Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Y Học Cổ Truyền Hải Dương Năm 2021

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021, luận văn dược sĩ chuyên khoa cấp I, cung cấp thông tin hữu ích.

• Tác giả: Phan Trọng Bằng
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thanh Bình
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ chuyên khoa cấp I
• Đề tài: Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG THUỐC HIỆN NAY
• 3. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC
• 3.1. Phân tích danh mục thuốc theo nhóm điều trị
• 3.2. Phân tích cơ cấu DMT sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý nhóm thuốc hóa dược, thuốc thang YHCT, thuốc đông y, thuốc từ dược liệu
• 3.3. Phân tích danh mục thuốc theo phương pháp phân tích ABC
• 3.4. Phân tích danh mục thuốc theo phương pháp phân tích VEN
• 3.5. Phân tích danh mục thuốc theo ma trận ABC/VEN
• 4. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC TẠI CÁC BỆNH VIỆN Ở VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
• 4.1. Thực trạng cơ cấu sử dụng thuốc YHCT tại Việt Nam
• 4.1.1. Về cơ cấu giá trị tiền thuốc
• 4.1.2. Về cơ cấu nhóm tác dụng
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương 2021

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021 là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá tình hình sử dụng thuốc và đưa ra các giải pháp cải thiện. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cơ cấu thuốc mà còn phản ánh thực trạng sử dụng thuốc trong bối cảnh y học cổ truyền hiện nay.

1.1. Đặc điểm của Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương

Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương là một cơ sở y tế chuyên khoa hạng II, với quy mô 245 giường bệnh và 205 cán bộ nhân viên. Bệnh viện có chức năng khám chữa bệnh và phục hồi sức khỏe cho người dân, đồng thời thực hiện các nghiên cứu về y học cổ truyền.

1.2. Tầm quan trọng của việc phân tích danh mục thuốc

Việc phân tích danh mục thuốc giúp xác định các vấn đề trong sử dụng thuốc, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu chi phí cho bệnh nhân.

II. Những thách thức trong việc sử dụng thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương

Mặc dù Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương đã có những bước tiến trong việc sử dụng thuốc, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Tình trạng lạm dụng thuốc tân dược và sự cạnh tranh giữa thuốc nội và thuốc ngoại là những vấn đề nổi bật.

2.1. Tình trạng lạm dụng thuốc tân dược

Lạm dụng thuốc tân dược đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân và làm gia tăng chi phí điều trị. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để hạn chế tình trạng này.

2.2. Cạnh tranh giữa thuốc nội và thuốc ngoại

Sự cạnh tranh giữa thuốc nội và thuốc ngoại đã tạo ra áp lực lớn cho Bệnh viện trong việc lựa chọn thuốc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng điều trị mà còn đến ngân sách của bệnh viện.

III. Phương pháp phân tích danh mục thuốc hiệu quả tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương

Để cải thiện tình hình sử dụng thuốc, Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương đã áp dụng nhiều phương pháp phân tích khác nhau. Các phương pháp này giúp xác định rõ ràng hơn về cơ cấu và hiệu quả sử dụng thuốc.

3.1. Phân tích ABC trong quản lý thuốc

Phân tích ABC giúp phân loại thuốc theo mức độ tiêu thụ và chi phí, từ đó xác định những thuốc quan trọng cần được ưu tiên trong quản lý và sử dụng.

3.2. Phân tích VEN để tối ưu hóa ngân sách thuốc

Phân tích VEN giúp xác định các thuốc thiết yếu và không thiết yếu, từ đó đưa ra quyết định hợp lý trong việc mua sắm và tồn trữ thuốc.

IV. Kết quả nghiên cứu về danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương 2021

Kết quả nghiên cứu cho thấy cơ cấu danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021 có nhiều điểm tích cực, nhưng cũng tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Việc sử dụng thuốc đông y và thuốc từ dược liệu ngày càng được chú trọng.

4.1. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc và tác dụng

Cơ cấu thuốc tại bệnh viện chủ yếu bao gồm thuốc đông y và thuốc hóa dược, với tỷ lệ sử dụng thuốc đông y ngày càng tăng. Điều này cho thấy sự quan tâm của bệnh viện đối với y học cổ truyền.

4.2. Tình hình sử dụng thuốc theo phương pháp phân tích ABC VEN

Phân tích ABC/VEN đã chỉ ra rằng một số thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách, từ đó giúp bệnh viện có những điều chỉnh hợp lý trong việc sử dụng thuốc.

V. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương

Để nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc, Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng điều trị mà còn giảm thiểu chi phí cho bệnh nhân.

5.1. Tăng cường đào tạo nhân viên y tế về sử dụng thuốc

Đào tạo nhân viên y tế về các phương pháp sử dụng thuốc hợp lý sẽ giúp nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu tình trạng lạm dụng thuốc.

5.2. Cải thiện quy trình quản lý thuốc tại bệnh viện

Cần có các quy trình quản lý thuốc chặt chẽ hơn để đảm bảo rằng thuốc được sử dụng một cách an toàn và hiệu quả.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của danh mục thuốc tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc phân tích danh mục thuốc là cần thiết để nâng cao chất lượng điều trị tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương. Triển vọng tương lai cho thấy sự phát triển của y học cổ truyền sẽ tiếp tục được chú trọng.

6.1. Tầm quan trọng của y học cổ truyền trong hệ thống y tế

Y học cổ truyền đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng, cần được phát triển và ứng dụng rộng rãi hơn.

6.2. Định hướng phát triển danh mục thuốc trong tương lai

Bệnh viện cần có kế hoạch phát triển danh mục thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả để phục vụ tốt nhất cho người bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chi phí tiền thuốc luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tài chính của các cơ sở y tế, thường dao động từ 40% đến 50% tổng ngân sách hoạt động của bệnh viện. Trong năm 2021, Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hải Dương đã tiếp nhận và điều trị cho 16.637 lượt bệnh nhân với tổng kinh phí sử dụng thuốc đạt hơn 6,8 tỷ đồng. Thực trạng gia tăng nhanh chóng của các bệnh lý mạn tính cùng áp lực suy thoái kinh tế sau đại dịch Covid-19 đã đặt ra thách thức nặng nề cho công tác cung ứng dược phẩm. Danh mục thuốc tại bệnh viện còn bộc lộ nhiều điểm bất hợp lý như chi phí thuốc nhập khẩu chiếm tỷ trọng áp đảo, sự xuất hiện của các thuốc hỗ trợ đắt tiền và tỷ lệ sử dụng thuốc hóa dược lấn át thuốc y học cổ truyền.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hai mục tiêu trọng tâm: mô tả toàn diện cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hải Dương năm 2021 và phân tích tính hợp lý của danh mục theo phương pháp ABC/VEN cùng ma trận phối hợp ABC/VEN. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 141 khoản mục thuốc đã sử dụng thực tế tại bệnh viện chuyên khoa hạng II tuyến tỉnh (quy mô 245 giường kế hoạch, 294 giường thực kê) trong thời gian từ ngày 01/01/2021 đến ngày 31/12/2021.

Ý nghĩa của đề tài được lượng hóa qua việc cung cấp cơ sở khoa học để tái thiết kế danh mục thuốc, hướng đến mục tiêu giảm thiểu tỷ trọng chi phí thuốc tân dược nhập khẩu vốn đang chiếm tới 78,5% giá trị sử dụng thuốc hóa dược, đồng thời cắt giảm nhóm thuốc kém thiết yếu chi phí cao xuống dưới 1% tổng ngân sách, giúp tối ưu hóa nguồn quỹ Bảo hiểm Y tế và giảm gánh nặng tài chính trực tiếp cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng đồng thời ba khung lý thuyết và công cụ quản trị kinh tế dược tiêu chuẩn:

Nguyên lý Pareto (Quy luật 80/20) trong phân tích ABC: Phân chia danh mục thuốc thành ba hạng A, B, C dựa trên tương quan giữa lượng tiêu thụ và giá trị tài chính. Hạng A gồm 10% đến 20% số khoản mục nhưng chiếm 75% đến 80% tổng ngân sách; Hạng B gồm 15% đến 20% khoản mục chiếm 15% đến 20% ngân sách; Hạng C chiếm 60% đến 80% khoản mục nhưng chỉ tiêu tốn 5% đến 10% chi phí.

Hệ thống phân loại VEN theo chuẩn mực của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Thông tư số 21/2013/TT-BYT của Bộ Y tế: Phân định thuốc theo mức độ ưu tiên lâm sàng thành ba nhóm: Nhóm V (Vital - Tối cần, phục vụ cấp cứu và điều trị sinh tồn), Nhóm E (Essential - Thiết yếu, điều trị các bệnh phổ biến trong mô hình bệnh tật), và Nhóm N (Non-essential - Không thiết yếu, thuốc hỗ trợ hoặc hiệu quả chưa khẳng định rõ).

Mô hình ma trận ABC/VEN: Kết hợp chéo 3 hạng ABC và 3 nhóm VEN tạo thành 9 tiểu nhóm, trong đó đặc biệt chú trọng tiểu nhóm AV, AE (cần ưu tiên mua sắm, dự trữ) và tiểu nhóm AN (cần kiểm soát nghiêm ngặt hoặc loại bỏ để tránh lãng phí).

Các khái niệm then chốt bao gồm: Danh mục thuốc bệnh viện, Thuốc generic, Thuốc biệt dược gốc, Thuốc thang y học cổ truyền, và Thuốc đông y/thuốc từ dược liệu theo quy định tại Thông tư 05/2015/TT-BYT và Thông tư 30/2018/TT-BYT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang với phương pháp hồi cứu toàn bộ số liệu sử dụng thuốc trong năm 2021. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 141 khoản mục thuốc đã phát sinh sử dụng từ 01/01/2021 đến 31/12/2021, cấu thành từ 80 khoản mục thuốc hóa dược, 27 khoản mục chế phẩm thuốc đông y/dược liệu và 34 bài thuốc thang (tương ứng 45.140 thang thuốc từ 153 vị dược liệu), loại trừ vật tư y tế và bông băng cồn gạc. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ hồi cứu được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối, không xảy ra sai số chọn mẫu, phản ánh đúng thực tế kê đơn và tiêu thụ thuốc tại bệnh viện.

Dữ liệu được trích xuất từ phần mềm quản lý bệnh viện, báo cáo xuất nhập tồn của Khoa Dược và sổ sách quyết toán của Phòng Tài chính - Kế toán. Các biến số nghiên cứu được phân loại theo mã bệnh ICD-10, Quyết định số 6061/QĐ-BYT, nhóm tác dụng dược lý, nguồn gốc xuất xứ, dạng bào chế và đơn/đa thành phần. Dữ liệu được xử lý tập trung trên phần mềm Microsoft Excel thông qua các thuật toán xếp hạng Pareto, phân nhóm ma trận và kiểm định tỷ lệ chi phí.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Cơ cấu danh mục thuốc theo nguồn gốc: Trong 141 khoản mục thuốc sử dụng năm 2021, thuốc hóa dược chiếm 56,7% số khoản mục (80 khoản mục) và 53,8% giá trị sử dụng. Thuốc thang chiếm 24,1% khoản mục (34 bài thuốc với 45.140 thang) tương đương 28,5% giá trị. Thuốc đông y và thuốc từ dược liệu chiếm 19,2% khoản mục (27 khoản mục) chiếm 17,7% giá trị. Tổng giá trị thuốc y học cổ truyền đạt 46,2%, thấp hơn thuốc hóa dược.

Cơ cấu theo nhóm tác dụng dược lý và mô hình bệnh tật: Ở nhóm hóa dược, thuốc điều trị nội tiết chiếm tỷ trọng giá trị cao nhất là 41% (7 khoản mục), tiếp theo là thuốc tim mạch chiếm 31,1% (16 khoản mục). Ở nhóm thuốc y học cổ truyền (61 khoản mục chế phẩm và vị thuốc), nhóm khu phong trừ thấp chiếm ưu thế tuyệt đối với 24,6% khoản mục và 66,4% giá trị sử dụng, kế tiếp là nhóm an thần, định chí, dưỡng tâm chiếm 17,5% giá trị. Đối với thuốc thang, bệnh lý Yêu thống (đau lưng) chiếm 41,4% số lượng thang và 39,74% chi phí, Chứng tý chiếm 36,8% chi phí.

Chênh lệch nguồn gốc xuất xứ: Đối với thuốc hóa dược, thuốc sản xuất trong nước chiếm 51,2% khoản mục nhưng chỉ chiếm 21,5% giá trị, trong khi thuốc nhập khẩu chiếm tới 78,5% giá trị sử dụng. Đối với vị thuốc thang, 81 vị thuốc nhập khẩu chiếm 52,9% số vị nhưng chiếm đến 80,4% tổng kinh phí mua dược liệu (thuốc trong nước chiếm 19,6% giá trị). Toàn bộ 27 chế phẩm thuốc đông y đều được sản xuất trong nước (100%).

Phân tích ABC/VEN và Ma trận kết hợp:

• Phân tích ABC: Hạng A gồm 27 khoản mục (19,1%) chiếm 79,5% ngân sách; Hạng B gồm 28 khoản mục (19,9%) chiếm 15,2% ngân sách; Hạng C gồm 86 khoản mục (61,0%) chiếm 5,3% ngân sách.
• Phân tích VEN: Nhóm E chiếm áp đảo với 108 khoản mục (76,6%) và 91,05% giá trị; Nhóm V có 13 khoản mục (9,22%) chiếm 1,73% giá trị; Nhóm N gồm 20 khoản mục (14,18%) chiếm 7,23% giá trị.
• Ma trận ABC/VEN: Nhóm AE chiếm 75,35% giá trị. Tuy nhiên, nhóm AN xuất hiện 2 khoản mục chiếm tới 3,31% tổng ngân sách, gồm thuốc viên bổ trợ não Ceginkton (chiếm 64,7% giá trị nhóm AN) và gói Thuốc ngâm chân (chiếm 35,3% giá trị nhóm AN).

Thảo luận kết quả

Cơ cấu phân bổ ngân sách cho thấy tỷ lệ thuốc hóa dược chiếm 53,8% là điểm chưa thực sự tương xứng với định hướng của một bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền tuyến tỉnh. Khi so sánh với các nghiên cứu cùng chuyên khoa, tỷ lệ sử dụng thuốc y học cổ truyền tại Bệnh viện Y học cổ truyền Bảo Lộc năm 2016 đạt 96,1%, tại Bệnh viện Y học cổ truyền Vĩnh Phúc năm 2017 đạt 63,9%, và tại Bệnh viện Y Dược cổ truyền Sơn La năm 2018 đạt 80,4%. Nguyên nhân của sự dịch chuyển này xuất phát từ đặc thù mô hình bệnh tật năm 2021: bệnh nhân cao tuổi mắc đồng thời các bệnh mạn tính phức tạp như tăng huyết áp (chiếm 20% tổng lượt khám) và đái tháo đường không phụ thuộc insulin (chiếm 17%), đòi hỏi phải phối hợp thuốc tân dược để kiểm soát chỉ số sinh hóa cấp thiết.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ tính trực quan khi thể hiện qua biểu đồ phân tích ABC: đường cong tích lũy Pareto tăng vọt ở 27 khoản mục đầu tiên của nhóm A (đạt ngưỡng 79,5% ngân sách), minh chứng cho sự tập trung chi phí cao độ vào nhóm thuốc khu phong trừ thấp (chiếm 37,9% giá trị nhóm A) và thuốc nội tiết (chiếm 27% giá trị nhóm A). Trên ma trận nhiệt 3x3 ABC/VEN, sự tồn tại của ô cảnh báo AN với 2 khoản mục (3,31% ngân sách) chỉ ra lỗ hổng trong việc lựa chọn thuốc hỗ trợ có chi phí cao nhưng hiệu quả điều trị chưa tương xứng, cần được Hội đồng Thuốc và Điều trị can thiệp thay thế bằng các hoạt chất đơn thành phần hoặc thuốc generic sản xuất trong nước có giá thành hợp lý hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

Tái cấu trúc danh mục và loại bỏ lãng phí nhóm AN: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần rà soát, cắt giảm chỉ định hoặc thay thế 2 thuốc thuộc nhóm AN (Ceginkton và thuốc ngâm chân) bằng các phác đồ thay thế có chi phí hiệu quả cao hơn. Mục tiêu là kéo giảm tỷ lệ chi phí nhóm AN từ 3,31% xuống dưới 1,0% tổng ngân sách thuốc trong 6 tháng đầu năm 2023 do Hội đồng Thuốc và Điều trị chủ trì thực hiện.

Gia tăng tỷ trọng thuốc và dược liệu sản xuất trong nước: Tổ chuyên gia đấu thầu và Khoa Dược cần ưu tiên xây dựng hồ sơ mời thầu các nhóm thuốc generic sản xuất trong nước đạt tiêu chuẩn WHO-GMP theo tinh thần Quyết định 4824/QĐ-BYT. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng giá trị sử dụng thuốc hóa dược nội địa từ 21,5% lên mức tối thiểu 45%, đồng thời tìm kiếm vùng trồng dược liệu chuẩn hóa trong nước để giảm tỷ lệ chi phí dược liệu nhập khẩu từ 80,4% xuống dưới 60% trong chu kỳ đấu thầu 12 tháng tiếp theo.

Nâng cao hiệu quả Dược lâm sàng trong giám sát kê đơn: Bộ phận Dược lâm sàng cần thiết lập quy trình duyệt đơn thuốc định kỳ hàng tuần, tập trung kiểm soát chặt chẽ các nhóm thuốc chi phí cao như thuốc nội tiết (chiếm 41% tiền tân dược) và tim mạch (chiếm 31,1%), đồng thời duy trì tỷ lệ kê đơn đường uống trên 80% để đảm bảo an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ tai biến từ đường tiêm truyền (hiện chiếm 15,9% chi phí).

Tối ưu hóa quản lý tồn kho cho nhóm thuốc tối cần: Bộ phận Thống kê và Kho Dược cần áp dụng phần mềm quản lý kho thông minh để thiết lập định mức tồn trữ an toàn tuyệt đối cho 13 khoản mục nhóm V (chiếm 1,73% giá trị), đồng thời lên kế hoạch mua sắm theo từng lô nhỏ định kỳ đối với 27 khoản mục nhóm A (chiếm 79,5% giá trị) nhằm hạ thấp chi phí lưu kho xuống 15% trong vòng 9 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Hội đồng Thuốc và Điều trị cùng Ban Lãnh đạo các bệnh viện Y học cổ truyền: Cung cấp phương pháp luận và số liệu thực chứng để rà soát danh mục thuốc đấu thầu, thiết lập danh mục thuốc thanh toán BHYT cân đối và loại bỏ các chi phí không cần thiết.

Dược sĩ lâm sàng và Cán bộ quản lý cung ứng Khoa Dược: Hướng dẫn chi tiết cách ứng dụng ma trận ABC/VEN trên số liệu thực tế để phân tích mức độ tiêu thụ thuốc, tối ưu hóa chu kỳ đặt hàng cho nhóm A và bảo đảm dự trữ an toàn cho nhóm V.

Cơ quan quản lý y tế và cơ quan Bảo hiểm Xã hội: Làm tài liệu tham khảo trong việc giám sát tính hợp lý của chỉ định thuốc tại các cơ sở y tế tuyến tỉnh, đánh giá thực trạng chi trả thuốc nhập khẩu và hoàn thiện chính sách khuyến khích sử dụng thuốc cổ truyền trong nước.

Học viên cao học, Dược sĩ chuyên khoa và Nghiên cứu sinh ngành Quản lý và Kinh tế Dược: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang hồi cứu, kỹ thuật thu thập biến số dược vụ và cách xử lý số liệu danh mục thuốc chuyên nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chi phí thuốc hóa dược lại chiếm tới 53,8% tổng tiền thuốc tại một bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền? Năm 2021 ghi nhận sự gia tăng đột biến của người bệnh cao tuổi mắc các bệnh mạn tính phức tạp như tăng huyết áp (chiếm 20% ca bệnh) và đái tháo đường (chiếm 17%). Việc kiểm soát các chỉ số sinh tồn này bắt buộc phải sử dụng thuốc tân dược chuyên khoa, khiến nhóm thuốc nội tiết chiếm tới 41% và tim mạch chiếm 31,1% giá trị thuốc hóa dược.

Nhóm AN trong nghiên cứu gồm những thuốc nào và giải pháp xử lý ra sao? Nhóm AN gồm 2 khoản mục chiếm 3,31% tổng ngân sách bệnh viện: thuốc bổ trợ não Ceginkton (chiếm 64,7% giá trị nhóm AN) và gói Thuốc ngâm chân (chiếm 35,3%). Hội đồng Thuốc và Điều trị cần ban hành hướng dẫn hạn chế chỉ định, thay thế bằng các thuốc đơn thành phần thiết yếu để tiết kiệm chi phí.

Nguyên nhân dẫn đến việc thuốc hóa dược sản xuất trong nước chiếm 51,2% khoản mục nhưng chỉ đạt 21,5% giá trị sử dụng? Thuốc sản xuất trong nước tại bệnh viện chủ yếu thuộc nhóm thuốc generic phổ biến có đơn giá thấp. Ngược lại, thuốc nhập khẩu tuy chỉ chiếm 48,8% số khoản mục nhưng tập trung ở các nhóm chuyên khoa điều trị mạn tính có giá thành đơn vị rất cao, chiếm tới 78,5% tổng giá trị tiền thuốc hóa dược.

Vị thuốc y học cổ truyền nhập khẩu ảnh hưởng như thế nào đến kinh phí thuốc thang? Nghiên cứu chỉ ra có 81 vị thuốc nhập khẩu (chiếm 52,9% số vị) nhưng ngốn tới 80,4% tổng kinh phí thuốc thang (khoảng 1,4 tỷ đồng). Sự phụ thuộc lớn vào nguồn dược liệu nhập khẩu làm tăng nguy cơ đội giá thành điều trị và gây khó khăn cho công tác kiểm soát chất lượng dược liệu đầu vào.

Phân tích ma trận ABC/VEN đem lại giá trị thực tiễn gì cho việc lập kế hoạch đấu thầu thuốc hàng năm? Ma trận ABC/VEN giúp tách biệt 27 thuốc nhóm A (chiếm 79,5% chi phí) để đàm phán giá tốt và lên kế hoạch mua theo lô nhỏ, đồng thời bảo đảm 100% thuốc nhóm V (13 khoản mục) luôn có sẵn để cấp cứu, tạo cơ sở phân bổ ngân sách khoa học và an toàn.

Kết luận

• Danh mục thuốc sử dụng năm 2021 tại Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hải Dương gồm 141 khoản mục với tổng kinh phí hơn 6,8 tỷ đồng, phục vụ hiệu quả 16.637 lượt khám chữa bệnh.
• Cơ cấu sử dụng còn thiên về thuốc hóa dược (chiếm 53,8% giá trị) so với thuốc y học cổ truyền (chiếm 46,2% giá trị), phản ánh sự chi phối của mô hình bệnh mạn tính như tăng huyết áp (20%) và đái tháo đường (17%).
• Tỷ lệ thuốc generic đạt 87,5% giá trị và đường uống đạt 82,5% giá trị, phù hợp với nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và kinh tế.
• Tồn tại sự mất cân đối lớn về xuất xứ khi thuốc nhập khẩu chiếm 78,5% tiền thuốc hóa dược và 80,4% tiền dược liệu thuốc thang.
• Ma trận ABC/VEN khẳng định 91,05% ngân sách phục vụ thuốc thiết yếu (nhóm E), nhưng cần can thiệp loại bỏ ngay 2 khoản mục nhóm AN đang chiếm 3,31% tổng chi phí.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm giá trị, lượng hóa chính xác các điểm nghẽn trong quản lý kinh tế dược tại bệnh viện Y học cổ truyền tuyến tỉnh. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi Hội đồng Thuốc và Điều trị phê duyệt danh mục thuốc điều chỉnh trong Quý I/2023, tăng cường giám sát dược lâm sàng hàng quý và đánh giá lại hiệu quả ma trận ABC/VEN vào Quý IV/2023. Các cơ sở khám chữa bệnh y học cổ truyền cần nhanh chóng áp dụng phương pháp phân tích này để tinh gọn danh mục, nâng cao chất lượng điều trị và tối ưu hóa nguồn lực y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Từ ngàn xưa con người đã biết dùng các loại cây, cỏ, bộ phận động vật, khoáng vật…để tăng cường và bảo vệ sức khỏe. Nền Y học cổ truyền cũng từ đó mà được hình thành, đúc kết theo bề dầy của lịch sử và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điển hình là nền Y học cổ truyền Phương Đông đã chắt lọc và kết tinh trí tuệ của các dân tộc trong khu vực qua năm tháng. Trải qua hàng nghìn năm đấu tranh với bệnh tật, bảo vệ sự sống và nâng cao sức khỏe cho con người, các dân tộc Phương Đông đã xây dựng một nền y học rất độc đáo, bao gồm một hệ thống lý luận tương đối hoàn chỉnh.

Ngày nay, nền y học lại càng được phát triển mạnh mẽ với vô vàn những thành tựu nổi bật. Sức khỏe của người dân ngày càng được chú trọng và được chăm sóc tốt hơn bằng cả Y học cổ truyền và Y học hiện đại. Nhận thức được giá trị của Y học cổ truyền, Đảng và nhà nước ta đã có những chính sách nhất quán coi Y học cổ truyền là một bộ phận không thể tách rời trong hệ thống khám chữa bệnh trung của nghành Y tế Việt Nam. Đồng thời có chủ trương kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại để phục vụ sức khỏe nhân dân được tốt nhất.

Tuy nhiên trong những năm gần đây, hoạt động khám chữa bệnh của hệ thống Y học cổ truyền tại các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, nhiều chỉ tiêu chưa hoàn thành mục tiêu đề ra. Cùng với đó là thị trường thuốc hiện nay đã và đang phát triển về chủng loại. Góp phần đảm bảo cung cấp đủ thuốc và giá cả thuốc tương đối ổn định cho nhân dân. Tuy nhiên nó cũng tác động không nhỏ tới hoạt động cung ứng thuốc trong bệnh viện.

Sự cạnh tranh giữa thuốc nội với thuốc ngoại hay giữa thuốc của các doanh nghiệp với nhau đã gây khó khăn cho việc lựa chọn thuốc sử dụng trong bệnh viện. Thị trường dược liệu vô cùng phong phú và đa dạng, nhưng nguồn dược liệu trong nước không đủ để cung cấp nên phần lớn phải nhập từ nước ngoài, rất khó kiểm soát chất lượng. Tình trạng lạm dụng thuốc tân dược ngày càng diễn ra phổ biến. Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hải Dương là Bệnh viện chuyên khoa hạng II tuyến tỉnh với quy mô 245 giường bệnh và 205 cán bộ nhân viên y tế.

Bệnh viện đã từng bước triển khai và tăng cường các biện pháp sử dụng thuốc 1 hợp lý,an toàn hiệu quả trong điều trị. Tuy nhiên, công tác cung ứng thuốc và công tác quản lý sử dụng thuốc của Bệnh viện vẫn còn gặp nhiều khó khăn bất cập. Do nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó để tăng cường chất lượng danh mục thuốc trong Bệnh viện và sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và chi phí phù hợp cho người bệnh đang là vấn đề cấp thiết hiện nay. Sử dụng thuốc không hiệu quả và bất hợp lý đã và đang là vấn đề bất cập của nhiều quốc gia.

Đây cũng là một trong các nguyên nhân chính làm gia tăng chi phí điều trị, tăng tính kháng thuốc và giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe. Các nghiên cứu đã cho thấy tình trạng sử dụng thuốc bất hợp lý xảy ra tại nhiều nước trên thế giới. Để hạn chế tình trạng dùng thuốc lãng phí, không hợp lý. Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo các quốc gia thành lập HĐT&ĐT tại các bệnh viện.

HĐT&ĐT đóng vai trò quan trọng trong hoạt động lựa chọn thuốc xây dựng Danh mục thuốc bệnh viện. Đối với mỗi bệnh viện, một hệ thống DMT có hiệu quả sẽ đem lại lợi ích rất lớn trong công tác KCB. Từ đó giúp cho việc sử dụng thuốc trên người bệnh được hiệu quả nhất. Để tăng cường cho việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả cho bệnh viện.

Tôi tiến hành đề tài “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021” với 02 mục tiêu: Mục tiêu 1: Mô tả cơ cấu DMT sử dụng tại bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021. Mục tiêu 2: Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương năm 2021 theo phương pháp ABC/VEN. Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ phần nào phản ánh được thực trạng sử dụng thuốc tại bệnh viện. Trên cơ sở đó đưa ra một số đề xuất, kiến nghị nhằm xây dựng được Danh mục thuốc sử dụng hợp lý, an toàn và hiệu quả tại bệnh viện trong những năm tiếp theo.

Danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện 1. Khái niệm Danh mục thuốc đã sử dụng là kết quả của cả quá trình cung ứng thuốc: Lựa chọn, mua sắm, cấp phát và sử dụng. Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng để thấy được một số những tồn tại, bất cập, những nội dung chưa hợp lý. Từ đó điều chỉnh giúp cho hoạt động cung ứng thuốc của Bệnh viện được hoàn thiện hơn.

Một số quy định về sử dụng thuốc hiện nay Hiện nay có rất nhiều thông tư, quy định và đề án về sử dụng thuốc được thực hiện. Bộ Y tế đã xây dựng đề án “Người Việt Nam ưu tiên dùng thuốc Việt Nam” ban hành kèm theo Quyết định số 4824/QĐ-BYT ngày 3/12/2012 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Với mục tiêu tỷ lệ sử dụng thuốc sản xuất trong nước chiếm 22% ở tuyến Trung ương, 50% ở tuyến tỉnh và 75% ở tuyến huyện. Cùng với các giải pháp, Bộ Y tế cũng từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, nhiều quy định để ưu tiên khuyến khích phát triển ngành công nghiệp dược trong nước như: Luật Đấu thầu năm 2013, Luật Dược năm 2016 đã quy định danh mục không chào thầu thuốc nhập khẩu trên cơ sở nhóm tiêu chí kỹ thuật khi thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp.

Cụ thể, Bộ Y tế cũng đã ban hành các Thông tư (Thông tư 01/2012, Thông tư 36/2013,Thông tư 11/2016, Thông tư 15/2019) quy định một nhóm thầu riêng cho các thuốc trong nước sản xuất trên dây chuyền đạt WHO-GMP để khuyến khích sản xuất, sử dụng thuốc trong nước. Mới đây, Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư số 03 ngày 28/3/2019 về danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp tăng 7 lần từ 146 thuốc (năm 2016) lên 640 thuốc (năm 2019) sản xuất trong nước, không chào thầu thuốc nhập khẩu. 3 Về phía cơ sở y tế và thầy thuốc, việc triển khai Đề án đã được Lãnh đạo UBND tỉnh/thành phố, các Sở Y tế, các bệnh viện quan tâm, chỉ đạo sát sao. Tại nhiều bệnh viện, lãnh đạo bệnh viện chỉ đạo xây dựng danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện với chính sách ưu tiên thuốc sản xuất trong nước.

Nhiều địa phương, bệnh viện đạt kết quả ấn tượng về sử dụng thuốc sản xuất trong nước và đạt mục tiêu của Đề án. Chương trình phát triển y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030 cũng được quan tâm bằng nhiều quyết định và văn bản chỉ đạo. Quyết định số 1893/QĐ-TTg ngày 29/12/2019 của Thủ Tướng Chính phủ về việc Ban hành Chương trình phát triển y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030. Cùng hàng loạt các thông tư khác.

Năm 2018 Bộ Y tế ban hành Thông tư số 19/2018/TT-BYT ngày 30/8/2018 ban hành danh mục thuốc thiết yếu [19] thay thế Thông tư 40/2013/TT-BYT, cho thấy chủ trương nâng cao vị thế, đẩy mạnh việc sử dụng dược liệu, vị thuốc YHCT, và tận dụng lợi thế của Việt Nam để phát triển và sử dụng thuốc trong nước. Một trong những văn bản mới nhất được ban hành là Thông tư 13/2018/TT -BYT ngày 15/5/2018 Quy định về chất lượng dược liệu, thuốc đông y thuốc từ dược liệu. Do đó chất lượng dược liệu,vị thuốc YHCT sử dụng trong Bệnh viện đã được quan tâm, kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn. Đối với Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Hải Dương việc áp dụng Thông tư 05/2015/TT- BYT ngày 17 tháng 3 năm 2015 ban hành danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế là căn cứ để đơn vị phân nhóm thuốc điều trị, tính toán tỷ lệ hư hao sau bảo quản, cân chia được áp dụng để thanh toán chi phí sử dụng thuốc với Bảo hiểm xã hội cũng như hướng dẫn sử dụng một số thuốc thanh toán có điều kiện như tam thất, nhân sâm, linh chi… 4 Với tất cả những giải pháp đồng bộ trên, tỷ lệ giá trị và số lượng thuốc sản xuất trong nước sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã tăng dần qua từng năm.

Một số phương pháp phân tích danh mục thuốc Trong các thống kê nhiều năm gần đây cho thấy, tiền thuốc sử dụng trong bệnh viện thường chiếm 40% - 50% ngân sách của bệnh viện. Để công tác sử dụng thuốc tránh những bất cập, nhà quản lý cần có những biện pháp cải thiện. Một số công cụ để đánh giá thực trạng vấn đề sử dụng thuốc trong bệnh viện hiện nay là phương pháp phân tích sử dụng thuốc theo nhóm điều trị, phân tích ABC, phân tích VEN, phân tích ma trận ABC/VEN [4]. Từ đó HĐT&ĐT xác định các vấn đề, nguyên nhân liên quan đến sử dụng thuốc và lựa chọn các giải pháp can thiệp phù hợp [4].

Phân tích danh mục thuốc theo nhóm điều trị Phân tích nhóm điều trị kết hợp với việc tính chi phí sử dụng thuốc giúp xác định những nhóm điều trị có mức sử dụng thuốc cao nhất và chi phí nhiều nhất. Trên cơ sở thông tin về tình hình bệnh tật, phương pháp này sẽ gợi ý những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý. Ngoài ra phương pháp này sẽ chỉ ra những thuốc đã bị lạm dụng hoặc những thuốc mà mức tiêu thụ không mang tính đại diện cho những ca bệnh cụ thể. Qua đây, HĐT&ĐT lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và thuốc lựa chọn trong liệu pháp điều trị thay thế.

Từ đó tiến hành phân tích cụ thể hơn cho mỗi nhóm điều trị chi phí cao để xác định những thuốc đắt tiền và liệu pháp điều trị thay thế có chi phí hiệu quả cao [4].