Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế - Tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước phường Gia Sàng, TP Thái Nguyên - ĐH Kinh tế & QTKD

Dưới đây là thông tin meta tags cho bài viết "Tăng cường quản lý thu ngân sách nhà nước tại phường Gia Sàng, TP Thái Nguyên": { "ai_description": "Tăng

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Hoàng Thị Thu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước

Quản lý thu ngân sách nhà nước là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động thu thuế, phí và các khoản thu khác để đảm bảo nguồn tài chính cho nhà nước. Công tác này có vai trò then chốt trong ổn định kinh tế vĩ mô, cung cấp dịch vụ công và phát triển hạ tầng. Tại phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên, việc tăng cường quản lý thu ngân sách gắn liền với đặc thù kinh tế địa phương, bao gồm khu vực công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp. Nghiên cứu tổng quan giúp hiểu rõ các khái niệm, nguyên tắc quản lý, và vai trò của ngân sách cấp xã phường. Từ đó, làm nền tảng cho việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp với địa bàn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý thu ngân sách nhà nước

Quản lý thu ngân sách nhà nước bao gồm toàn bộ hoạt động xây dựng chính sách, tổ chức thu, kiểm tra và hạch toán các khoản thu vào ngân sách. Vai trò của nó là đảm bảo nguồn lực tài chính cho các hoạt động của bộ máy nhà nước, đầu tư phát triển, và thực hiện an sinh xã hội. Một hệ thống thu hiệu quả giúp phân bổ nguồn lực hợp lý, giảm thất thoát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Quản lý tốt còn tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho các thành phần kinh tế.

1.2. Đặc điểm kinh tế và bối cảnh phường Gia Sàng

Phường Gia Sàng thuộc thành phố Thái Nguyên, có vị trí giao thông thuận lợi, tập trung nhiều khu công nghiệp và làng nghề truyền thống. Kinh tế địa phương phát triển đa dạng với công nghiệp, thương mại dịch vụ và nông nghiệp. Bối cảnh đô thị hóa nhanh tạo ra cả cơ hội và thách thức cho công tác quản lý thu ngân sách. Nguồn thu chủ yếu từ thuế doanh nghiệp, thuế cá nhân kinh doanh, và các khoản phí lệ phí. Đặc điểm này đòi hỏi phương pháp quản lý linh hoạt, phù hợp với từng khu vực kinh tế.

II. Phân tích thực trạng và vấn đề trong quản lý thu ngân sách tại phường Gia Sàng

Công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phường Gia Sàng đã đạt được một số kết quả tích cực, như tổng thu ngân sách tăng trưởng qua các năm. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều vấn đề hạn chế. Một số khoản thu chưa đạt chỉ tiêu, đặc biệt là thu từ đất đai và phí, lệ phí. Tình trạng nợ đọng thuế vẫn xảy ra ở một số hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Năng lực của đội ngũ cán bộ thuế cấp phường còn một số bất cập, chưa theo kịp sự thay đổi của chính sách. Công tác phối hợp giữa các ban ngành trong quản lý đối tượng nộp thuế đôi khi chưa chặt chẽ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thu cũng còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm tra và đôn đốc.

2.1. Các tồn tại trong công tác tổ chức thu và quản lý đối tượng

Tổ chức thu thuế tại phường Gia Sàng đối mặt với thách thức trong quản lý đối tượng nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh cá thể. Nhiều hộ chưa đăng ký kinh doanh hoặc kê khai không trung thực. Công tác rà soát, lập danh sách đối tượng nộp thuế chưa thường xuyên, dẫn đến sót lọt. Nguồn thu từ đất đai, như quỹ công ích 5%, chưa được khai thác hết tiềm năng do quản lý lỏng lẻo. Tình trạng nợ đọng thuế kéo dài, gây ảnh hưởng đến dự toán ngân sách hàng năm của phường.

2.2. Hạn chế về nguồn lực và cơ chế phối hợp

Nguồn lực con người và vật chất cho công tác thuế cấp phường còn eo hẹp. Đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm nhiều, trình độ chuyên môn không đồng đều, thiếu cập nhật kiến thức mới. Cơ chế phối hợp giữa Chi cục Thuế thành phố, UBND phường và các tổ chức đoàn thể chưa phát huy hết hiệu quả. Hệ thống cơ sở dữ liệu về người nộp thuế chưa được tích hợp, gây khó khăn trong chia sẻ thông tin. Kinh phí cho công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế cũng bị hạn chế.

III. Các giải pháp tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước

Để tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phường Gia Sàng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước tiên, phải hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa chính quyền phường, Chi cục Thuế và các cơ quan liên quan. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, từ đăng ký, kê khai đến nộp thuế điện tử. Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ pháp luật thuế cho người dân và doanh nghiệp. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thuế thông qua đào tạo, tập huấn nghiệp vụ. Đặc biệt, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật thuế và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

3.1. Hoàn thiện cơ chế và nâng cao năng lực quản lý

Giải pháp then chốt là hoàn thiện quy chế phối hợp giữa các bên liên quan. Xây dựng quy trình rõ ràng trong rà soát, lập danh sách và quản lý đối tượng nộp thuế. Đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, triển khai hệ thống quản lý thuế tập trung. Tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu cho cán bộ phường về chính sách thuế mới và kỹ năng quản lý. Xây dựng cơ chế khen thưởng, động viên cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ thu ngân sách.

3.2. Tăng cường kiểm tra giám sát và hỗ trợ người nộp thuế

Nâng cao hiệu lực của công tác kiểm tra, thanh tra thuế. Tập trung vào các lĩnh vực dễ phát sinh thất thu như kinh doanh dịch vụ, xây dựng, và chuyển nhượng bất động sản. Triển khai các cuộc kiểm tra chuyên đề về hóa đơn, chứng từ. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ người nộp thuế thông qua các buổi đối thoại, hướng dẫn trực tiếp. Xây dựng kênh thông tin phản ánh để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và phản hồi. Ứng dụng công nghệ để cảnh báo nợ thuế tự động.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản lý thu ngân sách nhà nước tại phường Gia Sàng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, công tác quản lý thu đã có bước tiến nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về nguồn lực, cơ chế và phương pháp. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền địa phương trong hoạch định chính sách tài chính. Ứng dụng các giải pháp này sẽ góp phần tăng thu ngân sách, đảm bảo nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội phường Gia Sàng bền vững.

4.1. Đánh giá tổng thể và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu khẳng định, tăng cường quản lý thu ngân sách là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác và từ chính thực tiễn phường Gia Sàng cho thấy, thành công phụ thuộc vào sự quyết tâm của lãnh đạo, sự phối hợp đồng bộ và việc đầu tư nguồn lực thỏa đáng. Công tác quản lý phải gắn liền với phát triển kinh tế địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế. Sự minh bạch và công bằng trong quản lý thuế là yếu tố then chốt để tạo niềm tin.

4.2. Khuyến nghị cho các địa phương tương tự

Các khuyến nghị từ đề tài có thể áp dụng cho các phường, xã có đặc điểm kinh tế tương tự. Trước hết, cần rà soát và hoàn thiện cơ chế quản lý thu phù hợp với điều kiện địa phương. Thứ hai, ưu tiên đầu tư cho công nghệ thông tin trong quản lý thuế. Thứ ba, coi trọng đào tạo nguồn nhân lực thuế cấp cơ sở. Thứ tư, tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Cuối cùng, cần có cơ chế phản hồi và điều chỉnh chính sách linh hoạt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN 1. Ngân sách Nhà nước và ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn 1. Ngân sách Nhà nước Ngân sách Nhà nước là một thành phần trong hệ thống Tài chính, nó phản ánh những mặt nhất định của các quan hệ kinh tế, thuộc lĩnh vực phân phối sản phẩm xã hội và được sử dụng như một công cụ thực hiện các chức năng của Nhà nước. Sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của ngân sách Nhà nước.

Điều 4, Luật Ngân sách Nhà nước 2015 của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: "Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định để đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước" (Điều 4, Luật ngân sách Nhà nước số 83/2015 QH13 ngày 25/06/2015). Về bản chất, Ngân sách Nhà nước là hệ thống những mặt quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và các chủ thể khác nhau như doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể, hộ gia đình, cá nhân trong và ngoài nước gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ ngân sách. Hệ thống Ngân sách Nhà nước của Việt Nam bao gồm hai cấp: Ngân sách Trung ương và Ngân sách địa phương. Ngân sách Trung ương, là các khoản Thu ngân sách Nhà nước phân cấp cho cấp Trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách Nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp Trung ương.

Ngân sách địa phương là các khoản Thu ngân sách Nhà nước, phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách Trung ương cho ngân 8 sách địa phương và các khoản chi ngân sách Nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương. Ngân sách địa phương được chia làm 3 cấp: Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (được gọi là ngân sách cấp tỉnh); Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (được gọi là ngân sách cấp huyện) và ngân sách xã, phường, thị trấn (được gọi là ngân sách cấp xã). Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn 1. Khái niệm ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn Ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn (hay còn gọi là ngân sách Nhà nước cấp xã) là một cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước và nó đóng vai trò hết sức quan trọng.

Nó đại diện và đảm bảo tài chính cho chính quyền xã, phường, thị trấn có thể chủ động khai thác những thế mạnh có sẵn để phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, đảm bảo giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã, phường, thị trấn. Ngân sách Nhà nước cấp xã là các khoản Thu ngân sách Nhà nước phân cấp cho cấp xã, phường và thị trấn hưởng, thu bổ sung từ ngân sách Trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp xã, phường và thị trấn. Đây là bộ phận ngân sách Nhà nước do Uỷ ban nhân dân xã xây dựng và quản lý; Hội đồng nhân dân xã quy định và giám sát; Ngân sách Nhà nước cấp xã có tầm quan trọng đặc biệt và cũng có đặc thù riêng. Nguồn thu được khai thác trực tiếp trên địa bàn và nhiệm vụ chi cũng được bố trí để phục vụ cho mục đích trực tiếp của cộng đồng dân cư trong xã, mà không thông qua một khâu trung gian nào.

Ngân sách xã trực tiếp gắn với người dân, trực tiếp giải quyết toàn bộ mối quan hệ về lợi ích giữa Nhà nước với người dân. Chính vì vậy, ngân sách xã là tiền đề đồng thời là hệ quả trong quá trình quản lý kinh tế - xã hội của Nhà nước. Đặc điểm ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn Trong công cuộc Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước, hệ thống ngân sách Nhà nước ngày càng được hoàn thiện, nền tài chính quốc gia đã được nâng cao hiệu quả; Cùng với quá trình đó, ngân sách cấp xã ngày càng chứng minh tầm quan trọng, tính hiệu quả trong hoạt động của mình, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội. Là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước, nên ngân sách cấp xã cũng mang đầy đủ những đặc điểm chung của ngân sách các cấp chính quyền địa phương.

Trong đó được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật. Được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ tiêu chuẩn định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định. Bên cạnh các đặc trưng chung, ngân sách xã có các đặc trưng riêng như: Một là, ngân sách Nhà nước cấp xã là một loại quỹ tiền tệ của cơ quan chính quyền Nhà nước cấp cơ sở. Hoạt động của quỹ được thể hiện trên hai phương diện như huy động nguồn thu vào quỹ gọi là thu ngân sách nhà nước cấp xã, phân phối và sử dụng quỹ gọi là chi ngân sách nhà nước cấp xã.

Hài là, các chỉ tiêu thu, chi ngân sách Nhà nước cấp xã luôn mang tính pháp lý (nghĩa là các chỉ tiêu này được quy định bằng các văn bản pháp luật và được pháp luật đảm bảo thực hiện). Mối quan hệ giữa khối lượng thu NSNN theo thời gian có ý nghĩa rất lớn trong tổ chức quản lý NSNN. Một số tiêu chí nhằm đánh giá toàn diện và chính xác hơn kết quả thu NSNN của đơn vị nhằm làm cơ sở cho việc quản lý thu. - Tổng số thu NSNN (từng kỳ và lũy kế) và phân tổ theo các tiêu thức: theo cấp ngân sách được hưởng; theo lĩnh vực; theo ngành; theo nội dung; Theo mục lục ngân sách; Số điểm thu NSNN; Số món thu NSNN (từng kỳ và lũy kế); Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu NSNN theo từng kỳ; Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu NSNN lũy kế; Đảm bảo tính chuẩn xác và tính khoa học, bảo đảm logic nội tại; bảo đảm sự rõ ràng, mạch lạc của các tiêu chí.

10 - Đảm bảo tính toàn diện và tính hệ thống, tiêu chí phải bao quát toàn bộ các nội dung của hoạt động quản lý thu NSNN cũng như phải phản ánh toàn bộ các phương diện từ kết quả về khối lượng, quy mô, đến chất lượng, hiệu suất và hiệu quả; Vừa phải phục vụ cho hoạt động quản lý thu NSNN của các chủ thể bên ngoài, vừa phục vụ việc quản lý thu ngân sách phường; Vừa có những tiêu chí định lượng, vừa có những tiêu chí định tính. Đảm bảo tính thực tiễn, tiêu chí phải phù hợp với thực tiễn có tính đặc thù của hoạt động quản lý thu NSNN của phường Gia Sàng. Ba là, đằng sau quan hệ thu, chi ngân sách Nhà nước cấp xã là quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình thu, chi ngân sách giữa hai chủ thể một bên là lợi ích chung của cộng đồng cấp cơ sở mà đại diện là chính quyền cấp xã, một bên là các chủ thể kinh tế xã hội. Bốn là, ngân sách Nhà nước cấp xã vừa là một cấp ngân sách, vừa là một đơn vị dự toán đặc biệt (dưới nó không có đơn vị dự toán trực thuộc); đặc điểm này có ảnh hưởng chi phối lớn đến quá trình tổ chức lập, chấp hành và quyết toán ngân sách Nhà nước cấp xã.

Cấp xã là một đơn vị cơ sở trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước, gắn bó trực tiếp với người dân và nền kinh tế - xã hội ở cơ sở; Chính vì vậy, nghiên cứu công tác quản lý ngân sách Nhà nước cấp xã tuy không phải là công việc mới đặt ra nhưng lại vô cùng cấp thiết để tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách trong điều kiện hiện nay. Ngân sách Nhà nước cấp xã mang tính chất “lưỡng tính” vừa là một cấp tự cân đối thu, chi; vừa là đơn vị trực tiếp chi tiêu; hay nói cách khác, ngân sách nhà nước cấp xã vừa là một cấp ngân sách, vừa là đơn vị dự toán, nó không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, nó vừa tạo ra nguồn thu, vừa phải phân bổ nhiệm vụ chi. Vai trò ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn Thứ nhất, ngân sách Nhà nước cấp xã cung cấp các phương tiện vật chất cho 11 sự tồn tại và hoạt động của bộ máy nhà nước ở cơ sở. Thông qua Thu ngân sách Nhà nước cấp xã đã tập trung nguồn lực để đáp ứng nhu cầu chi tiêu ở cấp xã như chi lương, chi sinh hoạt phí, chi cho quản lý hành chính, mua sắm các trang thiết bị văn phòng.

Thứ hai, ngân sách Nhà nước cấp xã là công cụ để điều hành, kích thích mọi hoạt động của xã đi đúng hướng, đúng chính sách, chế độ và tăng cường mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, công bằng trên địa bàn xã. Bằng việc đề ra hệ thống pháp luật, hệ thống thuế đã kiểm tra, kiểm soát, điều chỉnh lại các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn xã, chống lại các hoạt động kinh tế phi pháp, chốn thuế và các nghĩa vụ đóng góp khác. Thứ ba, ngân sách Nhà nước cấp xã góp phần quan trọng trong việc xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn mới với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được xây dựng mới và nâng cấp thường xuyên, nhờ đó các cụm dân dần dần được hình thành tác động đến sự phát triển và giao lưu kinh tế, kinh tế nông thôn từng bước có sự chuyển dịch. Thu ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn 1.

Khái niệm Thu ngân sách cấp xã, phường, thị trấn Thu ngân sách Nhà nước cấp xã, phường, thị trấn (hay còn gọi là thu ngân sách Nhà nước cấp xã) là toàn bộ các khoản thu mà chính quyền địa phương cấp xã, phường, thị trấn huy động vào quỹ ngân sách trong một thời kỳ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước cấp xã. Nó chỉ bao gồm những khoản thu mà chính quyền địa phương huy động vào ngân sách, không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả cho đối tượng nộp. Thu ngân sách Nhà nước cấp xã là toàn bộ các khoản thu trong dự toán Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định và được thực hiện trong một năm để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền xã.