BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI NGUYỄN THỊ HỒNG THANH PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG Ở NGƯỜI LỚN TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA GIA LÂM NĂM 2020 LUẬN VĂN DƯỢC SỸ CHUYÊN KHOA CẤP I CHUYÊN NGÀNH: DƯỢC LÝ- DƯỢC LÂM SÀNG MÃ SỐ: CK 60720405 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thùy Dương Nơi thực hiện: Trường Đại học Dược Hà Nội Bệnh viện đa khoa Gia Lâm HÀ NỘI, 2022 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp với đề tài “ Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn tại bệnh viện đa khoa Gia Lâm năm 2020”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các thầy, cô giáo trường Đại học Dược Hà Nội, Ban lãnh đạo, các bác sĩ, dược sỹ và các nhân viên y tế Bệnh viện đa khoa Gia Lâm. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS Nguyễn Thùy Dương, bộ môn Dược lực, trường Đại học Dược Hà Nội, là người thầy đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc, các bác sỹ, dược sĩ và các nhân viên y tế tại bệnh viện đa khoa Gia Lâm đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các thầy, cô giáo của trường Đại học Dược Hà Nội đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn tận tình trong suốt quá trình học tập tại trường.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, người thân của tôi, đã luôn động viên, khích lệ và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành đề tài này. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2022 Học viên Nguyễn Thị Hồng Thanh MỤ LỤ Đ T VẤN ĐỀ. TỔNG AN VỀ VPMP Đ. Nguyên nhân gây VPMPCĐ và các yếu tố nguy cơ.
Triệu chứng và chẩn đoán. Thang điểm đánh giá mức độ nặng của bệnh VPMPCĐ. TỔNG AN VỀ ĐIỀ TRỊ VPMP Đ. Nguyên tắc chung điều trị viêm phổi.
Nguyên tắc điều trị kháng sinh. Cơ sở lựa chọn kháng sinh điều trị VPMPCĐ ở người lớn. Phác đồ kháng sinh điều trị VPMPCĐ trong hướng dẫn sử dụng kháng sinh của Bộ y tế năm 2015. So sánh các phác đồ kháng sinh điều trị VPMPCĐ ở người lớn th o kinh nghiệm trong các hướng dẫn điều trị.
Đ I TƯỢNG V PHƯƠNG PHÁP NGHI N. Đ I TƯỢNG, THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM NGHI N. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.
PHƯƠNG PHÁP NGHI N .24 2 2 1 Thiết kế nghiên cứu. 24 2 2 2 Phương pháp thu thập số liệu .25 22 Nội dung nghiên cứu. 27 22 Một số tiêu chuẩn được sử dụng để phân t ch kết uả .28 2 2 5 Phương pháp xử l số liệu. KHẢO SÁT Đ ĐIỂM M NGHI N V Đ ĐIỂM SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀ TRỊ VPMP Đ TRONG M NGHI N .32 1 1 Một số đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu .32 1 2 Đặc điểm sử dụng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu.
PHÂN T H SỰ PHÙ HỢP TRONG VIỆ SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀ TRỊ VPMP Đ TRONG M NGHI N. 45 2 1 Phân t ch sự lựa chọn kháng sinh.45 2 2 Phân t ch về liều dùng, nhịp đưa thuốc và đường dùng kháng sinh. VỀ Đ ĐIỂM M NGHI N V Đ ĐIỂM SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀ TRỊ VPMP Đ TRONG M NGHI N. 51 1 1 Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu.
51 1 2 Đặc điểm sử dụng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu. VỀ SỰ PHÙ HỢP TRONG VIỆ SỬ DỤNG KHÁNG SINH ĐIỀ TRỊ VPMP Đ TRONG M NGHI N. 56 2 1 Bàn luận về sự lựa chọn kháng sinh. Bàn luận về liều dùng, nhịp đưa thuốc và đường dùng kháng sinh trong mẫu nghiên cứu .59 K T L ẬN V KI N NGHỊ .59 1 1 Đặc điểm của mẫu nghiên cứu và đặc điểm sử dụng kháng sinh điều trị VPMPCĐ trong mẫu nghiên cứu.
Sự phù hợp trong việc sử dụng kháng sinh điều trị VPMPCĐ trong mẫu nghiên cứu .60 T I LIỆ THAM KHẢO Phụ lục 1 Phụ lục 2 Phụ lục 3 DANH MỤ Á K HIỆ , H VI T TẮT BN Bệnh nhân BTS Hiệp hội lồng ngực Anh BVĐK Bệnh viện đa khoa BYT Bộ y tế C1G C phalosporin thế hệ 1 C2G C phalosporin thế hệ 2 C3G C phalosporin thế hệ 3 Clcr Độ thanh thải creatinin FQ Fluoroquinolon HDĐT Hướng dẫn điều trị HDSD Hướng dẫn sử dụng ICU Đơn vị hồi sức và chăm s c t ch cực IDSA/ATS Hiệp hội truyền nhiễm Mỹ và Hội lồng ngực Mỹ KS Kháng sinh KSĐ Kháng sinh đồ TB Tiêm bắp TDKMM Tác dụng không mong muốn TM Tĩnh mạch TTM Tiêm tĩnh mạch VP Viêm phổi VPMPCĐ Viêm phổi mắc phải cộng đồng DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1 1 Tác nhân thường gặp gây VPMPCĐ. Yếu tố nguy cơ nhiễm các tác nhân gây VPMPCĐ. Phân loại nhóm kháng sinh th o đặc điểm PK/PD và đề xuất chiến lược tối ưu liều. 16 Bảng 1 T m tắt phác đồ điều trị VPMPCĐ mức độ nh của các HDĐT.
20 Bảng 1 5 T m tắt phác đồ điều trị VPMPCĐ mức độ trung bình của các HDĐT. 22 Bảng 1 T m tắt phác đồ điều trị VPMPCĐ mức độ nặng của các HDĐT .8 Phân loại mức độ nặng của BN th o thang điểm C B65 .9 Các phác đồ kháng sinh điều trị VPMPCĐ th o khuyến cáo .10 Độ tuổi và giới t nh của các bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu .11 Phân loại bệnh nhân th o mức độ nặng .12 Mối liên uan gi a tuổi bệnh nhân và mức độ nặng của bệnh. Các yếu tố nguy cơ và bệnh lý mắc kèm trong mẫu nghiên cứu.14 Đặc điểm triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của các bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu. Tiền sử sử dụng thuốc kháng sinh trước khi vào viện và tiền sử dị ứng thuốc của các bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu .16 Các kháng sinh đã sử dụng trong phác đồ điều trị ban đầu .17 Đặc điểm chung của phác đồ kháng sinh ban đầu.
Các phác đồ điều trị ban đầu .19 Các kiểu thay đổi phác đồ KS ban đầu trong mẫu nghiên cứu .20 Độ dài đợt điều trị kháng sinh trong mẫu nghiên cứu .21 Hiệu uả điều trị th o phác đồ điều trị .22 Hiệu uả điều trị th o thời gian điều trị. Phân tích sự phù hợp trong việc lựa chọn KS điều trị VPMPCĐ trong mẫu nghiên cứu. Tổng hợp liều dùng và nhịp đưa thuốc của các BN trong mẫu NC. Tổng hợp đường dùng thuốc của các BN trong mẫu nghiên cứu.
49 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2 1 Sơ đồ các bước lựa chọn bệnh án đưa vào nghiên cứu. 26 Đ T VẤN ĐỀ Viêm phổi mắc phải cộng đồng (VPMPCĐ) là một căn bệnh phổ biến ảnh hưởng đến 450 triệu người mỗi năm và xảy ra ở tất cả các nơi trên thế giới Căn bệnh này gây tử vong ở mọi lứa tuổi với số ca lên đến khoảng 4 triệu người mỗi năm (7% tổng số tử vong trên thế giới). Ở các nước đang phát triển, tỷ lệ mắc VPMPCĐ cao gấp 5 lần so với các nước phát triển. Ở Việt Nam, VPMPCĐ là một bệnh lý nhiễm khuẩn thường gặp nhất trong các bệnh nhiễm khuẩn trên thực hành lâm sàng, chiếm 12% các bệnh phổi Năm 2014, tỷ lệ mắc viêm phổi ở nước ta đứng thứ hai sau tăng huyết áp, tỷ lệ tử vong do viêm phổi đứng hàng đầu trong các nguyên nhân gây tử vong [4].
Có rất nhiều nguyên nhân gây viêm phổi như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, nấm. nhưng vi khuẩn vẫn là nguyên nhân phổ biến nhất. Sử dụng kháng sinh là biện pháp quan trọng nhất trong điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng. Việc sử dụng kháng sinh kéo dài và lạm dụng, chưa hợp lý, an toàn gây nên tình trạng kháng kháng sinh.
Mức độ kháng kháng sinh ngày càng trầm trọng, làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, tiên lượng xấu, nguy cơ tử vong cao, thời gian điều trị kéo dài, chi ph điều trị tăng, ảnh hưởng đến sức khoẻ người bệnh và cộng đồng [2]. Bộ y tế đã ban hành nhiều tài liệu chuyên môn nhưHướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh hô hấp năm 2012 [2], Hướng dẫn sử dụng kháng sinh năm 2015 [ ] và gần đây nhất là Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị VPMPCĐ ở người lớn năm 2020 [ ] làm căn cứ để đưa ra uyết định điều trị bệnh. Mặc dù vậy, việc sử dụng kháng sinh điều trị VPMPCĐ không phải lúc nào cũng hợp lý, đặc biệt là các bệnh viện tuyến dưới. Bệnh viện đa khoa Gia Lâm là bệnh viện hạng 2 (tuyến huyện) trực thuộc Sở y tế Hà Nội Năm 2020, chỉ tiêu kế hoạch giường bệnh được giao là 2 0 giường bệnh, giường thực kê là 0 giường; phục vụ khám ch a bệnh cho người dân huyện Gia Lâm và các huyện lân cận.
Số thẻ đăng k khám ch a bệnh ban đầu tại bệnh viện khoảng 66000 thẻ [1] Hàng năm, tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh hô hấp đến khám và điều trị luôn chiếm tỷ lệ cao và c xu hướng ngày càng tăng, trong đ c bệnh viêm phổi. Hiện tại, bệnh viện chưa có nghiên cứu nào về việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn, cũng như chưa c kỹ thuật xét nghiệm tác nhân gây bệnh, kháng sinh đồ, bác 1 sĩ kê đơn thuốc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Việc tổng hợp, phân tích về thực trạng sử dụng kháng sinh ở viện sẽ góp phần đáng kể trong cải thiện, nâng cao hiệu quả điều trị bệnh. Bởi vậy, đề tài “ Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn tại bệnh viện đa khoa Gia Lâm năm 2020”được thực hiện với các mục tiêu sau: 1.
Khảo sát đặc điểm mẫu nghiên cứu và đặc điểm sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn tại bệnh viện đa khoa Gia Lâm. Phân tích sự phù hợp trong việc sử dụng kháng sinh điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng ở người lớn trong mẫu nghiên cứu. 2 HƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. TỔNG QUAN VỀ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI CỘNG ĐỒNG 1.