Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại bệnh viện tuệ tĩnh học viện y dược học cổ truyền việt nam năm 2021

Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh, Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam năm 2021, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành y tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thơm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Song Hà
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Thạc sĩ Dược học
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Đã Sử Dụng Tại Bệnh Viện Tuệ Tĩnh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH VẼ
• 4. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 5. DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG TRONG BỆNH VIỆN VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC
• 5.1. Danh mục thuốc đã sử dụng trong bệnh viện
• 5.2. Một số phương pháp phân tích dữ liệu thuốc đã sử dụng
• 5.2.1. Phương pháp phân tích ABC
• 5.2.2. Phương pháp phân tích VEN
• 5.2.3. Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN
• 5.3. Đặc điểm trong sử dụng thuốc của các bệnh viện ở Việt Nam
• 5.4. Các văn bản pháp luật liên quan đến thuốc đã sử dụng trong bệnh viện
• 6. THỰC TRẠNG THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG TẠI CÁC BỆNH VIỆN TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM
• 6.1. Trên Thế giới
• 6.2. Tại Việt Nam
• 7. VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN TUỆ TĨNH – HỌC VIỆN Y DƯỢC HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM
• 8. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 9. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 9.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 9.3. Phương pháp nghiên cứu
• 9.3.1. Các biến số nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu
• 9.3.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 9.3.3. Mẫu nghiên cứu
• 9.3.4. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu
• 10. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 10.1. MÔ TẢ CƠ CẤU DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG CỦA BỆNH VIỆN TUỆ TĨNH NĂM 2021
• 10.1.1. Cơ cấu thuốc đã sử dụng theo nhóm thuốc
• 10.1.2. Cơ cấu thuốc đã sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 10.1.3. Cơ cấu thuốc đã sử dụng theo một số thông tin của thuốc
• 10.2. XÁC ĐỊNH MỘT SỐ TỒN TẠI TRONG DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG CỦA BỆNH VIỆN TUỆ TĨNH NĂM 2021
• 10.2.1. Tồn tại trong sử dụng một số nhóm thuốc qua phân tích ABC/VEN
• 10.2.2. Tồn tại trong sử dụng thuốc và vị thuốc theo danh mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện
• 10.2.3. Tồn tại trong sử dụng theo kết quả trúng thầu năm 2021
• 10.3. MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 11. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh 2021

Phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả và chất lượng sử dụng thuốc trong hệ thống y tế. Bệnh viện Tuệ Tĩnh, thuộc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam, đã thực hiện nhiều biện pháp để đảm bảo cung ứng thuốc an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân. Nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện quy trình sử dụng thuốc mà còn góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

1.1. Đặc điểm của Bệnh viện Tuệ Tĩnh và quy trình phân tích thuốc

Bệnh viện Tuệ Tĩnh là một trong những cơ sở y tế hàng đầu tại Việt Nam, chuyên cung cấp dịch vụ y học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại. Quy trình phân tích thuốc tại bệnh viện bao gồm việc thu thập dữ liệu, đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc và xác định các tồn tại trong danh mục thuốc đã sử dụng.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh

Mục tiêu chính của nghiên cứu là mô tả cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng và xác định các tồn tại trong việc sử dụng thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh. Điều này giúp đưa ra các kiến nghị nhằm cải thiện hoạt động cung ứng thuốc và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh

Việc phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh gặp phải nhiều thách thức, bao gồm sự đa dạng trong danh mục thuốc, chi phí cao và sự cạnh tranh giữa các bệnh viện. Những vấn đề này ảnh hưởng đến khả năng cung ứng thuốc và chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

2.1. Chi phí thuốc và ảnh hưởng đến ngân sách bệnh viện

Chi phí thuốc chiếm một tỷ trọng lớn trong ngân sách của Bệnh viện Tuệ Tĩnh. Việc quản lý chi phí thuốc hiệu quả là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh ngân sách hạn chế và nhu cầu điều trị ngày càng tăng.

2.2. Sự cạnh tranh giữa các bệnh viện và chất lượng thuốc

Sự cạnh tranh giữa các bệnh viện trong việc cung cấp thuốc chất lượng cao là một yếu tố quan trọng. Bệnh viện Tuệ Tĩnh cần phải đảm bảo rằng thuốc được sử dụng không chỉ hiệu quả mà còn an toàn cho bệnh nhân.

III. Phương pháp phân tích thuốc hiệu quả tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh

Để cải thiện quy trình phân tích thuốc, Bệnh viện Tuệ Tĩnh đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích ABC, VEN và các phương pháp thống kê khác. Những phương pháp này giúp xác định các thuốc cần ưu tiên và tối ưu hóa việc sử dụng thuốc.

3.1. Phân tích ABC và ứng dụng trong quản lý thuốc

Phân tích ABC giúp xác định các thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách thuốc của bệnh viện. Qua đó, bệnh viện có thể đưa ra quyết định hợp lý về việc mua sắm và sử dụng thuốc.

3.2. Phân tích VEN và tầm quan trọng trong lựa chọn thuốc

Phân tích VEN giúp xác định các thuốc thiết yếu cần được ưu tiên trong việc mua sắm và sử dụng. Điều này đặc biệt quan trọng khi ngân sách hạn chế và cần đảm bảo cung ứng thuốc cho bệnh nhân.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh

Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều vấn đề tồn tại trong danh mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện quy trình sử dụng thuốc mà còn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

4.1. Đánh giá cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng

Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho thấy sự đa dạng trong các nhóm thuốc. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số thuốc không cần thiết hoặc lạm dụng trong điều trị.

4.2. Kiến nghị cải thiện hoạt động sử dụng thuốc

Dựa trên kết quả nghiên cứu, nhiều kiến nghị đã được đưa ra nhằm cải thiện hoạt động sử dụng thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh. Những kiến nghị này bao gồm việc tối ưu hóa danh mục thuốc và nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

V. Kết luận và tương lai của phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh

Phân tích thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 đã chỉ ra nhiều vấn đề cần cải thiện trong việc sử dụng thuốc. Tương lai của phân tích thuốc tại bệnh viện cần tiếp tục được nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao của bệnh nhân.

5.1. Tầm quan trọng của phân tích thuốc trong y tế

Phân tích thuốc đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị cho bệnh nhân. Việc cải thiện quy trình phân tích thuốc sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Bệnh viện Tuệ Tĩnh cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phân tích thuốc hiện đại để nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc và đáp ứng nhu cầu điều trị của bệnh nhân trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chi phí thuốc men thường chiếm tỷ trọng lớn, dao động từ 20% đến 40% trong tổng ngân sách y tế tại các quốc gia đang phát triển. Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới, hơn 50% các loại thuốc trên toàn cầu được kê đơn, cấp phát hoặc bán không phù hợp, đồng thời 50% người bệnh sử dụng thuốc sai hướng dẫn. Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý sang tự chủ tài chính theo Nghị định 141/2016/NĐ-CP đặt ra thách thức lớn cho các cơ sở y tế công lập trong việc cân đối ngân sách và tối ưu hóa chi phí điều trị.

Bệnh viện Tuệ Tĩnh trực thuộc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam là bệnh viện đa khoa hạng II với quy mô 100 giường bệnh kế hoạch và 18 khoa lâm sàng. Đây là đơn vị tuyến đầu thực hiện công tác khám chữa bệnh kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, chính thức vận hành cơ chế tự chủ tài chính từ tháng 6 năm 2019. Trong năm 2021, bệnh viện đã tiếp nhận và phục vụ 33.525 lượt khám chữa bệnh, đối mặt với áp lực lớn về quản lý nguồn quỹ khi tổng kinh phí mua sắm thuốc có hạn nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng điều trị.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm giải quyết hai mục tiêu trọng tâm: mô tả cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng và xác định các vấn đề tồn tại trong quản lý, cung ứng thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng với 633 khoản mục thuốc khảo sát, hỗ trợ Hội đồng Thuốc và Điều trị điều chỉnh danh mục thuốc đấu thầu, nâng cao hiệu quả kinh tế y tế và đảm bảo mục tiêu điều trị an toàn, hợp lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết quản lý danh mục thuốc bệnh viện và các mô hình kinh tế y tế theo hướng dẫn chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế:

1. Lý thuyết phân tích chi phí tiêu thụ ABC: Dựa trên nguyên lý Pareto, phân định danh mục thuốc thành ba nhóm: hạng A chiếm khoảng 80% ngân sách (10% đến 20% khoản mục), hạng B chiếm khoảng 15% ngân sách (10% đến 20% khoản mục), và hạng C chiếm 5% ngân sách còn lại (60% đến 80% khoản mục).
2. Lý thuyết phân loại tính chất ưu tiên VEN: Phân chia thuốc theo mức độ thiết yếu lâm sàng gồm thuốc tối cần (Vital - V), thuốc thiết yếu (Essential - E) và thuốc không thiết yếu (Non-essential - N) nhằm thiết lập thứ tự ưu tiên cung ứng.
3. Mô hình ma trận kết hợp ABC/VEN: Tích hợp hai phương pháp để nhận diện các nhóm thuốc có chi phí tiêu thụ lớn nhưng hiệu quả điều trị chưa rõ ràng (nhóm AN, BN), từ đó can thiệp loại bỏ lãng phí ngân sách.

Khung pháp lý tham chiếu xuyên suốt gồm: Luật Dược 2016, Thông tư 21/2013/TT-BYT quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị, Thông tư 30/2018/TT-BYT ban hành danh mục thuốc hóa dược thanh toán bảo hiểm y tế với 1.030 hoạt chất, Thông tư 05/2015/TT-BYT quy định 349 vị thuốc cổ truyền và Thông tư 15/2019/TT-BYT về đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: thuốc generic, biệt dược gốc, thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần và thuốc thang quy đổi theo phương pháp đối pháp lập phương.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, sử dụng phương pháp hồi cứu số liệu tiêu thụ thuốc trong thời gian từ ngày 01/01/2021 đến ngày 31/12/2021 tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh, thành phố Hà Nội.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu toàn bộ, không lấy mẫu đại diện. Dữ liệu bao gồm 282 khoản mục thuốc hóa dược, 13 khoản mục thuốc cổ truyền/thuốc dược liệu thành phẩm và 170 vị thuốc cổ truyền được quy đổi chi tiết thành 338 khoản mục thuốc thang phục vụ điều trị nội trú và ngoại trú. Tổng cỡ mẫu khảo sát đạt 633 khoản mục với tổng giá trị sử dụng hơn 6.890 triệu đồng. Nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn loại trừ đối với thuốc viện trợ, thuốc tài trợ và thuốc thuộc các chương trình y tế quốc gia.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp phương pháp tính tỷ trọng phân bố, phân tích nhóm tác dụng dược lý, phân tích ABC và ma trận ABC/VEN cho phép đánh giá toàn diện cả về số lượng, giá trị lẫn tính hợp lý trong chỉ định lâm sàng so với mô hình bệnh tật thực tế. Dữ liệu được trích xuất trực tiếp từ phần mềm quản lý Khoa Dược, làm sạch và xử lý thống kê trên phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 ghi nhận những đặc trưng riêng biệt của mô hình bệnh viện y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại:

• Cơ cấu nhóm thuốc: Thuốc thang chiếm số lượng khoản mục cao nhất với 338 khoản mục (53,4%), đạt giá trị sử dụng 2.893,4 triệu đồng (41,4%). Thuốc hóa dược chiếm 282 khoản mục (44,5%) nhưng dẫn đầu về giá trị sử dụng với 3.607,6 triệu đồng (52,3%). Thuốc cổ truyền và thuốc dược liệu dạng bào chế công nghiệp chỉ chiếm 13 khoản mục (2,1%) với giá trị khiêm tốn 436,8 triệu đồng (6,3%).
• Phân bổ theo nhóm tác dụng dược lý: Đối với thuốc hóa dược, nhóm thuốc tim mạch chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất với 1.032,5 triệu đồng (28,6% giá trị, 43 khoản mục), tiếp theo là nhóm hormone và nội tiết với 1.003,6 triệu đồng (27,8% giá trị, 32 khoản mục). Nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn có số lượng khoản mục nhiều nhất (44 khoản mục) nhưng chỉ chiếm 11,0% giá trị sử dụng (396,8 triệu đồng). Đối với thuốc thang, nhóm thuốc khu phong trừ thấp đứng đầu với 108 khoản mục (32,0%) và 1.325,8 triệu đồng (46,5% giá trị), kế tiếp là nhóm an thần, định chí, dưỡng tâm với 69 khoản mục (20,4%) và 751,9 triệu đồng (26,4% giá trị).
• Đặc điểm nguồn gốc và dạng dùng: Thuốc hóa dược sản xuất trong nước chiếm 60,0% khoản mục (169 khoản mục) nhưng chỉ chiếm 18,4% giá trị sử dụng (665,1 triệu đồng). Ngược lại, thuốc ngoại nhập chỉ chiếm 40,0% khoản mục (113 khoản mục) nhưng chiếm tới 81,6% giá trị sử dụng (2.942,5 triệu đồng). Vị thuốc Bắc nhập khẩu chiếm 47,1% khoản mục (80 vị) nhưng chiếm 78,1% chi phí vị thuốc (2.222,8 triệu đồng). Thuốc đường uống chiếm ưu thế tuyệt đối ở hóa dược với 58,5% khoản mục và 76,5% giá trị sử dụng (2.759,1 triệu đồng), trong khi thuốc y học cổ truyền sử dụng 100% qua đường uống.
• Phân tích cơ cấu ABC/VEN: Danh mục thuốc tân dược và thành phẩm (295 khoản mục) có 35 khoản mục thuộc hạng A (11,9% khoản mục) chiếm 79,8% giá trị sử dụng (3.228,1 triệu đồng). Đáng chú ý, chỉ riêng 1 khoản mục khoáng chất và vitamin trong nhóm A đã tiêu tốn tới 391,9 triệu đồng (12,1% tổng giá trị nhóm A).

Thảo luận kết quả

Cơ cấu tiêu thụ thuốc phản ánh sự tương thích chặt chẽ với mô hình bệnh tật năm 2021 tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh, nơi bệnh hệ tuần hoàn chiếm 26,14% (8.763 lượt khám) và bệnh nội tiết, chuyển hóa chiếm 21,52% (7.213 lượt khám). Việc nhóm thuốc tim mạch và nội tiết chiếm hơn 56% tổng chi phí thuốc hóa dược chứng minh bác sĩ đã ưu tiên nguồn lực điều trị cho các bệnh lý mãn tính phổ biến ở người cao tuổi. Bên cạnh đó, việc nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn chiếm tỷ trọng chi phí thấp (11,0%) cho thấy bệnh viện đã tận dụng tốt các bài thuốc y học cổ truyền có tác dụng thanh nhiệt giải độc để hỗ trợ điều trị các trường hợp nhiễm trùng mức độ nhẹ đến vừa, giúp giảm áp lực sử dụng kháng sinh.

Tuy nhiên, nghiên cứu làm sáng tỏ gánh nặng chi phí lớn đến từ thuốc nhập khẩu. Tỷ lệ tiền thuốc ngoại nhập chiếm tới 81,6% ở hóa dược và 78,1% ở vị thuốc cổ truyền là nguyên nhân chính khiến ngân sách bị thâm hụt trong điều kiện tự chủ. Xu hướng này có sự tương đồng với kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Y học cổ truyền Hưng Yên và Bệnh viện Quân y 354, nhưng đặt ra yêu cầu cấp bách phải thay thế bằng các hoạt chất sản xuất trong nước có giá thành rẻ hơn.

Để tối ưu hóa công tác quản trị trực quan, các dữ liệu này có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ khoản mục và giá trị của thuốc nội - thuốc ngoại, kết hợp ma trận phân tán ABC/VEN nhằm giúp Hội đồng Thuốc và Điều trị khoanh vùng chính xác các thuốc thuộc nhóm AN để cắt giảm ngay trong kỳ đấu thầu tiếp theo.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện danh mục thuốc, nâng cao an toàn điều trị và sử dụng hiệu quả nguồn tài chính sau tự chủ, luận văn đề xuất 4 giải pháp trọng tâm:

1. Tái cơ cấu danh mục thuốc đấu thầu: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần chủ động rà soát, thay thế các thuốc biệt dược gốc và thuốc ngoại nhập có chi phí cao bằng các thuốc generic sản xuất trong nước đã được chứng minh tương đương sinh học. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng giá trị sử dụng thuốc nội địa từ 18,4% lên tối thiểu 35% trong giai đoạn 2022-2024.
2. Kiểm soát chặt chẽ việc chỉ định các nhóm thuốc chi phí cao: Khoa Dược phối hợp các khoa lâm sàng xây dựng tiêu chuẩn hướng dẫn sử dụng cho nhóm thuốc khoáng chất, vitamin và các chế phẩm bổ trợ thuộc nhóm AN (hiện chiếm 12,1% chi phí nhóm A). Thiết lập quy trình giám sát đơn thuốc hàng tuần nhằm cắt giảm tối thiểu 15% kinh phí sử dụng các thuốc không thực sự thiết yếu trong vòng 6 tháng.
3. Phát triển nguồn dược liệu trong nước và năng lực tự bào chế: Ban Giám đốc bệnh viện cần ban hành chính sách ưu tiên sử dụng 90 vị thuốc Nam sẵn có, mở rộng quy mô xưởng sản xuất chế biến vị thuốc cổ truyền (hiện chiếm 46,5% khoản mục và 55,0% giá trị). Giải pháp này giúp giảm dần tỷ trọng 78,1% chi phí phụ thuộc vào vị thuốc Bắc nhập khẩu, tiết kiệm khoảng 20% ngân sách mua sắm dược liệu trước năm 2025.
4. Chuẩn hóa công tác dự trù và quản lý số lượng thầu: Phòng Kế hoạch tổng hợp cùng Khoa Dược cần ứng dụng hệ thống phần mềm quản trị thông minh để theo dõi sát diễn biến mô hình bệnh tật. Điều này đảm bảo tỷ lệ thực hiện hợp đồng thầu của từng mặt hàng nằm trong giới hạn kiểm soát 80% đến 120% theo quy định tại Thông tư 15/2019/TT-BYT, loại bỏ tình trạng thuốc trúng thầu nhưng không phát sinh nhu cầu sử dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc & Điều trị tại các bệnh viện: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn để xây dựng chiến lược quản trị danh mục thuốc, cân đối chi tiêu y tế khi chuyển đổi mô hình sang tự chủ tài chính theo quy định nhà nước.
• Dược sĩ bệnh viện và cán bộ quản lý dược: Cung cấp phương pháp luận và bộ công cụ phân tích ABC/VEN chuẩn mực để áp dụng trực tiếp vào hoạt động lập kế hoạch thầu, kiểm soát tồn kho và nâng cao chất lượng công tác dược lâm sàng.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tổ chức Quản lý Dược: Nguồn tư liệu học thuật phong phú về mô hình bệnh tật và thực trạng cung ứng thuốc tại cơ sở y tế kết hợp Đông - Tây y, phục vụ viết luận văn, luận án và các đề tài kinh tế y tế.
• Chuyên viên thẩm định Bảo hiểm Xã hội: Cung cấp góc nhìn thực tế về cơ cấu chi phí thuốc thang, thuốc thành phẩm và thuốc hóa dược, hỗ trợ quá trình giám định chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế minh bạch, chính xác.

Câu hỏi thường gặp

Thuốc thang chiếm tới 53,4% khoản mục nhưng vì sao giá trị sử dụng chỉ đứng thứ hai tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh?
Đặc thù điều trị y học cổ truyền áp dụng phương pháp đối pháp lập phương, đòi hỏi gia giảm vị thuốc linh hoạt theo thể bệnh của từng cá nhân. Do đó, 170 vị thuốc đã được quy đổi thành 338 thang thuốc khác nhau, tạo ra số lượng khoản mục rất lớn nhưng giá thành trung bình mỗi thang thuốc thảo mộc thấp hơn nhiều so với các thuốc hóa dược đặc trị.

Nguyên nhân nào khiến thuốc hóa dược nhập khẩu chiếm tới 81,6% tổng chi phí thuốc tân dược?
Mặc dù thuốc sản xuất trong nước chiếm ưu thế về số lượng với 169 khoản mục (60,0%), các thuốc điều trị bệnh lý phức tạp như tim mạch, nội tiết và một số biệt dược gốc đắt tiền vẫn phải sử dụng nguồn nhập khẩu do thị trường trong nước chưa đáp ứng được hoạt chất tương đương hoặc giá trúng thầu thuốc ngoại ở mức cao.

Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN đem lại lợi ích cụ thể gì cho bệnh viện tự chủ?
Phương pháp này giúp phân loại chi tiết từng khoản mục thuốc theo mối tương quan giữa giá trị tài chính và mức độ ưu tiên lâm sàng. Nhờ đó, người quản lý dễ dàng phát hiện các thuốc nhóm AN và BN (chi phí cao nhưng ít thiết yếu) để thay thế hoặc loại bỏ, giúp tối ưu hóa dòng tiền và bảo toàn nguồn quỹ hoạt động của đơn vị.

Vì sao nhóm thuốc tim mạch và nội tiết lại chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất trong danh mục hóa dược?
Số liệu mô hình bệnh tật năm 2021 cho thấy bệnh hệ tuần hoàn chiếm 26,14% (8.763 lượt) và bệnh nội tiết, chuyển hóa chiếm 21,52% (7.213 lượt). Đây là hai nhóm bệnh mãn tính chiếm tỷ lệ người bệnh cao nhất tại bệnh viện, đòi hỏi phác đồ điều trị lâu dài với các thuốc đặc trị có đơn giá cao.

Việc bệnh viện tự bào chế vị thuốc cổ truyền mang lại giá trị gì cho công tác điều trị?
Nghiên cứu chỉ ra 79 vị thuốc do bệnh viện tự chế biến (chiếm 46,5% khoản mục) mang lại giá trị sử dụng đạt 1.566,2 triệu đồng (55,0%). Quá trình sao tẩm, chế biến đạt chuẩn (như sao vàng, sao đen) giúp tăng hiệu lực trị liệu của các vị thuốc như bạch truật, cam thảo, đồng thời giúp bệnh viện chủ động kiểm soát chất lượng thành phẩm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 633 khoản mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 với tổng giá trị tiêu thụ đạt hơn 6.890 triệu đồng.
• Cơ cấu danh mục thuốc có sự kết hợp đặc thù: thuốc thang dẫn đầu về số lượng khoản mục (53,4%), trong khi thuốc hóa dược chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất (52,3%).
• Mô hình sử dụng thuốc bám sát mô hình bệnh tật, tập trung chủ yếu vào hai nhóm bệnh tuần hoàn (26,14%) và nội tiết, chuyển hóa (21,52%).
• Nghiên cứu chỉ ra hạn chế lớn về mặt kinh tế khi chi phí phụ thuộc vào thuốc hóa dược nhập khẩu (81,6%) và vị thuốc Bắc (78,1%), kèm theo sự xuất hiện của các mặt hàng bổ trợ chi phí cao trong nhóm A.
• Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc generic nội địa, phát huy nguồn dược liệu Nam và siết chặt quy trình dự trù thầu theo đúng quy định Thông tư 15/2019/TT-BYT.

Các nhà quản lý y tế và dược sĩ tại các cơ sở khám chữa bệnh công lập nên ứng dụng ngay mô hình phân tích ma trận ABC/VEN để rà soát danh mục thuốc hiện hành, chủ động xây dựng kế hoạch cung ứng thuốc an toàn, hợp lý và tối ưu hóa hiệu quả tài chính trong kỷ nguyên tự chủ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc là một hàng hóa đặc biệt để bảo vệ tính mạng và nâng cao sức khoẻ cho bệnh nhân và thường chiếm từ 20 – 40% của tổng ngân sách dành cho y tế ở nhiều nước đang phát triển. Chi phí ngày càng tăng và thiếu nguồn nhân lực thường khiến cho hệ thống y tế không có đủ khả năng để cung ứng số lượng thuốc cần thiết đáp ứng nhu cầu điều trị của bệnh nhân [42]. Hơn nữa, việc sử dụng thuốc chưa hiệu quả và chưa hợp lý đang là vấn đề nghiêm trọng, mang tính toàn cầu gây lãng phí tài nguyên, nguồn lực và ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe bệnh nhân. Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO), có hơn 50% các loại thuốc được kê đơn, cấp phát hoặc bán không phù hợp và 50% bệnh nhân dùng thuốc không đúng hướng dẫn điều trị [44].

Một số vấn đề có liên quan đến sử dụng thuốc như thực hành kê đơn chưa tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn điều trị chuẩn, thuốc chất lượng kém dẫn đến hiệu quả điều trị không cao hoặc bệnh nhân phải sử dụng thuốc đắt tiền một cách không cần thiết… [42]. Tại Việt Nam, Chính sách Quốc gia về thuốc đã đề ra mục tiêu rõ ràng phải cung ứng đủ thuốc cho nhu cầu phòng bệnh, chữa bệnh của nhân dân với chất lượng bảo đảm, giá hợp lý và sử dụng thuốc phải hợp lý, an toàn, hiệu quả [15]. Bệnh viện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân. Việc cung ứng thuốc đóng vai trò quan trọng đến chất lượng và hiệu quả chữa bệnh của bệnh viện.

Thêm vào đó, thị trường dược phẩm tại Việt Nam rất đa dạng về cả số lượng, chủng loại thuốc và nguồn cung cấp. Đây vừa là điều kiện thuận lợi cho cung ứng thuốc nhưng cũng gây khó khăn cho việc lựa chọn, sử dụng thuốc chữa bệnh của thầy thuốc cũng như khoa Dược. Vì thế, sau khi đã xây dựng được danh mục thuốc (DMT) bệnh viện, một trong những yếu tố hàng đầu quyết định đến công tác cung ứng thuốc chính là sử dụng thành công danh mục thuốc trúng thầu của bệnh viện. Bệnh viện Tuệ Tĩnh trực thuộc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam là bệnh viện loại II với 100 giường bệnh kế hoạch.

Đây là bệnh viện thực hành, bệnh viện tuyến đầu của cả nước chữa bệnh bằng y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại. Thực hiện Nghị định 141/2016/NĐ-CP, từ tháng 6 năm 2019, Bệnh viện Tuệ Tĩnh chuyển sang hoạt động tự chủ về tài chính. Đây là một thách thức rất lớn đối với một bệnh viện chữa bệnh chủ yếu bằng thuốc y học cổ truyền (YHCT). Bởi lẽ, bệnh viện vừa phải đảm bảo mục tiêu 1 điều trị, vừa đảm bảo hoạt động tài chính với kinh phí mua thuốc còn hạn hẹp.

Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các bệnh viện sẽ là tất yếu, chất lượng thuốc cũng như chất lượng khám bệnh, chữa bệnh là cơ sở làm tăng sức cạnh tranh của các bệnh viện trong thu hút bệnh nhân. Việc nghiên cứu về danh mục thuốc đã sử dụng tại một bệnh viện YHCT nhằm tìm ra những giải pháp tốt cho bệnh viện về hoạt động sử dụng thuốc nói riêng và hoạt động cung ứng thuốc nói chung là rất cần thiết và mang tính thực tiễn. Bởi vậy, đề tài: “Phân tích danh mục thuốc đã sử dụng tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh – Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam năm 2021”, được tiến hành với hai mục tiêu: 1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc đã sử dụng của Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 2.

Xác định một số tồn tại trong danh mục thuốc đã sử dụng của Bệnh viện Tuệ Tĩnh năm 2021 Kết quả nghiên cứu đã xác định được những vấn đề tồn tại trong danh mục thuốc đã sử dụng, từ đó sẽ đưa ra kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn hoạt động sử dụng thuốc tại Bệnh viện Tuệ Tĩnh đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả. Đồng thời, góp phần vào bức tranh tổng thể các bệnh viện YHCT có sử dụng cả thuốc hóa dược. DANH MỤC THUỐC ĐÃ SỬ DỤNG TRONG BỆNH VIỆN VÀ MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC 1. Danh mục thuốc đã sử dụng trong bệnh viện Danh mục thuốc (DMT) đã sử dụng trong bệnh viện là một danh sách các thuốc đã được sử dụng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe, là kết quả của các hoạt động lựa chọn, mua sắm, cấp phát và sử dụng thuốc [44].

Do mô hình bệnh tật của một bệnh viện khác nhau nên mỗi bệnh viện sẽ xây dựng một danh mục thuốc đặc thù riêng cho mình. Giám đốc bệnh viện căn cứ vào kết quả tham mưu của Hội đồng thuốc và điều trị (HĐT&ĐT) về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị bằng thuốc của bệnh viện như xây dựng DMT bệnh viện, sự lựa chọn thuốc để mua sắm, sử dụng cho người bệnh theo nguyên tắc: ưu tiên lựa chọn thuốc generic, thuốc đơn chất, thuốc sản xuất trong nước. Từ đó, Giám đốc bệnh viện sẽ ra quyết định phù hợp góp phần thực hiện tốt Chính sách Quốc gia về thuốc trong bệnh viện [7]. Việc phân tích danh mục thuốc đã sử dụng là để chỉ ra những mặt đạt được, những ưu điểm của nó.

Đồng thời, để chỉ ra những tồn tại, hạn chế tại đó để giúp cho Giám đốc Bệnh viện kịp thời điều chỉnh hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện được tốt hơn. Một số phương pháp phân tích dữ liệu thuốc đã sử dụng Chi phí cho chăm sóc sức khoẻ tăng nhanh và bất hợp lý có thể do chi phí cho thuốc chiếm tỉ trọng cao. Để công tác sử dụng thuốc tránh những bất cập, nhà quản lý cần có những biện pháp can thiệp. HĐT&ĐT có chức năng quản lý, tham mưu và tư vấn giám sát về các vấn đề liên quan đến DMT sử dụng tại bệnh viện.

Phân tích sử dụng thuốc theo nhóm điều trị Phân tích nhóm điều trị là phương pháp dựa vào đánh giá số lượng và giá trị tiền thuốc sử dụng của các nhóm tác dụng dược lý. Phương pháp này sử dụng dữ liệu thống kê chi phí sử dụng, phần trăm chi phí của từng thuốc sử dụng trên tổng chi phí sử dụng thuốc của toàn bệnh viện giúp xác định những nhóm điều trị có mức sử dụng thuốc cao nhất và chi phí nhiều nhất. Trên cơ sở thông tin về tình hình bệnh tật, phương pháp này sẽ gợi ý những vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý. 3 Ngoài ra, phương pháp này sẽ chỉ ra những thuốc đã bị lạm dụng hoặc những thuốc mà mức tiêu thụ không mang tính đại diện cho những ca bệnh cụ thể.

Qua đây, HĐT&ĐT lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm điều trị và thuốc lựa chọn trong liệu pháp điều trị thay thế [7],[44]. Phương pháp phân tích ABC * Khái niệm Phân tích ABC là phương pháp phân tích tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí nhằm phân định ra những thuốc nào chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách cho thuốc của bệnh viện [7],[44]. * Vai trò, ý nghĩa Phân tích ABC có thể cho thấy những thuốc được sử dụng thay thế với số lượng lớn mà có chi phí thấp trong danh mục hoặc có sẵn trên thị trường. Thông tin này được sử dụng nhằm 5 mục đích sau: - Lựa chọn những thuốc có chi phí thấp hơn - Tìm ra những liệu pháp điều trị thay thế - Lượng giá mức độ tiêu thụ thuốc, phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cộng đồng và từ đó phát hiện ra những vấn đề chưa hợp lý trong sử dụng thuốc bằng cách so sánh lượng thuốc tiêu thụ với mô hình bệnh tật - Thương lượng với nhà cung cấp để mua được thuốc với giá hấp dẫn hơn mà vẫn đảm bảo chất lượng và số lượng.

- Xác định phương thức mua thuốc không có trong DMT thiết yếu của bệnh viện. Phương pháp phân tích VEN * Định nghĩa Phương pháp phân tích VEN là phương pháp giúp xác định ưu tiên cho hoạt động mua sắm và tồn trữ thuốc trong bệnh viện khi nguồn kinh phí không đủ để mua toàn bộ các loại thuốc như mong muốn [7]. * Phân loại Trong phân tích VEN, các thuốc được phân chia thành 3 hạng mục cụ thể như sau: - Thuốc V (Vital drugs): Là thuốc dùng trong các trường hợp cấp cứu hoặc các thuốc quan trọng, nhất thiết phải có để phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh của BV. 4 - Thuốc E (Essential drugs): Là thuốc dùng trong các trường hợp bệnh ít nghiêm trọng hơn nhưng vẫn là các bệnh lý quan trọng trong mô hình bệnh tật của BV.

* Ứng dụng Ứng dụng chính của phân tích VEN là xác định các chính sách ưu tiên khi tiến hành lựa chọn, mua sắm, sử dụng thuốc và các hoạt động quản lý tồn kho. Các thuốc V, E nên được ưu tiên trong lựa chọn, mua sắm sử dụng, bảo quản và quản lý tồn kho, đặc biệt khi ngân sách bị thiếu hụt. Các thuốc N nên được quản lý việc sử dụng, tránh lạm dụng [41]. Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN Sau khi hoàn thành phân tích VEN, cần phải so sánh giữa phân tích ABC và VEN để xác định xem có mối liên hệ giữa các thuốc có chi phí cao và các thuốc không ưu tiên hay không.

Cụ thể cần phải loại bỏ những thuốc N trong danh sách nhóm thuốc A có chi phí cao/lượng tiêu thụ lớn trong phân tích ABC. Đặc điểm trong sử dụng thuốc của các bệnh viện ở Việt Nam Đặc điểm sử dụng thuốc của Bệnh viện (BV) Bệnh viện đa khoa Bệnh viện chuyên khoa BV có khoa BV không có BV chỉ có BV chuyên YHCT sử dụng khoa YHCT thuốc hóa YHCT sử dụng thuốc cổ truyền, chỉ sử dụng dược thuốc cổ truyền, 0-1thuốc hóa dược thuốc hóa dược thuốc hóa dược 0-2Hình 1. Đặc điểm trong sử dụng thuốc của các Bệnh viện tại Việt Nam [2] Ngoài các bệnh viện thì hiện nay nhiều viện có giường bệnh có sử dụng thuốc cổ truyền như: Viện YHCT quân đội, Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, Viện Y học Phòng Không Không Quân. Các văn bản pháp luật liên quan đến thuốc đã sử dụng trong bệnh viện Những năm qua, Quốc hội ban hành (Luật dược 2016, Luật đấu thầu 2013) và Chính Phủ ban hành (Nghị định 54/2017/NĐ-CP) đã ảnh hưởng tới hoạt động dược bệnh viện.