Luận văn thạc sĩ: Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại BHXH huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai - Hoàng Tuấn Anh

Dưới đây là meta tags cho bài viết "Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại BHXH huyện Bảo Yên": { "ai_description": "Tìm hiểu cách quản lý thu bảo hiểm y

• Tác giả: Hoàng Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Bắc
• Trường học: Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại Bảo hiểm xã hội huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình tại huyện Bảo Yên

Bảo hiểm y tế hộ gia đình là hình thức tham gia BHYT áp dụng cho các thành viên trong cùng một hộ gia đình đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Đây là chính sách quan trọng hướng tới mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân. Quản lý thu BHYT hộ gia đình bao gồm các hoạt động tuyên truyền, vận động, đăng ký, thu phí và cấp thẻ cho người tham gia. Tại huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, công tác này được giao cho Bảo hiểm xã hội huyện phụ trách. Huyện Bảo Yên nằm ở vùng núi phía Bắc, địa hình phức tạp, dân cư phân tán, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn. Những yếu tố này đặt ra thách thức lớn cho việc mở rộng diện bao phủ BHYT hộ gia đình. Nghiên cứu quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH huyện Bảo Yên giúp đánh giá thực trạng, xác định nguyên nhân và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu.

1.1. Khái niệm bảo hiểm y tế hộ gia đình

BHYT hộ gia đình là hình thức tham gia BHYT theo hộ, áp dụng cho người có tên trong cùng hộ gia đình đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Theo Luật BHYT năm 2014, khi có từ hai thành viên trở lên tham gia, mức đóng sẽ được giảm trừ lần lượt: 5% cho thành viên thứ hai, 10% cho thành viên thứ ba, 15% cho thành viên thứ tư và 20% cho thành viên thứ năm trở đi. Chính sách ưu đãi này khuyến khích hộ gia đình đăng ký tham gia BHYT đầy đủ, góp phần đạt mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân.

1.2. Vai trò của BHXH huyện trong quản lý thu BHYT hộ gia đình

BHXH huyện đóng vai trò trung tâm trong triển khai chính sách BHYT hộ gia đình tại địa phương. Cơ quan này chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác thu, quản lý đối tượng tham gia và phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể để tuyên truyền, vận động người dân. BHXH huyện Bảo Yên xây dựng mạng lưới đại lý thu tại các xã nhằm tiếp cận người dân vùng sâu, vùng xa. Công tác quản lý thu bao gồm lập danh sách, đăng ký, thu tiền, cấp thẻ và theo dõi quá trình tham gia.

II. Phân tích thực trạng quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên

Thực trạng quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên cho thấy nhiều kết quả đạt được nhưng cũng bộc lộ không ít hạn chế. Về mặt tích cực, tỷ lệ bao phủ BHYT trên địa bàn huyện tăng trưởng ổn định qua các năm. Mạng lưới đại lý thu được mở rộng đến các xã, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đăng ký tham gia. Tuy nhiên, công tác quản lý thu vẫn đối mặt nhiều thách thức. Địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn khiến việc tiếp cận người dân vùng sâu, vùng xa bị hạn chế. Nhận thức của một bộ phận người dân về chính sách BHYT còn chưa đầy đủ. Nguồn lực con người tại các đại lý thu còn mỏng, trình độ chuyên môn chưa đồng đều. Một số tồn tại cụ thể gồm tỷ lệ nợ đọng phí BHYT còn cao, công tác phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ, hệ thống dữ liệu quản lý chưa được số hóa toàn diện.

2.1. Kết quả đạt được trong công tác thu BHYT hộ gia đình

Giai đoạn 2015-2019, công tác quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên đạt kết quả đáng ghi nhận. Số lượng người tham gia BHYT hộ gia đình tăng trưởng qua các năm, góp phần nâng tỷ lệ bao phủ toàn dân. Mạng lưới đại lý thu được củng cố với sự tham gia của Bưu điện, trạm y tế xã và các đoàn thể. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh qua nhiều hình thức đa dạng như phát tờ rơi, tổ chức hội nghị, loa phát thanh.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong quản lý thu BHYT hộ gia đình

Tỷ lệ tham gia BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên chưa đạt mục tiêu đề ra, đặc biệt ở các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHYT vẫn xảy ra. Nguyên nhân chính gồm đời sống kinh tế người dân còn khó khăn, nhận thức về chính sách BHYT chưa đầy đủ, năng lực đội ngũ làm công tác thu còn hạn chế, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên

Để nâng cao hiệu quả quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, công tác tuyên truyền cần được đổi mới cả nội dung và hình thức, chú trọng đối tượng người dân tộc thiểu số và vùng khó khăn. Nội dung tuyên truyền phải rõ ràng, dễ hiểu, nhấn mạnh quyền lợi khi tham gia BHYT. Thứ hai, cần tăng cường năng lực cho đội ngũ nhân viên đại lý thu thông qua đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ và giao tiếp. Thứ ba, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thu, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, giảm thiểu thủ tục hành chính. Thứ tư, tăng cường sự phối hợp liên ngành giữa BHXH huyện với các cơ quan, đoàn thể địa phương. Cuối cùng, xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ để kịp thời phát hiện và xử lý vướng mắc.

3.1. Giải pháp tuyên truyền và vận động người dân tham gia BHYT

Công tác tuyên truyền đóng vai trò then chốt nâng cao tỷ lệ tham gia BHYT hộ gia đình. Cần đa dạng hóa hình thức: sử dụng loa phát thanh xã, tổ chức hội nghị đối thoại, phát tờ rơi bằng tiếng dân tộc thiểu số. Nội dung tập trung vào quyền lợi khám chữa bệnh bằng BHYT, mức đóng ưu đãi hộ gia đình và chế độ hỗ trợ của Nhà nước. Đặc biệt, cần phát huy vai trò người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số để vận động người dân.

3.2. Giải pháp nâng cao năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin

Nâng cao năng lực quản lý là giải pháp quan trọng cải thiện hiệu quả thu BHYT hộ gia đình. Cần đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ BHXH huyện và nhân viên đại lý thu, đặc biệt kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đối tượng, theo dõi đóng phí và cấp thẻ BHYT điện tử. Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông giữa các xã với huyện, giảm sai sót và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu quản lý thu BHYT

Nghiên cứu về quản lý thu BHYT hộ gia đình tại BHXH huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai đã đạt được những kết quả quan trọng. Về lý luận, luận văn hệ thống hóa cơ sở khoa học về quản lý thu BHYT hộ gia đình, làm rõ khái niệm, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý. Về thực tiễn, nghiên cứu đánh giá toàn diện thực trạng quản lý thu BHYT hộ gia đình tại huyện Bảo Yên giai đoạn 2015-2019, chỉ ra kết quả đạt được và tồn tại. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa đối với công tác quản lý BHYT tại huyện Bảo Yên và các địa phương có điều kiện tương tự. Các giải pháp đề xuất phù hợp thực tế địa phương, có thể áp dụng trong triển khai chính sách BHYT giai đoạn tiếp theo.

4.1. Kết quả chính đạt được của nghiên cứu

Nghiên cứu đạt được các kết quả chính: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thu BHYT hộ gia đình; phân tích, đánh giá thực trạng tại BHXH huyện Bảo Yên giai đoạn 2015-2019; đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả. Các giải pháp tập trung năm nhóm: tuyên truyền, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin, phối hợp liên ngành và giám sát đánh giá. Đây là cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý BHYT tại địa phương.

4.2. Khuyến nghị và hướng nghiên cứu tiếp theo

Luận văn đề xuất khuyến nghị: BHXH huyện Bảo Yên cần ưu tiên triển khai giải pháp tuyên truyền đổi mới, tập trung vùng khó khăn; tăng cường đào tạo đội ngũ nhân viên đại lý thu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi sang các huyện khác trong tỉnh Lào Cai hoặc so sánh với các tỉnh miền núi phía Bắc để rút bài học kinh nghiệm chung về quản lý thu BHYT hộ gia đình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH 1. Cơ sở lý luận về quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình 1. Khái quát về bảo hiểm y tế và bảo hiểm y tế hộ gia đình 1. Khái niệm Bảo hiểm y tế Trên thế giới có nhiều khái niệm khác nhau về BHYT, nhưng mục đích chung của BHYT đều giống nhau là huy động nguồn tài chính để chi trả chi phí KCB cho người tham gia BHYT khi bị ốm đau bệnh tật, nội dung các khái niệm bao hàm như sau: “BHYT là sự đóng góp theo chu kỳ đều đặn tạo nên một quỹ chung để cùng nhau chia sẽ những rủi ro thông qua hình thức thanh toán chi trả chi phí KCB bằng quỹ bảo hiểm”.

BHYT được trình bày trong cuốn “Từ điển Bách khoa Việt Nam I xuất bản năm 1995” - Nhà xuất bản từ điển Bách khoa - trang 151 như sau: “BHYT là loại bảo hiểm do nhà nước tổ chức, quản lý nhằm huy động sự đóng góp của cá nhân, tập thể và cộng đồng xã hội để chăm lo sức khỏe, khám bệnh và chữa bệnh cho nhân dân”(Từ điển bách khoa Việt Nam tập 1, 1995). Mặt khác BHYT là một trong 9 nội dung của BHXH được quy định tại Công ước 102 ngày 28/6/1952 của tổ chức lao động quốc tế (ILO) về các tiêu chuẩn tối thiểu cho các loại trợ 7 cấp BHXH. Ở Việt Nam, BHYT là một đổi mới trong lĩnh vực y tế góp phần giảm bớt dần sự phân biệt giàu nghèo trong KCB, phát huy tính nhân đạo cộng đồng trong đời sống xã hội, đảm bảo thực hiện công bằng văn minh xã hội. Quỹ BHYT là nguồn kinh phí quan trọng cấu thành ngân sách của ngành y tế.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT do Quốc hội ban hành ngày 13/06/2014 thì “BHYT là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng đối với các đối tượng theo quy định của Luật này để chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích 6 lợi nhuận do Nhà nước tổ chức thực hiện. Nguyên tắc bảo hiểm y tế Theo Luật BHYT (2008) và Luật sửa đổi, bổ sung Luật BHYT (2014), nguyên tắc bảo hiểm y tế gồm: - Bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia bảo hiểm y tế. - Mức đóng bảo hiểm y tế được xác định theo tỷ lệ phần trăm của tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội (sau đây gọi chung là tiền lương tháng), tiền lương hưu, tiền trợ cấp hoặc mức lương cơ sở. - Mức hưởng bảo hiểm y tế theo mức độ bệnh tật, nhóm đối tượng trong phạm vi quyền lợi và thời gian tham gia bảo hiểm y tế.” - Chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế do quỹ bảo hiểm y tế và người tham gia bảo hiểm y tế cùng chi trả.

- Quỹ bảo hiểm y tế được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, bảo đảm cân đối thu, chi và được Nhà nước bảo hộ (Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, 2014). Bảo hiểm y tế hộ gia đình Theo luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật BHYT năm 2014 thì “BHYT là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng đối với các đối tượng theo quy định của Luật này để chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận do Nhà nước tổ chức thực hiện” (Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, 2014). Đối tượng tham gia BHYT được sắp xếp lại theo 5 nhóm dựa vào chủ thể phải trả tiền mua BHYT, trong đó bổ sung thêm đối tượng tham gia BHYT là hộ gia đình. Cũng theo quy định này thì hộ gia đình được định nghĩa là “bao gồm toàn bộ người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú”.

Điều này cũng có nghĩa là tất cả các thành viên trong gia đình đều phải mua BHYT, nói cách khác là 1 thành viên trong gia đình chỉ có thể có thể BHYT nếu tất cả những thành viên khác trong gia đình cùng mua. 7 Như vậy có thể nói, BHYT hộ gia đình là hình thức bảo hiểm bắt buộc được áp dụng cho những người có tên trong cùng một sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú để chăm sóc sức khỏe không vì mục đích lợi nhuận do nhà nước tổ chức thực hiện. Quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình 1. Khái niệm quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình * Thu BHYT hộ gia đình Để hình thành quỹ tài chính BHYT thì phải có hoạt động tạo lập quỹ, đó là hoạt động thu BHYT, trong đó có thu BHYT HGĐ.

Cơ quan BHXH thực hiện thu BHYT HGĐ thông qua các đại lý thu. Thu BHYT HGĐ là một hình thức huy động tài chính cho quỹ BHYT, góp phần hình thành nguồn tài chính quan trọng cho sự hoạt động của các cơ sở y tế trong cơ chế thị trường đang ngày càng hoàn chỉnh. Quan hệ thu BHYT HGĐ, một bên chủ thể là Nhà nước mà cơ quan được Nhà nước giao nhiệm vụ là cơ quan BHXH, một bên là Hộ gia đình với các thành viên của nó. Thu BHYT HGĐ là quan hệ tài chính giữa Nhà nước với Hộ gia đình.

Như vậy, xét theo góc độ tài chính của nhà nước: Thu BHYT HGĐ là hoạt động tài chính của Nhà nước; nhằm thực hiện thu nguồn đóng BHYT của các hộ gia đình để hình thành quỹ tài chính BHYT thống nhất do Nhà nước quản lý. * Quản lý thu BHYT hộ gia đình Theo Khoa Khoa học quản lý (2012), "Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát các nguồn lực và hệ thống xã hội nhằm đạt được mục đích của hệ thống với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn biến động". Luận văn này xem xét quản lý theo cách tiếp cận trên, có thể hiểu: Quản lý thu BHYT là hoạt động có tổ chức dựa trên cơ sở hệ thống pháp luật của nhà nước sử dụng biện pháp hành chính tổ chức kinh tế quản lý hoạt động thu nộp BHYT, xác định việc thực hiện nghĩa vụ của đối tượng tham gia BHYT và đồng thời việc xác nhận đó là căn cứ để thực hiện chính sách, chế độ BHYT, đảm bảo quyền lợi đối với đối tượng tham gia BHYT đúng, đủ, kịp thời đáp ứng mọi yêu cầu, quy định của pháp luật. Vai trò của quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình 8 a) Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHYT hộ gia đình.

Hoạt động thu BHYT hộ gia đình có tính chất đặc thù khác với các hoạt động khác, đó là: Đối tượng thu BHYT hộ gia đình rất đa dạng và phức tạp do đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình bao gồm ở tất cả các ngành nghề khác với nhiều độ tuổi khác, mức thu nhập khác. thêm nữa họ rất khác về địa lý, vùng miền cho nên nếu không có sự chỉ đạo thống nhất thì hoạt động thu BHYT hộ gia đình sẽ không đạt kết quả cao. Chính nhờ có yếu tố quản lý đã tạo sự thống nhất ý chí trong hệ thống BHXH bao gồm các cấp trong quá trình tổ chức thực hiện thu BHYT hộ gia đình. Sự thống nhất trong những người bị quản lý với nhau và trong những người bị quản lý và người quản lý.

Chỉ có tạo nên sự thống nhất đa dạng thì quản lý mới có kết quả và mới giảm chi phí tiền của và công sức. Quản lý thu BHYT hộ gia đình thông qua công tác lập kế hoạch cũng đã quy định rõ sự phân công trách nhiệm thu BHYT hộ gia đình cho các cấp trong hệ thống BHXH, tuy nhiên, để hoạt động thu được thống nhất, rất cần có sự hợp tác trong các bộ phận tài chính, bộ phận tuyên truyền, hệ thống ngân hàng. Như vậy, chính thống qua hoạt động quản lý đã thống nhất được các nội dung quan trọng của hoạt động thu BHYT hộ gia đình đó là: Thống nhất về đối tượng thu, thống nhất về biểu mẫu, hồ sơ thu, quy trình thu, nộp BHYT hộ gia đình. b) Đảm bảo hoạt động thu BHYT hộ gia đình bền vững, hiệu quả.

Tính ổn định, bền vững, hiệu quả của hoạt động thu BHYT hộ gia đình là những mục tiêu mà bất kỳ một hệ thống BHXH của quốc gia nào cũng mong muốn đạt được. Bởi vì, khi mục tiêu này đạt được cũng có nghĩa hệ thống an sinh xã hội được đảm bảo đây là điều kiện tiền đề cho phát triển kinh tế. Song những mục tiêu này chỉ đạt được khi: - Hoạt động thu BHYT hộ gia đình được định hướng một cách đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trong mỗi thời kỳ. - Thông qua quá trình quản lý đã định hướng công tác thu BHYT hộ gia đình - cơ sở xác định mục tiêu chung ở hoạt động thu BHYT hộ gia đình, đó là thu đúng, thu đủ, không để thất thu, từ đó hướng mọi nỗ lực của cá nhân, tổ chức vào mục tiêu 9 chung đó.

- Hoạt động thu BHYT hộ gia đình được điều hòa, phối hợp nhịp nhàng. - Tạo động lực cho mọi cá nhân trong tổ chức. c) Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHYT hộ gia đình. Thu BHYT hộ gia đình là một nội dung của tài chính BHYT, mà thông thường bất kỳ hoạt động nào liên quan đến tài chính đều dễ mắc phải tình trạng gây thất thoát, vô ý hoặc cố ý làm sai.

Vì vậy, với nhiệm vụ mà người quản lý phải đảm bảo đó là: Kiểm tra hoạt động thu BHYT hộ gia đình đã được đánh giá hoạt động một cách kịp thời và toàn diện. Nhờ có hoạt động quản lý sát sao mà công tác kiểm tra, đánh giá luôn được sát thực tiễn với quá trình thu, hoạt động thu sẽ được điều chỉnh kịp thời sau khi có sự đánh giá. Nội dung quản lý thu bảo hiểm y tế hộ gia đình a. Lập kế hoạch Lập kế hoạch là bước đầu tiên và có vai trò quan trọng trong quản lý thu BHYT hộ gia đình.

Lập kế hoạch thu BHYT hộ gia đình thực chất là việc tính toán số người tham gia, số tiền thu BHYT hộ gia đình sẽ được huy động vào quỹ BHYT trong năm dựa trên những căn cứ, điều kiện nhất định và dự kiến những giải pháp sẽ được thực thi nhằm thực hiện kế hoạch thu BHYT hộ gia đình đã được xác định.