụng các biện pháp phát triển đã giúp nâng cao chất lượng giáo dục và cải thiện hiệu quả dạy học.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Các trường đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng dạy học và sự hài lòng của giáo viên và học sinh sau khi áp dụng các biện pháp phát triển đội ngũ TTCM.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc đầu tư vào phát triển đội ngũ TTCM là cần thiết và mang lại lợi ích lâu dài cho chất lượng giáo dục.

V. Kết Luận Về Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Trường Trung Học Cơ Sở

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường THCS Gia Nghĩa là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của giáo dục địa phương.

5.1. Tương Lai Của Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Trong tương lai, cần tiếp tục đầu tư và phát triển đội ngũ TTCM để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáo dục.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Cần có các giải pháp cụ thể và khả thi để phát triển đội ngũ TTCM, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THCS.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và Luật Giáo dục năm 2019, công tác phát triển nguồn nhân lực quản lý trường học giữ vị trí chiến lược then chốt. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn được xác định là hạt nhân quyết định chất lượng sinh hoạt sư phạm và là "cánh tay nối dài" của hiệu trưởng trong việc điều hành các hoạt động dạy học. Tuy nhiên, tại thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông – một đô thị trẻ được thành lập vào ngày 15 tháng 01 năm 2020 với diện tích 284,11 km² và quy mô dân số trên 60.000 người – ngành giáo dục địa phương đang đối mặt với nhiều rào cản về tính đồng đều chất lượng giữa các cơ sở giáo dục.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cấp thiết: Đánh giá thực trạng và xác lập hệ thống giải pháp phát triển toàn diện đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa. Mục tiêu cụ thể là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, khảo sát đánh giá thực trạng năng lực và công tác quản lý tổ trưởng chuyên môn, từ đó đề xuất các biện pháp khả thi nhằm chuẩn hóa đội ngũ này. Phạm vi không gian nghiên cứu được triển khai tại 05 trường trung học cơ sở trọng điểm của thành phố trong giai đoạn từ năm học 2019 - 2020 đến năm học 2021 - 2022. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp hỗ trợ ngành giáo dục địa phương hiện thực hóa mục tiêu nâng tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia lên mức 70% - 75% trong giai đoạn 2020 - 2025, đồng thời duy trì tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở đạt trên 95%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết quản lý cốt lõi: Lý thuyết quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức giáo dục và Lý thuyết chức năng quản lý theo chu trình PODC (Planning - Organizing - Directing - Controlling) của khoa học quản trị hiện đại. Trong môi trường sư phạm, tổ chức quản lý chuyên môn được cụ thể hóa thông qua hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp nhà giáo quy định tại Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT và Điều lệ trường trung học ban hành kèm theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Hệ thống khái niệm công cụ của luận văn bao gồm bốn phạm trù nền tảng:

• Quản lý giáo dục: Sự tác động có tổ chức, có định hướng và phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm đạt tới mục tiêu đào tạo nhân cách toàn diện.
• Tổ chuyên môn: Tế bào cơ sở của tập thể sư phạm gồm từ 03 thành viên trở lên, thực hiện chức năng triển khai kế hoạch giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo Điều 14 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT.
• Tổ trưởng chuyên môn: Cán bộ quản lý chuyên môn do hiệu trưởng bổ nhiệm theo nhiệm kỳ 01 năm học, được hưởng hệ số phụ cấp chức vụ 0,2 theo Thông tư 33/2015/TT-BGDĐT và được giảm định mức 03 tiết dạy/tuần theo Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT.
• Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn: Quá trình vận động liên tục về số lượng, cơ cấu và chất lượng, bao gồm các khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm, đãi ngộ và kiểm tra đánh giá theo định hướng chuẩn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ nguồn tài liệu thứ cấp (các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết năm học) và dữ liệu sơ cấp qua khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm $N = 302$ đối tượng, phân bổ cụ thể: 11 cán bộ quản lý (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng), 25 tổ trưởng chuyên môn và 166 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 05 trường trung học cơ sở: THCS Nguyễn Tất Thành, THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm, THCS Trần Phú, THCS Phan Bội Châu và THCS Nguyễn Chí Thanh. Phương pháp chọn mẫu toàn thể kết hợp chọn mẫu phân tầng được áp dụng nhằm bao quát 100% lực lượng cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn tại địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp phân tích định lượng bằng thống kê toán học (sử dụng phần mềm thống kê để tính tần số, tỷ lệ phần trăm %, giá trị trung bình Mean và độ lệch chuẩn Standard Deviation) được lựa chọn. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác các mức độ đánh giá về phẩm chất chính trị, năng lực quản lý và hiệu quả thực thi nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn, từ đó loại bỏ các nhận định chủ quan, cảm tính. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục trong 03 năm học từ 2019 - 2020 đến 2021 - 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu khảo sát 25 tổ trưởng chuyên môn tại 05 trường trung học cơ sở mang lại 03 phát hiện cốt lõi về nhân khẩu học và năng lực thực thi:

Thứ nhất, về cơ cấu độ tuổi và giới tính, đội ngũ mang tính trẻ hóa cao nhưng có sự mất cân bằng về giới. Tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn trong độ tuổi từ 30 đến 39 tuổi chiếm 80,0% (20/25 người), nhóm từ 40 đến 49 tuổi chiếm 20,0% (5/25 người), hoàn toàn không có người dưới 30 tuổi hoặc trên 50 tuổi. Về giới tính, nữ giới chiếm tỷ lệ áp đảo 80,0% (20/25 người), trong khi nam giới chỉ chiếm 20,0%. Đáng chú ý, 100% tổ trưởng chuyên môn đều là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thứ hai, về trình độ đào tạo và thâm niên quản lý, 100% tổ trưởng chuyên môn đạt trình độ chuẩn Đại học sư phạm, 100% đạt chuẩn Tin học cơ bản và Ngoại ngữ bậc 2/6, 40,0% (10/25 người) có trình độ Trung cấp lý luận chính trị. Tuy nhiên, tỷ lệ có trình độ sau đại học (Thạc sĩ) là 0,0%. Về kinh nghiệm điều hành, có 72,0% (18/25 người) có thâm niên quản lý từ 5 đến dưới 10 năm, 16,0% (4/25 người) dưới 5 năm và 12,0% (3/25 người) đạt từ 10 đến 15 năm.

Thứ ba, về cơ cấu tổ và đánh giá phẩm chất chính trị, có tới 76,0% các tổ chuyên môn được tổ chức theo hình thức tổ liên môn (như Toán - Tin, Sử - Địa - GDCD, Khoa học tự nhiên). Kết quả đánh giá mức độ chấp hành chủ trương đường lối của Đảng và pháp luật đạt tỷ lệ Tốt chung là 89,0% (trong đó cán bộ quản lý đánh giá 90,0%, giáo viên đánh giá 90,0% và tổ trưởng chuyên môn tự đánh giá 84,0%).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát có thể được biểu diễn một cách trực quan qua biểu đồ cơ cấu nhân sự và bảng phân tích thâm niên quản lý. Sự tập trung lớn ở nhóm tuổi 30-39 (80,0%) là ưu thế vượt trội về sức khỏe, sự nhiệt huyết và khả năng thích ứng linh hoạt với chương trình đổi mới giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, việc tỷ lệ nữ giới chiếm đến 80,0% trong độ tuổi nuôi con nhỏ tạo ra những áp lực nhất định trong việc cân đối thời gian giữa trách nhiệm gia đình và công tác quản lý chuyên môn chuyên sâu.

Nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản lý tổ chuyên môn bắt nguồn từ việc mô hình tổ liên môn chiếm ưu thế. Khi một tổ trưởng chuyên môn xuất thân từ chuyên ngành đơn môn phải quản lý, dự giờ và đánh giá đồng nghiệp ở các môn học tích hợp khác, sự hạn chế về kiến thức chuyên ngành dẫn đến việc đánh giá thiếu sâu sát. So sánh với các nghiên cứu giáo dục cùng thời kỳ tại các đô thị phát triển, tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn có trình độ Thạc sĩ tại thành phố Gia Nghĩa (0,0%) thấp hơn rõ rệt so với mức trung bình 8% - 12% ở các vùng thuận lợi. Mặc dù 72,0% cán bộ có thâm niên từ 5 đến dưới 10 năm, phần lớn việc quản lý điều hành vẫn mang tính kinh nghiệm truyền thống, thiếu sự bồi dưỡng bài bản về kỹ năng quản trị hiện đại và phương pháp kiểm tra đánh giá theo năng lực học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, 04 giải pháp mang tính hành động đồng bộ được đề xuất nhằm phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn:

1. Chuẩn hóa công tác quy hoạch và tạo nguồn cán bộ quản lý kế cận: Ban Giám hiệu các trường trung học cơ sở tiến hành rà soát định kỳ hàng năm, xây dựng nguồn quy hoạch tổ phó chuyên môn và giáo viên cốt cán giai đoạn 2022 - 2025. Mục tiêu bảo đảm hệ số quy hoạch đạt từ 1,5 đến 2,0 lần so với số lượng tổ trưởng chuyên môn hiện có, ưu tiên cán bộ có năng lực chuyên môn giỏi và độ tuổi dưới 35.
2. Đổi mới nội dung và phương thức bồi dưỡng năng lực quản trị chuyên môn: Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa chủ trì thiết kế tối thiểu 02 chương trình bồi dưỡng chuyên đề/năm học, tập trung vào kỹ năng xây dựng kế hoạch giáo dục liên môn, kỹ thuật kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất học sinh. Phấn đấu 100% tổ trưởng chuyên môn hoàn thành chuẩn bồi dưỡng trước năm học 2024 - 2025.
3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin: Hiệu trưởng các cơ sở giáo dục chỉ đạo triển khai nền tảng quản lý hồ sơ chuyên môn điện tử, duy trì 100% các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn định kỳ 2 tuần/lần kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến. Nâng tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn đạt chứng chỉ công nghệ thông tin nâng cao lên trên 50% vào năm 2025.
4. Hoàn thiện chính sách tạo động lực và môi trường làm việc sư phạm: Ủy ban nhân dân thành phố Gia Nghĩa phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Nông nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính đặc thù từ ngân sách địa phương, bổ sung kinh phí khen thưởng chuyên môn định kỳ tăng 15% - 20%/năm học nhằm khuyến khích tổ trưởng chuyên môn học tập nâng chuẩn trình độ Thạc sĩ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 04 nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng hệ thống số liệu khảo sát thực chứng từ 302 khách thể làm căn cứ hoạch định chiến lược đào tạo, phân bổ biên chế và ban hành các văn bản hướng dẫn chuyên môn phù hợp với đặc thù khu vực Tây Nguyên.
• Hiệu trưởng và Ban Giám hiệu các trường trung học cơ sở: Áp dụng trực tiếp quy trình 4 bước về quy hoạch, bố trí, sử dụng và đánh giá tổ trưởng chuyên môn, giúp nâng cao chất lượng giáo dục đại trà và đáp ứng chuẩn trường quốc gia mức độ 1 và mức độ 2.
• Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cốt cán: Tiếp cận khung tiêu chuẩn năng lực quản lý (kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá), từ đó xây dựng lộ trình tự học tập, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao hiệu quả sinh hoạt tổ chuyên môn.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo bộ công cụ khảo sát bảng hỏi chuẩn hóa, phương pháp xử lý số liệu toán thống kê và hệ thống hóa lý luận về quản lý nhân sự trong trường học phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Vì sao việc phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại thành phố Gia Nghĩa lại mang tính cấp bách?
Đáp: Gia Nghĩa là thành phố trẻ mới thành lập từ đầu năm 2020 với địa hình chia cắt phức tạp. Nâng cao năng lực cho 25 tổ trưởng chuyên môn tại 05 trường trung học cơ sở là giải pháp đòn bẩy để khắc phục sự chênh lệch chất lượng giáo dục và hiện thực hóa mục tiêu 70% - 75% trường đạt chuẩn quốc gia.

Hỏi: Đặc điểm nhân khẩu học nổi bật nhất của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong nghiên cứu là gì?
Đáp: Khảo sát cho thấy 80,0% tổ trưởng chuyên môn nằm trong độ tuổi 30-39, 80,0% là nữ giới và 100% là Đảng viên. Đây là nguồn nhân lực trẻ trung, có lập trường chính trị vững vàng nhưng cần được hỗ trợ giải tỏa áp lực gia đình để phát huy năng lực chuyên môn.

Hỏi: Trình độ đào tạo của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn hiện nay đáp ứng yêu cầu như thế nào?
Đáp: Hiện tại 100% tổ trưởng chuyên môn đều đạt chuẩn trình độ Đại học sư phạm, 40,0% có trình độ Trung cấp lý luận chính trị, nhưng tỷ lệ đạt trình độ Thạc sĩ là 0,0%. Việc bồi dưỡng nâng cao trình độ trên chuẩn là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.

Hỏi: Tổ trưởng chuyên môn được hưởng những chế độ, chính sách định mức nào theo quy định?
Đáp: Theo Thông tư 33/2015/TT-BGDĐT, tổ trưởng chuyên môn được hưởng hệ số phụ cấp chức vụ là 0,2. Đồng thời, theo Văn bản hợp nhất số 03/VBHN-BGDĐT, giáo viên đảm nhiệm chức danh này được giảm trừ 03 tiết dạy định mức mỗi tuần.

Hỏi: Luận văn sử dụng phương pháp khảo sát thực tiễn nào để đảm bảo tính chuẩn xác?
Đáp: Tác giả triển khai khảo sát trên cỡ mẫu $N = 302$ đối tượng bằng bảng hỏi cấu trúc kết hợp phỏng vấn chuyên sâu, sau đó xử lý dữ liệu bằng phương pháp thống kê mô tả (tính tỷ lệ %, điểm trung bình, độ lệch chuẩn) trong phạm vi 03 năm học liên tiếp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý và phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp hiện hành.
• Khảo sát thực chứng trên mẫu $N = 302$ đối tượng tại 05 trường trung học cơ sở thành phố Gia Nghĩa đã phác họa bức tranh thực trạng rõ nét với 80,0% cán bộ trẻ tuổi và 100% là Đảng viên.
• Công trình chỉ ra điểm nghẽn lớn về trình độ sau đại học (0,0% Thạc sĩ) và những bất cập trong việc quản lý sinh hoạt chuyên môn tại các tổ liên môn chiếm tỷ lệ 76,0%.
• Đề xuất hệ thống 04 nhóm giải pháp khả thi, đồng bộ từ quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng, ứng dụng công nghệ thông tin đến chính sách đãi ngộ nhằm nâng cao năng lực đội ngũ.
• Các giải pháp đề xuất trực tiếp phục vụ lộ trình phát triển giáo dục giai đoạn 2022 - 2025 của thành phố Gia Nghĩa, hướng tới xây dựng hệ thống trường chuẩn quốc gia bền vững.

Lãnh đạo các cơ sở giáo dục phổ thông và các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục hãy áp dụng ngay khung giải pháp của đề tài để đổi mới căn bản công tác quản trị trường học và nâng tầm chất lượng dạy học trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề TTCM đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy và học trong nhà trường THCS. Họ chính là cầu nối giữa hiệu trưởng với giáo viên, là người trực tiếp đảm bảo nội dung chương trình dạy và học, là người trực tiếp chỉ đạo, thực hiện đổi mới phương pháp, chất lượng đầu ra của học sinh nhằm giúp hoạt động dạy và học của nhà trường đạt hiệu quả cao. Thế giới đang phát triển nhanh về KT - XH cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ.

Đây chính là lí do để các nước trên thế giới tập trung đầu tư cho GD&ĐT. Hiện nay, ngành Giáo dục nước ta đang tiến hành đổi mới căn bản, toàn diện, nó đặt ra cho giáo dục những cơ hội và nhiều thách thức. Chỉ thị 40- CT/TW của Bộ Chính trị tập trung vào việc xây dựng, nâng cao chất lượng ĐNNG và cán bộ QLGD. Dưới sự tổ chức và quản lí có hiệu quả, đội ngũ TTCM trong trường THCS có chất lượng sẽ góp phần rất lớn nâng cao chất lượng GD&ĐT, nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH, HĐH của nước ta trong xu thế hội nhập và phát triển [2].

Ở các trường THCS, TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy học trong nhà trường. Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy học. Công tác lãnh đạo, quản lí của TTCM là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của TCM, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo 7 dục của các nhà trường. TCM là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ sở pháp quy.

TCM còn là tổ chức cơ sở giúp nhà trường thực thi các quy định về dạy học, mang tính thống nhất và chuyên sâu. Nếu có TTCM tốt, có năng lực, các cá nhân trong TCM sẽ nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỉ cương trong dạy học, thực hiện được các mục tiêu giáo dục đề ra. Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng, phát triển ĐNNG trong các nhà trường đã được Bộ GD&ĐT hết sức quan tâm. Tuy nhiên, đối với đội ngũ TTCM thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa có những tài liệu mang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng.

Việc nghiên cứu về đội ngũ TTCM trong các nhà trường phổ thông chưa nhiều và chưa thành hệ thống. Cụ thể: Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 của Bộ GD&ĐT ban hành Điều lệ trường THCS, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học [11]; Thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20/7/2018 của Bộ GD&ĐT ban hành quy định chuẩn hiệu trưởng cơ sở GDPT [9]; Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 22/8/2018 của Bộ GD&ĐT ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở GDPT [10] chỉ mới tạo ra cơ sở pháp lí và điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, quản lí, phát triển đội ngũ TTCM. Ở nước ta, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về đội ngũ TTCM của hiệu trưởng trường THCS. Về lý luận quản lý có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan của các tác giả: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Lộc, Nguyễn Văn Lộc,.

Đội ngũ TTCM có một vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động chuyên môn trong nhà trường THCS. Xây dựng đội ngũ TTCM có phẩm chất tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, có khả năng quản lý giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ chức tốt các hoạt động là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, là nền tảng cho chiến lược phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. 8 Để đội ngũ TTCM thực sự là hạt nhân trong hoạt động chuyên môn của trường THCS, vai trò của người hiệu trưởng trong việc xây dựng và quản lý đội ngũ TTCM là hết sức quan trọng. Những năm qua, dưới ánh sáng nghị quyết Đại hội Đảng, ngành GD&ĐT luôn được Đảng và nhân dân quan tâm đúng mức.

Nhờ đó, hoạt động của nhà trường THCS từng bước được vận hành theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng. Tuy vậy, GD&ĐT Gia Nghĩa trong quá trình phát triển còn gặp nhiều khó khăn và thách thức, chất lượng và hiệu quả còn thấp, còn bất cập; năng lực chuyên môn của một bộ phận giáo viên còn hạn chế. Việc phân công, phân cấp và cơ chế phối hợp giữa ngành giáo dục và các ngành hữu quan còn bộc lộ những bất cập, chưa tạo được sự chủ động trong quản lý và điều hành. Một số CBQL thiếu chủ động trong suy nghĩ, chưa theo kịp tình hình phát triển KT- XH trong thời kỳ mới.

Người hiệu trưởng đã nhận thức được vai trò, vị trí của TTCM nhưng các biện pháp xây dựng và quản lý đội ngũ TTCM chưa thật chặt chẽ, khoa học. Việc bố trí tổ trưởng còn mang tính chủ quan, cảm tính, chưa có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng. Tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá các hoạt động chuyên môn chưa thật cụ thể; công tác giao ban giữa hiệu trưởng và TTCM chưa thường xuyên và kịp thời. Những nguyên nhân trên ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, giáo dục hiện nay.

Các khái nhiệm chính của luận văn 1. Quản lý, quản lý giáo dục a. Quản lý Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để chỉ huy, điều khiển, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà hoạt động của các khâu một cách hợp quy luật nhằm đạt đến mục tiêu xác định trong điều kiện biến động của môi trường. 9 Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa động từ quản lý, theo đó, quản lý gồm hai yếu tố.

“Quản” là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định và “Lý” là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định. Như vậy, công tác “quản lý” là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau là “quản” và “lý”. Quản lý là khái niệm có ý nghĩa rất tổng quát, từ khi xã hội loài người hình thành và phát triển, hoạt động tổ chức quản lý đã được quan tâm. Hoạt động quản lý được bắt nguồn từ sự phân công lao động trong xã hội nhằm đạt được hiệu quả cao hơn.

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của đơn vị, cơ quan…, là chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức hoặc phụ trách việc chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức” [43]. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [7, tr. Tác giả Hồ Văn Vĩnh cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra” [41, tr. Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: Quản lý là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất [30].

Theo Nguyễn Lộc: “Quản lý được định nghĩa như việc tập trung vào các công việc cụ thể như tổ chức nhân lực, đánh giá phân phối nguồn lực, vận dụng các quy chế,… nhằm vận hành tổ chức một cách hiệu quả nhất [21, tr. Tổng hợp những quan niệm trên, chúng tôi cho rằng: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý 10 nhằm đạt mục tiêu đề ra. Người quản lý là những người làm việc trong tổ chức, điều khiển công việc của người khác và chịu trách nhiệm trước kết quả hoạt động của họ, người quản lý còn là người là người lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát con người, tài chính, vật chất và thông tin một cách có hiệu quả để đạt được mục tiêu. Quản lý giáo dục Nhà nước quản lý mọi hoạt động của xã hội, trong đó có hoạt động giáo dục.

Nhà nước QLGD thông qua tập hợp các tác động hợp quy luật được thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến các phân hệ quản lý để thực hiện mục tiêu giáo dục mà kết quả cuối cùng là chất lượng, hiệu quả đào tạo thế hệ trẻ. Theo Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [30, tr. Theo Phạm Minh Hạc: “QLGD là quản lý trường học, thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành Giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [17, tr. Kônđacôp: QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ quản lý ở các cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em [19, tr.

11 Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục là sự điều hành các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội” [7].