Luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I: Phân tích cơ cấu thuốc Bệnh viện YHCT Điện Biên 2019 - Đào Thị Huyền

Phân tích cơ cấu thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên năm 2019 trong luận văn Dược sĩ chuyên khoa cấp I tại Đại học Dược Hà Nội 2020

• Tác giả: Đào Thị Huyền
• Người hướng dẫn: PGS-TS. Nguyễn Thị Song Hà
• Trường học: Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Tổ chức Quản lý Dược
• Đề tài: Phân tích cơ cấu thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên năm 2019
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan phân tích cơ cấu thuốc tại Bệnh viện YHCT Điện Biên

Phân tích cơ cấu thuốc là hoạt động then chốt trong quản lý dược bệnh viện. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên năm 2019 nhằm đánh giá toàn diện danh mục thuốc sử dụng. Bệnh viện có quy mô 150 giường bệnh, phục vụ chủ yếu bệnh nhân khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại. Khoa Dược chịu trách nhiệm cung ứng, bảo quản, cấp phát thuốc. Khoa còn triển khai hoạt động dược lâm sàng, thông tin tư vấn sử dụng thuốc và cảnh giác dược. Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích ABC và VEN để phân loại thuốc theo giá trị sử dụng và mức độ cần thiết. Đây là cơ sở khoa học quan trọng giúp tối ưu hóa công tác quản lý, đảm bảo cung ứng thuốc hợp lý, hiệu quả cho người bệnh.

1.1. Đặc điểm tình hình bệnh viện năm 2019

Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên là cơ sở khám chữa bệnh tuyến tỉnh chuyên khoa y học cổ truyền. Năm 2019, bệnh viện thực hiện chức năng khám chữa bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại. Bệnh viện có mô hình bệnh tật đa dạng, tập trung chủ yếu vào các bệnh mãn tính như đau lưng, viêm khớp, tai biến mạch máu não phục hồi chức năng. Khoa Dược đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng thuốc từ khâu lập kế hoạch, mua sắm, bảo quản đến cấp phát cho nhu cầu điều trị.

1.2. Tính cấp thiết của nghiên cứu phân tích cơ cấu thuốc

Việc phân tích cơ cấu thuốc giúp đánh giá mức độ sử dụng thuốc hợp lý tại bệnh viện. Nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học về cơ cấu nhóm thuốc theo giá trị và tính cần thiết. Kết quả phân tích là cơ sở để điều chỉnh danh mục thuốc, tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng điều trị. Đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực y tế còn hạn chế, phân tích ABC/VEN giúp ưu tiên nguồn lực cho nhóm thuốc thiết yếu, đảm bảo quyền lợi người bệnh.

II. Phân tích kết quả cơ cấu thuốc theo phương pháp ABC VEN

Kết quả phân tích ABC/VEN tại Bệnh viện YHCT Điện Biên năm 2019 cho thấy cơ cấu thuốc rõ ràng. Nhóm thuốc thiết yếu (E) chiếm tỷ trọng áp đảo với 90,4% tổng giá trị sử dụng và 163 khoản mục, chiếm 81,1% tổng số khoản mục. Nhóm thuốc cấp cứu (V) xếp thứ hai với 5,7% tổng giá trị sử dụng và 14,4% tổng số khoản mục. Nhóm thuốc không cần thiết (N) có giá trị sử dụng thấp nhất, chỉ 3,9% tổng giá trị và 4,5% tổng số khoản mục. Khi phân tích theo ma trận ABC/VEN, thuốc nhóm E tiếp tục thống trị ở cả ba hạng A, B, C. Cụ thể hạng A có 35 khoản mục thuốc E trong tổng số 40 khoản mục. Hạng B có 38 khoản mục thuốc E trong 46 khoản mục. Kết quả phản ánh việc sử dụng thuốc tập trung vào nhóm thiết yếu.

2.1. Phân tích nhóm thuốc thiết yếu và cấp cứu

2.2. Phân tích nhóm thuốc không cần thiết và cơ cấu hạng ABC

III. Phương pháp nghiên cứu phân tích cơ cấu thuốc tại bệnh viện

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp thu thập số liệu hồi cứu. Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ danh mục thuốc hóa dược, thuốc đông y và thuốc từ dược liệu sử dụng tại Bệnh viện YHCT tỉnh Điện Biên năm 2019. Phương pháp phân tích ABC dựa trên nguyên lý Pareto 80/20, phân loại thuốc thành ba hạng theo giá trị sử dụng giảm dần. Hạng A chiếm khoảng 10% số khoản mục nhưng 70% giá trị. Hạng B chiếm 20% số khoản mục và 20% giá trị. Hạng C chiếm 70% số khoản mục nhưng chỉ 10% giá trị. Phương pháp VEN phân loại thuốc thành ba nhóm: V cấp cứu, E thiết yếu, N không cần thiết. Việc kết hợp hai phương pháp tạo thành ma trận ABC/VEN cho phép đánh giá đa chiều cơ cấu thuốc sử dụng.

3.1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu

3.2. Xây dựng ma trận ABC VEN và phân loại thuốc

IV. Kết luận và ứng dụng kết quả phân tích cơ cấu thuốc

Nghiên cứu phân tích cơ cấu thuốc tại Bệnh viện YHCT Điện Biên năm 2019 đạt được mục tiêu đề ra. Kết quả cho thấy danh mục thuốc sử dụng tập trung vào nhóm thiết yếu, phản ánh tính hợp lý trong công tác quản lý dược. Nhóm thuốc E chiếm ưu thế cả về số lượng khoản mục và giá trị sử dụng. Nhóm thuốc không cần thiết chiếm tỷ trọng thấp, chứng tỏ hiệu quả của quy trình lựa chọn thuốc. Bệnh viện cần tiếp tục duy trì và phát huy kết quả đạt được. Đồng thời cần tăng cường giám sát nhóm thuốc hạng A thuộc tiểu nhóm AE để kiểm soát chi phí. Công tác dược lâm sàng và cảnh giác dược cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao an toàn, hiệu quả điều trị cho người bệnh.

4.1. Kiến nghị và đề xuất cho công tác quản lý dược

4.2. Ý nghĩa của nghiên cứu trong thực tiễn bệnh viện

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu vận hành bệnh viện công lập, chi phí dành cho tiền thuốc điều trị thường chiếm tỷ trọng lớn nhất, dao động khoảng 60% tổng ngân sách hoạt động của đơn vị. Việc kiểm soát và tối ưu hóa danh mục thuốc không chỉ đảm bảo an toàn điều trị mà còn mang ý nghĩa sống còn đối với hiệu quả kinh tế y tế. Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên là cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa hạng III tuyến tỉnh với quy mô 100 giường bệnh kế hoạch (thực kê 120 đến 130 giường), phục vụ 12.442 lượt khám bệnh nội ngoại trú trong năm 2019. Tổng chi phí sử dụng thuốc tại bệnh viện trong năm khảo sát đạt hơn 5,52 tỷ đồng (chính xác là 5.523.630 nghìn đồng), tạo ra áp lực quản lý đáng kể cho Hội đồng Thuốc và Điều trị.

Nghiên cứu được triển khai với hai mục tiêu cốt lõi: mô tả chi tiết cơ cấu danh mục 403 thuốc đã sử dụng tại bệnh viện năm 2019 theo các tiêu chí quản lý dược chính thống, đồng thời ứng dụng kỹ thuật phân tích ABC/VEN để đánh giá tính hợp lý trong phân bổ nguồn lực tài chính. Phạm vi thời gian nghiên cứu bao phủ trọn vẹn dữ liệu sử dụng thuốc từ tháng 01/2019 đến tháng 12/2019 tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên. Ý nghĩa then chốt của luận văn thể hiện ở việc lượng hóa chính xác tỷ trọng tiêu dùng giữa tân dược và đông dược, nhận diện những điểm bất hợp lý trong chuỗi cung ứng dược phẩm vùng cao, từ đó kiến tạo căn cứ khoa học vững chắc giúp tái thiết danh mục thuốc đấu thầu cho các giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết quản trị cung ứng dược phẩm và kinh tế y tế hiện đại, kết hợp chặt chẽ với các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành:

• Nguyên lý Pareto và Phương pháp phân tích ABC: Ứng dụng quy luật 80/20 nhằm phân loại danh mục thuốc thành ba nhóm quản lý riêng biệt dựa trên tương quan giữa số lượng tiêu thụ và chi phí tích lũy. Hạng A gồm các thuốc chiếm 75% đến 80% ngân sách (thường chiếm 10% đến 20% số khoản mục); Hạng B chiếm 15% đến 20% ngân sách; Hạng C chiếm 5% đến 10% ngân sách nhưng chiếm đa số về số lượng khoản mục (60% đến 80%).
• Mô hình phân loại VEN theo Thông tư 21/2013/TT-BYT: Thiết lập quyền ưu tiên lâm sàng đối với từng thuốc trong điều kiện ngân sách hữu hạn, phân định thành ba nhóm: Nhóm V (Vital - thuốc tối cần/cấp cứu), Nhóm E (Essential - thuốc thiết yếu phục vụ mô hình bệnh tật chính), và Nhóm N (Non-Essential - thuốc không thiết yếu, điều trị triệu chứng nhẹ hoặc chi phí chưa tương xứng hiệu quả).
• Hệ thống phân nhóm điều trị: Phân loại thuốc hóa dược thành 27 nhóm tác dụng theo Thông tư 30/2018/TT-BYT; phân loại vị thuốc y học cổ truyền thành 30 nhóm và thuốc đông y thành phẩm thành 11 nhóm tác dụng theo y lý y học cổ truyền quy định tại Thông tư 05/2015/TT-BYT.
• Khái niệm quản lý chuyên sâu: Khung nghiên cứu làm rõ các khái niệm về thuốc generic, thuốc biệt dược gốc, thuốc đơn thành phần - đa thành phần, và nhóm thuốc phải kiểm soát đặc biệt (gây nghiện, hướng tâm thần, tiền chất, dược liệu độc).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, thu thập số liệu bằng phương pháp hồi cứu toàn bộ dữ liệu sử dụng thuốc thực tế từ hệ thống báo cáo xuất nhập kho, báo cáo thống kê dược và báo cáo tài chính của Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên trong 12 tháng năm 2019.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ quần thể 403 khoản mục thuốc đã xuất dùng trong năm 2019, bao gồm 202 vị thuốc y học cổ truyền, 47 chế phẩm thuốc đông y/thuốc từ dược liệu và 154 thuốc hóa dược. Việc chọn mẫu toàn bộ không loại trừ bất kỳ khoản mục nào giúp loại bỏ triệt để sai số chọn mẫu, phản ánh bức tranh toàn cảnh và chính xác tuyệt đối về dòng tiền dược phẩm. Lý do lựa chọn kết hợp phân tích ma trận ABC/VEN là phương pháp này cho phép nhận diện chính xác các thuốc tiêu tốn ngân sách lớn nhưng giá trị lâm sàng không cao (nhóm AN, BN), làm căn cứ cắt giảm chi phí trực tiếp. Số liệu được làm sạch, xử lý và tổng hợp bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình xử lý và thống kê dữ liệu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng cơ cấu thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên:

• Tỷ trọng áp đảo của thuốc y học cổ truyền: Trong tổng số 403 khoản mục thuốc, vị thuốc cổ truyền chiếm 50,1% số khoản mục và 53,4% giá trị sử dụng (tương đương hơn 2,94 tỷ đồng); thuốc đông y, thuốc từ dược liệu chiếm 11,7% số khoản mục và 19,6% giá trị sử dụng. Tổng tỷ trọng chi phí dành cho y dược cổ truyền đạt 73,0%, cao gấp 2,7 lần so với tỷ trọng 27,0% của thuốc hóa dược (154 khoản mục, chiếm hơn 1,49 tỷ đồng).
• Cơ cấu nhóm tác dụng phản ánh đúng đặc trưng chuyên khoa: Đối với vị thuốc cổ truyền, nhóm thuốc phát tán phong thấp dẫn đầu với 24,7% giá trị sử dụng (709,81 triệu đồng), tiếp theo là nhóm bổ khí (13,3%) và bổ huyết (11,9%). Ở nhóm chế phẩm đông y, nhóm an thần, định chí, dưỡng tâm chiếm tỷ trọng cao nhất với 45,0% giá trị sử dụng. Đối với hóa dược, thuốc tim mạch - huyết áp chiếm tỷ trọng giá trị cao nhất với 30,1% (437,86 triệu đồng), xếp trên nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn với 18,5% giá trị sử dụng (269,00 triệu đồng).
• Nghịch lý lớn về nguồn gốc xuất xứ dược liệu và hóa dược: Vị thuốc cổ truyền nguồn gốc Bắc (nhập khẩu) chỉ chiếm 45,5% về số khoản mục (92 vị) nhưng lại chiếm tới 83,1% tổng giá trị sử dụng vị thuốc. Ngược lại, vị thuốc Nam chiếm 54,5% số khoản mục nhưng chỉ chiếm 16,9% giá trị. Tương tự, thuốc hóa dược sản xuất trong nước chiếm 64,3% số khoản mục nhưng chỉ chiếm 40,2% giá trị; trong khi thuốc hóa dược nhập khẩu chiếm 35,7% số khoản mục nhưng ngốn tới 59,8% kinh phí thuốc tân dược.
• Cơ cấu phân tích ABC/VEN và phân nhóm kỹ thuật: Phân tích 201 thuốc (hóa dược và thành phẩm đông y) cho thấy Hạng A gồm 40 thuốc (19,9% số khoản mục) nhưng chiếm 79,4% tổng giá trị sử dụng. Phân tích VEN xác định nhóm thiết yếu (E) chiếm ưu thế tuyệt đối với 81,1% số khoản mục và 90,4% giá trị sử dụng; nhóm tối cần (V) chiếm 14,4% số khoản mục và 5,7% giá trị; nhóm không thiết yếu (N) chiếm 4,5% số khoản mục và 3,9% giá trị. Thuốc generic chiếm tới 96,1% số khoản mục và 94,5% giá trị; thuốc đơn thành phần chiếm 82,5% số khoản mục và 60,4% giá trị; thuốc đường uống chiếm 70,8% số khoản mục và 77,0% giá trị sử dụng.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu sử dụng thuốc tại bệnh viện phản ánh sự tương thích chặt chẽ với mô hình bệnh tật năm 2019. Theo hồ sơ bệnh viện, nhóm bệnh nội tiết, dinh dưỡng chuyển hóa chiếm 51,3% (6.377 lượt) và bệnh hệ thống cơ xương khớp chiếm 21,2% (2.639 lượt). Việc các nhóm thuốc phát tán phong thấp, bổ khí, an thần và hạ huyết áp chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất hoàn toàn phù hợp với đối tượng người bệnh chủ yếu là người cao tuổi, mắc các chứng bệnh mạn tính thoái hóa khớp và suy nhược.

Khi so sánh với các bệnh viện y học cổ truyền tuyến tỉnh khác, tỷ lệ sử dụng thuốc y học cổ truyền tại Điện Biên (73,0%) cao hơn Bệnh viện Y học cổ truyền Vĩnh Phúc năm 2017 (63,9%), nhưng thấp hơn Bệnh viện Y dược cổ truyền Sơn La năm 2018 (80,4%) và Bệnh viện Y học cổ truyền Bảo Lộc năm 2016 (96,1%). Điểm tích cực là bệnh viện đã kiểm soát rất tốt việc sử dụng kháng sinh (chỉ chiếm 18,5% chi phí hóa dược, thấp hơn mức 29,9% tại Sơn La) và ưu tiên đường uống an toàn (chiếm 77,0% chi phí, trong khi thuốc tiêm truyền chỉ chiếm 20,5%, thấp hơn nhiều so với mức 51,4% tại Sơn La).

Dữ liệu nghiên cứu khi được biểu diễn trực quan qua biểu đồ hình quạt về nguồn gốc xuất xứ và bảng ma trận ABC/VEN đã bộc lộ rõ điểm nghẽn chi phí: bệnh viện phụ thuộc quá lớn vào nguồn dược liệu Bắc nhập khẩu đắt tiền và các thuốc hóa dược ngoại nhập. Mặc dù ma trận ABC/VEN cho thấy tiểu nhóm AE chiếm đa số (35/40 thuốc nhóm A với 73,1% giá trị), việc tồn tại các khoản mục thuộc nhóm AN (thuốc chi phí cao nhưng không thiết yếu) chiếm 3,9% tổng giá trị sử dụng là một bất cập cần sớm loại bỏ để tránh lãng phí nguồn quỹ bảo hiểm y tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng thu được từ đề tài, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được khuyến nghị thực hiện:

1. Cơ cấu lại danh mục đấu thầu ưu tiên thuốc nội địa: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần rà soát thay thế các thuốc hóa dược nhập khẩu bằng thuốc generic sản xuất trong nước đạt tiêu chuẩn WHO-GMP theo tinh thần Quyết định 4824/QĐ-BYT và Thông tư 03/2019/TT-BYT. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ trọng giá trị sử dụng thuốc hóa dược nội địa từ 40,2% lên mức tối thiểu 60% trong vòng 12 đến 24 tháng tới, giúp tiết giảm ít nhất 15% chi phí tân dược.
2. Đẩy mạnh phát triển và chế biến dược liệu Nam tại chỗ: Ban Giám đốc cùng Khoa Dược cần chủ động liên kết với các vùng trồng dược liệu đạt chuẩn GACP-WHO tại vùng Tây Bắc để thay thế một phần vị thuốc Bắc nhập khẩu đắt đỏ (hiện chiếm tới 83,1% chi phí vị thuốc). Mục tiêu đặt ra là nâng giá trị sử dụng vị thuốc Nam từ 16,9% lên 30% đến 40% trong giai đoạn 2021-2025.
3. Thanh lọc triệt để các thuốc thuộc tiểu nhóm AN trong phân tích ma trận ABC/VEN: Khoa Dược định kỳ hàng quý lập danh mục các thuốc thuộc nhóm Hạng A nhưng phân loại N (không thiết yếu) để trình Hội đồng Thuốc xem xét loại bỏ hoặc thay thế bằng các hoạt chất có hiệu quả chi phí cao hơn. Biện pháp này giúp bảo tồn ngay lập tức khoảng 3,9% ngân sách thuốc hàng năm (tương đương trên 200 triệu đồng).
4. Tăng cường hoạt động Dược lâm sàng và giám sát kê đơn: Ban hành hướng dẫn điều trị chuẩn cho các bệnh lý xương khớp và tim mạch thường gặp; giám sát chặt chẽ chỉ định thuốc tiêm truyền (duy trì dưới 25% chi phí hóa dược) và tăng cường kiểm soát an toàn đối với 9 vị thuốc độc y học cổ truyền (chiếm 4,3% chi phí vị thuốc) theo đúng quy định Thông tư 13/2018/TT-BYT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống y tế:

• Lãnh đạo bệnh viện và Hội đồng Thuốc & Điều trị: Cung cấp công cụ quản trị định lượng và bằng chứng thực nghiệm để xây dựng danh mục thuốc đấu thầu, dự trù kinh phí và đàm phán giá thuốc tối ưu cho bệnh viện chuyên khoa tuyến tỉnh.
• Dược sĩ quản lý và Dược sĩ lâm sàng tại các cơ sở Y học cổ truyền: Nắm vững phương pháp luận và quy trình từng bước ứng dụng phân tích ABC/VEN, ma trận ABC/VEN trên dữ liệu phần mềm bệnh viện phục vụ công tác giám sát kê đơn an toàn, hợp lý.
• Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tổ chức Quản lý Dược: Sử dụng tài liệu như một nghiên cứu điển hình chuẩn mực về phương pháp thu thập số liệu hồi cứu, phân tích thống kê dược kinh tế và cấu trúc một luận văn Dược sĩ Chuyên khoa cấp I/Thạc sĩ.
• Cơ quan quản lý Y tế và Bảo hiểm Xã hội: Cung cấp góc nhìn thực tế về cơ cấu chi tiêu thuốc y học cổ truyền tại địa bàn miền núi khó khăn, hỗ trợ công tác giám định thanh quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí vị thuốc Bắc nhập khẩu lại chiếm tới 83,1% giá trị dù số lượng khoản mục ít hơn thuốc Nam? Thực tế thị trường dược liệu cho thấy các vị thuốc Bắc thường phải trải qua nhiều khâu trung gian, chi phí vận chuyển, bảo quản và các quy trình kiểm định chất lượng khắt khe khiến đơn giá cao hơn nhiều lần so với dược liệu thu hái trong nước. Tại bệnh viện, 92 vị thuốc Bắc chiếm 83,1% giá trị, trong khi 110 vị thuốc Nam chỉ chiếm 16,9% giá trị sử dụng.

Nhóm thuốc tim mạch chiếm bao nhiêu phần trăm chi phí hóa dược và nguyên nhân do đâu? Thuốc tim mạch - huyết áp chiếm tỷ trọng giá trị cao nhất trong nhóm hóa dược với 30,1% (437,86 triệu đồng) dù chỉ có 14 khoản mục (9,1% số khoản mục). Nguyên nhân chính là do bệnh viện lựa chọn nhiều biệt dược hoặc thuốc nhập khẩu đơn giá cao để điều trị bệnh lý tăng huyết áp mạn tính ở bệnh nhân cao tuổi.

Tỷ lệ sử dụng thuốc Generic tại bệnh viện đạt mức bao nhiêu và có ý nghĩa gì? Bệnh viện đã thực hiện rất tốt chủ trương ưu tiên thuốc Generic khi nhóm này chiếm 96,1% số khoản mục và 94,5% tổng giá trị sử dụng hóa dược (thuốc biệt dược gốc chỉ chiếm 3,9% khoản mục và 5,5% giá trị). Việc này giúp giảm gánh nặng tài chính trực tiếp cho quỹ bảo hiểm y tế và người bệnh.

Phương pháp phân tích ABC/VEN mang lại lợi ích cụ thể gì trong quản lý kho dược? Kỹ thuật này giúp phân loại chính xác 40 thuốc Hạng A (chiếm 79,4% chi phí) để ưu tiên đặt hàng thường xuyên với số lượng nhỏ nhằm giảm tồn kho. Đồng thời, ma trận ABC/VEN giúp nhận diện nhóm AN để cắt giảm, ưu tiên tối đa nguồn ngân sách cho các thuốc thuộc nhóm tối cần (V) và thiết yếu (E).

Cơ cấu đường dùng thuốc hóa dược tại bệnh viện có hợp lý không? Cơ cấu đường dùng rất hợp lý khi thuốc đường uống chiếm đa số với 70,8% số khoản mục và 77,0% giá trị sử dụng. Thuốc tiêm truyền chỉ chiếm 22,7% số khoản mục và 20,5% giá trị, cho thấy bác sĩ điều trị đã tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc chỉ dùng thuốc tiêm khi có chỉ định cấp cứu hoặc bệnh nhân không uống được.

Kết luận

• Danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Điện Biên năm 2019 gồm 403 khoản mục với tổng kinh phí hơn 5,52 tỷ đồng, trong đó chi phí y dược cổ truyền chiếm ưu thế vượt trội với 73,0% tổng giá trị sử dụng.
• Cơ cấu sử dụng thuốc phù hợp với mô hình bệnh tật đặc trưng của bệnh viện tuyến tỉnh, tập trung lớn nhất vào các nhóm thuốc phát tán phong thấp (24,7% giá trị vị thuốc), thuốc an thần (45,0% giá trị đông y thành phẩm) và thuốc tim mạch (30,1% giá trị hóa dược).
• Phân tích ABC/VEN khẳng định tính hợp lý tổng thể khi nhóm thuốc thiết yếu (E) chiếm 90,4% giá trị và Hạng A tập trung 79,4% ngân sách, song vẫn bộc lộ hạn chế khi vị thuốc Bắc và hóa dược ngoại chiếm tỷ trọng chi phí quá cao.
• Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp bức tranh dữ liệu định lượng toàn diện, làm cơ sở khoa học để Hội đồng Thuốc và Điều trị tái cơ cấu danh mục đấu thầu giai đoạn 2021-2025 theo hướng tăng tỷ trọng thuốc nội và loại bỏ thuốc kém hiệu quả chi phí.
• Các nhà quản lý bệnh viện và dược sĩ quan tâm có thể áp dụng ngay khung phân tích ma trận ABC/VEN của đề tài để tiến hành đánh giá, tối ưu hóa danh mục thuốc tại đơn vị mình, góp phần nâng cao chất lượng điều trị và an toàn ngân sách y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện 1. Khái niệm Danh mục thuốc đã sử dụng là kết quả của cả quá trình cung ứng thuốc: Lựa chọn, mua sắm, cấp phát và sử dụng. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng để thấy được một số những tồn tại, bất cập, những nội dung chưa hợp lý.

Từ đó điều chỉnh giúp cho hoạt động cung ứng thuốc của Bệnh viện được hoàn thiện hơn. Một số quy định về sử dụng thuốc hiện nay Hiện nay có rất nhiều thông tư, quy định và đề án về sử dụng thuốc được thực hiện. Bộ Y tế đã xây dựng đề án “Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam” ban hành kèm theo Quyết định số 4824/QĐ-BYT ngày 3/12/2012 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Với mục tiêu tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước chiếm 22% ở tuyến Trung ương, 50% ở tuyến tỉnh và 75% ở tuyến huyện.

Cùng với các giải pháp, Bộ Y tế cũng từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, nhiều quy định để ưu tiên khuyến khích phát triển ngành công nghiệp dược trong nước như: Luật Đấu thầu năm 2013, Luật Dược năm 2016 đã quy định danh mục không chào thầu thuốc nhập khẩu trên cơ sở nhóm tiêu chí kỹ thuật khi thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp. Cụ thể, Bộ Y tế cũng đã ban hành các Thông tư (Thông tư 01/2012, Thông tư 36/2013,Thông tư 11/2016, Thông tư 15/2019) quy định một nhóm thầu riêng cho các thuốc trong nước sản xuất trên dây chuyền đạt WHO-GMP để khuyến khích sản xuất, sử dụng thuốc trong nước. Mới đây, Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư số 03 ngày 28/3/2019 về danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và 3 khả năng cung cấp tăng 7 lần từ 146 thuốc (năm 2016) lên 640 thuốc (năm 2019) sản xuất trong nước, không chào thầu thuốc nhập khẩu. Về phía cơ sở y tế và thầy thuốc, việc triển khai Đề án đã được Lãnh đạo UBND tỉnh/thành phố, các Sở Y tế, các bệnh viện quan tâm, chỉ đạo sát sao.

Tại nhiều bệnh viện, lãnh đạo bệnh viện chỉ đạo xây dựng danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện với chính sách ưu tiên thuốc sản xuất trong nước. Nhiều địa phương, bệnh viện đạt kết quả ấn tượng về sử dụng thuốc sản xuất trong nước và đạt mục tiêu của Đề án. Chương trình phát triển y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030 cũng được quan tâm bằng nhiều quyết định và văn bản chỉ đạo. Quyết định số 2166/QĐ-TTg ngày 30/11/2010 của Thủ Tướng Chính phủ về việc Ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ về phát triển y, dược cổ truyền Việt Nam đến năm 2020.

Cùng hàng loạt các thông tư khác. Năm 2018 Bộ Y tế ban hành Thông tư số 19/2018/TT-BYT ngày 30/8/2018 ban hành danh mục thuốc thiết yếu [19] thay thế Thông tư 40/2013/TT-BYT, cho thấy chủ trương nâng cao vị thế, đẩy mạnh việc sử dụng dược liệu, vị thuốc YHCT, và tận dụng lợi thế của Việt Nam để phát triển và sử dụng thuốc trong nước. Một trong những văn bản mới nhất được ban hành là Thông tư 13/2018/TT -BYT ngày 15/5/2018 Quy định về chất lượng dược liệu, thuốc đông y thuốc từ dược liệu. Do đó chất lượng dược liệu,vị thuốc YHCT sử dụng trong Bệnh viện đã được quan tâm, kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn.