Luận văn thạc sĩ: Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn - Nguyễn Thị Kiều Chinh, ĐH Thái Nguyên 2020

Dưới đây là các meta tags cho bài viết "Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế Bắc Kạn - Luận văn thạc sĩ": { "ai_description": "Quản lý thuế thu

• Tác giả: Nguyễn Thị Kiều Chinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Nga
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp

Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là một phần quan trọng trong quản lý thuế của cơ quan thuế. Thuế TNDN là loại thuế trực tiếp thu đối với thu nhập của doanh nghiệp. Quản lý thuế TNDN bao gồm các hoạt động như: thu thuế, kiểm tra thuế, hoàn thuế, và xử lý vi phạm về thuế. Mục tiêu của quản lý thuế TNDN là đảm bảo việc thu thuế theo đúng quy định pháp luật, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước.

1.1. Khái niệm và mục tiêu quản lý thuế TNDN

Quản lý thuế TNDN là hoạt động của cơ quan thuế nhằm đảm bảo việc thu thuế theo đúng quy định pháp luật. Mục tiêu của quản lý thuế TNDN là tăng thu ngân sách nhà nước, đảm bảo công bằng và fairness trong hệ thống thuế.

1.2. Nội dung quản lý thuế TNDN

Nội dung quản lý thuế TNDN bao gồm: thu thuế, kiểm tra thuế, hoàn thuế, và xử lý vi phạm về thuế. Cơ quan thuế cần thực hiện tốt các nội dung này để đảm bảo việc quản lý thuế TNDN hiệu quả.

II. Phân tích thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn

Thực trạng quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn có những chuyển biến tích cực trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục. Việc quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn cần được cải thiện để tăng thu ngân sách nhà nước.

2.1. Tình hình thực hiện quản lý thuế TNDN

Tình hình thực hiện quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn có những kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại cần được giải quyết.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Hạn chế trong quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn bao gồm: thiếu thông tin về tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chất lượng kiểm tra thuế chưa cao. Nguyên nhân của hạn chế là do nhiều yếu tố như: nguồn nhân lực, cơ sở vật chất...

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn

Để hoàn thiện quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn, cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.

3.1. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế TNDN giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế, giảm thiểu sai sót và gian lận về thuế.

3.2. Nâng cao chất lượng kiểm tra thuế

Nâng cao chất lượng kiểm tra thuế là giải pháp quan trọng để hoàn thiện quản lý thuế TNDN. Cần tăng cường đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ kiểm tra thuế và áp dụng các công cụ kiểm tra thuế hiện đại.

IV. Kết luận và kiến nghị

Quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn là hoạt động quan trọng cần được cải thiện. Cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ để hoàn thiện quản lý thuế TNDN.

4.1. Kết luận

Quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn cần được cải thiện để tăng thu ngân sách nhà nước và đảm bảo công bằng trong hệ thống thuế.

4.2. Kiến nghị

Kiến nghị với các cấp lãnh đạo và cơ quan liên quan cần quan tâm và hỗ trợ để hoàn thiện quản lý thuế TNDN tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính công của Việt Nam, thuế là nguồn thu chủ yếu và bền vững nhất, thường xuyên đóng góp từ 80% đến 90% tổng thu ngân sách Nhà nước. Đối với các tỉnh miền núi phía Bắc như Bắc Kạn, công tác quản lý thuế, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp, giữ vai trò huyết mạch trong việc đảm bảo nguồn chi thường xuyên và thúc đẩy đầu tư phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc khai thác và bao quát nguồn thu thuế thu nhập doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt với rất nhiều khó khăn, hạn chế.

Thực tế quản lý giai đoạn 2017 - 2019 cho thấy, toàn tỉnh Bắc Kạn có 750 doanh nghiệp hoạt động thuộc diện quản lý thuế. Tính riêng trong năm 2019, có tới 122 doanh nghiệp không thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ kê khai, chiếm tỷ lệ 17% tổng số đơn vị nộp thuế. Cùng thời điểm đó, tổng số tiền nợ thuế của khối doanh nghiệp lên đến 68 tỷ đồng, chiếm 20,18% tổng thu ngân sách trên địa bàn; trong đó nợ khó thu hồi ghi nhận mức 4,5 tỷ đồng, chiếm 6,62% tổng nợ thuế thu nhập doanh nghiệp. Mặt khác, công tác kiểm tra chuyên ngành mới chỉ thực hiện được 157 lượt trong năm 2019, phản ánh tỷ lệ kiểm tra còn khiêm tốn so với quy mô người nộp thuế.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại cấp tỉnh, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý giai đoạn 2017 - 2019 và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thu ngân sách, giảm thiểu thất thoát đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn hoàn thiện quy trình lập dự toán, tăng cường tỷ lệ thu nợ và kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý hành chính công hiện đại và lý thuyết tuân thủ thuế tự nguyện. Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp được tiếp cận như một hệ thống quy trình tích hợp gồm các cấu phần chức năng: lập dự toán thu ngân sách, tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế, quản lý hồ sơ đăng ký và căn cứ tính thuế, giám sát kê khai nộp thuế, quản lý nợ đọng, cùng công tác thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật thuế.

Khung phân tích tập trung vào các khái niệm then chốt:

• Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu đánh vào phần thu nhập chịu thuế của các tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa và dịch vụ sau khi trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ.
• Cơ chế tự khai - tự nộp trao quyền chủ động cho người nộp thuế nhưng đòi hỏi cơ quan thuế phải thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt.
• Quản lý căn cứ tính thuế bao gồm hoạt động xác định chính xác doanh thu, chi phí được trừ, các khoản thu nhập chịu thuế khác và điều kiện thụ hưởng chính sách ưu đãi miễn giảm thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
• Các nhân tố ảnh hưởng bao gồm nhân tố bên ngoài (khung khổ pháp lý, sự phối hợp liên ngành, ý thức chấp hành của doanh nghiệp) và nhân tố bên trong (trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, mức độ số hóa hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp trong khung thời gian phân tích từ năm 2017 đến năm 2019:

• Dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo thu ngân sách, phần mềm quản lý thuế tập trung TMS, hệ thống kê khai trực tuyến HTKK, phần mềm ứng dụng thanh tra kiểm tra TTR và hệ thống phân tích rủi ro TPR của Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát chọn mẫu thực hiện trên 2 nhóm đối tượng trọng điểm. Nhóm 1 điều tra toàn diện 84/84 cán bộ công chức thuộc Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn với sai số cho phép e = 0% nhằm đánh giá quy trình nội bộ. Nhóm 2 tiến hành khảo sát đại diện 261 doanh nghiệp được lựa chọn theo công thức Slovin từ tổng thể 750 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn với mức sai số cho phép e = 5%.

Phương pháp phân tích sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1,00 - 1,80: Mức kém; đến 4,21 - 5,00: Mức tốt), kết hợp kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh tuyệt đối - tương đối và kiểm định chỉ tiêu. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác mức độ hài lòng của doanh nghiệp cũng như phản ánh đúng các điểm nghẽn trong quy trình thực thi nghiệp vụ thuế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019 đã chỉ ra 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, kết quả thu ngân sách có sự tăng trưởng nhưng cơ cấu thu chưa thực sự bền vững. Dự toán thu thuế thu nhập doanh nghiệp hàng năm đều hoàn thành, tuy nhiên tỷ lệ nợ đọng thuế có xu hướng gia tăng. Năm 2019, tổng nợ thuế toàn tỉnh ghi nhận con số 68 tỷ đồng, tương đương 20,18% tổng số thu, trong đó nợ khó thu hồi chiếm 4,5 tỷ đồng (tỷ lệ 6,62%).

Thứ hai, mức độ tuân thủ nghĩa vụ kê khai thuế của các doanh nghiệp còn ở mức thấp. Có tới 122 doanh nghiệp không nộp hoặc nộp chậm tờ khai quyết toán thuế trong năm 2019, chiếm tỷ lệ 17% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Hành vi khai sai căn cứ tính thuế, chuyển giá ngầm và ghi nhận sai lệch chi phí hợp lý diễn ra phổ biến ở nhóm doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra chưa đáp ứng yêu cầu phòng ngừa rủi ro. Số lượng cuộc kiểm tra năm 2019 chỉ dừng lại ở 157 lượt trên tổng số 750 doanh nghiệp (chiếm khoảng 20,93%), phần lớn các cuộc kiểm tra được lên kế hoạch từ trước nên chưa phát hiện triệt để các sai phạm phát sinh đột xuất.

Thứ tư, kết quả khảo sát qua thang đo Likert cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Cán bộ công chức đánh giá quy trình quản lý ở mức khá với điểm trung bình 3,65/5,00, trong khi mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với các dịch vụ thuế điện tử và hoạt động giải đáp chính sách chỉ đạt điểm trung bình 3,42/5,00, thuộc ngưỡng trung bình khá.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù kinh tế tỉnh Bắc Kạn với quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) năm 2019 chỉ đạt 6.276 tỷ đồng, cơ cấu nông - lâm - thủy sản chiếm tỷ trọng cao 38,86%, địa hình đồi núi phân tán làm tăng chi phí quản lý hành chính.

Khi so sánh với các đơn vị lân cận, mô hình tại Bắc Kạn bộc lộ nhiều điểm cần cải thiện. Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên đã kéo giảm nợ thuế xuống 2,3% vào năm 2019 nhờ tích hợp triệt để hệ thống eTax và cơ chế một cửa liên thông với Sở Kế hoạch và Đầu tư. Tương tự, Cục Thuế tỉnh Cao Bằng duy trì tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn ấn tượng ở mức 95,83% và tỷ lệ hồ sơ khai thuế nộp về đạt 98,62% thông qua việc xử phạt nghiêm 235 trường hợp vi phạm hành chính với tổng số tiền 267,6 triệu đồng. Trong khi đó, Cục Thuế tỉnh Phú Thọ đã cán mốc thu 2.498 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2019 bằng cách đẩy mạnh các biện pháp cưỡng chế tài khoản ngân hàng và dừng sử dụng hóa đơn.

Dữ liệu phân tích có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu nợ thuế và bảng đối chiếu tỷ lệ chấp hành nghĩa vụ thuế giai đoạn 2017 - 2019. Bảng phân tích cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa nợ có khả năng thu hồi và nợ khó đòi, từ đó khẳng định tính cấp thiết của việc chuẩn hóa lại quy trình cưỡng chế nợ đọng tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp tại Bắc Kạn đến năm 2025:

• Tăng cường tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế: Đơn vị cần tổ chức từ 10 đến 12 hội nghị đối thoại định kỳ mỗi năm, đa dạng hóa các kênh tư vấn qua cổng thông tin điện tử và mạng xã hội. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ doanh nghiệp nộp hồ sơ khai thuế đúng hạn từ mức 83% hiện tại lên trên 98% trước năm 2025 do Phòng Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế chủ trì.
• Nâng cao hiệu lực thanh tra, kiểm tra và quản lý rủi ro: Ứng dụng triệt để bộ tiêu chí phân tích rủi ro từ phần mềm TPR, nâng sản lượng kiểm tra chuyên đề lên 250 đến 300 cuộc/năm. Mục tiêu đảm bảo 100% doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về doanh thu và chi phí đều được kiểm tra kịp thời trước quý 4 hàng năm do Phòng Thanh tra - Kiểm tra thuế thực hiện.
• Siết chặt công tác quản lý thu nợ và cưỡng chế nợ thuế: Áp dụng đầy đủ quy trình cưỡng chế theo Luật Quản lý thuế, công khai danh sách doanh nghiệp chây ỳ nợ thuế trên 90 ngày. Phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ thuế xuống dưới 5% tổng thu ngân sách và thu hồi dứt điểm 4,5 tỷ đồng nợ đọng khó đòi trong giai đoạn 2021 - 2025 dưới sự điều hành của Phòng Quản lý nợ.
• Đẩy mạnh số hóa và phát triển nguồn nhân lực: Hoàn thiện nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, bảo đảm 100% hồ sơ khai thuế được xử lý trơn tru trên nền tảng TMS; đồng thời tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng kiểm toán số liệu tài chính cho 84 cán bộ công chức ngành thuế hoàn thành trước năm 2024.

Kiến nghị Tổng cục Thuế xem xét phân bổ thêm nguồn lực trang thiết bị máy chủ, đồng thời đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn chỉ đạo các sở ngành tăng cường chia sẻ dữ liệu liên thông phục vụ công tác chống thất thu thuế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho nhiều nhóm độc giả:

• Lãnh đạo và cán bộ quản lý ngành Thuế: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng, bài học xử lý nợ thuế và giải pháp quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp phù hợp cho các cục thuế khu vực trung du, miền núi có điều kiện kinh tế tương đồng với Bắc Kạn.
• Giám đốc và Kế toán trưởng doanh nghiệp: Giúp người quản trị nắm vững các căn cứ tính thuế, nguyên tắc kiểm tra hồ sơ của cơ quan thuế, nhận diện rủi ro kế toán để chủ động tuân thủ pháp luật và thụ hưởng đầy đủ các chính sách ưu đãi thuế.
• Học viên, nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế: Tài liệu đóng vai trò như một case study điển hình về quản lý kinh tế cấp địa phương, cung cấp mô hình chọn mẫu Slovin và bộ câu hỏi khảo sát Likert thực tế phục vụ học tập, giảng dạy chuyên ngành Tài chính công.
• Cơ quan hoạch định chính sách địa phương: Giúp Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính nắm bắt thực trạng hoạt động của 750 doanh nghiệp trên địa bàn, từ đó phối hợp ban hành các chính sách tháo gỡ khó khăn cho khu vực kinh tế tư nhân.

Câu hỏi thường gặp

Thuế thu nhập doanh nghiệp đóng vai trò như thế nào trong cơ cấu ngân sách tỉnh Bắc Kạn?
Thuế thu nhập doanh nghiệp là sắc thuế trực thu quan trọng, đóng góp trực tiếp vào nguồn thu ngân sách địa phương nằm trong tổng thể các khoản thu thuế chiếm 80% đến 90% tổng thu ngân sách Nhà nước, tạo nguồn lực chủ yếu để đầu tư cơ sở hạ tầng tỉnh.

Tình trạng thất thu và nợ đọng thuế tại Cục Thuế Bắc Kạn diễn ra ra sao trong giai đoạn nghiên cứu?
Năm 2019, toàn tỉnh có 122 doanh nghiệp vi phạm thời hạn nộp tờ khai (chiếm 17%), tổng số nợ thuế TNDN lên tới 68 tỷ đồng (chiếm 20,18% tổng thu), trong đó nợ khó đòi chiếm 4,5 tỷ đồng, phản ánh tình trạng chây ỳ còn tương đối nghiêm trọng.

Công thức chọn mẫu Slovin được tác giả ứng dụng như thế nào?
Với tổng thể 750 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn, tác giả áp dụng công thức Slovin với mức sai số e = 5% để tính toán cỡ mẫu đại diện tối ưu gồm 261 doanh nghiệp, đảm bảo độ tin cậy khoa học cao cho các phân tích định lượng.

Tại sao công tác thanh tra thuế tại Bắc Kạn gặp nhiều trở ngại?
Do số lượng cán bộ còn mỏng với 84 biên chế phải quản lý 8 đơn vị hành chính cấp huyện trên địa hình chia cắt phức tạp, dẫn đến năm 2019 cơ quan thuế mới thực hiện được 157 cuộc kiểm tra, chưa bao quát hết các rủi ro.

Bài học kinh nghiệm nào từ các tỉnh lân cận có thể áp dụng ngay cho Bắc Kạn?
Bắc Kạn có thể ứng dụng bài học của Cao Bằng trong việc giám sát tờ khai điện tử đạt tỷ lệ 98,62%, học hỏi Phú Thọ về các biện pháp cưỡng chế tài khoản để thu hồi 2.498 tỷ đồng thuế, và áp dụng mô hình liên thông dữ liệu đất đai của Thái Nguyên.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa hệ thống lý luận về quy trình quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp theo chức năng, gắn liền với điều kiện thực tế của địa phương miền núi.
• Phản ánh trung thực bức tranh thực trạng thu ngân sách tại Cục Thuế tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017 - 2019 thông qua phân tích dữ liệu 750 doanh nghiệp và khảo sát 84 cán bộ ngành thuế.
• Nhận diện rõ các điểm nghẽn then chốt như tỷ lệ nợ thuế chiếm 20,18%, số lượt kiểm tra còn thấp và hạ tầng công nghệ thông tin chưa vận hành tối ưu.
• Thiết lập lộ trình 4 nhóm giải pháp toàn diện và khả thi hướng tới mục tiêu hiện đại hóa công tác quản lý thuế trên địa bàn tỉnh đến năm 2025.
• Đề xuất mở ra hướng tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách trong việc nâng cao hiệu quả thu ngân sách và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cấp tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ TNDN 1. Cơ sở lý luận về quản lý thuế TNDN 1. Những vấn đề cơ bản về thuế TNDN 1. Khái niệm thuế TNDN Thuế TNDN có lịch sử hình thành từ rất sớm được thể hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau.

Ở Việt Nam, tiền thân của thuế TNDN là thuế lợi tức được áp dụng vào trước những năm 90 của thế kỷ XX và áp dụng cho các cơ sở kinh tế ngoài quốc doanh (các cơ sở kinh tế quốc doanh áp dụng chế độ trích nộp lợi nhuận). Từ năm 1990, Quốc hội ban hành luật thuế Lợi tức áp dụng thống nhất chung đối với tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế. Thuế lợi tức được thu dựa trên cơ sở lợi nhuận thu được trong quá trình SXKD của đối tượng nộp thuế. Theo Hoàng Văn Bằng (2009), “Thuế TNDN là loại thuế thu trên thu nhập của các cơ sở kinh doanh để động viên một phần thu nhập của doanh nghiệp vào ngân sách nhà nước”.

Theo Nguyễn Thị Thanh Hoài và cộng sự (2008), “Thuế TNDN là một loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của doanh nghiệp sau khi trừ đi các chi phí liên quan đến thu nhập của cơ sở SXKD, dịch vụ”. Theo Nguyễn Thị Bất và Vũ Duy Hào (2002): “Thuế TNDN là một loại thuế đánh vào thu nhập phát sinh của cơ sở SXKD trong một khoảng thời gian nhất định thường là một kỳ kinh doanh”. Dựa vào căn cứ và phương pháp tính thuế TNDN, thông tư số 156/2013/TT-BTC quy định: “Thuế TNDN là một loại thuế trực thu, thu trên kết quả hoạt động SXKD cuối cùng của doanh nghiệp. Đối tượng nộp thuế TNDN là tất cả các tổ chức SXKD hàng hóa, dịch vụ, có thu nhập đều phải nộp thuế TNDN” (Thông tư 156/2013/TT-BTC).

6 Như vậy, thuế TNDN là loại thuế trực thu, đối tượng chịu thuế và đối tượng nộp thuế đều là các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Căn cứ tính thuế TNDN được xác định là phần thu nhập còn lại sau khi đã trừ tất cả các loại chi phí hợp lý phát sinh trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. Đặc điểm của thuế TNDN Thuế thu nhập doanh nghiệp luôn có sự biến động qua các giai đoạn để phù hợp sự phát triển của nền kinh tế, theo Nguyễn thị Liên và Nguyễn Văn Hiệu (2008), thuế TNDN có những đặc điểm sau: Thứ nhất, thuế TNDN có đối tượng đánh thuế là thu nhập: Trong hệ thống thuế ở các nước, có nhiều loại thuế khác nhau, có đối tượng tính thuế, đối tượng nộp thuế khác nhau. Đối với thuế TNDN, thuế được lấy từ thu nhập còn lại của doan nghiệp sau khi trừ các khoản chi phí phục vụ sản xuất kinh doanh để tập trung vào quỹ NSNN.

Như vậy, đối tượng đánh thuế của thuế TNDN là thu nhập của doanh nghiệp cũng như các cơ sở sản xuất kinh doanh sản xuất hàng hóa, dịch vụ. Thứ hai, thuế TNDN là loại thuế trực thu: Ngoài mục tiêu tạo nguồn thu cho NSNN, thuế TNDN còn có mục tiêu điều tiết kinh tế, điều hoà thu nhập xã hội nên thường gắn liền với chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước. Bởi vậy, pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp ở các nước thường có những quy định về chế độ ưu đãi, miễn, giảm thuế để đảm bảo chức năng khuyến khích của thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thực hiện việc áp dụng đánh thuế theo các sắc thuế khác nhau đối với những doanh nghiệp có quy mô khác nhau. Do vậy, thuế TNDN được đánh giá là loại thuế thực thu, căn cứ trên phần thu nhập thực tế của đối tượng nộp thuế.

Thứ ba, thuế TNDN là một loại thuế phức tạp, có tính ổn định không cao: Việc quản lý thuế, thu thuế TNDN tương đối khó khăn, chi phí quản lý thuế thường lớn hơn so với các thuế khác. Do ngoài việc xác định các khoản thu nhập chịu thuế còn phải xác định nguồn gốc thu nhập, địa điểm phát sinh 7 thu nhập, tính ổn định của thu nhập… Trong phần xác định thu nhập doanh nghiệp chịu thuế, phải xác định được các khoản chi phí khấu trừ hợp lý để tiến hành khấu trừ khi tính thuế nhằm bảo đảm mục tiêu công bằng và khuyến khích đối với doanh nghiệp tuân thủ nghiêm pháp luật thuế. Thứ tư, thuế TNDN là một khoản chuyển giao của doanh nghiệp (DN) nộp thuế cho Nhà nước mang tính bắt buộc phi hình sự. Tính bắt buộc phi hình sự là thuộc tính cơ bản vốn có của thuế nói chung và thuế TNDN nói riêng, nó phân biệt thuế TNDN với các hình thức huy động tài chính khác của NSNN.

Đặc điểm này xác định rõ nội dung kinh tế của thuế TNDN là những quan hệ tiền tệ được hình thành một cách khách quan và có ý nghĩa xã hội đặc biệt - Việc động viên mang tính bắt buộc của Nhà nước. Thứ năm, việc chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế TNDN được quy định trước bằng pháp luật: Đặc điểm này, một mặt thể hiện tính pháp lý cao của thuế TNDN, mặt khác phản ánh sự chuyển giao thu nhập này không mang tính tùy tiện mà dựa trên những cơ sở pháp luật nhất định và đã được xác định trước trong Luật thuế TNDN. Những tiêu thức thường được xác định trong Luật thuế TNDN là đối tượng chịu thuế, đối tượng nộp thuế, mức thuế phải nộp, thời hạn cụ thể và những chế tài mang tính cưỡng chế khác. Vai trò của thuế TNDN - Thuế TNDN là công cụ quan trọng để nhà nuớc thực hiện việc điều tiết thu nhập, đảm bảo công bằng xã hội.

Nhà nước sử dụng thuế TNDN làm công cụ điều tiết thu nhập của các chủ thể có thu nhập, đảm bảo yêu cầu đóng góp của các chủ thể kinh doanh vào NSNN được công bằng, hợp lý. Mặt khác, các DN thua lỗ trong SXKD vừa không phải đóng thuế TNDN, vừa có thể được chuyển lỗ sang các năm sau để có cơ hội phục hồi và giảm tình trạng phá sản DN (Nguyễn Thị Thanh Hoài và cộng sự, 2008). - Thuế TNDN là nguồn thu quan trọng của NSNN. Phạm vi áp dụng của thuế TNDN rất rộng, một khi nền kinh tế thị trường phát triển, tăng trưởng kinh tế được bảo đảm, hoạt động SXKD, dịch vụ ngày càng mang lại nhiều lợi nhuận 8 thì khả năng huy động nguồn tài chính cho NSNN thông qua thuế TNDN sẽ ngày càng dồi dào.

Mặt khác, so với các loại thuế khác, thuế TNDN dễ thu, ít tốn kém chi phí nên hiệu quả thu cũng cao hơn nhiều. Ở các nước đang phát triển, tiền thu được từ thuế TNDN nhiều hơn nhiều so với thuế thu nhập cá nhân. Còn ở các nước phát triển mặc dù thu từ thuế TNDN ít hơn so với thuế thu nhập cá nhân nhưng thuế TNDN giữ vai trò là loại thuế thu trước của thuế thu nhập cá nhân (Nguyễn thị Liên và Nguyễn Văn Hiệu, 2008). - Thuế TNDN là công cụ quan trọng để góp phần khuyến khích, thúc đẩy SXKD phát triển theo hướng kế hoạch, chiến lược, phát triển toàn diện của Nhà nước.

Nhà nước ưu đãi, khuyến khích đối với các chủ thể đầu tư, kinh doanh vào những ngành, lĩnh vực và những vùng, miền mà Nhà nước ưu tiên khuyến khích phát triển trong từng giai đoạn nhất định (Lê Văn Ái, 2009). Khái niệm, mục tiêu và nguyên tắc quản lý thuế TNDN 1. Khái niệm quản lý thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh Quản lý thuế là một lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Vì vậy, để tiếp cận khái niệm quản lý thuế, trước hết, cần tiếp cận khái niệm quản lý.

Theo từ điển điện tử Wikipedia thì "Quản lý (thuật ngữ tiếng Anh là Management, tiếng latin manum agere - điều khiển bằng tay) đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thực và giá trị vô hình)". Theo Hoàng Văn Hoan (2006): "Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định". Theo Nguyễn Thanh Hội (2005): "Quản lý là sự tác động có chủ đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý một cách liên tục, có tổ chức, liên kết các thành viên trong tổ chức hành động nhằm dạt tới mục tiêu với kết quả tốt nhất". Từ việc tổng hợp, phân tích các khái niệm quản lý, có thể khái quát về Quản lý Thuế TNDN như sau: Quản lý thuế TNDN có thể được hiểu là các hoạt 9 động của các chủ thể quản lý trong việc thực hiện các hoạt động về lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, phối hợp, kiểm soát và thực hiện các biện pháp cụ thể nhằm thực thi tốt nhất hệ thống chính sách thuế TNDN, đảm bảo cho các chính sách thuế được thực thi nghiêm chỉnh.

Như vậy, quản lý thuế TNDN tại Cục thuế tỉnh là các hoạt động quản lý được thực hiện bởi chủ thể quản lý là cơ quan thuế cấp tỉnh. Đối tượng chịu sự quản lý là các DN có các hoạt động kinh tế thuộc diện điều chỉnh của Luật Quản lý thuế và các Luật thuế trong phạm vi quản lý của Cục thuế tỉnh. Theo đó, cơ quan thuế cấp tỉnh sẽ tiến hành lập dự toán, tổ chức thực hiện, lãnh đạo và kiểm tra, giám sát đối với công tác thu, nộp thuế TNDN của các DN trên địa bàn thông qua các chi cục thuế cấp huyện, thị xã. Mục tiêu của quản lý thuế TNDN Quản lý thuế là quá trình tổ chức, quản lý và kiểm tra việc thực hiện những quy định trong Luật thuế nhằm huy động những khoản tiền thuế vào NSNN theo luật định.

Theo điều 1 Luật Quản lý thuế năm 2015 quy định “Việc quản lý các loại thuế, các khoản thu khác thuộc NSNN do cơ quan quản lý thuế quản lý thu theo quy định của pháp luật”. Quản lý thuế là một nội dung quan trọng trong quản lý tài chính Nhà nước nhằm đạt được những mục tiêu sau: Một là, tập trung, huy động đầy đủ, kịp thời số thu cho NSNN từ các nguồn, các đối tượng trên địa bàn được giao quản lý, trên cơ sở không ngừng nuôi dưỡng và phát triển nguồn thu (Nguyễn Thị Bất, Vũ Duy Hào, 2002). Hàng năm, thuế TNDN có số thu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số thuế nộp vào NSNN. Vì vậy, làm tốt công tác quản lý thuế TNDN sẽ có tác dụng lớn trong việc tập trung, huy động đầy đủ, kịp thời số thu cho NSNN.