phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự hài lòng của ngƣời học đố i với chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o tại cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳ ng Chƣơng II: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng III: Thực trạng đánh giá mƣ́c đô ̣ hài lòng củ a ngƣời ho ̣c đố i với chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Tài Chính Thái Nguyên Chƣơng IV: Giải pháp nhằm nâng cao sƣ̣ hài lòng của ngƣời học đối với chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Tài Chính Thái Nguyên Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SỰ HÀI LÒNG CỦA NGƢỜI HỌC ĐỐI VỚI CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO TẠI CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG 1. Cơ sở lý luâ ̣n về sự hài lòng của ngƣời học đố i với chấ t lƣơ ̣ng đào ta ̣o 1. Chấ t lượng đào tạo 1. Các quan điểm chung về chấ t lượng Khái niệm chất lƣợng đã xuất hiện từ rất lâu , ngày nay đƣợc sử dụng phổ biến và rất thông dụng trong cuộc sống hàng ngày cũng nhƣ trong các tài liê ̣u , công trình nghiên cƣ́u.
Tại b ất cứ nơi đâu hay trong liñ h vƣ̣c nghiên cƣ́u nào , chúng ta đều thấy xuất hiện thuật ngữ chất lƣợng. Tuy nhiên, để hiểu chính xác thế nào là chất lƣợng lại là vấn đề không đơn giản. Chất lƣợng là một phạm trù rất rộng và phức tạp, phản ánh tổng hợp các nội dung kinh tế, kĩ thuật và xã hội. Do tính phức tạp đó nên hiện nay có rất nhiều các khái niệm khác nhau về chất lƣợng.
Mỗi khái niệm đều có có sở khoa học nhằm giải quyết mục tiêu, nhiệm vụ nhất định trong thực tế. Dƣới đây là một số các quan điểm khác nhau về khái niệm "chất lƣợng". Theo giáo sƣ ngƣời Mỹ Joseph Juran "Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu"[1], tƣ̀ đó ông đã đƣa ra bộ ba quản lý chất lƣợng bao gồm : Hoạch định chất lƣợng , kiểm soát chất lƣợng và cải tiến chất lƣợng. Quan điể m của ông đƣơ ̣c đánh giá rấ t cao và đƣơ ̣c ƣ́ng du ̣ng rô ̣ng raĩ trong liñ h vƣ̣c quản tri ̣chấ t lƣơ ̣ng của các doanh nghiê ̣p hiê ̣n nay.
Feigenbaum - Ngƣời sáng ta ̣o ra thuâ ̣t ngƣ̃“ Kiểm soát chất lƣợng toàn diện TQC” thì "Chất lượng là tập hợp tất cả các đặc tính của sản phẩm và dịch vụ từ tiếp cận thị trường, kỹ thuật, sản xuất và bảo hành mà thông qua đó sản phẩm và dịch vụ được sử dụng sẽ đáp ứng được mong đợi của khách hàng ." [7] Theo trƣờng phái quản tri ̣chấ t lƣơ ̣ng Nhâ ̣t Bản , đa ̣i diê ̣n là Kaoru Ishikawa - Ngƣời phát minh ra kỹ thuâ ̣t biể u đồ nhân quả quan điể m “Chất lượng là thoả mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất. [1] Tóm lại , có nhiều các quan điể m khác nhau về chấ t lƣơ ̣ng sản phẩ m. Tuy nhiên, có một định nghĩa về chất lƣợng đƣợc thừa nhận ở phạm vi quốc tế, đó là Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa: “Chất lượng là mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có". [2] Chất lƣợng là khái niệm đặc trƣng cho khả năng thoả mãn nhu cầu của khách hàng.
Vì vậy, sản phẩm hay dịch vụ nào không đáp ứng đƣợc nhu cầu của khách hàng thì bị coi là kém chất lƣợng cho dù trình độ công nghệ sản xuất ra có hiện đại đến đâu đi nữa. Đánh giá chất lƣợng cao hay thấp phải đứng trên quan điểm ngƣời tiêu dùng. Cùng một mục đích sử dụng nhƣ nhau, sản phẩm nào thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cao hơn thì có chất lƣợng cao hơn. Chất lượng dịch vụ Chất lƣợng hàng hóa là hữu hình và có thể đo lƣờng bởi các tiêu chí khách quan nhƣ: Tính năng, đặc tính và độ bền.
Tuy nhiên, chất lƣợng dịch vụ là vô hình. Khách hàng nhận đƣợc dịch vụ thông qua các hoạt động giao tiếp, nhận thông tin và cảm nhận. Đặc điểm nổi bật của khách hàng chỉ có thể đánh giá đƣợc toàn bộ chất lƣợng dịch vụ khi đã "mua" và "sử dụng" chúng. Do đó, chất lƣợng dịch vụ chƣa đƣợc xác định một cách chính xác.
Hiê ̣n nay cũng có rấ t nhiề u các cách hiể u khác nhau về chấ t lƣơ ̣ng dich ̣ vu :̣ Theo Zeithaml giải thích:“Chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của khách hàng về tính siêu việt và sự tuyệt vời nói chung của một thực thể. Nó là một dạng của thái độ và các hệ quả từ một sự so sánh giữa những gì được mong đợi và nhận thức về những thứ ta nhận được”. [7] Lehtinen & Lehtinen (1982) lại cho rằng “Chấtlượng dịch vụ phải được đánh giá trên hai khía cạnh: Quá trình cung cấp dịch vụ và Kết quả của dịch vụ”. [10] Tuy nhiên, khi nói đến chất lƣợng dịch vụ, chúng ta không thể nào không đề cập đến đóng góp rất lớn của Parasuraman, Zeithaml và Berry, với định nghĩa “Chất lượng dịch vụ là mức độ khác nhau giữa sự mong đợi của người tiêu dùng về dịch vụ và nhận thức của họ về kết quả của dịch vụ” (Parasurman, Zeithaml and Berry, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các tác giả này đã khởi xƣớng và sử dụng nghiên cứu định tính và định lƣợng để xây dựng và kiểm định thang đo các thành phần của chất lƣợng dịch vụ (gọi là thang đo SERVQUAL). Thang đo SERVQUAL đƣợc điều chỉnh và kiểm định ở nhiều loại hình dịch vụ khác nhau. Cuối cùng thang đo SERVQUAL bao gồm 22 biến để đo lƣờng năm thành phần của chất lƣợng dịch vụ, đó là: độ tin cậy (reliability), tính đáp ứng (responsiveness), tính đảm bảo (assurance), phƣơng tiện hữu hình (tangibles) và sự đồng cảm (empathy). Tƣ̀ nhƣ̃ng quan điể m trên , chúng ta có thể rút ra đƣợc nhƣ̃ng đă ̣c trƣng cơ bản của chấ t lƣơ ̣ng dich ̣ vu ̣ nhƣ sau: (1).
Chất lƣợng dịch vụ khó đánh giá hơn chất lƣợng sản phẩm hữu hình. Nhận thức về chất lƣợng dịch vụ là kết quả của quá trình so sánh giữa mong đợi của khách hàng với những hoạt động cụ thể của đơn vị cung cấp dịch vụ nhằm đáp ứng mong đợi đó. Những đánh giá của chất lƣợng không chỉ đƣợc tạo ra từ dịch vụ nó còn bao gồm những đánh giá về quá trình thực thi dịch vụ. Nhận định này chứng tỏ rằng chất lƣợng dịch vụ liên quan đến những mong đợi của khách hàng và nhận thức của họ về dịch vụ.
Parasuraman (1991) giải thích rằng để biết đƣợc sự dự đoán của khách hàng thì tốt nhất là nhận dạng và thấu hiểu những mong đợi của họ. Việc phát triển một hệ thống xác định đƣợc những mong đợi của khách hàng là cần thiết. Và ngay sau đó ta mới có một chiến lƣợc chất lƣợng cho dịch vụ có hiệu quả. Chấ t lượng đào tạo * Các quan điểm về chất lƣơ ̣ng đào ta ̣o: Chất lƣợng luôn là vấn đề quan trọng nhất của các trƣờng đại học , cao đẳ ng và việc phấn đấu nâng cao chất lƣợng dịch vụ đào tạo bao giờ cũng đƣợc xem là nhiệm vụ quan trọng nhất của bất kỳ cơ sở đào tạo nào.
Mặc dù có tầm quan trọng nhƣ vậy, nhƣng chất lƣợng đào tạo là một khái niệm khó định nghĩa , khó đo lƣờng , và cách hiểu về khái niệm này tùy thuộc vào giác độ và lĩnh vực nghiên cứu. Dƣới đây là các quan điểm trong đào tạo hê ̣ đại học , cao đẳ ng đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng phổ biế n nhấ t hiê ̣n nay: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 “Chất lượng đào tạo được hiểu là mức độ đạt được mục tiêu đề ra đối với một chương trình đào tạo” (Lê Đức Ngọc, Lâm Quang Thiệp - ĐH Quốc Gia Hà Nội) “Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được phản ánh ở các đặc trưng về phẩm chất, giá trị, nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu, chương trình theo các ngành nghề cụ thể” (Trần Khánh Đức - Viện nghiên cứu phát triển giáo dục) Cũng có thể nói: “Chất lượng đào tạo phải được thể hiện trong mục tiêu đào tạo và đáp ứng càng nhiều ước muốn của các bên liên quan càng tốt” [3] Nhu cầ u xã hô ̣i Kế t quả đào ta ̣o Kế t quả đào ta ̣o khớp với mu ̣c Kế t quả đào ta ̣o phù hợp với nhu tiêu đào ta ̣o cầ u sƣ̉ du ̣ng Hình 1.1: Sơ đồ quan niệm về chất lƣợng đào tạo (Nguồ n: Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực, NXB Giáo Dục, 2004) Nhƣ vậy, mặc dù khó có thể đƣa ra một định nghĩa về chất lƣợng trong đào tạo, song các nhà nghiên cứu cũng cố gắng tìm ra những cách tiếp cận phổ biến nhất. Cơ sở của các cách tiếp cận này xem chất lƣợng là khái niệm đa chiều, với những ngƣời ở cƣơng vị khác nhau có thể có những ƣu tiên khác nhau khi xem xét nó. Đối với cán bộ giảng dạy thì ƣu tiên của khái niệm chất lƣợng đào tạo phải là ở quá trình đào tạo, còn đối với ngƣời học và những ngƣời sử dụng lao động, ƣu tiên về chất lƣợng đào tạo của họ lại ở đầu ra, tức là trình độ, năng lực, và kiến thức của sinh viên khi ra trƣờng… * Đánh giá chất lƣợng đào tạo Chất lƣợng đào tạo nhƣ đã trình bày ở phần trên, là một khái niệm rộng, đa chiều, và gắn với các yếu tố chủ quan thông qua quan hệ giữa ngƣời và ngƣời, do vậy không thể dùng một phép đo đơn giản để đánh giá.
Trong giáo dục đào tạo, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 ngƣời ta thƣờng dùng một bộ thƣớc đo bao gồm các tiêu chí và các chỉ số ứng với các lĩnh vực trong quá trình đào tạo. Các chỉ số đó có thể là chỉ số định lƣợng, tức là đánh giá và đo đƣợc bằng điểm số.