Phân Tích Thực Trạng Sử Dụng Thuốc Kháng Sinh Cho Bệnh Nhân Viêm Phổi Mắc Phải Tại Bệnh Viện ...

Chuyên khảo y tế phân tích Ninh thị thúy lƣơng phân tích thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh cho bệnh nhân bị viêm phổi mắc, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Ninh Thị Thúy Lương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ chuyên khoa cấp I - Tổ chức quản lý dược
• Đề tài: Phân tích thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh cho bệnh nhân bị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng, điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương năm 2021
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Đại cƣơng về kháng sinh
• 1.1.1. Định nghĩa kháng sinh
• 1.1.2. Phân loại kháng sinh
• 1.1.2.1. Phân loại kháng sinh theo cấu trúc hóa học
• 1.1.3. Phối hợp kháng sinh
• 1.1.4. Nguyên tắc sử dụng kháng sinh
• 1.1.4.1. Lựu chọn kháng sinh và liều lượng
• 1.1.4.2. Sử dụng kháng sinh điều trị theo kinh nghiệm
• 1.1.4.3. Sử dụng kháng sinh khi có bằng chứng về vi khuẩn học
• 1.1.4.4. Lựa chọn đường đưa thuốc
• 1.1.4.5. Độ dài đợt điều trị
• 1.1.4.6. Tác dụng không mong muốn và độc tính khi sử dụng kháng sinh
• 1.1.5. Phương pháp đánh giá sử dụng kháng sinh trong bệnh viện
• 1.2. Tổng quan về bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng
• 1.2.1. Định nghĩa
• 1.2.2. Chẩn đoán xác định bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng
• 1.2.2.1. Lâm sàng
• 1.2.2.2. Cận lâm sàng
• 1.2.3. Điều trị bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng
• 1.2.3.1. Nguyên tắc chung
• 1.2.3.2. Điều trị
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tƣợng, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Biến số nghiên cứu
• 2.2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.3. Phƣơng pháp thu thập số liệu
• 2.2.4. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.5. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả cơ cấu thuốc trong bệnh án của bệnh nhân bị Viêm phổi mắc phải cộng đồng đƣợc sử dụng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021
• 3.1.1. Một số chỉ số tổng quát
• 3.2. Phân tích thuốc kháng sinh đƣợc chỉ định trong bệnh án nội trú
• 3.2.1. Phân tích thực trạng chỉ định thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021
• 3.2.1.1. Một số chỉ số cơ bản về kháng sinh sử dụng trong điều trị VPMPCĐ
• 3.2.1.2. Các chỉ số liên quan về sử dụng kháng sinh trong điều trị VPMPCĐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải

Viêm phổi mắc phải là một trong những bệnh lý phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở những bệnh nhân điều trị nội trú. Việc sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương năm 2021 đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích thực trạng sử dụng kháng sinh và đưa ra những khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

1.1. Định nghĩa và phân loại viêm phổi mắc phải

Viêm phổi mắc phải ở cộng đồng (VPMPCĐ) là tình trạng nhiễm khuẩn của nhu mô phổi xảy ra ngoài bệnh viện. Tác nhân gây bệnh có thể là vi khuẩn, virus, hoặc nấm. Việc phân loại viêm phổi giúp xác định phương pháp điều trị phù hợp.

1.2. Tình hình sử dụng thuốc kháng sinh tại Bệnh viện Hải Dương

Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương, việc sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải đã được thực hiện theo các hướng dẫn của Bộ Y tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả điều trị.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sử dụng thuốc kháng sinh

Mặc dù thuốc kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong điều trị viêm phổi, nhưng việc lạm dụng và chỉ định không hợp lý đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng, gây khó khăn trong việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn.

2.1. Tình trạng kháng thuốc tại Việt Nam

Kháng thuốc là một trong những thách thức lớn trong điều trị viêm phổi. Nhiều chủng vi khuẩn đã trở nên kháng với các loại kháng sinh thông dụng, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng chi phí y tế.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến kháng thuốc

Nguyên nhân chính dẫn đến kháng thuốc bao gồm việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, thiếu sự giám sát trong kê đơn thuốc, và sự thiếu hiểu biết của bệnh nhân về việc sử dụng thuốc.

III. Phương pháp nghiên cứu thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương với mục tiêu phân tích thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn các bác sĩ điều trị.

3.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, nhằm thu thập thông tin về việc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải tại bệnh viện.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân điều trị viêm phổi mắc phải, bao gồm thông tin về loại kháng sinh được sử dụng, liều lượng, và thời gian điều trị.

IV. Kết quả nghiên cứu về sử dụng thuốc kháng sinh

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự đa dạng trong việc sử dụng thuốc kháng sinh cho bệnh nhân viêm phổi mắc phải. Một số loại kháng sinh được chỉ định phổ biến, nhưng vẫn còn nhiều trường hợp chỉ định không hợp lý.

4.1. Cơ cấu thuốc kháng sinh trong điều trị

Cơ cấu thuốc kháng sinh được sử dụng trong điều trị viêm phổi mắc phải tại Bệnh viện Hải Dương cho thấy sự ưu tiên cho các loại kháng sinh phổ biến như Amoxicillin và Ceftriaxone.

4.2. Tỷ lệ kháng thuốc trong điều trị

Tỷ lệ kháng thuốc trong điều trị viêm phổi mắc phải tại bệnh viện cho thấy một số chủng vi khuẩn đã kháng lại các loại kháng sinh thông dụng, gây khó khăn trong việc điều trị.

V. Kết luận và khuyến nghị cho việc sử dụng thuốc kháng sinh

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương cần được cải thiện. Cần có các biện pháp quản lý và giám sát chặt chẽ hơn trong việc kê đơn thuốc.

5.1. Khuyến nghị về quản lý sử dụng kháng sinh

Cần thiết lập các quy trình quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện, bao gồm việc đào tạo nhân viên y tế và nâng cao nhận thức của bệnh nhân về việc sử dụng thuốc.

5.2. Hướng đi tương lai trong nghiên cứu kháng sinh

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các loại kháng sinh mới và các phương pháp điều trị thay thế để đối phó với tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI NINH THỊ THÚY LƢƠNG PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC KHÁNG SINH CHO BỆNH NHÂN BỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI Ở CỘNG ĐỒNG, ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HẢI DƢƠNG NĂM 2021 LUẬN VĂN DƢỢC SĨ CHUYÊN KHO CẤP I CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƢỢC MÃ SỐ: CK 60720412 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà Nơi thực hiện: Trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng HÀ NỘI 2022 LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình hoàn thành luận văn tôi đã nhận đƣợc sự hƣớng dẫn tận tình cùng những lời góp ý vô cùng quý giá của các quý thầy cô trƣờng đại học Dƣợc Hà Nội, cùng với sự giúp đỡ của cơ quan đoàn thể, bạn bè và gia đình. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc. Trƣớc hết, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà - Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dƣợc - Trƣờng đại học Dƣợc Hà Nội. Cô đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô Ban Giám hiệu, các thầy cô Bộ môn Quản lý và kinh tế Dƣợc, các thầy cô Phòng Sau đại học trƣờng Đại học Dƣợc Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc cùng các anh chị em khoa Dƣợc - Vật tƣ thiết bị y tế - Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu để viết luận văn. Sau cùng tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới gia đình và bạn bè đã bên cạnh cổ vũ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian vừa qua để tôi có thể hoàn thành chƣơng trình Chuyên khoa I của trƣờng đại học Dƣợc Hà Nội. Hà Nội, Ngày tháng năm 2022 Học viên Ninh Thị Thúy Lƣơng MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH ĐẶT VẤN ĐỀ. Đại cƣơng về kháng sinh . Định nghĩa kháng sinh . Phân loại kháng sinh . Phân loại kháng sinh theo cấu trúc hóa học. Phối hợp kháng sinh . Nguyên tắc sử dụng kháng sinh . Phƣơng pháp đánh giá sử dụng kháng sinh trong bệnh viện . Tổng quan về bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng . Chẩn đoán xác định bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng . Điều trị bệnh viêm phổi mắc phải ở cộng đồng . Nguyên tắc chung . Lựa chọn KS ban đầu đối với viêm phổi mắc phải tại cộng đồng . Thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh nói chung và thuốc kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng tại các bệnh viện . Thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh . Thực trạng chỉ định kháng sinh trong điều trị bệnh viêm phổi mắc phải tại cộng đồng . Vài nét về Bệnh viện phục hồi chức năng Hải Dƣơng.1 Giới thiệu chung về khoa Dƣợc - VTTBYT . Mô hình tổ chức khoa Dƣợc-VTTBYT .2 Một vài nét về sử dụng thuốc tại bệnh viện và tính cấp thiết của đề tài . ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Đối tƣợng, thời gian, địa điểm nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu: . Địa điểm nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu. Biến số nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu . Phƣơng pháp thu thập số liệu . Mẫu nghiên cứu. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .Mô tả cơ cấu thuốc trong bệnh án của bệnh nhân bị Viêm phổi mắc phải cộng đồng đƣợc sử dụng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021. Một số chỉ số tổng quát .2 Phân tích thuốc kháng sinh đƣợc chỉ định trong bệnh án nội trú. Phân tích thực trạng chỉ định thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021.1 Một số chỉ số cơ bản về kháng sinh sử dụng trong điều trị VPMPCĐ . Các chỉ số liên quan về sử dụng kháng sinh trong điều trị VPMPCĐ . Về cơ cấu thuốc trong bệnh án của bệnh nhân bị Viêm phổi mắc phải cộng đồng đƣợc sử dụng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021. Một số chỉ số tổng quát .2 Phân tích thuốc kháng sinh đã đƣợc chỉ định trong bệnh án nội trú. Về thực trạng chỉ định thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng năm 2021.1 Một số chỉ số cơ bản về kháng sinh sử dụng trong điều trị VPMPCĐ . Các chỉ số liên quan về sử dụng kháng sinh trong điều trị VPMPCĐ . 53 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC D NH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng nh Tiếng Việt ADR Adverse Drug Reaction Tác dụng không mong muốn BN Bệnh nhân BV Bệnh viện CIG Cephalosporin thế hệ 1 C2G Cephalosporin thế hệ 2 C3G Cephalosporin thế hệ 3 C4G Cephalosporin thế hệ 4 DMT Danh mục thuốc GTSD Giá trị sử dụng HDĐT Hƣớng dẫn điều trị HSBA Hồ sơ bệnh án ICU Intensive Care Unit Khoa hồi sức tích cực KS Kháng sinh KSĐ Kháng sinh đồ PHCN Phục hồi chức năng VK Vi khuẩn VPMPCĐ Viêm phổi mắc phải ở cộng đồng WHO World Health Organization Tổ chức Y tế Thế giới D NH MỤC BẢNG Bảng 1. Phân loại kháng sinh theo cấu trúc hóa học. Lựa chọn KS ban đầu đối với viêm phổi mắc phải tại cộng đồng . Biến số nghiên cứu. Lựa chọn phác đồ KS dựa trên mức độ nặng của bệnh VPMPCĐtheo khuyến cáo của Bộ Y tế . Phân loại chẩn đoán theo mã ICD 10 . Cơ cấu thuốc theo nhóm tác dụng dược lý . Thời gian nằm viện theo khoa phòng . Thời gian điều trị bằng kháng sinh theo khoa phòng . Tỷ lệ thời gian điều trị kháng sinh so với thời gian nằm viện . Cơ cấu thuốc kháng sinh theo cấu trúc . Cơ cấu thuốc kháng sinh theo nguồn gốc , xuất xứ . Cơ cấu thuốc kháng sinh theo đường dùng . Cơ cấu thuốc kháng sinh theo tên Biệt dược gốc và Generic . Số thuốc kháng sinh được kê trên HSBA . Lượt chỉ định của các nhóm kháng sinh điều trị VPMPCĐ . Chi phí thuốc kháng sinh trong điều trị VPMPCĐ . Phác đồ KS ban đầu . Lựa chọn kháng sinh phác đồ ban đầu dựa trên mức độ nặng củaVPMPCĐ theo thang điểm CURB65 . Chuyển KS từ đường tiêm sang đường uống . Các kiểu chuyển đường dùng của KS tại Bệnh viện . Liều dùng của kháng sinh . HSBA có liều dùng KS chưa phù hợp . Khoảng cách đưa liều của kháng sinh. Khoảng cách đưa liều KS chưa phù hợp . 46 D NH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình tổ chức khoa Dƣợc-VTTBYT . Tóm tắt nội dung nghiên cứu . 27 ĐẶT VẤN ĐỀ Từ khi ra đời đến nay, kháng sinh đã cứu sống hàng triệu ngƣời trên toàn thế giới khỏi các bệnh nguy hiểm do nhiễm khuẩn gây ra, giúp phòng ngừa các biến chứng nhiễm trùng từ các can thiệp y tế đến các phẫu thuật thông thƣờng. Với những nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam, kháng sinh là nhóm thuốc quan trọng vì bệnh lý nhiễm khuẩn nằm trong số những bệnh hàng đầu cả về tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng, nhiều vi khuẩn đã trở nên đề kháng với thuốc. Một số vi khuẩn thậm chí còn kháng tất cả các loại kháng sinh. Các chủng vi khuẩn kháng thuốc này đã và đang lan rộng trên toàn cầu. Trong khi đó, việc tìm ra các kháng sinh mới trở nên khó khăn hơn. Trong những năm gần đây hầu nhƣ rất ít kháng sinh mới đƣợc đƣa ra thị trƣờng. Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dƣơng là bệnh viện chuyên khoa hạng 2 trực thuộc Sở Y tế, điểm mạnh của bệnh viện là điều trị các bệnh về cơ xƣơng khớp và lão khoa. Năm 2020 bệnh viện thành lập thêm đơn nguyên Bệnh nhân nặng trực thuộc khoa Lão khoa – với chức năng điều trị cho bệnh nhân cao tuổi, có nhiều bệnh lý cùng một lúc , một trong những bệnh đó là Viêm phổi mắc phải cộng đồng . Vì vậy lựa chọn thuốc trong điều trị luôn đƣợc cân nhắc và thận trọng trong đó việc sử dụng kháng sinh rất đƣợc Ban lãnh đạo Bệnh viện quan tâm. Bệnh viện đã có một số đề tài về danh mục thuốc sử dụng trong bệnh viện, kê đơn thuốc ngoại trú, thuốc tăng huyết áp, tuy nhiên chƣa có đề tài nào về chủ đề kháng sinh trong điều trị VPMPCĐ.Với mong muốn góp phần nâng cao chất lƣợng kê đơn thuốc kháng sinh, đặc biệt là kháng sinh sử dụng trong bệnh VPMPCĐ, đồng thời làm rõ một số vấn đề bất cập, tồn tại trong việc chỉ định kháng sinh tại bệnh viện, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Phân tích thực trạng sử dụng thuốc kháng sinh cho bệnh nhân bị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng, điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương năm 2021" với hai mục tiêu: 1. Mô tả cơ cấu thuốc trong bệnh án của bệnh nhân bị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng được sử dụng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương năm 2021. Phân tích thực trạng chỉ định thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phổi mắc phải ở cộng đồng trong điều trị nội trú tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Dương năm 2021. Từ đó tìm ra những vấn đề còn tồn tại trong việc sử dụng kháng sinh và đề xuất một số kiến nghị nhằm góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng kháng sinh tại Bệnh viện trong những năm tiếp theo. Đại cƣơng về kháng sinh 1. Định nghĩa kháng sinh Theo Hƣớng dẫn sử dụng kháng sinh của Bộ Y tế ban hành năm 2015, kháng sinh (antibiotics) là những chất kháng khuẩn (antibacterial substances) đƣợc tạo ra bởi các chủng vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, Actinomycetes), có tác dụng ức chế sự phát triển của các vi sinh vật khác [7]. Phân loại kháng sinh Có rất nhiều cách để phân loại kháng sinh, tuy nhiên ở đề tài này, chúng tôi đề cập đến phƣơng pháp phân loại kháng sinh theo cấu trúc hoá học. Theo cách phân loại này, kháng sinh đƣợc chia thành 09 nhóm chính, đƣợc thể hiện tại bảng 1.