Tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về nhân dân và ý nghĩa trong sự nghiệp đổi mới

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân là một trong những nội dung cốt lõi trong tư tưởng chính trị của Người. 167 trang.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Chính Trị Học
• Đề tài: Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Nhân Dân Và Tác Động Đến Đổi Mới Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN
• 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh
• 1.1.1.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.1.2. Công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Nhiệm vụ
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở lý luận, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 1.4.1. Cơ sở lý luận
• 1.4.2. Phương pháp luận
• 1.4.3. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 1.5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
• 1.5.1. Thứ nhất
• 1.5.2. Thứ hai
• 1.5.3. Thứ ba
• 1.6. Ý nghĩa của luận án
• 1.6.1. Ý nghĩa lý luận
• 1.6.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.7. Kết cấu của luận án
• Danh mục tài liệu tham khảo
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân là một trong những nội dung cốt lõi trong tư tưởng chính trị của Người. Hồ Chí Minh khẳng định rằng: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân.” Điều này thể hiện sự tôn trọng và coi trọng vai trò của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng. Người nhấn mạnh rằng, nhân dân không chỉ là đối tượng phục vụ mà còn là chủ thể của mọi hoạt động chính trị. Tư tưởng này đã trở thành kim chỉ nam cho các chính sách và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, góp phần tạo nên sức mạnh đoàn kết và thống nhất trong toàn xã hội. Sự nghiệp giải phóng nhân dân và xây dựng chế độ chính trị của nhân dân là mục tiêu tối thượng mà Hồ Chí Minh theo đuổi. Tư tưởng này không chỉ mang tính lý luận mà còn được thể hiện qua các hoạt động thực tiễn trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng của Người.

1.1. Vai trò của nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, nhân dân là lực lượng quyết định mọi thắng lợi trong sự nghiệp cách mạng. Người nhấn mạnh rằng, mọi chính sách và quyết định của Đảng đều phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân. Tư tưởng này đã được thể hiện rõ trong các chính sách phát triển kinh tế, xã hội, và chính trị của Việt Nam. Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng, chỉ có nhân dân mới có thể tạo ra sức mạnh để vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Điều này cho thấy, việc phát huy vai trò của nhân dân trong công cuộc đổi mới hiện nay là vô cùng cần thiết. Sự tham gia tích cực của nhân dân vào các hoạt động chính trị, kinh tế sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của đất nước.

II. Tác động của tư tưởng Hồ Chí Minh đến đổi mới hiện nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân có tác động sâu sắc đến quá trình đổi mới hiện nay. Trong bối cảnh đất nước đang đối mặt với nhiều thách thức, việc phát huy sức mạnh của nhân dân trở thành yêu cầu cấp thiết. Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức rõ rằng, đổi mới phải hướng tới lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân và phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của họ. Điều này không chỉ giúp giải quyết các vấn đề kinh tế mà còn củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, sự gắn kết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân là yếu tố quyết định cho thành công của công cuộc đổi mới. Những thành tựu đạt được trong thời gian qua là minh chứng cho sức mạnh của nhân dân khi được phát huy đúng cách.

2.1. Những thách thức trong việc phát huy vai trò của nhân dân

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng việc phát huy vai trò của nhân dân trong quá trình đổi mới vẫn gặp không ít khó khăn. Một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện xa rời nhân dân, không còn trách nhiệm với lợi ích của họ. Nhiều cán bộ lãnh đạo vẫn giữ tư tưởng quan liêu, gia trưởng, dẫn đến sự mất lòng tin của nhân dân. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của Đảng mà còn làm giảm sút sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Để khắc phục tình trạng này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên đối với nhân dân. Việc lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân và thực hiện các chính sách phù hợp sẽ là chìa khóa để củng cố mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.

III. Ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp đổi mới

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân không chỉ có giá trị lý luận mà còn mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn cho sự nghiệp đổi mới hiện nay. Việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng này sẽ giúp các nhà lãnh đạo có cái nhìn sâu sắc hơn về vai trò của nhân dân trong quá trình phát triển đất nước. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, mọi chính sách phát triển đều phải hướng tới lợi ích của nhân dân. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân mà còn tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững. Hơn nữa, việc phát huy sức mạnh của nhân dân trong công cuộc đổi mới sẽ góp phần củng cố niềm tin của họ đối với Đảng và Nhà nước, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong xã hội.

3.1. Định hướng cho tương lai

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân sẽ là định hướng quan trọng cho sự phát triển của Việt Nam. Cần phải xây dựng một hệ thống chính trị vững mạnh, trong đó nhân dân là trung tâm. Các chính sách cần phải được thiết kế sao cho phù hợp với nguyện vọng và lợi ích của nhân dân. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho nhân dân tham gia vào các quyết định quan trọng của đất nước. Chỉ khi nhân dân thực sự trở thành chủ thể của mọi hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội, thì sự nghiệp đổi mới mới có thể đạt được những thành công bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ "Tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân và ý nghĩa đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay" thuộc chuyên ngành Chính trị học, tập trung làm rõ hệ thống quan điểm chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Nhân dân và việc vận dụng hệ thống quan điểm này vào công cuộc đổi mới tại Việt Nam.

1. Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

• Trong di sản Hồ Chí Minh, Nhân dân luôn giữ vị trí trung tâm, thể hiện qua quan điểm nhất quán: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân... Trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân". Tư tưởng chính trị về Nhân dân là kim chỉ nam dẫn dắt thắng lợi của cách mạng Việt Nam qua các thời kỳ giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
• Thực tiễn công cuộc đổi mới đất nước khẳng định bài học: "đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của nhân dân". Tuy nhiên, thực tế đời sống chính trị ghi nhận những hiện tượng tiêu cực: một bộ phận cán bộ, đảng viên sa sút phẩm chất đạo đức, quan liêu, xa dân, thiếu trách nhiệm, lạm dụng chức quyền làm tổn hại uy tín của Đảng và làm suy giảm niềm tin của quần chúng; ý thức chính trị của một bộ phận người dân bị phân tán bởi lối sống thực dụng và chủ nghĩa cá nhân. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã nhấn mạnh bài học cảnh báo: "xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng".
• Về mặt học thuật, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ triết học, lịch sử, văn hóa hoặc chỉ khảo cứu các bộ phận riêng lẻ (xây dựng Đảng, Nhà nước, cán bộ). Luận án xác định khoảng trống nghiên cứu chuyên biệt, mang tính hệ thống từ góc độ chuyên ngành Chính trị học về phạm trù Nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh và ý nghĩa trực tiếp đối với công cuộc đổi mới.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích: Nghiên cứu, làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân; trên cơ sở đó, phân tích ý nghĩa to lớn của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân đối với sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Phân tích, làm rõ tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về quan niệm và vị trí, vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
  2. Phân tích, làm rõ việc đảm bảo thực hiện vị trí, vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam theo tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh – giải phóng Nhân dân, đưa Nhân dân lên địa vị làm chủ; công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội là của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
  3. Phân tích làm rõ ý nghĩa to lớn của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những quan điểm cốt lõi về Nhân dân trong tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh và ý nghĩa của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Khảo cứu hệ thống quan điểm chính trị của Hồ Chí Minh về Nhân dân qua các bài viết, bài nói, văn kiện và hoạt động thực tiễn chính trị của Người trong hai giai đoạn chiến lược (cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa).
  • Về không gian và thời gian ứng dụng: Đánh giá ý nghĩa thực tiễn đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam, trọng tâm là giai đoạn 30 năm đổi mới (từ năm 1986 đến nay).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người về Nhân dân.

Nhóm công trình	Tác giả và tác phẩm tiêu biểu	Hướng tiếp cận và nội dung chính
Nghiên cứu quốc tế về Hồ Chí Minh và tư tưởng chính trị	- Jean Lacouture: Ho Chi Minh, A Political Biography (1967) - David Halberstam: Ho - Archimedes L.A. Patti: Why Vietnam? - Hồi ký của N. Khrushchev - Stanley Karnow: bài viết trên tạp chí Time - Tsuboi Yoshiharu: Khảo cứu lại Hồ Chí Minh (2008)	Khảo cứu tiểu sử chính trị, phẩm chất lãnh tụ, mối quan hệ gắn bó giữa Hồ Chí Minh với quần chúng nhân dân; phân tích góc độ nhà cách mạng giải phóng dân tộc, nhà dân tộc chủ nghĩa hoặc tiếp cận dưới lăng kính giá trị cộng hòa.
Nghiên cứu quốc tế về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với Nhân dân	- Ahn Kyong Hwan: Chủ tịch Hồ Chí Minh qua cảm nghĩ của một người Hàn Quốc - Geetesh Sharma: Đấng cứu tinh của hòa bình, độc lập và hạnh phúc - A. Varônhin: Chính sách xã hội và tinh thần thời đại của Hồ Chí Minh - Igơnaxiô Gônxalết Hanxen: Tinh thần Hồ Chí Minh ở Mỹ Latinh	Phân tích triết lý "vì Nhân dân", "tinh thần cùng với người dân" (cùng sống, cùng ăn, cùng làm việc); khẳng định lợi ích của Nhân dân là khởi điểm và đích đến cuối cùng trong hoạt động chính trị của Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu trong nước về các cấu phần tư tưởng chính trị	- Lê Minh Quân: Tư tưởng chính trị của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin và Hồ Chí Minh - Nguyễn Quốc Bảo, Phạm Ngọc Anh, Bùi Đình Phong: các công trình về xây dựng Đảng và văn hóa Đảng - Hà Quang Ngọc, Nguyễn Minh Phương, Phạm Ngọc Dũng, Vũ Đình Hòe: các công trình về Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân - Đức Vượng, Phạm Huy Kỳ: các nghiên cứu về công tác cán bộ và con người chính trị	Luận giải các yếu tố cấu thành tư tưởng chính trị (đường lối cách mạng, Đảng cầm quyền, Nhà nước pháp quyền, đạo đức cán bộ). Các công trình khẳng định vai trò nền tảng của Nhân dân trong từng lĩnh vực chuyên biệt.
Nghiên cứu trong nước về quan hệ Đảng - Dân và dân chủ	- Đàm Văn Thọ, Vũ Hùng: Mối quan hệ giữa Đảng và dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh - Phạm Hồng Chương: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ - Nhóm tác giả: Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh - Các bài báo khoa học của Mai Trung Hậu, Bùi Đình Phong, Trần Quang Nhiếp, Nguyễn Thế Thắng, Nguyễn Thị Mai Anh, Nguyễn Thanh Tuyền, Nguyễn Thế Phúc, Phạm Văn Bính, Phạm Bá Lượng, Đỗ Xuân, Đặng Văn Thái, Phạm Ngọc Anh, Nguyễn Lương Uyên, Lê Quốc Lý, Nguyễn Đình Hòa, Nguyễn Tất Giáp	Phân tích các phạm trù dân chủ, dân quyền, dân vận, "lấy dân làm gốc", tư tưởng trọng dân, thân dân trong Di chúc; khẳng định mối quan hệ biện chứng giữa Đảng và Nhân dân, vai trò của Nhân dân trong giám sát quyền lực và phòng chống quan liêu, tham nhũng.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy, hầu hết các công trình đã công bố tiếp cận vấn đề Nhân dân như một nội dung lồng ghép, bộ phận trong các chủ đề về Đảng, Nhà nước, đạo đức hoặc tiểu sử chính trị. Chưa có công trình độc lập nào nghiên cứu chỉnh thể, có hệ thống tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân từ góc độ chuyên ngành Chính trị học; chưa làm rõ các tiêu chí xác định ngoại diên, nội hàm của khái niệm Nhân dân, các cơ chế đảm bảo vị trí, vai trò của Nhân dân và đúc kết ý nghĩa phương pháp luận đối với sự nghiệp đổi mới đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Cơ sở lý luận và hệ khái niệm

• Cơ sở lý luận: Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ thống văn kiện, đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam và chính sách, pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Khái niệm và khung phân tích:
  • Khái niệm "Nhân dân" được luận án đặt trong sự so sánh lịch sử: từ quan niệm đẳng cấp thời cổ đại Hy Lạp - La Mã (chủ nô, tăng lữ, thương gia, dân tự do; loại trừ nô lệ), quan niệm bị trị thời phong kiến phương Đông (Trung Quốc), quan niệm gắn với chủ quyền quốc gia hoặc quyền bầu cử của các học giả tư sản (J.J. Rousseau, Marcel Prelot), đến quan niệm duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin (quần chúng lao động bị bóc lột, lực lượng tiến bộ thúc đẩy lịch sử, nòng cốt là công nhân, nông dân, binh lính), quan niệm chuyên chính dân chủ nhân dân của Mao Trạch Đông, định nghĩa của Từ điển Triết học Liên Xô (1986), và tư tưởng truyền thống Việt Nam (Nguyễn Trãi).
  • Luận án xây dựng khung phân tích chính trị học: tiếp cận khái niệm Nhân dân qua hai bình diện: ngoại diên (thành phần cấu thành) và nội hàm (vị trí, vai trò, quyền lực trong mối quan hệ với cán bộ, hệ thống chính trị và sự nghiệp chính trị).

2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể

• Phương pháp luận: Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích các hiện tượng chính trị trong sự vận động, phát triển gắn liền với hoàn cảnh lịch sử cụ thể của cách mạng Việt Nam.
• Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
  • Phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc: Tái hiện quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhân dân qua từng thời kỳ cách mạng gắn liền với việc khái quát hóa thành các phạm trù, quy luật và luận điểm chính trị học.
  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Mổ xẻ các bài viết, bài nói, văn kiện chỉ đạo của Hồ Chí Minh để tổng hợp thành hệ thống luận điểm toàn diện về vị trí, vai trò của Nhân dân.
  • Phương pháp lý luận gắn liền với thực tiễn: Đối chiếu các luận điểm lý luận của Hồ Chí Minh với thực tiễn lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc và thực tiễn 30 năm đổi mới ở Việt Nam.
  • Phương pháp khái quát hóa và so sánh: Khái quát các giá trị cốt lõi, so sánh quan niệm của Hồ Chí Minh với các học thuyết chính trị phương Đông, phương Tây và các nhà tư tưởng tiền bối (như Phan Bội Châu, Plato).

3. Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Toàn tập Hồ Chí Minh (các bài viết, bài nói, sắc lệnh, thư từ, văn kiện, tác phẩm Di chúc).
• Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc và các Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (đặc biệt là Cương lĩnh năm 2011, các văn kiện thời kỳ đổi mới).
• Các công trình chuyên khảo, hồi ký, tài liệu nghiên cứu học thuật của các tác giả trong nước và quốc tế, các bài báo trên tạp chí lý luận chính trị chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Luận án được kết cấu thành 4 chương, 8 tiết:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra đối với luận án

Chương 1 hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu thành hai nhóm chính: các công trình về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh và các công trình về tư tưởng của Người đối với Nhân dân (bao gồm cả tài liệu trong nước và quốc tế). Chương 1 chỉ ra rằng các công trình quốc tế chủ yếu dừng lại ở việc ca ngợi phẩm chất lãnh tụ hoặc nghiên cứu tiểu sử, trong khi các công trình trong nước chủ yếu phân tích từng mặt riêng lẻ (dân chủ, dân quyền, mối quan hệ Đảng - Dân). Luận án xác định rõ 3 vấn đề trọng tâm cần tiếp tục giải quyết: (1) Khái quát hóa quan niệm về Nhân dân, vị trí, vai trò của Nhân dân; (2) Phân tích con đường cách mạng nhằm đảm bảo thực hiện vị trí, vai trò làm chủ của Nhân dân; (3) Luận giải ý nghĩa khoa học và thực tiễn của tư tưởng này đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay.

Chương 2: Vị trí, vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam theo tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh

Chương 2 tập trung phân tích sâu sắc quan niệm về Nhân dân và luận chứng Nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Việt Nam:

• Quan niệm về Nhân dân theo tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh:
  • Theo nghĩa rộng: Nhân dân là toàn thể cộng đồng người Việt Nam, là "mọi con dân nước Việt", "mỗi người con Rồng cháu Tiên", bao gồm cả đồng bào sinh sống trong nước và kiều bào định cư ở nước ngoài. Sự kết hợp giữa tiêu chí lãnh thổ và tiêu chí lịch sử - văn hóa đã mở rộng biên độ tập hợp lực lượng đại đoàn kết dân tộc.
  • Theo nghĩa hẹp: Luận án phân biệt rõ hai phạm trù "Quốc dân" và "Nhân dân". Quốc dân là toàn bộ người Việt Nam có chung nguồn gốc lịch sử, không phân biệt tính chất chính trị. Nhân dân là tập hợp gồm "bốn giai cấp công, nông, tiểu tư sản, tư sản dân tộc và những phần tử khác yêu nước", lấy liên minh công - nông - trí thức làm nền tảng cốt lõi. Những phần tử phản động, bán nước, làm tay sai cho ngoại xâm bị tước bỏ tư cách Nhân dân, không được hưởng quyền lợi chính trị (như quyền ứng cử, bầu cử) dù họ vẫn thuộc về quốc dân (dẫn chứng trường hợp cựu hoàng Bảo Đại khi thoái vị tham gia chính quyền cách mạng thì thuộc về Nhân dân, nhưng khi phản bội lợi ích dân tộc thì bị loại khỏi Nhân dân).
  • Phân loại xã hội trong tư tưởng Hồ Chí Minh: Về mặt giai cấp, Người xác định liên minh công - nông - trí thức là nền tảng (rộng và toàn diện hơn cách phân chia 8 hạng người của Phan Bội Châu). Về mặt tinh thần và ý thức chính trị, Hồ Chí Minh chia quần chúng thành 3 hạng: "hạng hăng hái, hạng vừa vừa, và hạng kém", trong đó hạng vừa vừa chiếm đa số (khác với Plato chia xã hội theo 3 mức của cải vật chất: giàu, nghèo, trung lưu).
  • Tiếp cận nội hàm theo các mối quan hệ chính trị:
    • Đối với cán bộ, đảng viên: Nhân dân là chủ, là đối tượng lãnh đạo và phục vụ; cán bộ vừa là "người lãnh đạo" vừa là "người đầy tớ thật sự trung thành của nhân dân".
    • Đối với hệ thống chính trị: Nhân dân là lực lượng tổ chức ra, nuôi dưỡng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, đồng thời là người chịu sự lãnh đạo và quản lý của hệ thống đó.
    • Đối với sự nghiệp cách mạng: Nhân dân là chủ thể, là lực lượng quyết định thắng lợi.
• Nhân dân là mục tiêu và động lực của sự nghiệp cách mạng:
  • Nhân dân là mục tiêu: Toàn bộ cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh hướng tới giải phóng dân tộc, mang lại ấm no, tự do, hạnh phúc cho Nhân dân, thể hiện cô đọng trong tiêu ngữ "Độc lập – Tự do – Hạnh phúc", bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 và Di chúc năm 1969 ("Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân").
  • Nhân dân là động lực: Sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn lực quyết định mọi thắng lợi trong sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

Chương 3: Việc đảm bảo thực hiện vị trí, vai trò của Nhân dân trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam theo tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh

Chương 3 trình bày hệ thống quan điểm và giải pháp thực tiễn của Hồ Chí Minh nhằm hiện thực hóa vị trí, vai trò của Nhân dân:

• Tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến để giải phóng Nhân dân khỏi thân phận nô lệ, xác lập quyền làm chủ của Nhân dân.
• Xây dựng Nhà nước dân chủ mới – Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; thể chế hóa quyền làm chủ của Nhân dân thông qua Hiến pháp và hệ thống pháp luật; bảo đảm quyền bầu cử, ứng cử và tham gia quản lý nhà nước của công dân.
• Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh, giữ vững bản chất giai cấp công nhân và mối liên hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân; phòng chống các căn bệnh quan liêu, tham nhũng, đặc quyền, đặc lợi trong bộ máy công quyền.
• Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng trong việc tập hợp, giác ngộ và tổ chức Nhân dân tham gia xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Chương 4: Ý nghĩa của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân đối với sự nghiệp đổi mới ở nước ta hiện nay

Chương 4 luận giải giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh đối với công cuộc đổi mới:

• Là cơ sở khoa học để Đảng Cộng sản Việt Nam hoạch định đường lối đổi mới: mọi chủ trương, chính sách đều phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, lấy "dân là gốc".
• Đánh giá thực trạng thực hiện vai trò làm chủ của Nhân dân trong 30 năm đổi mới: khẳng định những thành tựu đạt được nhờ phát huy quyền làm chủ và sức sáng tạo của Nhân dân; đồng thời chỉ rõ những khuyết điểm, nguy cơ xuất phát từ việc vi phạm quyền làm chủ, quan liêu, xa dân của một bộ phận cán bộ.
• Đề xuất các phương hướng và giải pháp chính trị nhằm tiếp tục phát huy sức mạnh Nhân dân trong giai đoạn hiện nay: hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường sự đồng thuận xã hội, đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhân dân.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án xác định ba đóng góp mới cơ bản về mặt khoa học:

1. Khái quát hóa lý luận về quan niệm, vị trí, vai trò của Nhân dân: Luận án làm rõ một cách có hệ thống các tiêu chí phân định khái niệm Nhân dân (theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp; phân biệt giữa Nhân dân và Quốc dân), phân tích bản chất giai cấp kết hợp hài hòa với tính cộng đồng dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh, khẳng định luận điểm Nhân dân vừa là mục tiêu tối thượng, vừa là động lực quyết định của cách mạng Việt Nam.
2. Hệ thống hóa quan điểm về đảm bảo thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân: Luận án khái quát tiến trình từ giải phóng Nhân dân, đưa Nhân dân lên địa vị làm chủ xã hội đến việc xác lập cơ chế, thể chế chính trị - pháp lý để Nhân dân tham gia xây dựng và phát triển đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
3. Luận giải ý nghĩa đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay: Luận án chứng minh một cách khoa học rằng sự nghiệp đổi mới chỉ đạt được mục tiêu và thành công bền vững khi Đảng và Nhà nước biết dựa vào Nhân dân, phát huy tối đa mọi nguồn lực của Nhân dân và kiên quyết ngăn chặn các biểu hiện xa rời Nhân dân trong bộ máy chính trị.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất:

• Tiếp tục cụ thể hóa và hoàn thiện các cơ chế pháp lý để thực hiện phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra".
• Đẩy mạnh công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, chống quan liêu, tham nhũng nhằm củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
• Đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội theo hướng sát dân, nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng chính đáng của quần chúng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do phạm vi tiếp cận của một luận án tiến sĩ Chính trị học tập trung vào những khái quát ban đầu về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh, công trình chưa đi sâu khảo sát định lượng chi tiết mức độ biến đổi ý thức chính trị của từng nhóm xã hội đặc thù trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế hiện nay.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước của Nhân dân; khảo cứu sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp và tác động của nó đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên số hóa và toàn cầu hóa.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Công trình là tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và giảng dạy chuyên ngành Chính trị học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Xây dựng Đảng. Các nội dung phân tích khái niệm Nhân dân, Quốc dân và phương pháp dân chủ cung cấp cơ sở phương pháp luận rõ ràng cho các đề tài liên quan.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách và cán bộ trong hệ thống chính trị: Luận án cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng quy chế dân chủ ở cơ sở, đổi mới công tác dân vận và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức.

Câu hỏi thường gặp

1. Theo tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh, khái niệm "Nhân dân" và "Quốc dân" khác nhau như thế nào? Theo Hồ Chí Minh, "Quốc dân" là phạm trù rộng chỉ tất cả mọi người Việt Nam có chung nguồn gốc, văn hóa, lịch sử, bao gồm cả những phần tử phản động chưa đến mức bị xử tử. Trong khi đó, "Nhân dân" là nền tảng của quốc dân, bao gồm bốn giai cấp (công nhân, nông dân, tiểu tư sản, tư sản dân tộc) và các phần tử yêu nước khác. Những kẻ phản động, chống lại lợi ích của Nhân dân và chế độ dân chủ thì bị tước bỏ địa vị và quyền lợi của Nhân dân (như quyền bầu cử, ứng cử), dù họ vẫn nằm trong quốc dân.

2. Hồ Chí Minh phân chia các thành phần trong quần chúng nhân dân theo thái độ chính trị như thế nào? Căn cứ vào tinh thần và ý thức đối với sự nghiệp cách mạng, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng ở bất kỳ nơi nào có quần chúng thì đều có ba hạng người: "hạng hăng hái, hạng vừa vừa, và hạng kém". Trong đó, hạng vừa vừa (ở giữa) chiếm số lượng nhiều nhất, còn hạng hăng hái và hạng kém chiếm số lượng ít hơn; trong các hạng người này hoàn toàn không bao gồm các phần tử phản động.

3. Mối quan hệ giữa người cán bộ, đảng viên với Nhân dân được Hồ Chí Minh xác định ra sao? Hồ Chí Minh xác lập mối quan hệ biện chứng hai mặt thống nhất: cán bộ, đảng viên vừa là "người lãnh đạo" vừa là "người đầy tớ thật sự trung thành của nhân dân". Lãnh đạo là để giác ngộ, hướng dẫn và phục vụ Nhân dân; làm đầy tớ là tận tụy phụng sự lợi ích của Nhân dân, không mưu cầu đặc quyền, đặc lợi hay làm "quan cách mạng".

4. Luận án chỉ ra bài học kinh nghiệm nào của Đảng về mối quan hệ với Nhân dân trong thời kỳ đổi mới? Luận án dẫn chứng bài học lớn rút ra từ thực tiễn đổi mới: "đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của nhân dân", đồng thời viện dẫn cảnh báo trong Cương lĩnh năm 2011: "xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng".

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về Nhân dân và ý nghĩa đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay" đã làm rõ hệ thống quan điểm chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh về bản chất, vị trí, vai trò của Nhân dân với tư cách vừa là mục tiêu tối thượng vừa là động lực quyết định của cách mạng Việt Nam. Bằng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, công trình đã phân tích sâu sắc các tiêu chí phân định phạm trù Nhân dân, cơ chế bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân và mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng. Kết quả nghiên cứu khẳng định việc kiên định, vận dụng sáng tạo bài học "lấy dân làm gốc" theo tư tưởng Hồ Chí Minh là điều kiện tiên quyết bảo đảm thắng lợi bền vững của công cuộc đổi mới đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tình hình nghiên cứu về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Vì công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ngoài không nhiều nên các nghiên cứu chuyên biệt về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh gần như chưa được thống kê.

Ở các nước tư bản phương Tây, chưa thấy có công trình nào nghiên cứu trực diện và hệ thống tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh; đôi khi xuất hiện một vài quan điểm đề cập đến tư tưởng chính trị của Hồ Chí Minh trong quá trình phân tích cuộc đời hoạt động cách mạng của Người. Jean Lacouture, sử gia nổi tiếng của Pháp, là tác giả công trình Ho Chi Minh, A Political Biography in lần đầu năm 1967 [169]. Công trình gồm 15 chương mô tả một cách sinh động toàn bộ cuộc đời hoạt động của Hồ Chí Minh. Lồng ghép trong những trình bày về quá trình hoạt động (chủ yếu là hoạt động chính trị) của Hồ Chí Minh, Jean Lacouture vừa làm nổi bật phẩm chất cá nhân vừa thông qua đó liên hệ lý giải nguyên nhân thắng lợi mang tính tất yếu của cách mạng Việt Nam.

Tác giả cho rằng Hồ Chí Minh “Là một kiểu mẫu cao nhất và hầu như độc đáo, một người gắn bó mật thiết với quần chúng” [169], là “người có óc xét đoán vượt trội với những năng khiếu đột hứng và trí thông minh kỳ diệu” [169]. David Halberstam trong tác phẩm Ho đánh giá đóng góp chính trị của Hồ Chí Minh trên phạm vi quốc tế: Lúc sinh thời, ông Hồ Chí Minh không những đã giải phóng đất nước của ông mà thay đổi chiều hướng của chế độ thuộc địa ở cả châu Phi lẫn châu Á, mà ông còn làm được một điều đáng chú ý hơn: ông đã dùng tới nền văn hóa và tâm hồn của kẻ địch của ông. Đối với Hồ Chí Minh .đó là một cuộc đời đầy đủ. Pátti– trong cuốn Why Vietnam? (Tại sao Việt Nam?) [4] 7 nhìn nhận phẩm chất lãnh tụ chính trị của Hồ Chí Minh khá sắc sảo: “Ông Hồ không hiện lên đối với tôi như một nhà cách mạng không thực tế hay một người cấp tiến cuồng nhiệt, theo đuổi những lời nói rập khuôn, hét to đường lối của đảng, hay thiên về phá hoại mà không có những kế hoạch xây dựng lại.

Đây là một con người thông minh, thấu hiểu những vấn đề của đất nước mình, một con người biết điều và tinh tế” [4]. Tầm vóc của Hồ Chí Minh được tác giả nhận định: “.Hơn một phần tư thế kỷ nay, chỉ có Hồ Chí Minh mới giữ được cho ngọn đuốc độc lập bập bùng cháy trong trái tim, khối óc của những người Việt Nam cộng sản cũng như không cộng sản, và duy nhất chỉ có ông đã trở thành hiện thân của chủ nghĩa quốc gia Việt Nam, một Gioócgiơ Oasinhtơn của Việt Nam. Từ lâu ông đã trở thành Bác Hồ của người nghèo và tầm thường với một ánh hào quang trên đầu mà tất cả các chế độ bù nhìn liên tiếp đã không bao giờ có khả năng đánh đổ được” [4]. Khơrútsốp, trong Hồi ký đã dành hẳn một chương viết về Hồ Chí Minh và đi đến kết luận: Trong cuộc đời hoạt động chính trị của mình, tôi đã biết rất nhiều người nhưng không có người nào gây được ở tôi một ấn tượng đặc biệt như Hồ Chí Minh.

Những người có đầu óc tín ngưỡng thường hay nói đến các vị Thánh. Đúng vậy, với cách sống và uy tín của ông đối với đồng bào trong nước, Hồ Chí Minh đúng là có thể so sánh với “các vị Thánh đó, một vị Thánh cách mạng.”; “Không ai có thể chống lại nổi ông vì niềm tin của ông mãnh liệt, tin ở nhân dân mình và tất cả các dân tộc cũng như ở sự nghiệp cao cả. Mỗi lời nói của ông hình như dựa vào niềm tin là về nguyên tắc tất cả mọi người cộng sản đều là anh em cùng giai cấp, họ chỉ có thể tỏ ra trung thực và chân thành với nhau mà thôi. Hồ Chí Minh quả thực là một trong “các vị Thánh” của chủ nghĩa cộng sản.

Cũng với góc nhìn phẩm chất chính trị của Hồ Chí Minh, Stanley Karnow trên tờ Time (Mỹ) có bài viết nhận định: Một thân hình gầy gò, chòm râu dài, chiếc áo khoác cũ và đôi dép cao su đã mòn, Hồ Chí Minh đã tạo ra một hình ảnh Bác Hồ hiền lành giản dị. Nhưng người là nhà cách mạng dày dạn kinh nghiệm và một nhà dân tộc chủ nghĩa nồng 8 nhiệt, suốt đời đấu tranh cho một mục đích duy nhất: mang lại độc lập tự do cho dân tộc mình. Không có sự dao động trong niềm tin của Hồ Chí Minh, không thể lay chuyển ý chí của Người, ngay cả khi cuộc chiến tranh của Mỹ leo thang, tàn phá đất nước, người vẫn giữ niềm tin đối với nền độc lập của Việt Nam. Dưới con mắt phương Tây, điều dường như không thể tưởng tượng được là Hồ Chí Minh có thể cống hiến sự hy sinh to lớn như ông đã làm.

Tsuboi Yoshiharu trong tham luận tại Hội thảo Việt Nam học lần thứ 3 tổ chức tại Hà Nội (5-8/12/2008) đi vào “Khảo cứu lại Hồ Chí Minh” [150]. Trên một lập trường cho rằng “giá trị tự do hơn”, tác giả tiếp cận nghiên cứu Hồ Chí Minh với tư cách là một người theo chủ nghĩa Cộng hòa và “nhận ra rằng có lẽ giá trị mà Hồ Chí Minh coi trọng nhất trong suốt cuộc đời của mình là những giá trị của nền Cộng hòa. nếu nhận thức Hồ Chí Minh như một người theo chủ nghĩa Cộng hòa, chúng ta có thể đánh giá được một cách đầy đủ và đúng đắn nhất những tư tưởng và hành động của Ông” [150]. Tác giả phân tích “Tinh thần nền Cộng hòa Pháp” và nhận thức tinh thần Cộng hoà của Hồ Chí Minh để kết luận: “có lẽ Hồ Chí Minh là lãnh đạo chính trị duy nhất ở Đông Á nhận thức được một cách đúng đắn nhất tinh thần nền Cộng hòa và Ông đã cố gắng đưa nó vào Việt Nam” [150].

Tác giả phân tích “Ý nghĩa của Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” mà Hồ Chí Minh đề ra và phấn đấu thực hiện để làm cơ sở cho việc khẳng định: “chúng ta có thể nhìn thấy một phần cách suy nghĩ theo chủ nghĩa Cộng hòa của Hồ Chí Minh” [150]. Công trình này của Tsuboi Yoshiharu góc độ tiếp cận có nhiều khác biệt nên trên không ít nhận định ngược lại với quan điểm chính thống ở Việt Nam. Tuy nhiên, có thể thiên về lý giải sự khác biệt do tính chất khoa học hơn là động cơ xấu về chính trị của tác giả. Như vậy, đến nay chưa thấy thống kê các công trình nghiên cứu chuyên biệt về tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh ở nước ngoài.

Nhận định sau đây của nhà nghiên cứu Vladimir N. Công trình nghiên cứu trong nước Tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh là nội dung cốt lõi và bao trùm trong tư tưởng Hồ Chí Minh nên các công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh thực chất đã là nghiên cứu tư tưởng chính trị của Người. Tuy nhiên, nghiên cứu tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh một cách riêng biệt và độc lập thì còn ít được triển khai. Công trình Tư tưởng chính trị của C.

Lênin và Hồ Chí Minh của Lê Minh Quân [119] là một trong số ít đó khi dành một phần nội dung đề cập những vấn đề rất cơ bản của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh. Tác giả quan niệm: Tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh là một bộ phận chủ yếu trong hệ thống tư tưởng của Người, đề cập đến nhiều vấn đề, từ nhận thức hay quan niệm về chính trị đến những vấn đề của chính trị trong thực tiễn như đường lối của cách mạng Việt Nam; từ những vấn đề xây dựng Đảng, giành và giữ chính quyền, xây dựng chế độ mới, xây dựng và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, vấn đề cán bộ và đạo đức cách mạng, vấn đề vận động quần chúng đến những vấn đề về chiến lược, sách lược và nghệ thuật chính trị, phương pháp và phong cách của hoạt động và con người chính trị. Phân tích các nội dung chủ yếu trong tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh về đường lối cách mạng Việt Nam, xây dựng Đảng, xây dựng chế độ mới, phương pháp và nghệ thuật chính trị, con người chính trị, tác phẩm trên khẳng định: Chính trị trong quan niệm của Hồ Chí Minh là đạo đức và hành động cách mạng vì nước, vì dân, vì con người; tự do cho Tổ quốc, độc lập cho dân tộc, hạnh phúc cho Nhân dân là tất cả những gì nhà chính trị Hồ Chí Minh muốn, tất cả những gì Người làm. Đặc biệt, trong phân tích nội dung xây dựng và thực hiện quyền lực của Nhân dân, xây dựng nhà nước của dân, do 10 dân và vì dân, tác giả đã khái quát và đi đến khẳng định các quan điểm chính trị toàn diện và sâu sắc của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò, quyền hạn, trách nhiệm, sức mạnh, lực lượng của Nhân dân; phương thức Nhân dân sử dụng quyền lực; mối quan hệ giữa Nhà nước với Nhân dân.

Tất cả đều phải hướng tới mục tiêu xây dựng Nhà nước ta thành Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân để thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân ngày càng rộng rãi hơn, thực sự hơn. Các bộ phận, các yếu tố cấu thành nội dung tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh được nghiên cứu trong nhiều công trình. Đó là các công trình nghiên cứu tư tưởng về Đảng và xây dựng Đảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh như Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng của Nguyễn Quốc Bảo [22], Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh của Phạm Ngọc Anh và Bùi Đình Phong [5], Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa Đảng do Phạm Ngọc Anh chủ biên [6],. Các công trình này đề cập một cách hệ thống, toàn diện nhiều khía cạnh về vai trò lãnh đạo cách mạng của Đảng; về các mặt công tác (tổ chức – cán bộ, tư tưởng, kiểm tra, dân vận,.), các yếu tố (văn hóa, bản chất, mục tiêu, lý tưởng,.) của Đảng; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; về việc vận dụng tư tưởng đó vào công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng ở nước ta.

từ vị trí, vai trò của Đảng và công tác xây dựng Đảng.