phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên trƣờng Đại Học. Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ giảng viên và công tác phát triển đội ngũ giảng viên Khoa Sƣ Phạm Tiếng Anh - Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội. Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Khoa Sƣ Phạm Tiếng Anh - Trƣờng Đại học Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội trong bối cảnh mới. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.
Lịch sử nghiên cứu Thế kỷ XXI là thế kỷ khoa học, công nghệ sẽ tiếp tục phát triển nhƣ vũ bão, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hoá kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển kinh tế tri thức, cũng là thế kỷ mà vai trò của giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ có ý nghĩa quyết định hơn bao giờ hết đối với sự phát triển toàn diện của mỗi quốc gia. Nhận thức rõ điều đó, Đảng và Nhà nƣớc ta đã đƣa ra nhiều đƣờng lối, chính sách phát triển giáo dục, tăng cƣờng đầu tƣ cho giáo dục, xem đây là mũi nhọn quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH: “Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con ngƣời - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trƣởng kinh tế nhanh và bền vững”. Trong hệ thống các đƣờng lối, chính sách phát triển giáo dục, đầu tƣ xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo có vai trò hết sức quan trọng. Với vị trí, vai trò chủ đạo của mình, đội ngũ nhà giáo phải đƣợc thừa hƣởng tất cả những chính sách, ƣu tiên của Nhà nƣớc, phải đƣợc nghiên cứu đổi mới theo những thay đổi của nền giáo dục.
Trong những năm gần đây, nhiều đề án, giải pháp nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã đƣợc nghiên cứu và áp dụng rộng rãi: - Đề án xây dựng và nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 (QĐ số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11 tháng 1 năm 2005 của Thủ tƣớng chính phủ). - Đề án về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục Đại học Việt Nam giai đoạn 2006- 2020 (Nghị quyết số 14/2004/NQ-CP ngày 02 tháng 11 năm 2005 của Thủ tƣớng Chính phủ ). 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Bồi dƣỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới (Đề tài khoa học cấp nhà nƣớc mã số KX07-14, năm 1996). Trong mảng đề tài nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên các trƣờng đại học, cao đẳng cũng đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu: nhƣ tác giả Nguyễn Đức Toàn, 2006, với nghiên cứu ”Những biện pháp phát triển đội ngũ Giảng viên tại trƣờng Cao Đẳng Bắc giang trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Nguyễn Thi Loan, 2008, với đề tài ”Các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trƣờng Cán Bộ Hội Nông Dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Nguyễn Thi Thanh Vân, 2008, với nghiên cứu ”Những biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu nâng cấp trƣờng Trung học Bƣu chính viễn thông và Công nghệ thông tin 1 thành trƣờg Cao Đẳng”, tác giả Hoàng Ngọc Hiền, 2007, với đề tài ”Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Cao đẳng cộng đồng Hà Nội trong giai đoạn hiện nay”, và tác giả Nguyễn Trƣờng Sơn, 2002, với nghiên cứu ”Các giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Phổ thông vùng cao Việt Bắc”.
Các nghiên cứu trên cũng đã đề xuất nhiều giải pháp khác nhau trong xây dựng và phát triển đội ngũ, tuy nhiên với những góc độ, mục tiêu, hoàn cảnh và bình diện khác nhau. Các nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp bậc nhƣ Phổ thông vùng cao, trƣờng Trung học nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cấp thành trƣờng Cao đẳng hay trƣờng Cao đẳng, nhƣng chƣa có nghiên cứu cụ thể nào về phát triển đội ngũ giảng viên khoa Sƣ phạm tiếng Anh - Trƣờng Đại Học Ngoại Ngữ - ĐHQG HN trong bối cảnh mới.Với đặc thù là một trƣờng chuyên nghiên cứu về ngôn ngữ các nƣớc trên thế giới - Trƣờng ĐHNN – ĐHQG HN cũng đã có những chuyển biến về phát triển ĐNGV, tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập và chƣa thực sự hiệu quả. Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài ”Phát triển đội ngũ giảng viên khoa Sƣ phạm tiếng Anh - Trƣờng Đại Học Ngoại Ngữ - Đại Học Quốc Gia Hà nội 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong bối cảnh mới” là cần thiết nhằm nâng cao chất lƣợng ĐNGV của Khoa và nâng cao chất lƣợng đào tạo của trƣờng đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới. Một số khái niệm công cụ 1.
Giảng viên - đội ngũ giảng viên. Giảng viên Luật giáo dục năm 2005, điều 79 ghi rõ: “Nhà giáo của trƣờng cao đẳng, trƣờng đại học đƣợc tuyển dụng theo phƣơng thức ƣu tiên đối với sinh viên tốt nghiệp loại khá, giỏi, có phẩm chất tốt và ngƣời có trình độ đại học, trình độ thạc sỹ, trình độ tiến sỹ, có kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, có nguyện vọng trở thành nhà giáo”. Nhƣ vậy, trƣớc khi trở thành nhà giáo ở bậc cao đẳng, đại học họ nhất định phải là những ngƣời có trình độ đào về chuyên môn, nghiệp vụ về ngành nghề mà họ sẽ giảng dạy. Thuật ngữ “Giảng viên” đƣợc hiểu là những nhà giáo giảng dạy ở các cơ sở ĐH và sau ĐH.
Họ là những ngƣời công chức , viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy, đào tạo ở bậc ĐH, CĐ thuộc một chuyên ngành đào tạo của trƣờng ĐH hoặc CĐ. Cũng nhƣ bao nhà giáo khác, giảng viên là nhân tố quyết định đến chất lƣợng giáo dục. Do vậy, GV phải có đủ những tiêu chuẩn nhƣ: phẩm chất, đạo đức, tƣ tƣởng tốt; đạt trình độ chuẩn đƣợc đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp và có lí lịch bản thân rõ ràng. Đội ngũ giảng viên Từ điển Tiếng Việt định nghĩa “đội ngũ” cõ nghĩa: “Là tập hợp gồm một số đông ngƣời cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp hợp thành lực lƣợng hoạt động trong một hệ thống (tổ chức) nhất định [30].
Có rất nhiều cái tên gắn với khái niệm “đội ngũ”: đội ngũ cán bộ, đội ngũ giảng viên, đội ngũ trí thức…Tựu trung lại ta thấy đội ngũ của một tổ chức chính là nguồn nhân lực trong tổ chức đó. Từ cách diễn đạt về khái niệm “đội ngũ” ở trên có thể suy rộng ra khái niệm “Đội ngũ giảng viên”: là tập hợp những GV đƣợc tổ 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chức thành một lực lƣợng có cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đặt ra. Khi xem xét trên quan điểm hệ thống thì ĐNGV không phải là một tập hợp rời rạc mà luôn bị ràng buộc bởi những cơ chế nhất định nào đó. Phát triển, phát triển đội ngũ, phát triển đội ngũ giảng viên.
Phát triển Theo từ điển Tiếng Việt: “Phát triển là sự lớn lên về mặt kích thƣớc, rộng (số lƣợng) hay về mặt giá trị, tầm quan trọng (chất lƣợng) [30]. Khi bàn về kinh tế học tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Phát triển là tăng cả về số lƣợng và chất lƣợng làm cho hệ giá trị đƣợc cải tiến, đƣợc hoàn thiện”. Mọi cá nhân hay bất kỳ tổ chức nào cũng mong muốn đƣợc phát huy hết khả năng và đƣợc cống hiến trong môi trƣờng đầy tiềm năng để có cơ hội phát triển. Phát triển là điều kiện tiên quyết để các tổ chức có thể đứng vững và thắng lợi trong môi trƣờng cạnh tranh.
Theo tiếp cận quản lý nguồn nhân lực thì phát triển nguồn nhân lực đƣợc hiểu là những hoạt động học tập đƣợc tổ chức cho ngƣời lao động nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề ngfhiệp cho ngƣời lao động theo hƣớng đi lên, tức là nhằm nâng cao khả năng và trình độ nghề nghiệp của họ. Hay nói cách khác, phát triển là các hoạt động học tập vƣợt ra khỏi phạm vi công việc trƣớc mắt của ngƣời lao động, nhằm mở ra cho họ nnhững công việc mới dựa trên cơ sở những định hƣớng tƣơng lai của tổ chức. Đối với mỗi tổ chức, việc phát triển nguồn nhân lực sẽ giúp cho tổ chức có thể nâng cao chất lƣợng cũng nhƣ hiệu quả thực hiện công việc. Bên cạnh đó còn tạo điều kiện ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật và quản lý vào công tác tổ chức, nâng cao tính ổn định và tạo đƣợc thế cạnh tranh với đơn vị trong cùng một ngành với nhau.
Đối với mỗi cá nhân trong tổ chức, vai trò của việc phát triển nguồn nhân lực thể hiện rất rõ nét vì nó tạo ra sự gắn bó giữa cá nhân với tổ chức, 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tạo ra tính chuyên nghiệp trong việc thực hiện công việc của mỗi cá nhân đồng thời tạo ra sự thích ứng giữa ngƣời lao động và công việc hiện tại cũng nhƣ tƣơng lai và điều quan trọng là đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng phát triển của cá nhân ngƣời lao động. Đây chính là cơ sở để phát huy tính sáng tạo của ngƣời lao động trong công việc. Phát triển đội ngũ Theo từ điển Tiếng Việt: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp” [30]. Phát triển là thuật ngữ đƣợc sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực nhƣ phát triển kinh tế, phát triển xã hội, phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ.
Còn theo quan điểm triết học, phát triển là khái niệm biểu hiện sự thay đổi tăng tiến cả về chất, cả về không gian lẫn thời gian của sự vật hiện tƣợng và con ngƣời trong xã hội. Nhƣ vậy, phát triển đƣợc hiểu là sự tăng trƣởng, là sự chuyển biến theo chiều hƣớng tích cực, tiến lên. Phát triển là một quá trình nội tại: bƣớc chuyển từ thấp lên cao xảy ra bởi vì trong cái thấp đa chứa đựng dƣới dạng tiềm tang những khuynh hƣớng dẫn đến cái cao. Cái cao là cái thấp đã phát triển”.
Nhƣ vậy, sự vật, hiện tƣợng, con ngƣời, xã hội biến đổi để tăng tiến về số lƣợng, chất lƣợng dƣới tác động của bên trong hoặc bên ngoài đều đƣợc coi là phát triển.