Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập Chương 2: Thực trạng đánh giá viên chức tại Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Lạng Sơn Chương 3: Một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động đánh giá viên chức tại Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Lạng Sơn 6 Luan van Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ VIÊN CHỨC TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Khái quát chung về viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập, khái niệm viên chức 1.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội thành lập để cung cấp dịch vụ công, phục vụ cho việc quản lý nhà nước trong các lĩnh vực như giáo dục, đào tạo, y tế, nghiên cứu khoa học, văn hóa, thể dục thể thao, du lịch, lao động – thương binh và xã hội, thông tin truyền thông và các lĩnh vực sự nghiệp khác được pháp luật quy định. Theo khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức năm 2010 có quy định: “Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”.
Khái niệm viên chức Trước khi Luật Viên chức ra đời, khái niệm cán bộ, công chức, viên chức chưa được tách bạch rõ ràng. Tại khoản 4 Điều 1 Pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 có quy định “Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc giao giữ một công cụ thường xuyên, được phân loại theo trình độ đào tạo, ngành chuyên môn, được xếp vào một ngạch hành chính, sự nghiệp trong các cơ quan nhà nước; mỗi ngạch thể hiện chức và cấp về chuyên môn nghiệp vụ, có chức danh tiêu chuẩn riêng. Khái niệm viên chức lúc này rất rộng. Pháp lệnh Cán bộ, công chức sửa đổi, bổ sung năm 2003, cán bộ, công chức là “Những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giao giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức 7 Luan van chính trị, tổ chức chính trị - xã hội”.
Theo đó, viên chức được hiểu là một bộ phận trong hệ thống cán bộ, công chức đang làm việc trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội. Qua thời gian thực hiện và thay đổi để phù hợp với hoàn cảnh từng thời kỳ đồng thời thống nhất cách gọi trong quản lý, ngày 15/11/2010, tại kỳ hợp thứ 8, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII đã thông qua Luật Viên chức số 58/2010/QH12 gồm 6 chương 62 điều có hiệu lực từ ngày 01/01/2012, trong đó nêu rõ khái niệm viên chức; quyền hạn, nghĩa vụ của viên chức; tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức Theo Luật Viên chức 2010 thống nhất: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập do cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập, làm việc theo chế độ hợp đồng lao động, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. [43] Căn cứ vào quy định này, những đặc điểm cơ bản của viên chức đó là: - Mang quốc tịch Việt Nam - Được ký kết hợp đồng làm việc theo vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập. - Hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Phân loại viên chức Nghị định 29/2012/NĐ-CP ngày 12 tháng 4 năm 2012 của Chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế công lập được phân loại như sau [15]: * Phân loại theo vị trí việc làm gồm có: - Viên chức quản lý bao gồm là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập nhưng không phải là công chức và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý. 8 Luan van - Viên chức không giữ chức vụ quản lý bao gồm những người chỉ thực hiện chuyên môn nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp công lập. * Phân loại theo chức danh nghề nghiệp Viên chức được phân loại trong từng lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp với các cấp độ từ cao xuống thấp như sau: - Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng I (tương đương với ngạch chuyên viên cao cấp trở lên); - Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng II (tương đương với ngạch chuyên viên chính); - Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng III (tương đương với ngạch chuyên viên); - Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng IV (tương đương với ngạch cán sự, ngạch nhân viên) 1. Vị trí, vai trò của viên chức tại bệnh viện công lập Trong tổng thể các yếu tố cần thiết cho sự phát triển kinh tế - xã hội (KT - XH) của quốc gia nói chung và từng địa phương nói riêng thì nhân tố con người luôn được xác định là yếu tố cơ bản, quan trọng, có tính quyết định và giữ vai trò chi phối đối với các yếu tố khác.
Điều này luôn được khẳng định và chứng minh bởi quá trình xây dựng và phát triển của nhiều quốc gia trong khu vực và thế giới. Ngày nay, sự giàu mạnh của một quốc gia không còn phụ thuộc quá nhiều ở diện tích lớn hay nhỏ, dân số đông hay ít và tài nguyên có phong phú, đa dạng hay không,…. mà phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng nguồn nhân lực. Đội ngũ viên chức y tế trong các bệnh viện công lập là một bộ phận của nguồn nhân lực khu vực công - yếu tố cấu thành quan trọng của nguồn nhân lực xã hội, mà những đóng góp của họ luôn có vai trò đặc biệt to lớn trong toàn bộ thành tựu phát triển chung về KT-XH và có vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe toàn dân.
Khẳng định vai trò của đội ngũ này trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Quan điểm này tiếp tục được nhấn mạnh trong Nghị quyết Hội nghị lần 9 Luan van thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII: Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, mỗi quốc gia muốn phát triển và giữ được nhịp độ phát triển kinh tế đều không thể không chú ý đến sự ổn định, công bằng và tiến bộ xã hội. Điều đó được thực hiện thông qua hệ thống phục vụ, cung cấp các nhu cầu cơ bản cho người dân như giáo dục, đào tạo, nâng cao dân trí, chăm sóc sức khỏe cho người dân, bảo vệ môi trường, bảo đảm phúc lợi xã hội, duy trì và phát triển văn hóa, xã hội, khoa học, nghệ thuật.Trong đó có vai trò đặc biệt của đội ngũ chăm sóc sức khỏe.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công cuộc đổi mới của đất nước ta thời gian qua đã đạt được những thành tựu và phát triển quan trọng về mọi mặt, đặc biệt là tăng trưởng kinh tế; đồng thời, đặt ra yêu cầu phải tiếp tục thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, nhất là đối với người nghèo và các đối tượng chính sách, thu hẹp khoảng cách về mức sống và thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, giữa miền núi, vùng cao với đồng bằng, giữa đô thị và nông thôn. Vai trò to lớn đó của đội ngũ viên chức y tế trong các bệnh viện công đối với sự phát triển KT-XH đất nước và địa phương được thể hiện thông qua nhiều khía cạnh và mối quan hệ khác nhau, được thể hiện ở các khía cạnh [44]: Thứ nhất, hoạt động của đội ngũ viên chức trong khu vực sự nghiệp công góp phần tạo ra định hướng phát triển, dẫn dắt các quá trình xã hội và hành vi, hoạt động của công dân, tổ chức. Những chuẩn mực hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong khu vực sự nghiệp công sẽ là tấm gương để cho viên chức khu vực tư noi theo; những quy định về tổ chức, hoạt động nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp,…là những tiền đề cho nhiều tổ chức xã hội học tập và phát triển. Thứ hai, hoạt động của viên chức góp phần thúc đẩy nhanh quá trình hiện thực hóa các mục tiêu phát triển KT - XH của quốc gia và địa phương.
Hoạt động nghề nghiệp của viên chức diễn ra trên nhiều phạm vi, lĩnh vực khác nhau, gắn liền với chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị sự nghiệp công trên các lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục, nghệ thuật,… là những dịch vụ thiết yếu của bất kỳ xã hội nào. 10 Luan van Thứ ba, chất lượng hoạt động của viên chức quyết định đến hiệu quả cung ứng dịch vụ công thiết yếu cho xã hội, cho người dân và cho quản lý nhà nước. Hiệu quả hoạt động của viên chức chính là động lực trực tiếp làm cho tính phục vụ của nhà nước tăng cao, làm cho người dân hài lòng với nhà nước, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Thứ tư, trong mối quan hệ với người dân, hoạt động của viên chức sẽ góp phần tạo lập và tăng cường mối quan hệ giữa người dân với Đảng, Nhà nước.
Trong quan hệ giải quyết công việc liên quan với cơ quan, tổ chức, công dân, chất lượng hoạt động nghề nghiệp cũng như thái độ, hành vi của viên chức đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến cách nhìn và đánh giá của người dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý, phục vụ của Nhà nước, nhất là giai đoạn tăng cường phát huy dân chủ như hiện nay. Chính vì vậy, đội ngũ viên chức góp phần làm cho mối quan hệ giữa dân với Đảng, Nhà nước được củng cố và phát triển.