mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục các tài liệu tham khảo, Luận văn bao gồm 2 chương, 4 tiết. PHAN NỘI DUNG CHUONG 1 SỰ THONG NHẤT BIEN CHUNG GIỮA CŨ SỬ HẠ TANG VÀ KIẾN TRÚC THƯỢNG TANG LA QUY LUẬT KHACH QUAN Xã hội loài người là một hệ thống trong đó con người có những quan hệ gắn bó với nhau, mối quan hệ ấy gọi là quan hệ xã hội. Quan hệ xã hội là sự tác động lẫn nhau giữa người với người, giữa những tập đoàn, những nhóm xã hội, những giai cấp. Chúng ta đã biết, phương thức sản xuất của cải vật chất là nên tảng sinh hoạt xã hội.
Nhưng cái gắn bó con người thành xã hội trước hết là những quan hệ giữa họ với nhau trong lĩnh vực sản xuất. Đó chính là cơ sở của tất cả những quan hệ xã hội của con người, kể cả quan hệ về tư tưởng, chính trị mà Mác gọi là quan hệ sản xuất. Chính trên ý nghĩa đó mà chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định rằng co sở hạ tang của xã hội bao gồm toàn bộ những quan hệ kinh tế giữa người và người hình thành trong quá trình sản xuất vật chất và trong quá trình tái sản xuất đời sống của con người, Nói một cách khác, cơ sở hạ tang là tổng hợp những quan hệ sản xuất hop thành kết cấu kinh tế của xã hội trong từng giai đoạn lịch sử nhất định. Mác đã nói rằng : “Toàn bộ những quan hệ sản xuất ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội, tức là cái cơ sở hiện thực, trên đó xây dựng lên một kiến trúc thượng tang pháp lý và chính trị, và tương ứng với cơ sở thực tại đó thì có những hình thái ý thức xã hội nhất định "[3,637].
——_———————————————————S-——SS ni LEER IIE 45024206.0n600aE SOON SND: Như vậy, Mác đã hình dung xã hội như một tòa nhà ma nên nhà là những quan hệ sản xuất, những quan hệ kinh tế và nền này chính là cơ sở để xây dựng kiến trúc thudng tang bao gồm những tư tưởng xã hội, những thiết chế tương ứng với những tư tudng ấy. Nhưng ở đây có một vấn để được đặt ra, vậy thì toàn bộ những quan hệ sản xuất mà Mác nói đây cần phải hiểu như thế nào cho đúng ? Phải chang "toàn bộ” ở đây có nghĩa là tổng hợp ba mặt : chế độ sở hữu, quan hệ trao đổi và hình thức phân phối của quan hệ sản xuất chiếm địa vị thống trị, hay là tổng hợp toàn bộ các loại quan hệ sản xuất vốn có và đang tổn tại trong xã hội ? Giải quyết vấn để này, chúng ta cần khẳng định rằng "toàn hộ những quan hệ sản xuất" ở đây chính là tổng hợp các loại quan hệ sản xuất cùng đẳng thời tổn tại, trong đó quan hệ sản xuất chiếm địa vị thống trị là chủ thể. Điều đó có nghĩa là trong mỗi kết cấu kinh tế xã hội ở mỗi giai đoạn phát triển lịch sử, ngoài quan hệ sản xuất chiếm địa vị thống trị ra thì con có một số quan hệ sản xuất khác cùng tổn tại. Do vậy, đặc trưng của mỗi cơ sở hạ tang là do quan hệ sản xuất thống trị quy định.
Nó quy định và tác động trực tiếp đến xu hướng chung của toàn bộ đời sống kinh tế xã hội, đồng thời nó cũng quy định cả tính chất cơ bản của toàn bộ cơ sở hạ tang xã hội đương thời. Vì vậy, quan hệ sản xuất thống trị là quan hệ sản xuất có tác dụng quyết định nhất của mỗi giai đoạn lịch sử nhất định. Chẳng hạn như, đặc trưng của cơ sở hạ tang của chế độ tư bản chủ nghĩa là sự thống trị của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, và quan hệ bóc lột, quan hệ thống trị ấy là do chế độ tư hữu dé ra, đặc trưng của cơ sở hạ tang xã hội chủ nghĩa là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, là quan hệ làm chủ, quan hệ tương trợ, hợp tác giữa những người lao động hình thành trên cơ sở của chế độ công hữu ấy.ẶẠgOỒ Ôn nnnnar.n70010/0)100//)/))0 /0 ìVNNNNNNNNNN VÌ NN NN Nhưng trong khi nhấn mạnh tính quy định, tính chủ thể của quan hệ san xuất thống trị, chủ nghĩa duy vật lịch sử cũng khẳng định rằng trong mỗi cơ sở hạ ting xã hội còn có nhưng quan hệ sản xuất khác như dấu vết, tan dư của quan hệ sản xuất cũ và mam mống, tiền để của quan hệ sản xuất mới. Giữa chúng tuy khác nhau, nhưng không tách rời nhau, vừa đấu tranh với nhau, lại vừa liên hệ với nhau và cùng hình thành cơ sở hạ tang của mot hình thái kinh tế xã hội ở mỗi giai đoạn phát triển nhất định.
Vì vậy, cơ sở hạ tầng của một xã hội thường không thuần nhất mà rất phức tạp, bao gồm nhiều thành phan kinh tế, nhiễu quan hệ sản xuất khác nhau. Chẳng hạn, trong hình thái xã hội phong kiến ngoài quan hệ sản xuất phong kiến chiếm địa vị thống trị ra, vẫn còn rút lại tàn dư của chế độ nô lệ, còn tổn tại chế độ sở hữu cá thể của nông dân và thợ thủ công, và sau này cồn nảy sinh ra những mắm mống tiền để của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa. Và cũng như trong xã hội tư bản chủ nghĩa cùng tổn tại với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa chiếm địa vị thống trị còn có những tan dư của chế độ phong kiến và kinh tế hang hóa nhỏ, Như vậy, tổng hợp các quan hệ sản xuất hợp thành cơ sở ha tang của xã hội, đó là các quan hệ vật chất tổn tại một cách khách quan, độc lập với ý thức của con người. Nó hình thành trong quá trình sản xuất vật chất và trực tiếp biến đổi theo sự tác động và phát triển của các lực lượng sản xuất.
Trong xã hội có giai cấp đối kháng, cơ sở ha tang của xã hội cũng có tinh đối kháng. Do địa vị kinh tế của giai cấp khác nhau, do mối quan hệ khác nhau của giai cấp đối với tư liệu sản xuất, nên việc tổn tại mâu thuẫn và đấu tranh trong cơ sở hạ tẳng của xã hội là diéu không tránh khỏi. Nói tóm lại, cơ sở hạ tang là tổng hợp toàn bộ quan hệ sản xuất hợp thành kết cấu kinh tế của xã hội trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định. Kiến trúc thượng tầng là gì ? Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử thì toần bộ những quan điểm chính trị, pháp quyển, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật.
cùng với những thiết chế xã hội tương ứng của chúng như nhà nước, pháp luật đẳng phái, giáo hội, các đoàn thể xã hội. là cái được hình thành, được xây dựng trên nền tang của những cơ sd hạ tang nhất định, hợp thành kiến trúc thượng ting xã hội. Các hiện tượng đó của kiến trúc thượng tang tuy có quan hệ khang khít với nhau, nhưng mỗi hiện tượng cũng có tính đc lập tương đối, có quy luật vận động riêng và cùng phụ thuộc chung vào cơ sở hạ tầng. Một số bộ phận của kiến trúc thượng tang như Nhà nước và pháp luật, các tổ chức chính trị và hệ tư tưởng chính trị có liên hệ trực tiếp với cơ sở hạ tang của xã hội, còn những bộ phận khác như triết học, nghệ thuật, tôn giáo,.
chỉ liên hệ gián tiếp. Dù có sự khác nhau như vậy, nhưng tất cả những bộ phận ấy của kiến trúc thượng tang đều phản ánh cơ sở ha tang của xã hội, nó biến đổi tùy theo sự biến đổi của cơ sở hạ tang.Angghen đã nhấn mạnh : “Co cấu kinh tế của xã hội bao giờ cũng vẫn là cơ sở hiện thực mà xét đến cùng, thì cẩn phải dựa vào cơ sở này mới giải thích dude tất cả kiến trúc thượng tang và chế độ pháp lý và chính trị, cũng như những quan niệm tôn giáo triết học và các quan niệm khác của mỗi thời kỳ lịch sử nhất định "[4, 43]. Đặc trưng kiến trúc thượng tang của một xã hội là sự chỉ phối về quan điểm chính trị và tư tưởng cùng những thể chế của giai cấp thống trị đối với toàn bộ đời sống xã hội. Chúng ta cẩn khẳng định rằng bộ phan cấu thành chủ yếu chỉ phối có tác dụng quyết định của kiến trúc thượng tang ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định là hệ tư tưởng, quan điểm chính trị và thể chế của giai cấp đang giữ địa vị thống trị.
Giai cấp nào chiếm địa vị thống trị về kinh tế và nắm CC CC CÔ CÔ CÔ ak Ốố ố ố ẽố GD hố ÔỐ Ô Ôn n6 nnnnnnnnnnnannnnnaanaanam được tư liệu sản xuất chủ yếu thì nó cũng chiếm địa vị thống trị trong kiến trúc thượng tang xã hội Nhưng diéu đó hoàn toàn không có nghĩa là trong kiến trúc thượng tang xã hội chỉ bao gốm có hệ tư tưởng, quan điểm chính trị cũng như thể chế của giai cấp chiếm địa vị thống trị, còn hệ tư tưởng và tổ chức của giai ciấp khác trong xã hội thì lại nằm ngoài kiến trúc thượng tang ấy. Thật ra, trong xã hội có đối kháng giai cấp, do địa vị kinh tế của giai cấp thống trị và giai cấp bị thống trị khác nhau, do lợi ích và yêu cầu của họ không giống nhau, nên cách nhìn của họ đối với đời sống xã hội, quan điểm của họ đối với chính trị, pháp luật, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật, triết hoc. cũng rất khác nhau. Cho nên kiến trúc thượng tang được xây dựng trên cơ sở hạ tang có đối kháng giai cấp, tất nhiên cũng sẽ phản ánh những mâu thuẫn và đấu tranh của các giai cấp xã hội có quyền lợi vật chất và tinh thắn khác nhau.
Nói chung, kiến trúc thượng ting trong xã hội có đối kháng giai cấp ít nhất cũng tổn tại những hệ tư tưởng cùng các thể chế, tổ chức của những giai cấp sau đầy : 1 - Hệ tư tưởng và thể chế của giai cấp chiếm địa vị thống trị trong xã hội đương thời, chẳng hạn như quan điểm chính trị, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật triết học cùng những chế độ chính trị, phấp quyền tương ứng của giai cấp chủ nỗ trong xã hội nỗ lệ, của giai cấp dia chủ phong kiến trong xã hội phong kiến, của giai cấp tư sản trong xã hội tư bản chủ nghĩa.