Hoàng Minh Doãn: Phân tích dùng thuốc giảm đau chống viêm bệnh cơ xương khớp BV YHCT Lạng Sơn

Phân tích chuyên sâu việc sử dụng thuốc giảm đau chống viêm trong điều trị cơ xương khớp tại Lạng Sơn. Cập nhật thông tin hữu ích cho bệnh nhân và chuyên gia y

• Tác giả: Hoàng Minh Doãn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Thúy Vân
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý - Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân tích tình hình sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm trong điều trị một số bệnh cơ - xương - khớp tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về một số bệnh cơ - xương - khớp
• 1.1.1. Viêm khớp dạng thấp
• 1.1.2. Đau thần kinh tọa
• 1.1.3. Hội chứng cổ - vai - cánh tay
• 1.1.4. Thoái hóa khớp gối
• 1.2. Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid
• 1.2.1. Tác dụng chính và cơ chế
• 1.2.2. Tác dụng không mong muốn
• 1.2.3. Chỉ định chung của NSAID
• 1.2.4. Cách khắc phục tác dụng phụ của thuốc NSAID
• 1.2.5. Các NSAID và paracetamol đang sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn
• 1.3. Thuốc chống viêm glucocorticoid (GC)
• 1.3.1. Khái niệm chung
• 1.3.2. Tác dụng phụ và cách khắc phục
• 1.3.3. Chống chỉ định
• 1.3.4. Thuốc chống viêm Glucocorticoid sử dụng tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn
• 1.4. Một số thuốc khác có tác dụng hỗ trợ giảm đau tại bệnh viện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Mẫu nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.2.4.1. Đặc điểm của người bệnh trong mẫu nghiên cứu
• 2.2.4.2. Đặc điểm sử dụng thuốc điều trị bệnh cơ, xương khớp tại bệnh viện
• 2.2.4.3. Khảo sát hiệu quả giảm đau và ảnh hưởng của đau
• 2.2.5. Một số quy ước đánh giá trong nghiên cứu
• 2.2.6. Xử lý và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.1.1. Tuổi và giới tính
• 3.1.2. Tỷ lệ bệnh nhân mắc các bệnh cơ xương khớp trong mẫu nghiên cứu
• 3.1.3. Thời gian mắc các bệnh cơ - xương - khớp của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.1.4. Bệnh mắc kèm của bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm sử dụng thuốc trong điều trị bệnh cơ - xương - khớp
• 3.2.1. Phương pháp điều trị bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện
• 3.2.2. Đặc điểm sử dụng các NSAID và paracetamol trong điều trị các bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện
• 3.2.3. Khảo sát sử dụng các GC trong điều trị một số bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn
• 3.3. Khảo sát hiệu quả giảm đau và ảnh hưởng của đau
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm về bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm sử dụng thuốc trong điều trị bệnh cơ - xương - khớp
• 4.2.1. Phương pháp điều trị bệnh cơ – xương – khớp tại bệnh viện
• 4.2.2. Đặc điểm sử dụng các NSAID và paracetamol trong điều trị các bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện
• 4.2.3. Đặc điểm sử dụng thuốc giảm đau chống viêm glucocorticoid trong điều trị các bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện
• 4.3. Hiệu quả giảm đau và ảnh hưởng của đau
• KẾT LUẬN
• ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình sử dụng thuốc giảm đau chống viêm cơ xương khớp Lạng Sơn

Bệnh cơ xương khớp là một trong những nhóm bệnh phổ biến tại tỉnh Lạng Sơn, đặc biệt ở người cao tuổi và người lao động nặng. Các bệnh thường gặp bao gồm viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp gối, đau thần kinh tọa và hội chứng cổ vai cánh tay. Tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn, nghiên cứu được thực hiện từ tháng 7/2020 đến tháng 11/2020 nhằm phân tích tình hình sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm trong điều trị các bệnh lý này. Kết quả cho thấy paracetamol là thuốc được sử dụng nhiều nhất với tỷ lệ 41,7%, tiếp theo là dạng kết hợp paracetamol và ibuprofen chiếm 30,6%. Nhóm NSAID chọn lọc COX-2 với hoạt chất meloxicam chiếm 21,3%, trong khi diclofenac dạng tiêm chiếm 6,5%. Việc sử dụng thuốc hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đau và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá nguy cơ tác dụng phụ, đặc biệt là loét đường tiêu hóa khi sử dụng NSAID kéo dài.

1.1. Các bệnh cơ xương khớp thường gặp tại Lạng Sơn

Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn tiếp nhận nhiều bệnh nhân với các bệnh lý cơ xương khớp đa dạng. Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn gây đau và sưng khớp mạn tính, ảnh hưởng lớn đến vận động. Đau thần kinh tọa xuất hiện do chèn ép rễ thần kinh, gây đau lan từ lưng xuống chân. Hội chứng cổ vai cánh tay thường gặp ở người làm việc văn phòng hoặc lao động nặng. Thoái hóa khớp gối là bệnh thoái hóa phổ biến nhất ở người trung niên và cao tuổi, gây đau và hạn chế vận động. Các bệnh này đều cần điều trị bằng thuốc giảm đau, chống viêm kết hợp vật lý trị liệu và y học cổ truyền.

1.2. Vai trò của thuốc giảm đau chống viêm trong điều trị

Thuốc giảm đau, chống viêm là nhóm thuốc không thể thiếu trong phác đồ điều trị bệnh cơ xương khớp. Nhóm NSAID có tác dụng giảm đau, chống viêm và hạ sốt thông qua cơ chế ức chế enzyme cyclooxygenase, làm giảm tổng hợp prostaglandin - chất trung gian gây viêm. Paracetamol được ưu tiên sử dụng cho giảm đau nhẹ đến trung bình do ít tác dụng phụ đường tiêu hóa. Nhóm NSAID chọn lọc COX-2 như meloxicam có ưu điểm giảm nguy cơ loét dạ dày so với NSAID cổ điển. Thuốc chống viêm glucocorticoid được sử dụng trong các đợt viêm cấp tính nặng. Việc lựa chọn thuốc phù hợp dựa trên mức độ đau, nguy cơ tác dụng phụ và tình trạng bệnh nền của từng bệnh nhân.

II. Phân tích thực trạng sử dụng thuốc giảm đau chống viêm tại bệnh viện

Nghiên cứu phân tích mẫu gồm nhiều bệnh nhân điều trị bệnh cơ xương khớp tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. Kết quả cho thấy sự phân bổ rõ ràng trong việc lựa chọn thuốc giảm đau chống viêm. Paracetamol chiếm tỷ lệ cao nhất với 41,7% do tính an toàn và hiệu quả giảm đau tốt. Dạng kết hợp paracetamol và ibuprofen chiếm 30,6%, mang lại hiệu quả kép vừa giảm đau vừa chống viêm. Meloxicam thuộc nhóm NSAID chọn lọc COX-2 chiếm 21,3%, được khuyến cáo ưu tiên sử dụng theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Diclofenac dạng tiêm chỉ chiếm 6,5%,主要用于 các trường hợp viêm nặng cần tác dụng nhanh. Về đường dùng, thuốc uống chiếm đa số, phù hợp với điều trị ngoại trú. Thời gian sử dụng thuốc trung bình phù hợp với khuyến cáo, tuy nhiên cần theo dõi sát tác dụng phụ ở bệnh nhân sử dụng kéo dài. Việc sử dụng thuốc dự phòng loét tiêu hóa được quan tâm đúng mức.

2.1. Tỷ lệ sử dụng các loại thuốc giảm đau chống viêm

Kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn cho thấy sự phân bổ rõ ràng giữa các nhóm thuốc. Paracetamol dẫn đầu với tỷ lệ 41,7%, được sử dụng rộng rãi do tác dụng hạ sốt, giảm đau mà không kích ứng đường tiêu hóa. Dạng kết hợp paracetamol và ibuprofen đứng thứ hai với 30,6%, kết hợp ưu điểm giảm đau của paracetamol và chống viêm của ibuprofen. Meloxicam chiếm 21,3%, thuộc nhóm NSAID chọn lọc COX-2 với nguy cơ tác dụng phụ dạ dày thấp hơn. Diclofenac dạng tiêm chiếm 6,5%,主要用于 chống viêm trong các trường hợp cấp tính. Sự phân bổ này phản ánh xu hướng sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả tại bệnh viện.

2.2. Đánh giá nguy cơ tác dụng phụ và biện pháp dự phòng

Nghiên cứu đánh giá nguy cơ loét đường tiêu hóa theo hướng dẫn của Hội Tiêu hóa Hoa Kỳ. Bệnh nhân được phân loại thành ba nhóm nguy cơ: cao, trung bình và thấp. Nhóm nguy cơ cao bao gồm người có tiền sử loét đường tiêu hóa có biến chứng hoặc sử dụng NSAID liều cao. Nhóm trung bình gồm người có tiền sử loét không biến chứng hoặc dùng đồng thời aspirin, corticosteroid. Nhóm thấp không có yếu tố nguy cơ. Kết quả cho thấy việc sử dụng thuốc dự phòng loét tiêu hóa như PPI được thực hiện cho bệnh nhân có nguy cơ trung bình và cao. Điều này giúp giảm thiểu biến chứng đường tiêu hóa khi sử dụng NSAID kéo dài, đảm bảo an toàn cho người bệnh.

III. Phương pháp đánh giá hiệu quả và an toàn sử dụng thuốc

Nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp đánh giá hiệu quả lâm sàng. Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân điều trị bệnh cơ xương khớp tại bệnh viện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2020 đến tháng 11/2020. Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, chẩn đoán xác định bệnh cơ xương khớp và có sử dụng thuốc giảm đau chống viêm. Tiêu chuẩn loại trừ áp dụng cho bệnh nhân có chống chỉ định với các nhóm thuốc nghiên cứu hoặc không đồng ý tham gia. Phương pháp thu thập số liệu được thực hiện thông qua phiếu điều tra và hồ sơ bệnh án. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm đặc điểm nhân khẩu học, loại thuốc sử dụng, liều lượng, thời gian điều trị và hiệu quả giảm đau. Đánh giá đau sử dụng thang Brief Pain Inventory tại ba thời điểm: nhập viện, cuối sử dụng thuốc và trước khi xuất viện. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong đánh giá.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và mẫu nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo kiểu mô tả cắt ngang, tiến cứu và hồi cứu kết hợp. Mẫu nghiên cứu bao gồm bệnh nhân nội trú và ngoại trú điều trị bệnh cơ xương khớp tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. Tiêu chuẩn lựa chọn yêu cầu bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, có chẩn đoán xác định bệnh cơ xương khớp và đang sử dụng thuốc giảm đau chống viêm. Tiêu chuẩn loại trừ áp dụng cho người có chống chỉ định với NSAID hoặc glucocorticoid, phụ nữ có thai hoặc cho con bú, và bệnh nhân không đồng ý tham gia nghiên cứu. Kích thước mẫu được tính toán đảm bảo tính đại diện cho quần thể bệnh nhân tại bệnh viện. Phương pháp lấy mẫu áp dụng cách lấy mẫu thuận tiện dựa trên thời gian thu thập dữ liệu.

3.2. Đánh giá hiệu quả giảm đau và ảnh hưởng của đau

Hiệu quả giảm đau được đánh giá bằng thang Brief Pain Inventory (BPI), công cụ được quốc tế công nhận để đo lường mức độ đau và ảnh hưởng của đau đến cuộc sống. Đánh giá được thực hiện tại ba thời điểm: trong 24 giờ sau nhập viện, ngày cuối sử dụng thuốc giảm đau và ngày cuối trước khi xuất viện. Chỉ số đau được đo trên thang điểm từ 0 đến 10, trong đó 0 là không đau và 10 là đau nặng nhất. Mức giảm điểm BPI phản ánh hiệu quả của phác đồ điều trị. Ngoài ra, nghiên cứu còn đánh giá ảnh hưởng của đau đến các hoạt động hàng ngày như đi lại, làm việc, giấc ngủ và tâm trạng. Kết quả cho thấy phần lớn bệnh nhân có cải thiện đáng kể về mức độ đau sau điều trị, chứng minh hiệu quả của phác đồ sử dụng thuốc tại bệnh viện.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn trong điều trị cơ xương khớp

Nghiên cứu đã hoàn thành mục tiêu phân tích tình hình sử dụng thuốc giảm đau chống viêm tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. Kết quả cho thấy việc sử dụng thuốc cơ bản tuân thủ hướng dẫn điều trị của Bộ Y tế. Paracetamol là lựa chọn đầu tiên cho giảm đau nhẹ đến trung bình với tỷ lệ sử dụng cao nhất. Nhóm NSAID chọn lọc COX-2 như meloxicam được ưu tiên sử dụng theo khuyến cáo, giúp giảm nguy cơ tác dụng phụ đường tiêu hóa. Việc sử dụng thuốc dự phòng loét tiêu hóa được thực hiện đúng mức cho bệnh nhân có nguy cơ. Hiệu quả giảm đau được đánh giá tích cực qua thang BPI, phần lớn bệnh nhân cải thiện rõ rệt sau điều trị. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số điểm cần cải thiện như tăng cường theo dõi tác dụng phụ và giáo dục bệnh nhân về sử dụng thuốc an toàn. Kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo cho các bệnh viện tương tự trong việc tối ưu hóa phác đồ điều trị bệnh cơ xương khớp.

4.1. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực hành lâm sàng

Kết quả nghiên cứu có nhiều ứng dụng quan trọng trong thực hành lâm sàng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn và các cơ sở y tế tương tự. Thứ nhất, dữ liệu về tỷ lệ sử dụng thuốc giúp xây dựng phác đồ điều trị chuẩn, ưu tiên các thuốc an toàn và hiệu quả. Thứ hai, đánh giá nguy cơ tác dụng phụ giúp xây dựng quy trình theo dõi và dự phòng biến chứng. Thứ ba, kết quả đánh giá hiệu quả giảm đau qua thang BPI cung cấp công cụ khách quan để theo dõi tiến triển bệnh. Thứ tư, nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục bệnh nhân về cách sử dụng thuốc đúng và nhận biết tác dụng phụ. Các kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện chất lượng điều trị và tối ưu hóa chi phí y tế tại địa phương.

4.2. Hạn chế và hướng phát triển của nghiên cứu

Nghiên cứu có một số hạn chế cần được lưu ý khi áp dụng kết quả. Thứ nhất, nghiên cứu được thực hiện tại một bệnh viện duy nhất nên tính đại diện có thể bị giới hạn. Thứ hai, thời gian thu thập dữ liệu chỉ kéo dài 5 tháng, có thể chưa phản ánh đầy đủ biến động theo mùa của bệnh lý cơ xương khớp. Thứ ba, nghiên cứu không đánh giá tác dụng phụ dài hạn của thuốc do giới hạn thời gian theo dõi. Hướng phát triển trong tương lai bao gồm mở rộng nghiên cứu đa trung tâm với thời gian theo dõi dài hơn, đánh giá hiệu quả kinh tế của các phác đồ điều trị, và nghiên cứu kết hợp giữa thuốc Tây y và y học cổ truyền. Những nghiên cứu tiếp theo sẽ cung cấp bằng chứng toàn diện hơn cho việc tối ưu hóa điều trị bệnh cơ xương khớp tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lý cơ xương khớp đang trở thành thách thức y tế hàng đầu tại Việt Nam với tỷ lệ mắc bệnh lên tới 47,6% ở nhóm người trên 60 tuổi, đồng thời ghi nhận xu hướng trẻ hóa rõ nét trong cộng đồng. Mặc dù hiếm khi gây tử vong trực tiếp, các bệnh lý này dẫn đến nhiều di chứng nặng nề như hạn chế vận động, teo cơ và tàn phế, tạo ra gánh nặng kinh tế - xã hội lớn. Trong thực hành lâm sàng, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) và glucocorticoid (GC) là hai nhóm dược chất nền tảng giúp kiểm soát nhanh cơn đau cấp và phản ứng viêm. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoặc lựa chọn đường dùng, thời gian và liều lượng chưa hợp lý tiềm ẩn nhiều biến cố bất lợi nghiêm trọng trên hệ tiêu hóa, tim mạch và chuyển hóa xương.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn từ tháng 6/2020 đến tháng 10/2020 nhằm khảo sát đặc điểm dịch tễ của người bệnh và phân tích thực trạng sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm trên 108 bệnh nhân nội trú trong tổng số 515 người bệnh cơ xương khớp. Mục tiêu trọng tâm là đánh giá tính an toàn, sự tuân thủ các hướng dẫn điều trị chuẩn và hiệu quả giảm đau thực tế của mô hình kết hợp Đông - Tây y. Kết quả phân tích cung cấp bức tranh lâm sàng toàn diện, giúp các cơ sở y tế tuyến tỉnh tối ưu hóa phác đồ điều trị, nâng tỷ lệ giảm đau trung bình lên 70,0% khi xuất viện và hạn chế tối đa nguy cơ xuất huyết tiêu hóa cũng như loãng xương do thuốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng dược lý học lâm sàng hiện đại kết hợp lý luận y học cổ truyền. Khung lý thuyết trọng tâm dựa trên cơ chế ức chế enzym cyclooxygenase (COX-1 và COX-2) của nhóm NSAID, ngăn chặn quá trình chuyển hóa acid arachidonic thành prostaglandin – chất trung gian hóa học chính gây viêm và đau. Nhóm thuốc ức chế chọn lọc COX-2 như meloxicam giúp duy trì hiệu lực kháng viêm vượt trội nhưng hạn chế tổn thương niêm mạc dạ dày so với các NSAID không chọn lọc kinh điển như diclofenac hay ibuprofen. Đối với liệu pháp glucocorticoid, cơ chế tác động qua thụ thể nhân steroid giúp ức chế toàn diện các giai đoạn của phản ứng viêm nhưng đồng thời gây ức chế tạo xương, tăng bài xuất canxi và suy giảm trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp mô hình phân tầng nguy cơ tiêu hóa và tim mạch theo Hướng dẫn của Hội Tiêu hóa Hoa Kỳ kết hợp Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh cơ xương khớp của Bộ Y tế Việt Nam năm 2014. Thang đo Brief Pain Inventory (BPI) dạng rút gọn được áp dụng làm công cụ chuẩn hóa lượng giá mức độ đau và mức độ can thiệp của cơn đau tới 7 khía cạnh chức năng sống của người bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng thiết kế nghiên cứu mô tả tiến cứu, thu thập dữ liệu trực tiếp trên cỡ mẫu 108 bệnh nhân nội trú được chẩn đoán mắc các bệnh lý cơ xương khớp có chỉ định dùng thuốc giảm đau chống viêm tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ được áp dụng cho tất cả bệnh nhân nhập viện trong khung thời gian từ ngày 20/6/2020 đến ngày 30/10/2020 đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn lựa chọn và không nằm trong diện loại trừ.

Dữ liệu được thu thập qua bệnh án điện tử kết hợp phỏng vấn trực tiếp người bệnh tại giường theo phiếu thu thập thông tin chuẩn hóa. Dược sĩ lâm sàng tiến hành rà soát tiền sử dùng thuốc, bệnh mắc kèm, đánh giá liều dùng theo Dược thư Quốc gia Việt Nam năm 2018 và thực hiện đánh giá thang điểm BPI tại 3 thời điểm: trong 24 giờ đầu nhập viện, ngày cuối cùng sử dụng thuốc giảm đau chống viêm và ngày kết thúc đợt điều trị. Toàn bộ biến số nghiên cứu được mã hóa, làm sạch và xử lý thống kê mô tả tần số, tỷ lệ phần trăm và giá trị trung bình trên phần mềm thống kê y học chuyên dụng SPSS 20 và Microsoft Excel 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu từ 108 hồ sơ bệnh án ghi nhận đối tượng bệnh nhân nữ chiếm ưu thế với 63,9% (69 bệnh nhân), trong khi nam giới chiếm 36,1% (39 bệnh nhân). Độ tuổi trên 50 chiếm tỷ lệ chủ đạo 73,1%, trong đó nhóm 50 đến 60 tuổi đạt mức cao nhất với 37,0%. Về mô hình bệnh tật, đau thần kinh tọa là nguyên nhân nhập viện phổ biến nhất chiếm 45,4%, tiếp theo là viêm khớp dạng thấp chiếm 26,9%, hội chứng cổ - vai - cánh tay chiếm 21,3% và thoái hóa khớp gối chiếm 6,5%. Đáng chú ý, có tới 54,6% người bệnh có thời gian mắc bệnh mạn tính kéo dài trên 3 năm và 47,5% bệnh nhân có các bệnh lý nền kèm theo, nổi bật là tăng huyết áp chiếm 30,5% và đái tháo đường chiếm 6,8%.

Về mô hình sử dụng thuốc, 100% bệnh nhân được điều trị kết hợp phương pháp dùng thuốc y học cổ truyền, vật lý trị liệu và thuốc giảm đau chống viêm Tây y. Thuốc giảm đau ngoại vi paracetamol đơn thành phần được sử dụng nhiều nhất chiếm 41,7%, dạng phối hợp paracetamol kết hợp ibuprofen chiếm 30,6%, meloxicam chiếm 21,3% và diclofenac tiêm bắp chiếm 6,5%. Đối với glucocorticoid, methylprednisolon đường uống 16mg chiếm 70,0% và đường tiêm 40mg chiếm 30,0%. Toàn bộ 100% chỉ định thuốc đều phù hợp với liều khuyến cáo tối đa của Dược thư Quốc gia. Tuy nhiên, trong 19 bệnh nhân thuộc nhóm có nguy cơ loét đường tiêu hóa mức độ trung bình khi dùng NSAID, chỉ có 10,5% (2 bệnh nhân) được kê đơn thuốc ức chế bơm proton (PPI) để dự phòng, trong khi 89,5% (17 bệnh nhân) hoàn toàn không được sử dụng thuốc bảo vệ niêm mạc. Toàn bộ 9 bệnh nhân có yếu tố nguy cơ cao loãng xương khi dùng corticoid cũng chưa được đo mật độ xương hay bổ sung chế phẩm dự phòng.

Thảo luận kết quả

Mô hình bệnh tật và dịch tễ học tuổi tác trong nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công bố y văn trong nước. Kết quả tỷ lệ bệnh nhân trên 50 tuổi chiếm 73,1% và nữ giới chiếm 63,9% phản ánh sát thực trạng lão hóa hệ vận động và sự suy giảm nội tiết tố nữ sau mãn kinh, tương thích với các nghiên cứu tại Bệnh viện Y học cổ truyền Vĩnh Phúc với 77,7% bệnh nhân trên 50 tuổi và Bệnh viện Y học cổ truyền Thái Nguyên với 76,4% bệnh nhân trên 50 tuổi.

Điểm sáng nổi bật trong thực hành lâm sàng tại bệnh viện là việc phối hợp đa mô thức giữa y học cổ truyền với các kỹ thuật vật lý trị liệu như điện châm (100%), cấy chỉ (71,3%) và siêu âm trị liệu (66,7%). Sự kết hợp này giúp rút ngắn đáng kể thời gian sử dụng thuốc NSAID xuống mức trung bình 3,06 đến 4,21 ngày và glucocorticoid đường uống xuống 7,9 ngày, qua đó giảm thiểu nguy cơ tích lũy độc tính của thuốc tân dược. Hiệu quả kiểm soát đau được chứng minh rõ rệt khi trình bày qua đồ thị biểu diễn điểm số BPI qua 3 giai đoạn: điểm đau trung bình giảm ấn tượng từ 5,5 điểm ở ngày đầu xuống 4,0 điểm sau khi dùng thuốc và đạt 2,3 điểm khi kết thúc đợt điều trị. Mức độ can thiệp của cơn đau tới giấc ngủ giảm từ 4,7 xuống 2,5 điểm và cảm giác yêu đời cải thiện từ 3,9 xuống 1,3 điểm. Khoảng trống lâm sàng lớn nhất cần khắc phục là tỷ lệ chỉ định PPI dự phòng xuất huyết tiêu hóa cho nhóm nguy cơ trung bình còn quá thấp (10,5%), đòi hỏi phải có sự can thiệp tích cực hơn của dược sĩ lâm sàng vào quy trình duyệt đơn thuốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực chứng, bốn nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ cần được triển khai:

1. Chuẩn hóa quy trình dự phòng biến cố đường tiêu hóa: Thiết lập bảng kiểm phân tầng nguy cơ tiêu hóa và tim mạch bắt buộc trên phần mềm kê đơn bệnh viện. Khoa Dược phối hợp với các bác sĩ điều trị nâng tỷ lệ kê đơn PPI dự phòng cho người bệnh có nguy cơ trung bình và cao khi dùng NSAID từ mức 10,5% hiện tại lên mục tiêu 100% trong vòng 6 tháng tới.
2. Đầu tư trang thiết bị và tầm soát biến chứng loãng xương: Ban Giám đốc bệnh viện cần xây dựng kế hoạch trang bị hệ thống máy đo mật độ xương công nghệ DEXA trong năm tới. Khoa Khám bệnh và Khoa Lâm sàng ban hành phác đồ bổ sung canxi kết hợp vitamin D và bisphosphonat cho 100% bệnh nhân chỉ định glucocorticoid có nguy cơ gãy xương cao.
3. Mở rộng vai trò giám sát của dược sĩ lâm sàng: Triển khai hoạt động đi buồng và duyệt hồ sơ bệnh án nội trú hàng ngày, hướng dẫn người bệnh uống NSAID và corticoid đúng thời điểm sau bữa ăn sáng (khắc phục triệt để tỷ lệ 3,6% uống xa bữa ăn), đồng thời theo dõi chặt chẽ chỉ số huyết áp trên nhóm 30,5% bệnh nhân tăng huyết áp mắc kèm.
4. Tối ưu hóa phác đồ kết hợp Đông - Tây y: Tiếp tục duy trì và nhân rộng mô hình sử dụng thuốc thảo dược kết hợp các liệu pháp điện châm, cấy chỉ để giảm liều tích lũy của thuốc hóa dược, duy trì chỉ tiêu thời gian điều trị đợt cấp bằng NSAID dưới 5 ngày trên 95% bệnh nhân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nhiều dữ liệu thực chứng và hàm ý ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ chuyên khoa Cơ Xương Khớp và Y học Cổ truyền: Tham khảo căn cứ lâm sàng để phối hợp hài hòa giữa các liệu pháp không dùng thuốc (điện châm, cấy chỉ, siêu âm) với thuốc tân dược, giúp kiểm soát cơn đau cấp nhanh chóng mà vẫn bảo đảm độ an toàn dài hạn cho người bệnh cao tuổi.
• Dược sĩ lâm sàng tại các bệnh viện tuyến tỉnh và huyện: Ứng dụng mô hình phân tầng nguy cơ tiêu hóa theo ACC/ACG và công cụ đo lường thang điểm BPI vào công tác bình bệnh án, giám sát tương tác thuốc và tư vấn sử dụng thuốc giảm đau an toàn, hợp lý.
• Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh ngành Dược lý - Dược lâm sàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp thiết kế nghiên cứu mô tả tiến cứu, kỹ thuật thu thập số liệu lâm sàng và phương pháp phân tích đánh giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân cơ xương khớp.
• Lãnh đạo và nhà quản lý cơ sở khám chữa bệnh: Định hướng đầu tư mua sắm trang thiết bị y tế thiết yếu như máy đo loãng xương và hoàn thiện danh mục thuốc bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa tại đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh lý cơ xương khớp nào có tỷ lệ mắc cao nhất trong nghiên cứu?
Kết quả nghiên cứu ghi nhận đau thần kinh tọa chiếm tỷ lệ cao nhất với 45,4% (49 bệnh nhân), theo sau là viêm khớp dạng thấp chiếm 26,9% và hội chứng cổ - vai - cánh tay chiếm 21,3%. Tỷ lệ này phản ánh tính chất bệnh lý liên quan chặt chẽ đến sự thoái hóa cột sống thắt lưng và chèn ép rễ thần kinh ở người cao tuổi.

Mô hình kết hợp Đông - Tây y mang lại hiệu quả giảm đau như thế nào theo thang BPI?
Phác đồ kết hợp giúp mức độ đau trung bình trong 24 giờ của bệnh nhân giảm mạnh từ 5,5 điểm xuống 2,3 điểm khi xuất viện. Tỷ lệ phần trăm giảm đau tự đánh giá tăng liên tục từ 32,3% ở 24 giờ đầu lên 50,1% sau đợt thuốc chống viêm và đạt 70,0% ở thời điểm kết thúc điều trị.

Tại sao tỷ lệ dự phòng loét dạ dày cho bệnh nhân dùng NSAID còn hạn chế?
Trong mẫu nghiên cứu có 19 bệnh nhân mang nguy cơ tiêu hóa trung bình nhưng chỉ có 10,5% được dùng PPI dự phòng do thói quen kê đơn ưu tiên giảm đau ngắn ngày và chưa áp dụng thường quy bảng kiểm phân tầng nguy cơ tiêu hóa trong khâu khám chữa bệnh ban đầu.

Thời gian sử dụng trung bình của các thuốc NSAID và glucocorticoid là bao lâu?
Nhờ phối hợp với vật lý trị liệu, thời gian dùng thuốc được rút ngắn đáng kể: meloxicam uống trung bình 4,21 ngày, diclofenac tiêm bắp trung bình 3,29 ngày, ibuprofen phối hợp paracetamol trung bình 3,06 ngày và methylprednisolon uống trung bình 7,9 ngày.

Phương pháp vật lý trị liệu nào được chỉ định phổ biến nhất cho người bệnh?
Hai kỹ thuật y học cổ truyền và phục hồi chức năng được ứng dụng nhiều nhất là điện châm đạt tỷ lệ 100% (108/108 bệnh nhân) và cấy chỉ đạt 71,3% (77 bệnh nhân), đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giãn cơ và giảm đau tự nhiên.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng sử dụng thuốc giảm đau chống viêm trên 108 bệnh nhân cơ xương khớp tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn, ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh cao ở nữ giới (63,9%) và người trên 50 tuổi (73,1%).
• Phác đồ điều trị đa mô thức kết hợp Đông y, vật lý trị liệu (điện châm 100%, cấy chỉ 71,3%) và Tây y giúp rút ngắn thời gian dùng NSAID xuống trung bình 3,06 đến 4,21 ngày với 100% liều dùng đúng khuyến cáo.
• Hiệu quả điều trị đạt mức ấn tượng với mức độ giảm đau đạt 70,0% và điểm đau trung bình BPI hạ từ 5,5 xuống 2,3 điểm khi kết thúc liệu trình.
• Nghiên cứu chỉ ra hai tồn tại lâm sàng lớn cần khắc phục là tỷ lệ dự phòng loét tiêu hóa bằng PPI còn thấp (10,5%) và chưa triển khai đo mật độ xương tầm soát biến chứng do corticoid.
• Cơ sở khám chữa bệnh cần khẩn trương ban hành hướng dẫn phân tầng nguy cơ tiêu hóa chuẩn hóa và đầu tư máy đo loãng xương trong giai đoạn tiếp theo để tối ưu hóa an toàn điều trị.

Để nâng cao chất lượng điều trị và cập nhật các hướng dẫn sử dụng thuốc giảm đau an toàn nhất, quý đồng nghiệp và bạn đọc hãy chia sẻ bài viết, áp dụng ngay bảng kiểm phân tầng nguy cơ tiêu hóa vào thực hành lâm sàng hàng ngày hoặc liên hệ với bộ phận Dược lâm sàng để cùng xây dựng quy trình dùng thuốc tối ưu cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc các bệnh cơ xương khớp gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây và đang có xu hướng trẻ hóa [18], [21], [22]. Các bệnh cơ xương khớp thường không gây tử vong, tuy nhiên để lại nhiều di chứng nặng nề cho người mắc, bệnh kéo dài quá lâu không được điều trị hợp lý sẽ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe người bệnh như hạn chế vận động, teo cơ, thậm chí là bại liệt, tạo ra gánh nặng cho gia đình, xã hội. Theo số liệu thống kê của nhiều bệnh viện thì tần xuất mắc bệnh xương khớp ở nước ta lên tới 47,6% số người trên 60 tuổi. Nếu như trước kia, các bệnh xương khớp thường gặp nhất là viêm cột sống dính khớp, bệnh hệ thống, thì ngày nay loãng xương sau mãn kinh và loãng xương tuổi già, thái hóa khớp, các bệnh xương khớp do chuyển hóa (gút, bệnh xương khớp sau chạy thận nhân tạo, tổn thương xương khớp do sử dụng corticoids…), cùng nhiều bệnh khác đang trở thành vấn đề thời sự của những năm gần đây [26].

Thuốc sử dụng trong điều trị các bênh bệnh cơ - xương - khớp chủ yếu là thuốc giảm đau chống viêm steroid và non - steroid (NSAID), thuốc giảm đau ngoại vi, thuốc giảm đau dạng opoid, thuốc giãn cơ trung ương và một số nhóm thuốc giảm đau khác. Hai nhóm thuốc giảm đau chống viêm steroid và non - steroid được sử dụng phổ biến trong điều trị các bệnh cơ - xương - khớp. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc, dạng dùng, đường dùng, thời gian dùng của các thuốc này không phải lúc nào cũng hợp lý. Chính vì vậy, đi kèm với hiệu quả điều trị sẽ có rất nhiều tác dụng không mong muốn và việc sử dụng thuốc chưa hợp lý sẽ dẫn đến những hậu quả nguy hại cho sức khỏe [8][10][27].

Với mong muốn đem lại hiệu quả tối ưu trong công tác điều trị, hạn chế tác dụng không mong muốn của thuốc, mang lại lợi ích thiết thực, sự hài lòng cho người bệnh; đồng hành với bác sỹ trong công tác điều trị, đề tài nghiên cứu: “Phân tích tình hình sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm trong điều trị một số bệnh cơ - xương - khớp tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn” được tiến hành với các mục tiêu sau: 1 - Khảo sát đặc điểm bệnh nhân điều trị bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. - Phân tích việc sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm trong điều trị một số bệnh cơ - xương - khớp tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn. Tổng quan về một số bệnh cơ - xương - khớp 1. Khái niệm Bệnh cơ - xương - khớp là những bệnh lý gây rối loạn chức năng sinh lý của cơ xương khớp.

Với các triệu chứng chính là hiện tượng đau nhức, hạn chế vận động [6], [28]. Một số bệnh cơ - xương - khớp thường gặp tại bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Lạng Sơn như: viêm khớp dạng thấp, đau thần kinh tọa, hội chứng cánh cổ - vai - cánh tay, thoái hóa khớp gối… [4].Viêm khớp dạng thấp Định nghĩa: Viêm khớp dạng thấp (VKDT) là bệnh tự miễn dịch thường gặp đặc trưng bởi quá trình viêm mạn tính các khớp. VKDT nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn tới tổn thương sụn khớp, hủy xương gây dính và biến dạng khớp. VKDT diễn biến phức tạp, ngoài các biểu hiện tại khớp còn có các biểu hiện ngoài khớp và toàn thân ở nhiều mức độ khác nhau [1],[3],[4].

Nguyên nhân: cho đến nay nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa rõ ràng, VKDT được coi là một bệnh tự miễn với sự tham gia của nhiều yếu tố như nhiễm khuẩn hoặc di truyền [29]. Các yếu tố nhiễm khuẩn như virus hay vi khuẩn đã được đề cập đến. Tuy nhiên, hiện nay chưa có một tác nhân nhiễm khuẩn nào được xác minh chắc chắn [5]. Yếu tố di truyền được đề cập đến do có nhiều công trình nghiên cứu nêu lên mối liên quan giữa bệnh VKDT và yếu tố kháng nguyên phù hợp tổ chức HLA - DR4 [30].

Ngoài ra, VKDT có liên quan rõ rệt đến giới tính và lứa tuổi. VKDT thường xuất hiện hoặc nặng hơn ở thời kỳ sau sinh đẻ, sau mãn kinh, chứng tỏ có vai trò của hormon giới tính [29]. Phương pháp điều trị bằng thuốc - Thuốc y học hiện đại: Các thuốc kháng viêm không steroid: các thuốc kháng viêm ức chế chọn lọc COX - 2 (được chọn lựa đầu tiên vì thường phải sử dụng dài ngày và ít có tương tác bất lợi với methotrexat: celecoxib, meloxicam, etoricoxib); Các thuốc thuốc kháng viêm ức chế COX không chọn lọc (diclofenac). Điều trị cơ bản bằng các thuốc chống thấp làm thay đổi tiến triển của bệnh (Disease Modifying Anti Rheumatic Drug-DMARDs) để làm chậm hoặc làm ngừng tiến triển của bệnh, cần điều trị lâu dài và theo dõi các triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng trong suốt thời gian điều trị: methotrexat, sulfasalazin, hydrocloroquin.

- Thuốc y học cổ truyền: dùng bài cổ phương “Quế chi thược dược tri mẫu thang” gia giảm tùy thể bệnh, Tam tý ẩm, bài “Độc hoạt tang ký sinh” gia giảm, Phong tê thấp, Cồn xoa bóp. Đau thần kinh tọa Định nghĩa: đau thần kinh tọa còn gọi là đau thần kinh hông to, biểu hiện bởi cảm giác đau dọc theo đường đi của thần kinh tọa: đau tại cột sống thắt lưng lan tới mặt ngoài đùi, mặt trước ngoài cẳng chân, mắt cá ngoài và tận ở các ngón chân. Tùy theo vị trí tổn thương mà hướng lan của đau có khác nhau. Thường gặp đau thần kinh tọa một bên, ở lứa tuổi lao động (30-50 tuổi).

Trước kia tỷ lệ gặp ở nam cao hơn nữ, song các nghiên cứu năm 2011 cho thấy tỷ lệ gặp ở nữ cao hơn nam. Nguyên nhân thường gặp nhất là do thoát vị đĩa đệm. Tỷ lệ đau thần tọa do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng tại cộng đồng miền Bắc Việt Nam là 0,64% (2010) [1], [3], [4]. Nguyên nhân: nguyên nhân hàng đầu gây chèn ép rễ thần kinh tọa là thoát vị đĩa đệm; trượt đốt sống; thoái hóa cột sống thắt lưng gây hẹp ống sống thắt lưng.

Các nhóm nguyên nhân do thoái hóa này có thể kết hợp với nhau; các nguyên nhân hiếm gặp hơn: viêm đĩa đệm đốt sống, tổn thương thân đốt sống (thường do lao, vi khuẩn, u), chấn thương, tình trạng mang thai…[1], [3], [4]. Phương pháp điều trị dùng thuốc: - Thuốc y học hiện đại Nhóm giảm đau: paracetamol hoặc kết hợp thuốc giảm đau trung ương nhẹ như codein hoặc tramadol [1], [4]. 4 Thuốc chống viêm không steroid: dùng một trong các NSAID không chọn lọc hoặc có ức chế chọn lọc COX-2 như ibubrofen, naproxen, piroxicam, meloxicam, celecoxib. Để giảm nguy cơ tiêu hóa (đặc biệt khi sử dụng các NSAID không chọn lọc) nên xem xét sử dụng phối hợp với một thuốc bảo vệ dạ dày như thuốc nhóm ức chế bơm proton (PPI).

Thuốc giãn cơ Các vitamin nhóm B (B1, B6, B12), mecobalamin Tiêm glucocorticoid cạnh sống [1]. - Thuốc y học cổ truyền: dùng bài cổ phương “Quế chi thược dược tri mẫu thang” gia giảm tùy thể bệnh, Tam tý ẩm, bài “Độc hoạt tang ký sinh” gia giảm, Phong tê thấp, cồn xoa bóp. Hội chứng cổ - vai - cánh tay Định nghĩa: hội chứng cổ vai cánh tay còn gọi là hội chứng vai cánh tay (scapulohumeral syndrome) hay bệnh lý rễ tủy cổ (cervicalradiculopathy), là một nhóm các triệu chứng lâm sàng liên quan đến các bệnh lý cột sống cổ có kèm theo các rối loạn chức năng rễ, dây thần kinh cột sống cổ và/hoặc tủy cổ, không liên quan tới bệnh lý viêm. Biểu hiện lâm sàng thường gặp là đau vùng cổ, vai và một bên tay, kèm theo một số rối loạn cảm giác và/hoặc vận động tại vùng chi phối của rễ dây thần kinh cột sống cổ bị ảnh hưởng [1], [4].

Nguyên nhân: nguyên nhân thường gặp nhất (70-80%) là do thoái hóa cột sống cổ, thoái hóa các khớp liên đốt và liên mỏm bên làm hẹp lỗ tiếp hợp, hậu quả là gây chèn ép rễ/dây thần kinh cột sống cổ tại các lỗ tiếp hợp; thoát vị đĩa đệm cột sống cổ (20-25%), đơn thuần hoặc phối hợp với thoái hóa cột sống cổ. [1] Phương pháp điều trị bằng thuốc: - Thuốc y học hiện đại. Thuốc giảm đau: paracetamol hoặc kết hợp opiad nhẹ như codein hoặc tramadol [1], [4]. Thuốc kháng viêm không steroid: diclofenac, piroxicam, meloxicam, celecoxib, etoricoxib.

5 Thuốc giãn cơ: epirison, tolperison, hoặc mephenesin, hoặc diazepam Các vitamin nhóm B (B1, B6, B12), mecobalamin. Corticosteroid đường uống: prednisolone, methylprednisolone. - Thuốc y học cổ truyền: Tam tý ẩm, các bài cổ phương gia giảm (Can khương thương truật linh phụ thang, Độc hoạt tang ký sinh, Quế chi thược dược tri mẫu thang, Tứ vật đào hồng thang.), Phong tê thấp. Thoái hóa khớp gối Định nghĩa: thoái hoá khớp gối là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và huỷ hoại của sụn và xương dưới sụn.

Sự mất cân bằng này có thể được bắt đầu bởi nhiều yếu tố: di truyền, phát triển, chuyển hoá và chấn thương, biểu hiện cuối cùng của thoái hóa khớp là các thay đổi hình thái, sinh hoá, phân tử và cơ sinh học của tế bào và chất cơ bản của sụn dẫn đến nhuyễn hoá, nứt loét và mất sụn khớp, xơ hoá xương dưới sụn, tạo gai xương và hốc xương dưới sụn [1]. Bệnh thường gặp ở nữ giới, chiếm 80% các trường hợp thoái hóa khớp gối [1], [4]. Nguyên nhân: thoái hoá khớp nguyên phát là nguyên nhân chính, xuất hiện muộn, thường ở người sau 60 tuổi, có thể ở một hoặc nhiều khớp, tiến triển chậm. Ngoài ra có thể có yếu tố di truyền, yếu tố nội tiết và chuyển hoá (mãn kinh, đái tháo đường.) có thể gia tăng tình trạng thoái hóa [1], [4].

Thoái hoá khớp thứ phát: bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, nguyên nhân có thể do sau các chấn thương khiến trục khớp thay đổi (gãy xương khớp, can lệch.); các bất thường trục khớp gối bẩm sinh: khớp gối quay ra ngoài (genu valgum); khớp gối quay vào trong (genu varum); khớp gối quá duỗi (genu recurvatum.) hoặc sau các tổn thương viêm khác tại khớp gối (viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, lao khớp, viêm mủ, bệnh gút, chảy máu trong khớp - bệnh Hemophilie…) [1], [4]. Phương pháp điều trị dùng thuốc: -Thuốc y học hiện đại 6 Nhóm giảm đau: paracetamol hoặc kết hợp opiat nhẹ như codein hoặc tramadol [1], [4]. Thuốc kháng viêm không steroid: etoricoxib, celecoxib, meloxicam; thuốc chống viêm không steroid khác: diclofenac, piroxicam. Corticosteroid: không có chỉ định cho đường toàn thân [1] Thuốc giãn cơ Các vitamin nhóm B (B1, B6, B12), mecobalamin [3].