Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2021

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021, khóa luận tốt nghiệp dược sĩ, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành y tế.

• Tác giả: Hoàng Lương Thành
• Người hướng dẫn: ThS Dương Viết Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Phân Tích Danh Mục Thuốc Sử Dụng Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2021
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1.2. DANH MỤC BẢNG
• 1.3. DANH MỤC HÌNH
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3. Khái quát danh mục thuốc và danh mục thuốc bệnh viện
• 3.1. Xây dựng Danh mục thuốc trong Bệnh viện
• 3.1.1. Khái niệm danh mục thuốc
• 3.1.2. Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc tại bệnh viện
• 3.1.3. Tiêu chí xây dựng danh mục thuốc tại bệnh viện
• 3.1.4. Các bước xây dựng danh mục thuốc tại bệnh viện
• 3.2. Vai trò của “Hướng dẫn điều trị” trong việc xây dựng danh mục thuốc
• 3.3. Một số phương pháp phân tích danh mục thuốc và một số nghiên cứu về phân tích danh mục thuốc tại Việt Nam
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 4.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 4.3.2. Mẫu nghiên cứu
• 4.3.3. Các biến số nghiên cứu
• 4.3.4. Các chỉ số nghiên cứu
• 4.3.5. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 4.3.6. Kỹ thuật thu thập số liệu và công cụ thu thập số liệu
• 5. Phân tích cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6.1. Phân tích cơ cấu và giá trị danh mục thuốc được sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021
• 6.1.1. Cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo nhóm tác dụng dược lý
• 6.1.2. Cơ cấu thuốc tiêu thụ theo nguồn gốc, xuất xứ
• 6.1.3. Cơ cấu tỷ lệ thuốc đơn thành phần và đa thành phần
• 6.1.4. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo biệt dược gốc và thuốc generic
• 6.1.5. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo đường dùng
• 6.1.6. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng của Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo nhóm thuốc Hóa dược và Chế phẩm y học cổ truyền
• 6.2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo phương pháp ABC, phương pháp VEN, ma trận ABC/VEN
• 6.2.1. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo phương pháp phân tích ABC
• 6.2.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân tích VEN
• 6.2.3. Phân tích ma trận ABC/VEN
• 6.3. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo một số chỉ tiêu
• 6.3.1. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý
• 6.3.2. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc - xuất xứ
• 6.3.3. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo thành phần
• 6.3.4. Về thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
• 6.3.5. Về đường dùng
• 6.3.6. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo thuốc hóa dược/ Chế phẩm y học cổ truyền
• 6.4. Về phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo phương pháp ABC, ma trận ABC/VEN
• 6.4.1. Phân tích ABC
• 6.4.2. Phân tích VEN
• 7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A.1. DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2021

Phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng thuốc trong công tác khám chữa bệnh. Danh mục thuốc (DMT) không chỉ phản ánh nhu cầu điều trị mà còn thể hiện sự quản lý thuốc hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về cơ cấu và giá trị của danh mục thuốc, từ đó đưa ra những đề xuất cải thiện trong tương lai.

1.1. Khái Niệm Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện

Danh mục thuốc tại bệnh viện là danh sách các thuốc được sử dụng để đáp ứng nhu cầu điều trị, đảm bảo chất lượng và an toàn cho bệnh nhân. Việc xây dựng danh mục này cần dựa trên các phác đồ điều trị và khả năng tài chính của bệnh viện.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Phân Tích Danh Mục Thuốc

Phân tích danh mục thuốc giúp xác định các vấn đề trong việc sử dụng thuốc, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị và giảm thiểu chi phí không cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngân sách y tế ngày càng hạn chế.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phân Tích Danh Mục Thuốc

Việc phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là việc sử dụng thuốc không hợp lý, dẫn đến lãng phí ngân sách và ảnh hưởng đến chất lượng điều trị. Ngoài ra, sự thiếu hụt thông tin và dữ liệu cũng là một rào cản lớn trong quá trình phân tích.

2.1. Những Vấn Đề Thường Gặp Trong Sử Dụng Thuốc

Nhiều bệnh viện vẫn đang sử dụng thuốc không hợp lý về đường dùng và nguồn gốc, dẫn đến tình trạng lãng phí và giảm hiệu quả điều trị. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến bệnh nhân mà còn làm gia tăng chi phí cho bệnh viện.

2.2. Thiếu Thông Tin Và Dữ Liệu Trong Phân Tích

Thiếu hụt thông tin về tình hình sử dụng thuốc và các phản ứng có hại của thuốc là một trong những thách thức lớn. Điều này làm cho việc phân tích và đưa ra quyết định trở nên khó khăn hơn.

III. Phương Pháp Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn

Để phân tích danh mục thuốc, Bệnh viện Thanh Nhàn đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như phân tích ABC, phân tích VEN và ma trận ABC/VEN. Những phương pháp này giúp xác định các thuốc thiết yếu và không thiết yếu, từ đó tối ưu hóa việc sử dụng thuốc.

3.1. Phân Tích ABC Trong Danh Mục Thuốc

Phân tích ABC giúp phân loại thuốc theo mức độ quan trọng và giá trị sử dụng. Điều này cho phép bệnh viện tập trung vào những thuốc thiết yếu nhất, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị.

3.2. Phân Tích VEN Để Đánh Giá Tính Thiết Yếu Của Thuốc

Phân tích VEN giúp xác định các thuốc thiết yếu, không thiết yếu và không cần thiết. Việc này giúp bệnh viện loại bỏ những thuốc không cần thiết, giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng điều trị.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn Năm 2021

Kết quả phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng và giá trị thuốc sử dụng. Điều này phản ánh nhu cầu điều trị ngày càng cao của bệnh nhân, đồng thời cũng chỉ ra những vấn đề cần khắc phục trong quản lý thuốc.

4.1. Cơ Cấu Danh Mục Thuốc Theo Nhóm Tác Dụng Dược Lý

Cơ cấu danh mục thuốc được phân loại theo nhóm tác dụng dược lý cho thấy sự đa dạng trong việc sử dụng thuốc. Điều này giúp bác sĩ dễ dàng lựa chọn thuốc phù hợp với tình trạng bệnh của bệnh nhân.

4.2. Tỷ Lệ Sử Dụng Thuốc Đơn Thành Phần Và Đa Thành Phần

Kết quả cho thấy tỷ lệ sử dụng thuốc đơn thành phần vẫn chiếm ưu thế so với thuốc đa thành phần. Điều này cho thấy xu hướng sử dụng thuốc đơn giản và hiệu quả trong điều trị.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Về Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện Thanh Nhàn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc phân tích danh mục thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 là cần thiết để cải thiện hiệu quả sử dụng thuốc. Đề xuất cần thiết là xây dựng một danh mục thuốc hợp lý, đáp ứng nhu cầu điều trị và đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

5.1. Đề Xuất Cải Thiện Danh Mục Thuốc

Cần thường xuyên cập nhật danh mục thuốc dựa trên nhu cầu thực tế và kết quả phân tích. Việc này sẽ giúp bệnh viện nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu chi phí không cần thiết.

5.2. Tương Lai Của Phân Tích Danh Mục Thuốc Tại Bệnh Viện

Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ thông tin vào phân tích danh mục thuốc sẽ giúp cải thiện hiệu quả và độ chính xác trong quản lý thuốc. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tại các cơ sở khám chữa bệnh, việc xây dựng và quản lý danh mục thuốc đóng vai trò trọng tâm nhằm bảo đảm chu trình cung ứng thuốc, hỗ trợ thông tin thuốc, tối ưu hóa công tác tư vấn điều trị và nâng cao mức độ sẵn có của thuốc đối với người bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một số quốc gia dành từ 30% đến 40% ngân sách y tế cho dược phẩm, tuy nhiên một phần kinh phí này bị lãng phí do thiếu kế hoạch và việc sử dụng chưa thực sự hợp lý. Tại Việt Nam, chi phí tiền thuốc thường chiếm khoảng 60% tổng ngân sách hoạt động của bệnh viện; mức chi tiêu tiền thuốc bình quân đầu người tăng từ 48,39 USD/người (năm 2017) lên 53,54 USD/người (năm 2018). Thực tế quản lý tại các cơ sở y tế thường gặp phải các vấn đề bất cập như việc chỉ định thuốc không hợp lý về nguồn gốc, đường dùng, lạm dụng thuốc biệt dược gốc, thuốc chi phí cao nhưng hiệu quả điều trị không tương xứng, hoặc tồn kho kéo dài các thuốc không thiết yếu trong khi thiếu hụt thuốc cấp cứu.

Bệnh viện Thanh Nhàn là bệnh viện đa khoa hạng I thuộc thành phố Hà Nội với quy mô trên 1.200 giường bệnh, 55 khoa phòng/ban/đơn nguyên, đội ngũ 1.044 cán bộ nhân viên và phụ trách 5 chuyên khoa đầu ngành. Hàng ngày, đơn vị tiếp nhận khoảng 700 bệnh nhân khám ngoại trú và điều trị gần 1.000 bệnh nhân nội trú với tổng kinh phí sử dụng thuốc trung bình xấp xỉ 200 tỷ đồng mỗi năm. Trong bối cảnh số lượng người bệnh gia tăng, bệnh lý phức tạp và áp lực kinh phí lớn (đặc biệt trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19), việc đánh giá toàn diện danh mục thuốc đã sử dụng của năm trước là cơ sở thực tiễn để Hội đồng Thuốc và Điều trị (HĐT&ĐT) rà soát, bổ sung và hoàn thiện danh mục thuốc cho các năm tiếp theo.

Đề tài "Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021" được thực hiện nhằm giải quyết hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả cơ cấu và giá trị danh mục thuốc được sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021.
2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo phương pháp ABC/VEN.

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ danh mục thuốc đã được sử dụng trong hoạt động khám chữa bệnh tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021.
• Phạm vi không gian: Bệnh viện Thanh Nhàn, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thu thập từ ngày 01/01/2021 đến ngày 31/12/2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và cơ sở lý thuyết

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Y tế và khuyến cáo chuyên môn của Tổ chức Y tế Thế giới:

• Thông tư số 21/2013/TT-BYT: Quy định về tổ chức và hoạt động của Hội đồng Thuốc và Điều trị trong bệnh viện; xác lập 7 nguyên tắc, các tiêu chí lựa chọn thuốc và quy trình 4 bước xây dựng danh mục thuốc bệnh viện kết hợp phân tích ABC/VEN.
• Quy trình chuẩn của WHO: Hướng dẫn 4 giai đoạn với 19 bước duy trì và xây dựng danh mục thuốc trong bệnh viện.
• Thông tư số 30/2018/TT-BYT: Ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia Bảo hiểm y tế (chia thành 27 nhóm tác dụng dược lý).
• Thông tư số 05/2015/TT-BYT: Ban hành danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán BHYT.
• Thông tư số 23/2011/TT-BYT: Hướng dẫn sử dụng thuốc trong các cơ sở y tế có giường bệnh (quy định ưu tiên sử dụng đường uống, chỉ định đường tiêm khi không thể dùng đường uống hoặc thuốc chỉ có dạng tiêm).
• Thông tư số 15/2019/TT-BYT: Quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập và phân nhóm tiêu chuẩn kỹ thuật thuốc generic.

Các khung phân tích định lượng kinh tế dược được áp dụng gồm:

• Nguyên tắc Pareto (Phân tích ABC): Phân chia thuốc theo giá trị sử dụng (GTSD) tích lũy thành 3 nhóm: Hạng A (chiếm 75-80% tổng GTSD, tương ứng khoảng 10-20% số khoản mục - SKM); Hạng B (chiếm 15-20% GTSD, tương ứng 10-20% SKM); Hạng C (chiếm 5-10% GTSD, tương ứng 60-80% SKM).
• Phân loại VEN: Đánh giá mức độ ưu tiên lâm sàng: Nhóm V (Vital - thuốc sống còn, cấp cứu); Nhóm E (Essential - thuốc thiết yếu, điều trị bệnh quan trọng trong mô hình bệnh tật); Nhóm N (Non-essential - thuốc không thiết yếu, điều trị triệu chứng, bệnh nhẹ hoặc chi phí chưa tương xứng hiệu quả).
• Ma trận ABC/VEN: Phối hợp hai phương pháp tạo thành 9 phân nhóm nhỏ và phân loại thành 3 cấp độ quản lý (Nhóm I: AV, BV, CV, AE, AN - cần giám sát chặt chẽ nhất; Nhóm II: BE, CE, BN; Nhóm III: CN).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, sử dụng phương pháp hồi cứu dữ liệu thứ cấp.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tình hình thực hiện cung ứng và sử dụng thuốc năm 2021 trích xuất từ phần mềm kế toán MISA của Phòng Tài chính Kế toán và cơ sở dữ liệu quản lý dược (file Excel) lưu trữ tại Khoa Dược Bệnh viện Thanh Nhàn; Danh mục phân loại VEN của Hội đồng Thuốc và Điều trị Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2019, 2020.
• Công cụ và xử lý số liệu: Thu thập thông tin qua 2 biểu mẫu định sẵn (Biểu mẫu phân tích cơ cấu danh mục và Biểu mẫu phân loại ABC, VEN, ma trận ABC/VEN). Dữ liệu được làm sạch, tổng hợp và xử lý thống kê mô tả trên phần mềm Microsoft Excel 2016.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp cơ sở lý luận về danh mục thuốc bệnh viện, quy trình lựa chọn thuốc theo Thông tư 21/2013/TT-BYT và quy trình 19 bước của WHO. Tác giả phân tích sâu vai trò của hướng dẫn điều trị chuẩn (HDĐT) trong việc xây dựng danh mục thuốc khoa học, giảm thiểu các chỉ định cảm tính. Chương 1 cũng hệ thống hóa lý thuyết về phân tích ABC, phân tích VEN, ma trận ABC/VEN, phân tích nhóm điều trị; đồng thời tổng hợp thực trạng cơ cấu sử dụng thuốc tại nhiều bệnh viện tuyến tỉnh tại Việt Nam (như BVĐK tỉnh Thái Bình, BVĐK tỉnh Hà Nam, BVĐK tỉnh Tuyên Quang, BVĐK tỉnh Bắc Giang và dữ liệu năm 2019 của chính Bệnh viện Thanh Nhàn). Phần cuối chương giới thiệu cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của Bệnh viện Thanh Nhàn, Khoa Dược và Hội đồng Thuốc và Điều trị của bệnh viện.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang, xác định rõ đối tượng nghiên cứu là toàn bộ thuốc tiêu thụ tại viện trong năm 2021. Tác giả thiết lập bảng biến số nghiên cứu hoàn chỉnh gồm các biến phân loại (nhóm tác dụng dược lý, nguồn gốc xuất xứ, dạng đơn/đa thành phần, biệt dược gốc/generic, đường dùng, hóa dược/chế phẩm y học cổ truyền, phân hạng ABC, phân loại VEN, phân nhóm ma trận ABC/VEN) và các biến dạng số (số lượng sử dụng, đơn giá). Hệ thống các công thức tính tỷ lệ phần trăm số khoản mục (% SKM) và tỷ lệ phần trăm giá trị sử dụng (% GTSD) được chuẩn hóa cùng quy trình 3 bước phân tích trên phần mềm Microsoft Excel.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các phát hiện định lượng thực nghiệm thu được từ danh mục thuốc năm 2021 tại Bệnh viện Thanh Nhàn qua hai nội dung lớn:

1. Phân tích cơ cấu danh mục thuốc theo các chỉ tiêu:

• Theo nhóm tác dụng dược lý (27 nhóm thuốc hóa dược): Danh mục hóa dược gồm 980 khoản mục với tổng GTSD là 161.559,205 triệu đồng. Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn đứng đầu cả về số lượng và kinh phí, chiếm 182 SKM (18,57%) và 60.485,729 triệu đồng (37,44% GTSD). Trong đó, thuốc kháng sinh chiếm 152 SKM (15,51%) và 58.642,029 triệu đồng (36,42% GTSD hóa dược). Đứng thứ hai là nhóm thuốc tim mạch với 169 SKM (17,24%) và 25.630,147 triệu đồng (15,86% GTSD). Nhóm hormon và thuốc tác động hệ nội tiết đứng thứ ba với 98 SKM (10,00%) và 19.200,367 triệu đồng (11,88% GTSD). Nhóm tiêu hóa chiếm 89 SKM (9,08%) và 9.994,640 triệu đồng (6,19% GTSD).
• Phân nhóm kháng sinh: Trong 152 thuốc kháng sinh, phân nhóm Betalactam chiếm tỷ trọng lớn nhất với 82 SKM (53,95%) và GTSD đạt 32.960,195 triệu đồng (gồm Cephalosporin thế hệ 3 với 25 SKM - 9.763,534 triệu đồng; thế hệ 2 với 13 SKM - 5.044,732 triệu đồng; thế hệ 1 với 4 SKM - 226,615 triệu đồng). Nhóm kháng sinh phổ rộng khác (Colistin, Linezolid, Fosfomycin) chiếm 18 SKM (11,84%) nhưng đạt giá trị tiêu thụ lớn là 12.634,579 triệu đồng.
• Theo nguồn gốc xuất xứ: Thuốc nhập khẩu có 519 SKM (51,23%) nhưng chiếm tới 108.722,943 triệu đồng (65,26% GTSD). Thuốc sản xuất trong nước có 494 SKM (48,77%) và đạt 57.601,881 triệu đồng (34,74% GTSD).
• Theo thành phần: Thuốc đơn thành phần chiếm ưu thế với 808 SKM (79,76%) và 126.836,409 triệu đồng (76,13% GTSD); thuốc đa thành phần chiếm 205 SKM (20,24%) và 39.601,881 triệu đồng (23,87% GTSD).
• Theo biệt dược gốc và generic: Biệt dược gốc gồm 147 SKM (15,00% SKM hóa dược) với GTSD là 27.559,205 triệu đồng (16,73% GTSD); phần còn lại là các thuốc generic.
• Theo đường dùng: Thuốc đường tiêm và tiêm truyền có 414 SKM (40,87%) nhưng chiếm tỷ trọng chi phí áp đảo với 110.225,172 triệu đồng (66,44% GTSD, cao gấp 2,1 lần đường uống). Thuốc đường uống có 501 SKM (49,46%) với GTSD 52.025,172 triệu đồng (31,35%). Các đường dùng khác chiếm 98 SKM (9,67%) và 3.601,881 triệu đồng (2,21% GTSD).
• Hóa dược và chế phẩm YHCT: Thuốc hóa dược chiếm 980 SKM (96,74%) và 161.559,205 triệu đồng (96,97% GTSD); chế phẩm y học cổ truyền chỉ có 33 SKM (3,26%) tương ứng 5.601,881 triệu đồng (3,03% GTSD).

2. Phân tích danh mục thuốc theo ABC/VEN và Ma trận:

• Phân tích ABC: Nhóm A gồm 182 SKM (17,98%), chiếm 79,89% GTSD (133.087,030 triệu đồng); Nhóm B gồm 224 SKM (22,14%), chiếm 15,09% GTSD; Nhóm C gồm 607 SKM (59,88%), chiếm 5,02% GTSD. Phân tích 182 thuốc nhóm A cho thấy thuốc phân bổ trong 18 nhóm dược lý và 1 nhóm YHCT; trong đó nhóm ký sinh trùng - chống nhiễm khuẩn tiếp tục chiếm tỷ trọng cao nhất (30,77% SKM và 41,12% GTSD hạng A). Top 10 thuốc có giá trị sử dụng lớn nhất chiếm 20,39% tổng kinh phí toàn viện (chủ yếu là dạng tiêm/truyền và có 6/10 loại là kháng sinh, dẫn đầu là dung dịch thẩm phân Prismasol BO đạt hơn 6,5 tỷ đồng và kháng sinh Levogolds 750mg/150ml đạt hơn 6,36 tỷ đồng).
• Phân tích VEN: Nhóm V (Sống còn) có 114 SKM (11,25%), chiếm 21,84% GTSD (36.601,881 triệu đồng); Nhóm E (Thiết yếu) chiếm tỷ trọng chủ đạo với 812 SKM (80,16%) và 73,30% GTSD (122.500,2 triệu đồng); Nhóm N (Không thiết yếu) gồm 87 SKM (8,59%) và chiếm 4,86% GTSD (8.125,5 triệu đồng).
• Ma trận ABC/VEN: Nhóm AV có 33 SKM (3,26%) chiếm 19,84% GTSD; Nhóm AE có 137 SKM (13,53%) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 57,18% GTSD. Nhóm AN là các thuốc không thiết yếu nhưng có chi phí cao thuộc hạng A cần phải kiểm soát nghiêm ngặt hoặc thay thế. Đáng chú ý, ngân sách chi cho thuốc không thiết yếu nhóm BN (1,85% GTSD) và CN (0,50% GTSD) vẫn cao hơn nhóm thuốc sống còn tương ứng BV (1,56% GTSD) và CV (0,42% GTSD).

---

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp các kết quả chính

Toàn bộ danh mục thuốc tiêu thụ tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 bao gồm 1.013 khoản mục với tổng giá trị sử dụng đạt 167.161,086 triệu đồng.

Tiêu chí phân tích	Phân nhóm chỉ tiêu	Số khoản mục (SKM)	Tỷ lệ SKM (%)	Giá trị sử dụng (Triệu VNĐ)	Tỷ lệ GTSD (%)
Nguồn gốc xuất xứ	Nhập khẩu	519	51,23	108.722,943	65,26
	Sản xuất trong nước	494	48,77	57.601,881	34,74
Cấu trúc thành phần	Đơn thành phần	808	79,76	126.836,409	76,13
	Đa thành phần	205	20,24	39.601,881	23,87
Chủng loại thuốc	Thuốc hóa dược	980	96,74	161.559,205	96,97
	Chế phẩm YHCT	33	3,26	5.601,881	3,03
Đường dùng	Tiêm và tiêm truyền	414	40,87	110.225,172	66,44
	Đường uống	501	49,46	52.025,172	31,35
	Đường dùng khác	98	9,67	3.601,881	2,21
Phân tích ABC	Thuốc hạng A	182	17,98	133.087,030	79,89
	Thuốc hạng B	224	22,14	25.215,850	15,09
	Thuốc hạng C	607	59,88	8.384,150	5,02
Phân tích VEN	Thuốc Sống còn (V)	114	11,25	36.601,881	21,84
	Thuốc Thiết yếu (E)	812	80,16	122.500,200	73,30
	Không thiết yếu (N)	87	8,59	8.125,500	4,86
Ma trận ABC/VEN	Nhóm AV	33	3,26	33.150,000	19,84
	Nhóm AE	137	13,53	95.580,000	57,18

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Kiểm soát nhóm thuốc chi phí cao và thuốc kháng sinh: Hội đồng Thuốc và Điều trị cần tăng cường giám sát việc kê đơn các thuốc nhóm A (đặc biệt là 56 khoản mục kháng sinh chiếm 41,12% GTSD nhóm A), đẩy mạnh hoạt động của dược lâm sàng trong việc kiểm soát liều (như Levofloxacin theo mức lọc cầu thận), hạn chế các kháng sinh có chi phí cao nhưng hiệu quả điều trị không tương xứng (như Ceftoxitin 2g dạng tiêm).
2. Điều chỉnh cơ cấu kinh phí theo ma trận ABC/VEN: Tăng cường ưu tiên nguồn ngân sách cho các thuốc nhóm BV và CV thay vì để nhóm BN (1,85%) và CN (0,50%) chiếm tỷ trọng cao hơn. Rà soát, đánh giá lại tính chi phí - hiệu quả của các thuốc thuộc nhóm AN để có lộ trình thay thế hoặc loại bỏ khỏi danh mục mua sắm.
3. Chuyển đổi dạng dùng và ưu tiên thuốc nội: Khuyến khích bác sĩ chuyển từ thuốc đường tiêm sang đường uống tương đương khi bệnh nhân đã ổn định lâm sàng nhằm giảm chi phí thuốc tiêm (hiện chiếm tới 66,44% GTSD); đồng thời từng bước tăng tỷ trọng sử dụng thuốc generic chất lượng cao sản xuất trong nước để giảm gánh nặng từ thuốc nhập khẩu (hiện chiếm 65,26% GTSD).

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

Khóa luận đã cập nhật bức tranh sử dụng thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn trong năm 2021, chỉ ra xu hướng dịch chuyển so với nghiên cứu năm 2019 của Hoàng Hải Yến: tỷ trọng thuốc kháng sinh tuy vẫn chiếm vị trí dẫn đầu nhưng đã giảm từ 43,38% (năm 2019) xuống 37,44% GTSD (năm 2021); tỷ lệ thuốc biệt dược gốc giảm từ 24,94% SKM xuống 15,00% SKM; tỷ trọng thuốc nhóm N giảm từ 9,33% SKM xuống 8,59% SKM. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu định lượng cụ thể làm căn cứ tham mưu trực tiếp cho lãnh đạo bệnh viện và HĐT&ĐT trong việc lập kế hoạch đấu thầu, mua sắm thuốc hàng năm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu thực hiện theo phương pháp mô tả cắt ngang hồi cứu dữ liệu tiêu thụ tổng hợp trong phạm vi một năm (2021) tại một bệnh viện duy nhất. Dữ liệu chưa liên kết trực tiếp với từng hồ sơ bệnh án cá thể để đánh giá tính phù hợp giữa chỉ định thuốc với chẩn đoán bệnh lý chi tiết, chưa tính toán các chỉ số phân tích kinh tế y tế chuyên sâu (như phân tích chi phí - hiệu quả CEA, chi phí - thỏa dụng CUA) và chịu ảnh hưởng nhất định bởi bối cảnh dịch bệnh Covid-19 trong năm 2021.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục duy trì phân tích định kỳ hàng năm danh mục thuốc; triển khai các nghiên cứu can thiệp dược lâm sàng đánh giá sâu trên từng bệnh án đối với việc sử dụng kháng sinh dự phòng, kháng sinh điều trị; mở rộng nghiên cứu đánh giá sự tương thích giữa danh mục thuốc với mô hình bệnh tật thực tế và giám sát phản ứng có hại của thuốc (ADR).

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tư liệu thực chứng hữu ích đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý và Kinh tế Dược, Dược lâm sàng: Tham khảo phương pháp luận chuẩn tắc trong việc thiết kế công cụ thu thập số liệu, kỹ thuật xử lý bảng tính Excel để phân loại nhóm tác dụng dược lý, phân hạng ABC, phân hạng VEN và xây dựng ma trận ABC/VEN từ cơ sở dữ liệu bệnh viện thực tế.
• Dược sĩ bệnh viện và thành viên Hội đồng Thuốc và Điều trị tại các cơ sở y tế: Vận dụng các phát hiện và đề xuất quản lý trong khóa luận để rà soát danh mục thuốc tại đơn vị mình, nhận diện các khoản mục chi phí cao bất hợp lý (nhóm AN, lạm dụng đường tiêm, kháng sinh đắt tiền) nhằm tối ưu hóa ngân sách và nâng cao an toàn điều trị.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô danh mục thuốc và tổng kinh phí sử dụng thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 là bao nhiêu?

Toàn bộ danh mục thuốc tiêu thụ tại Bệnh viện Thanh Nhàn trong năm 2021 gồm 1.013 khoản mục với tổng giá trị sử dụng là 167.161,086 triệu đồng (khoảng 167,16 tỷ đồng). Trong đó, thuốc hóa dược chiếm 980 khoản mục (96,74% SKM) với giá trị 161.559,205 triệu đồng (96,97% GTSD); chế phẩm y học cổ truyền gồm 33 khoản mục (3,26% SKM) với giá trị 5.601,881 triệu đồng (3,03% GTSD).

2. Nhóm tác dụng dược lý nào chiếm tỷ trọng chi phí cao nhất trong danh mục thuốc hóa dược?

Nhóm thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn đứng đầu toàn diện với 182 khoản mục (18,57% SKM) và giá trị sử dụng đạt 60.485,729 triệu đồng (chiếm 37,44% tổng GTSD thuốc hóa dược). Riêng phân nhóm thuốc kháng sinh có 152 khoản mục (15,51% SKM) đạt giá trị 58.642,029 triệu đồng (chiếm 36,42% GTSD hóa dược), trong đó phân nhóm Betalactam chiếm kinh phí lớn nhất (32.960,195 triệu đồng).

3. Kết quả phân tích ABC và danh mục 10 thuốc có giá trị sử dụng lớn nhất phản ánh điều gì?

Thuốc hạng A gồm 182 khoản mục (17,98% SKM) nhưng chiếm tới 79,89% tổng kinh phí (133.087,030 triệu đồng). Danh mục 10 thuốc tiêu thụ nhiều nhất chiếm tới 20,39% toàn bộ tiền thuốc của viện; trong đó có 9/10 thuốc sử dụng đường tiêm/tiêm truyền và 6/10 thuốc là kháng sinh. Hai sản phẩm dẫn đầu về giá trị là dung dịch thẩm phân Prismasol BO (hơn 6,5 tỷ đồng) và kháng sinh tiêm Levogolds 750mg/150ml (hơn 6,36 tỷ đồng).

4. Phân tích ma trận ABC/VEN đã chỉ ra những điểm bất hợp lý nào trong cơ cấu ngân sách thuốc?

Mặc dù nhóm thuốc thiết yếu (AE) chiếm tỷ trọng cao nhất (57,18% GTSD), phân tích ma trận phát hiện sự tồn tại của nhóm AN (các thuốc không thiết yếu nhưng lại có chi phí thuộc nhóm A) cần phải kiểm soát hoặc loại bỏ. Ngoài ra, kinh phí phân bổ cho các thuốc không thiết yếu ở nhóm B và C (BN chiếm 1,85% GTSD, CN chiếm 0,50% GTSD) vẫn cao hơn kinh phí dành cho các thuốc sống còn tương ứng (BV chiếm 1,56% GTSD, CV chiếm 0,42% GTSD), cho thấy bệnh viện cần điều chỉnh ưu tiên cấp phát ngân sách.

5. Tỷ lệ cơ cấu thuốc theo nguồn gốc xuất xứ và đường dùng tại bệnh viện có đặc điểm gì nổi bật?

Về nguồn gốc, thuốc nhập khẩu tuy chỉ chiếm 51,23% số khoản mục nhưng chiếm tới 65,26% tổng giá trị sử dụng (cao gần gấp đôi thuốc sản xuất trong nước với 34,74% GTSD). Về đường dùng, thuốc đường tiêm và tiêm truyền chiếm 40,87% số khoản mục nhưng chiếm tới 66,44% tổng giá trị sử dụng, cao gấp 2,1 lần so với thuốc đường uống (31,35% GTSD).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của dược sĩ Hoàng Lương Thành đã phản ánh chi tiết thực trạng cơ cấu và giá trị tiêu thụ thuốc tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 thông qua các phương pháp phân tích kinh tế dược chuẩn mực. Kết quả nghiên cứu khẳng định danh mục thuốc của bệnh viện cơ bản đáp ứng mô hình bệnh tật của cơ sở đa khoa hạng I với phần lớn kinh phí tập trung cho nhóm thuốc thiết yếu (E) và thuốc đơn thành phần. Đồng thời, đề tài đã chỉ ra các điểm bất cập cụ thể về tỷ trọng chi phí cao của thuốc nhập khẩu, thuốc đường tiêm, nhóm kháng sinh và nhóm thuốc AN, từ đó cung cấp căn cứ thực chứng quan trọng để Hội đồng Thuốc và Điều trị tối ưu hóa danh mục thuốc trong các năm tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Một danh mục thuốc có hiệu quả sẽ mang lại lợi ích rất lớn trong công tác khám chữa bệnh, giúp cho chu trình cung ứng thuốc, thông tin thuốc dễ dàng hơn. Ngoài ra, một danh mục thuốc được xây dựng hợp lý sẽ giúp cho việc tư vấn, giáo dục về thuốc trọng tâm hơn và cải thiện được mức độ sẵn có của thuốc đến với người bệnh góp phần làm việc sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả [27]. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc hiện nay tại các bệnh viện vẫn đang thiếu hiệu quả và gây ra nhiều bất cập không chỉ trên thế giới mà còn ở Việt Nam. Vấn đề mà các bệnh viện hay phải đối mặt là việc sử dụng các thuốc không hợp lý về đường dùng, nguồn gốc, thuốc biệt dược gốc hay sử dụng nhiều thuốc không thiết yếu, thuốc có chi phí cao nhưng không tương đồng với kết quả điều trị.

Đây được cho là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng chi phí điều trị của người bệnh từ đó làm giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe và uy tín của các cơ sở khám chữa bệnh. Theo WHO, một số quốc gia dành 30 - 40% ngân sách chăm sóc sức khỏe cho dược phẩm và phần lớn số tiền đó bị lãng phí vì sử dụng không có kế hoạch, không hợp lý và hiệu quả [26]. Tại Việt Nam, mức chi tiêu và sử dụng thuốc ngày càng tăng cao - tiền thuốc sử dụng thường chiếm 60% ngân sách của các bệnh viện. Năm 2017, mức chi tiền thuốc bình quân đầu người là 48,39 USD/người.

Đến năm 2018 con số đã tăng lên 53,54 USD/người. Mặc dù kinh phí cho việc sử dụng thuốc là tương đối cao nhưng kết quả mang lại vẫn chưa thực sự cao và còn gây ra nhiều thách thức cho các bệnh viện đặc biệt là trong giai đoạn Covid-19 bùng phát trên toàn cầu [8]. Vấn đề đặt ra cho các cơ sở khám chữa bệnh là cần xây dựng một danh mục thuốc phù hợp - đáp ứng nhu cầu điều trị nhưng cũng cần đảm bảo cân bằng giữa hiệu quả điều trị và hiệu quả kinh tế. Để có một danh mục thuốc tốt các bệnh viện cần thu thập và phân tích tình hình sử dụng thuốc qua các năm bằng các phân tích ABC, phân tích VEN hay ma trận ABC/VEN để làm căn cứ bổ sung cũng như loại bỏ các thuốc một cách khoa học và hợp lý [4].

Bệnh viện Thanh Nhàn là một trong 7 bệnh viện thuộc phân nhóm Bệnh viện Hạng I trên địa bàn Hà Nội. Với quy mô trên 1200 giường bệnh, trong những năm gần đây bệnh viện đã chú trọng cải tạo và đưa vào sử dụng các tòa nhà khang trang, được trang bị cơ sở vật chất hiện đại, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của bệnh nhân nội, ngoại thành và trên cả nước. Trong những năm gần đây, số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị tại bệnh viện ngày càng gia tăng, tình trạng bệnh cũng càng ngày càng phức tạp và nặng hơn, đặc 1 biệt là các bệnh chuyên khoa cần sử dụng thuốc đặc trị. Do đó, danh mục thuốc của bệnh viện cũng tăng lên theo từng năm cả về số khoản mục, số lượng và giá trị sử dụng.

Vậy nên, việc xây dựng danh mục thuốc hợp lý cũng đã được bệnh viện quan tâm và thực hiện phân tích hàng năm. Do đó, đề tài : "Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh Viện Thanh Nhàn năm 2021” được tiến hành với hai mục tiêu:  Mô tả cơ cấu và giá trị danh mục thuốc được sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021.  Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Thanh Nhàn năm 2021 theo phương pháp ABC/VEN.