Nghiên cứu sơ sinh ở sản phụ chửa song thai sinh mổ tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội

Nghiên cứu sơ sinh ở sản phụ chửa song thai sinh mổ tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, phân tích kết quả và ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Mai Trọng Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Đa Khoa
• Đề tài: Nghiên cứu sơ sinh ở các sản phụ chửa song thai sinh mổ tại Khoa Đẻ Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. ĐỊNH NGHĨA SONG THAI
• 1.2. PHÂN LOẠI SONG THAI
• 1.2.1. Song thai hai noãn (song thai thật)
• 1.2.2. Song thai một noãn (song thai giả)
• 1.3. TỶ LỆ CỦA SONG THAI
• 1.4. NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SONG THAI
• 1.4.1. Các yếu tố ảnh hưởng
• 1.5. TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG CỦA SONG THAI ĐỐI VỚI MẸ VÀ CON
• 1.5.1. Về phía mẹ
• 1.5.2. Biến chứng đối với con
• 1.5.3. Về phía phần phụ
• 1.6. TRIỆU CHỨNG VÀ CHẨN ĐOÁN SONG THAI
• 1.6.1. Cận lâm sàng
• 1.7. THÁI ĐỘ XỬ TRÍ KHI CHUYỂN DẠ ĐẺ SONG THAI
• 1.7.1. Trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THU THẬP SỐ LIỆU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
• 2.2.3. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.4. Các biến số nghiên cứu
• 2.2.5. XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 2.2.6. MỘT SỐ TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN NGHIÊN CỨU
• 2.2.7. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. TỶ LỆ ĐẺ SONG THAI
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM RIÊNG VỀ LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG CỦA NHÓM SẢN PHỤ CHỬA SONG THAI SINH MỔ
• 3.2.1. Phân bố nghề nghiệp của sản phụ
• 3.2.2. Tuổi của sản phụ
• 3.2.3. Trình độ học vấn của các sản phụ
• 3.2.4. Phân bố địa dư của sản phụ
• 3.2.5. Số lần mang thai
• 3.2.6. Số lượng ổ tim thai theo siêu âm Doppler
• 3.2.7. Tiền sử bản thân và gia đình
• 3.2.8. Tình trạng ối theo siêu âm
• 3.2.9. Phương pháp thụ thai
• 3.2.10. Chỉ định mổ lấy thai
• 3.2.11. Xử trí sau mổ lấy thai
• 3.3. TÌNH TRẠNG SƠ SINH NGAY SAU SINH MỔ VÀ KẾT QUẢ HSSS
• 3.3.1. Phân bố tuổi thai
• 3.3.2. Giới tính trẻ song sinh
• 3.3.3. Trọng lượng trẻ sơ sinh
• 3.3.4. Chỉ số Apgar
• 3.3.5. Tỷ lệ HSSS tại phòng đẻ
• 3.3.6. Phương pháp HSSS tại phòng đẻ
• 3.3.7. Kết quả HSSS
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. TỶ LỆ ĐẺ SONG THAI
• 4.2. ĐẶC ĐIỂM RIÊNG VỀ LÂM SÀNG VÀ CẬN LÂM SÀNG CỦA NHÓM SẢN PHỤ CHỬA SONG THAI SINH MỔ
• 4.2.1. Tuổi sản phụ
• 4.2.2. Trình độ học vấn
• 4.2.3. Phân bố địa dư của sản phụ
• 4.2.4. Số lần mang thai
• 4.2.5. Số lượng ổ tim thai theo siêu âm Doppler
• 4.2.6. Tiền sử bản thân và gia đình
• 4.2.7. Tình trạng ối
• 4.2.8. Phương pháp thụ thai
• 4.2.9. Chỉ định mổ lấy thai
• 4.2.10. Xử trí sau mổ lấy thai
• 4.3. TÌNH TRẠNG SƠ SINH NGAY SAU SINH MỔ VÀ KẾT QUẢ HSSS
• 4.3.1. Phân bố tuổi thai
• 4.3.2. Giới tính thai
• 4.3.3. Trọng lượng trẻ sơ sinh
• 4.3.4. Chỉ số Apgar
• 4.3.5. Tỷ lệ HSSS tại phòng đẻ
• 4.3.6. Phương pháp và kết quả HSSS tại phòng đẻ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC I: BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC II: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Đặt Vấn Đề

Nghiên cứu sơ sinh ở sản phụ chửa song thai sinh mổ tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội được thực hiện nhằm tìm hiểu các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm sản phụ này. Sơ sinh là một giai đoạn quan trọng, đặc biệt trong trường hợp chửa song thai. Tỷ lệ sinh mổ trong các ca chửa song thai có xu hướng gia tăng do nhiều yếu tố, bao gồm cả sự phát triển của các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình trạng của các sản phụ mà còn cung cấp thông tin quý giá về tình trạng sơ sinh ngay sau khi sinh. Theo các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ đẻ non, nhẹ cân và các biến chứng khác ở trẻ sơ sinh trong trường hợp chửa song thai thường cao hơn so với các trường hợp khác. Do đó, việc theo dõi và chăm sóc sơ sinh là rất cần thiết để giảm thiểu các rủi ro cho cả mẹ và con.

II. Đối Tượng và Phương Pháp Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại Khoa Đẻ Bệnh viện Phụ sản Hà Nội từ 01/01/2021 đến 30/06/2021. Đối tượng nghiên cứu là các sản phụ chửa song thai sinh mổ. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập số liệu từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn trực tiếp các sản phụ. Các biến số nghiên cứu bao gồm tuổi sản phụ, trình độ học vấn, số lần mang thai, tình trạng ối, chỉ định mổ lấy thai và tình trạng sơ sinh ngay sau sinh. Việc phân tích các số liệu này sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng sơ sinh và các biến chứng có thể xảy ra. Chăm sóc sơ sinh và hồi sức là những yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe cho trẻ, đặc biệt là trong các trường hợp sinh mổ.

III. Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đẻ song thai tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội có sự gia tăng đáng kể. Đặc điểm lâm sàng của nhóm sản phụ chửa song thai sinh mổ cho thấy tuổi sản phụ thường từ 25 đến 35, với trình độ học vấn cao. Tình trạng sơ sinh ngay sau sinh cho thấy tỷ lệ trẻ nhẹ cân và đẻ non cao hơn so với các nghiên cứu trước đây. Chỉ số Apgar của trẻ sơ sinh cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt, với nhiều trẻ có chỉ số thấp hơn 7 điểm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời trong quá trình hồi sức sơ sinh. Các phương pháp hồi sức được áp dụng tại bệnh viện đã góp phần cải thiện tình trạng sức khỏe của trẻ sơ sinh, tuy nhiên vẫn cần có sự theo dõi chặt chẽ để giảm thiểu các biến chứng sau sinh.

IV. Bàn Luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chửa song thai có nhiều rủi ro cho cả mẹ và con. Tình trạng sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Việc chăm sóc và theo dõi thai kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra. Các yếu tố như tuổi sản phụ, trình độ học vấn và số lần mang thai đều có ảnh hưởng đến kết quả sơ sinh. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp hồi sức hiệu quả để đảm bảo sức khỏe cho trẻ sơ sinh. Các kết quả này có thể được sử dụng để cải thiện quy trình chăm sóc và theo dõi cho các sản phụ chửa song thai tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1.1 ĐỊNH NGHĨA SONG THAI Song thai là sự phát triển đồng thời hai thai trong buồng tử cung, là một bất thường về số lượng thai nhưng không phải là bệnh lý [1, 2, 3]. PHÂN LOẠI SONG THAI Song thai được các tác giả chia làm hai loại chính [1, 6]. - Song thai hai noãn (song thai thật) - Song thai một noãn (song thai giả) 1. Song thai hai noãn (song thai thật) Chiếm 70% các trường hợp song thai.

Sinh bệnh học: hai thai nhi là kết quả của hai sự thụ tinh khác nhau bởi hai noãn với hai tinh trùng khác nhau. Hai noãn có thể phóng ra từ một buồng trứng hoặc từ hai buồng trứng. Hai tinh trùng có thể từ cùng một người đàn ông hoặc từ hai người đàn ông khác nhau. Hai sự thụ tinh có thể xảy ra trong một lần giao hợp, hoặc hai lần giao hợp khác nhau nhưng trong cùng một chu kỳ kinh nguyệt gọi là sự bội thụ tinh đồng kỳ [7, 8].

Giải phẫu học: hai thai nằm trong hai buồng ối riêng, có bánh rau và màng ối riêng nên có vách ngăn hai buồng ối gồm bốn lớp: hai màng ối (nội sản mạc), hai màng rau (trung sản mạc). Mỗi thai nhi có riêng một bánh rau với hai hệ tuần hoàn thai nhi riêng biệt. Hai bánh rau có thể nằm tách biệt trong buồng tử cung nếu hai vị trí làm tổ của trứng cách xa nhau hoặc nằm sát thành một khối, nếu hai vị trí làm tổ của trứng gần nhau. Tuy nhiên trong trường hợp hai trứng làm tổ gần nhau, giữa hai bánh rau không có sự nối thông tuần hoàn và quan sát mặt rau về phía mẹ ta thấy có một đường phân cách giữa hai bánh rau [9].

Song thai hai noãn có thể cùng hoặc khác giới tính và khác nhau về các đặc tính di truyền [1]. Song thai một noãn (song thai giả) Chiếm khoảng 30% các trường hợp song thai. Hai thai nhi là kết quả từ sự thụ tinh của một noãn với một tinh trùng. Trong quá trình phân chia và biệt hoá tế bào, hợp tử đột nhiên phát triển phân 2 đôi thành hai thai nhi.

Tuỳ theo thời điểm phân đôi sớm hay muộn mà ta có các loại song thai khác nhau [8]. 1 - 3 ngày Song thai hai bánh rau, hai buồng ối 4 - 8 ngày Song thai một bánh rau, hai buồng ối 8 -13 ngày Song thai một bánh rau, một buồng ối Sau 13 ngày Song thai dính nhau Hình 1. Thời điểm phân chia của phôi và các loại song thai [10]. + Song thai một noãn, hai bánh rau, hai buồng ối: Chiếm 24 - 27% số song thai một noãn.

Sự phân chia xảy ra rất sớm, khoảng 1 - 3 ngày sau khi thụ thai, trước khi khối tế bào trong thành lập và lớp tế bào ngoài của phôi nang biệt hoá thành rau thai. Loại song thai này có thể tiến triển như song thai hai noãn. + Song thai một noãn, một bánh rau, hai buồng ối: Chiếm khoảng 70% song thai một noãn. Sự phân chia vào khoảng ngày thứ 4 đến ngày thứ 8 sau thụ thai, hai khối tế bào trong đã thành lập và khối tế bào ngoài đã biệt hoá nhưng túi ối chưa xuất hiện.

Mỗi thai nhi nằm trong một buồng ối riêng nhưng giữa hai buồng ối chỉ gồm hai lớp màng ối (nội sản mạc). 3 Hai thai nhi có bánh rau chung với hai hệ tuần hoàn có thể riêng biệt hoặc có thể có các nối thông tuần hoàn trong nhu mô rau, đây là loại song thai cần phải chú ý vì có rất nhiều biến chứng của thai nghén (đối với mẹ và con) xảy ra. + Song thai một noãn, một bánh rau, một buồng ối: Chiếm khoảng 2% trong song thai một noãn. Sự phân chia xảy ra muộn, khoảng ngày 8 - 13 sau thụ thai, lúc túi ối bắt đầu xuất hiện.

Hai thai nhi nằm trong một buồng ối, không có màng nào ngăn cách giữa hai thai nhi. Hai dây rốn cùng đi vào một bánh rau chung. Hai hệ tuần hoàn thai nhi thông thương nhau [7]. + Song thai dính nhau: Nếu sự phân chia không hoàn toàn do xảy ra muộn (sau ngày thứ 13).

Hai thai bị dính nhau ở một phần thân thể hoặc có chung một cơ quan nào đó nên có rất nhiều dạng song thai dính nhau. Trường hợp có thông thương tuần hoàn, có thể là thông nối động mạch - động mạch hay thông nối tĩnh mạch - tĩnh mạch (thường nằm nông, quan sát thấy ở mặt rau về phía thai nhi, tức là sát bên dưới của màng nội sản mạc) hay thông nối động mạch - tĩnh mạch (thường nằm sâu trong múi rau). Khi có hiện tượng thông nối động mạch - tĩnh mạnh sẽ xảy ra hiện tượng truyền máu thai nhi. Máu dồn nhiều về một thai nhi, làm thai này phát triển to hơn đôi khi phù thai, tăng hồng cầu, trong khi thai còn lại bị suy dinh dưỡng, chậm phát triển, thiếu máu, thậm chí teo đét, chết lưu [11].

Song thai một noãn luôn luôn cùng giới tính và giống nhau về các đặc tính di truyền [12]. TỶ LỆ CỦA SONG THAI Ở Việt Nam: khi tuổi thai > 20 tuần, tỷ lệ song thai chiếm khoảng 1% tổng số thai nghén [1]. Một số tác giả khác cho thấy tỷ lệ song thai tăng 1,8% - 2% do nhiều nguyên nhân, trong đó phổ biến nhất là do các kỹ thuật HTSS [16, 17, 18]. Tỷ lệ song thai theo nghiên cứu của một số tác giả Năm Tác giả Tỷ lệ 1998 – 1999 Nguyễn Thị Bích Vân [13] 1,1% 2001 – 2002 Nguyễn Quốc Tuấn [14] 1,76% 2003 – 2004 Nguyễn Thị Hạnh [15] 1,79% 4 2004 – 2006 Nguyễn Thị Kiều Oanh [16] 1,88% 2006 – 2007 Nguyễn Minh Nguyệt [17] 1,87% 1980 Martin JA, Hamilton BE, Osterman MJK [19] 1,89% 1989 – 1991 Oleszczuk, Cerrantes, Kiely, Keith (Mỹ) [20] 2,26% 2009 Martin JA, Hamilton BE, Osterman MJK [19] 3,33% Trên thế giới tỷ lệ song thai khác nhau đáng kể giữa các dân tộc: Myrianthopoulos (1970) thấy rằng tỷ lệ song thai ở phụ nữ da trắng khoảng 1/100, phụ nữ da đen khoảng 1/80.

Theo nghiên cứu của Knox và Morlay (1960) tiến hành ở Châu Phi, tỷ lệ đẻ song thai là 1/200. Ở Châu Á tỷ lệ đẻ song thai là 1/155 [1]. Oleszczuk và cộng sự cho thấy tỷ lệ song thai ở Hoa Kỳ là 2,26%; còn trong nghiên cứu của Martin JA tỷ lệ song thai là 3,33%. NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SONG THAI 1.

Nguyên nhân - Song thai hai noãn có thể do yếu tố di truyền, yếu tố gia đình, số lần sinh [1, 22] - Song thai hai noãn còn có thể do dùng thuốc kích thích phóng noãn trong điều trị vô sinh. Song thai một noãn không có liên quan đến yếu tố di truyền chủng tộc, tuổi mẹ và số lần đẻ mà thường do đột biến trong quá trình phát triển của hợp tử [9]. - Song thai hai noãn gặp cao hơn song thai một noãn từ 3 - 4 lần [2, 20]. Các yếu tố ảnh hưởng 1.

Tuổi thai Những năm gần đây do sự tiến bộ của quản lý và chăm sóc thai nghén đặc biệt là vai trò của siêu âm hình ảnh đã giúp phát hiện và xử trí sớm những nguy cơ của song thai giúp cho tuổi thai trung bình của song thai tăng lên. Theo Nguyễn Quốc Tuấn (2001 - 2002) tỷ lệ đẻ song thai đủ tháng là: 48% [14]. Theo Nguyễn Thị Kiều Oanh (2004 - 2006) đẻ song thai đủ tháng chiếm 49,4% [16]. Theo Buscher, Horstkamb, Wessel tỷ lệ đẻ song thai đủ tháng là 50% [23].

Ngôi thai 5 Các ngôi thường gặp trong song thai nhiều nhất là hai ngôi đầu chiếm 49,6% sau đó đến ngôi đầu - mông chiếm 37%, ngôi mông - mông chiếm 8,7% hiếm gặp nhất là hai ngôi vai chiếm 0,6% [9, 20, 21]. Theo Nguyễn Thị Bích Vân (1997 - 1998) [13]: ngôi đầu - đầu chiếm 47,9%; ngôi mông - mông 3,3%; ngôi đầu - mông 30,1%; ngôi đầu - vai 10,4%. Theo Nguyễn Quốc Tuấn (2001 - 2002) [14]: ngôi đầu - đầu chiếm 38,5%; ngôi mông - mông chiếm 0,9%; ngôi đầu - mông chiếm 25,4%; ngôi đầu - vai chiếm 12,7%. Theo Nguyễn Thị Kiều Oanh (2004 - 2006) [16]: ngôi đầu - đầu chiếm 41,7%; ngôi mông - mông chiếm 9,0%; ngôi đầu - mông chiếm 29,4%; ngôi đầu - vai chiếm 11,4%.

Theo Yalcin, Zorlu, Lembet (1993 - 1994) [24] nghiên cứu trên 357 trường hợp song thai có: ngôi đầu - đầu chiếm 38,3%; ngôi đầu - ngôi thứ hai không phải ngôi đầu chiếm 36%; thai thứ nhất không phải ngôi đầu chiếm 25,7%. Theo Wawrzycka và cộng sự (1998) [25] nghiên cứu tại Khoa sản của Bệnh viện Lublin (Ba Lan) cho biết các ngôi thường gặp trong song thai là: ngôi đầu - đầu chiếm 48.7%; ngôi đầu - ngôi thứ hai không phải ngôi đầu chiếm 25.6%; thai thứ nhất không phải là ngôi đầu chiếm 15. Trọng lượng thai Các trẻ đẻ trong song thai phần lớn là nhẹ cân, trọng lượng lúc sinh thường dưới 2500g. Theo Lê Hoàng - Nguyễn Quốc Tuấn (1995 - 1996) tỷ lệ này tại VBV BMVTSS là 40% trong tổng số đẻ song thai [26].

Theo Nguyễn Việt Hùng - Phan Thu Hằng (2004) tại BV Phụ sản Hà Nội tỷ lệ này trong nhóm tuổi thai trên 37 tuần là 50% [27]. Theo Nguyễn Thị Kiều Oanh (2004 - 2006) tại BV PSTW tỷ lệ trẻ có trọng lượng thai dưới 2500g chiếm 66.2% trong số đẻ song thai [14]. Theo Yalcin, Zorlu (1993 - 1994) nghiên cứu tại Bệnh viện ZEKAI TAHIR, Thổ Nhĩ Kỳ, tỷ lệ trẻ có trọng lượng dưới 2500g chiếm 69% trong tổng số nghiên cứu [24]. Đặc điểm của bánh rau trong đẻ song thai [22, 27].

Có hai loại: - Song thai một noãn: + Một bánh rau chung cho cả hai thai. + Hệ thống tuần hoàn có thể riêng biệt hoặc chung với nhau 6 + Có thể có một buồng ối hoặc hai buồng ối - Song thai hai noãn: + Hai bánh rau riêng biệt hoặc dính với nhau + Hệ tuần hoàn riêng biệt + Luôn tồn tại hai buồng ối, vách giữa hai buồng ối gồm bốn lớp (2 nội sản mạc, 2 trung sản mạc) 1. TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG CỦA SONG THAI ĐỐI VỚI MẸ VÀ CON Song thai thường ít khi tới sinh đủ tháng vì nhiều biến chứng cho mẹ và cho con [18, 28, 29]. Về phía mẹ - Thiếu máu: thiếu sắt và hồng cầu non khổng lồ do nhu cầu của thai - Sảy thai: thường rất sớm, khó đánh giá được nếu không xem xét kỹ phần tổ chức được tống xuất ra - Tiền sản giật và sản giật không rõ nguyên nhân.