Nghiên cứu kháng thể HLA và đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận

Luận án tiến sĩ nghiên cứu kháng thể kháng HLA và mối liên quan với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận, cung cấp thông tin quý giá cho y học.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Lê Việt Thắng
• Trường học: Học viện Quân y
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Kháng Thể HLA Và Mối Liên Quan Với Đặc Điểm Lâm Sàng Ở Bệnh Nhân Ghép Thận
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. ĐIỀU TRỊ BỆNH THẬN MẠN TÍNH GIAI ĐOẠN CUỐI BẰNG GHÉP THẬN
• 1.1.1. Khái niệm bệnh thận mạn tính, suy thận mạn tính, bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối
• 2. MIỄN DỊCH TRONG GHÉP THẬN
• 2.1. Cơ sở khoa học cho các xét nghiệm miễn dịch
• 2.2. Các xét nghiệm miễn dịch trong ghép thận
• 2.3. Biến đổi cấu trúc và chức năng thận ghép liên quan đến hòa hợp miễn dịch
• 2.4. Kiểm soát các phản ứng miễn dịch bất lợi ở người bệnh sau ghép thận
• 2.5. NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 2.5.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Nghiên cứu trong nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 3.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu và cỡ mẫu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.3. Phương tiện phục vụ nghiên cứu
• 3.2.4. Nội dung các bước tiến hành nghiên cứu
• 3.2.5. Một số tiêu chuẩn chẩn đoán, đánh giá sử dụng trong nghiên cứu
• 4. XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 4.1. Đạo đức trong nghiên cứu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 5.1.1. Một số đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 5.1.2. Một số đặc điểm miễn dịch người nhận thận và người hiến
• 5.1.3. Đặc điểm chức năng thận sau ghép ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 5.2. ĐẶC ĐIỂM HLA, KHÁNG THỂ KHÁNG HLA (PRA) TRƯỚC GHÉP VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở NGƯỜI BỆNH GHÉP THẬN
• 5.2.1. Đặc điểm HLA, PRA trước ghép ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu
• 5.2.2. Mối liên quan giữa HLA, tiền mẫn cảm (PRA) trước ghép với một số đặc điểm ở người bệnh trước ghép
• 5.2.3. Mối liên quan giữa HLA, tiền mẫn cảm (PRA) trước ghép với một số đặc điểm ở người bệnh sau ghép
• 5.3. ĐẶC ĐIỂM PRA SAU GHÉP VÀ SỰ XUẤT HIỆN KHÁNG THỂ KHÁNG HLA ĐẶC HIỆU NGƯỜI CHO (HLA - DSA) Ở NGƯỜI BỆNH CÓ GIẢM CHỨC NĂNG THẬN TRONG 6 THÁNG ĐẦU SAU GHÉP
• 5.3.1. Một số đặc điểm của nhóm bệnh nhân có giảm chức năng thận ghép trong 6 tháng đầu sau ghép
• 5.3.2. Đặc điểm PRA sau ghép, HLA - DSA và mối liên quan với lâm sàng, cận lâm sàng ở nhóm người bệnh có giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu sau ghép
• 5.4. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 5.4.1. Đặc điểm về tuổi, giới, nguyên nhân suy thận mạn tính
• 5.4.2. Một số đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu
• 5.4.3. Một số đặc điểm miễn dịch người nhận thận và người hiến
• 5.4.4. Đặc điểm chức năng thận sau ghép ở nhóm BN nghiên cứu
• 5.5. ĐẶC ĐIỂM KHÁNG THỂ KHÁNG HLA TRƯỚC GHÉP VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN GHÉP THẬN TỪ NGƯỜI CHO SỐNG
• 5.6. Đặc điểm hòa hợp, không hòa hợp HLA và mối liên quan với lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh ghép thận
• 5.6.1. Đặc điểm kháng thể kháng HLA trước ghép và mối liên quan với lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận từ người cho sống
• 5.7. MỐI LIÊN QUAN CỦA KHÁNG THỂ KHÁNG HLA ĐẶC HIỆU NGƯỜI CHO Ở BỆNH NHÂN CÓ GIẢM CHỨC NĂNG THẬN TRONG 6 THÁNG ĐẦU SAU GHÉP
• 5.7.1. Một số đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân có giảm chức năng thận ghép trong 6 tháng đầu sau ghép
• 5.7.2. Kháng thể kháng HLA sau ghép ở bệnh nhân có suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu sau ghép
• HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh thận mạn tính (CKD) là một vấn đề sức khỏe toàn cầu. Ghép thận là phương pháp điều trị ưu việt cho bệnh nhân giai đoạn cuối. Nghiên cứu kháng thể HLA và mối liên quan với đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận là cần thiết. Các yếu tố như người hiến, mẫn cảm trước ghép và hòa hợp miễn dịch ảnh hưởng đến hồi phục chức năng thận. Trì hoãn chức năng thận ghép (DGF) là biến chứng phổ biến, liên quan đến tỷ lệ thải ghép cao hơn. Sự hiện diện của kháng thể đặc hiệu HLA người cho (HLA-DSA) trước và sau ghép là yếu tố nguy cơ quan trọng. Nghiên cứu này nhằm khảo sát đặc điểm kháng thể HLA trước ghép và mối liên quan với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận từ người cho sống.

II. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Điều trị bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối bằng ghép thận là lựa chọn ưu tiên. Bệnh thận mạn tính được phân chia thành nhiều giai đoạn dựa trên mức lọc cầu thận (MLCT). Giai đoạn cuối (G5) yêu cầu điều trị thay thế thận. Ghép thận không chỉ phục hồi chức năng thận mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống. Hòa hợp miễn dịch, đặc biệt là kháng nguyên HLA, đóng vai trò quan trọng trong thành công của ghép thận. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng kháng thể kháng HLA có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của tạng ghép.

III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu được thực hiện trên bệnh nhân ghép thận từ người cho sống. Tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ được xác định rõ ràng. Phương pháp thu thập số liệu bao gồm các xét nghiệm miễn dịch và đánh giá lâm sàng. Các chỉ số như mức lọc cầu thận, kháng thể kháng HLA được theo dõi. Đạo đức trong nghiên cứu được đảm bảo, nhằm bảo vệ quyền lợi của bệnh nhân. Phân tích số liệu được thực hiện để đánh giá mối liên quan giữa kháng thể kháng HLA và các đặc điểm lâm sàng.

IV. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Kết quả cho thấy mối liên quan giữa kháng thể kháng HLA và chức năng thận sau ghép. Đặc điểm miễn dịch của người nhận và người cho có ảnh hưởng đến sự xuất hiện kháng thể. Tình trạng giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu sau ghép có liên quan đến kháng thể HLA. Các yếu tố như tuổi, giới, và nguyên nhân suy thận cũng được phân tích. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý bệnh nhân ghép thận.

V. THẢO LUẬN

Nghiên cứu kháng thể kháng HLA có ý nghĩa quan trọng trong việc dự đoán kết quả ghép thận. Sự hiện diện của kháng thể HLA có thể dẫn đến thải ghép và giảm chức năng thận. Các biện pháp can thiệp sớm có thể cải thiện kết quả ghép. Nghiên cứu này góp phần làm rõ mối liên quan giữa kháng thể và đặc điểm lâm sàng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân ghép thận.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Ghép thận hiện nay được xác lập là phương pháp điều trị thay thế tối ưu nhất cho bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối (End-Stage Renal Disease - ESRD), vượt trội hoàn toàn so với lọc máu chu kỳ về cả tỷ lệ sống còn lẫn chất lượng cuộc sống (KDOQI, 2002; KDIGO, 2012). Tuy nhiên, rào cản sinh học lớn nhất đối với sự tồn tại lâu dài của mảnh ghép thận chính là đáp ứng miễn dịch dị sinh của cơ thể người nhận chống lại các kháng nguyên của người hiến. Trong đó, hệ thống kháng nguyên bạch cầu người (Human Leukocyte Antigen - HLA) và các kháng thể kháng HLA đóng vai trò then chốt điều hòa các phản ứng thải ghép tối cấp, cấp tính và mạn tính. Luận án Tiến sĩ Y học của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thu Hà, chuyên ngành Nội khoa (Mã số: 9720107), thực hiện tại Học viện Quân y dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lê Việt Thắng và PGS.TS. Bùi Văn Mạnh, mang tựa đề: "Nghiên cứu kháng thể kháng HLA và mối liên quan với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân ghép thận", là một công trình tiên phong giải quyết toàn diện khoảng trống tri thức về miễn dịch dị ghép tại Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (Research gap) được xác định rõ: Mặc dù các tiến bộ quốc tế đã chỉ ra vai trò phá hủy của kháng thể đặc hiệu người cho (Donor Specific Antibodies - DSA) và kháng thể kháng HLA nói chung (Panel Reactive Antibodies - PRA), các dữ liệu lâm sàng chi tiết trên quần thể người Việt Nam ghép thận từ người cho sống—vốn có đặc thù về dịch tễ học HLA, tiền sử truyền máu và mô hình miễn dịch—vẫn còn phân tán và thiếu tính hệ thống. Luận án tập trung giải quyết 2 câu hỏi nghiên cứu và 2 giả thuyết tương ứng:

1. Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Đặc điểm phân bố của kháng thể kháng HLA (PRA) trước ghép ở bệnh nhân nhận thận từ người cho sống tại Việt Nam có mối liên quan như thế nào với các yếu tố tiền mẫn cảm lâm sàng và tình trạng hồi phục chức năng thận sớm sau ghép?
   • Giả thuyết 1 (H1): Tình trạng dương tính với PRA trước ghép có mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê với tiền sử truyền máu, số lần mang thai, mức độ không hòa hợp locus HLA và làm gia tăng nguy cơ trì hoãn chức năng thận ghép (Delayed Graft Function - DGF).
2. Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Ở những bệnh nhân bị suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu sau ghép, sự xuất hiện của kháng thể đặc hiệu người cho mới hình thành (de novo HLA-DSA) có đặc điểm phân lớp, cường độ huỳnh quang (MFI) như thế nào và tác động ra sao đến các chỉ số sinh hóa, protein niệu và nguy cơ thải ghép qua trung gian kháng thể (ABMR)?
   • Giả thuyết 2 (H2): Sự xuất hiện của HLA-DSA sau ghép, đặc biệt là kháng thể kháng HLA lớp II (locus DQ, DP), liên quan chặt chẽ với sự gia tăng protein niệu, suy giảm mức lọc cầu thận (eGFR) và là chỉ dấu sinh học dự báo sớm tổn thương vi mạch mảnh ghép.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Thuyết phức hợp hòa hợp tổ chức chủ yếu (Major Histocompatibility Complex - MHC Theory), Thuyết đáp ứng miễn dịch dị ghép thể dịch (Humoral Alloimmune Response Theory) và Cơ chế kích hoạt bổ thể cổ điển dẫn đến hình thành phức hợp tấn công màng (Membrane Attack Complex - MAC). Về quy mô và ý nghĩa thực tiễn, luận án theo dõi dọc quần thể bệnh nhân ghép thận từ người cho sống tại Bệnh viện Quân y 103, phân tích chuyên sâu các phân nhóm có suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu, mang lại bộ dữ liệu chuẩn hóa giúp tối ưu hóa phác đồ ức chế miễn dịch cá thể hóa và nâng cao tuổi thọ mảnh ghép thận.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy sự tiến hóa rõ rệt trong nhận thức về cơ chế thải ghép. Giai đoạn đầu của kỷ nguyên ghép tạng chủ yếu tập trung vào phản ứng thải ghép qua trung gian tế bào T (T Cell-Mediated Rejection - TCMR), được kiểm soát tương đối hiệu quả nhờ sự ra đời của các thuốc ức chế calcineurin (CNIs: Cyclosporine, Tacrolimus) và thuốc chống tăng sinh (Mycophenolate Mofetil - MMF) (Sandesh P., 2019). Tuy nhiên, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mất chức năng thận ghép muộn và bệnh cầu thận ghép mạn tính (Transplant Glomerulopathy - TG) sau này được chứng minh là do thải ghép qua trung gian kháng thể (Antibody-Mediated Rejection - ABMR) (Xian C., 2016).

Trong y văn tồn tại hai luồng quan điểm đối thoại học thuật sâu sắc:

• Luồng quan điểm thứ nhất (dẫn đầu bởi các nghiên cứu miễn dịch học cổ điển) cho rằng chỉ cần đảm bảo đọ chéo tế bào lympho bằng phương pháp độc tế bào phụ thuộc bổ thể (Complement-Dependent Cytotoxicity - CDC) âm tính và tương thích nhóm máu ABO là đủ điều kiện an toàn để phẫu thuật ghép thận từ người cho sống.
• Luồng quan điểm thứ hai (các nhà miễn dịch học ghép tạng hiện đại như Everly M. et al., 2013; Wiebe C. et al., 2019) khẳng định rằng xét nghiệm CDC có độ nhạy thấp, dễ bỏ sót các kháng thể kháng HLA có nồng độ thấp hoặc kháng thể kháng HLA lớp II. Các kháng thể tiềm ẩn này, cùng với kháng thể đặc hiệu người cho mới xuất hiện sau ghép (de novo DSA), chính là "kẻ giết người thầm lặng" gây tổn thương nội mô vi mạch mảnh ghép. Trích dẫn nguyên văn dữ liệu từ y văn trong luận án: "Sự phát triển của HLA-DSA sau khi ghép xảy ra ở 10-40% người ghép tạng nói chung... Everly M. và cộng sự (2013) thấy rằng tỷ lệ xuất hiện HLA-DSA trong năm đầu là 11%".

Khi định vị với các nghiên cứu quốc tế tiêu biểu:

1. So sánh với nghiên cứu của Thammanichanond D. và cộng sự (2012) trên 116 bệnh nhân sau ghép thận có tiền mẫn cảm âm tính trước ghép: "Kết quả cho thấy kháng thể đặc hiệu người cho (HLA - DSA) được tìm thấy trong 24,1% (28/116) của tất cả bệnh nhân nhận thận. Thải ghép cấp tính qua trung gian kháng thể xảy ra thường xuyên hơn ở nhóm HLA-DSA (+)". Luận án của NCS. Nguyễn Thị Thu Hà đã đào sâu hơn vào nhóm bệnh nhân có suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu, bóc tách mối liên hệ giữa các phân lớp HLA-DSA (Class I vs Class II) và giá trị MFI (Mean Fluorescence Intensity).
2. So sánh với công trình của Sandesh P. (2019) và Narayanan et al.: Các tác giả quốc tế chỉ ra rằng DGF làm tăng tỷ lệ thải ghép và giảm thời gian sống của mảnh ghép: "Đối với ghép thận từ người cho sống, khả năng tồn tại lâu dài của mảnh ghép là tốt nhất nhưng vẫn chịu những tác động tiêu cực bởi DGF với nguy cơ thất bại ghép cao hơn 2,3 lần so với ghép thận từ người cho sống không có DGF". Luận án đã xác lập vị thế khoa học bằng cách cung cấp bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam về mối tương tác đa chiều giữa số lượng mismatch HLA (đặc biệt locus DR, DQ), tình trạng PRA trước ghép và nguy cơ xuất hiện DGF cũng như dnDSA.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào việc mở rộng Lý thuyết đáp ứng miễn dịch dị sinh trong ghép tạng đặc (Alloimmune Response Theory) trên nhiều bình diện:

• Thách thức quan niệm truyền thống về hòa hợp HLA: Công trình chứng minh rằng sự không hòa hợp kháng nguyên HLA không chỉ đơn thuần kích hoạt tế bào lympho T CD4+ và CD8+ qua con đường trình diện kháng nguyên trực tiếp (Direct pathway), mà còn đóng vai trò cốt lõi trong kích hoạt tế bào B bài tiết kháng thể thông qua con đường gián tiếp (Indirect pathway).
• Mô hình hóa động học của kháng thể dị sinh: Xác lập mệnh đề lý thuyết rằng kháng thể kháng HLA lớp II (đặc biệt là anti-HLA-DQ và DP) có tính sinh miễn dịch dai dẳng và khả năng gây độc vi mạch nội mô cao hơn so với kháng thể kháng HLA lớp I đơn thuần.
• Chứng minh cơ chế thích ứng nội mô (Accommodation) và tổn thương dưới lâm sàng: Phân tích rõ hiện tượng có sự hiện diện của DSA nhưng chưa biểu hiện tổn thương mô học tức thì, hoặc tổn thương nội mô tiến triển âm thầm trước khi phát hiện được DSA tự do trong huyết thanh do hiện tượng kháng thể bị hấp phụ hoàn toàn vào mô ghép.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành 3 mô hình lý thuyết:

1. Lý thuyết dòng thác hoạt hóa bổ thể (Complement Cascade Pathway): Giải thích cơ chế DSA gắn lên kháng nguyên nội mô mạch máu thận ghép, hoạt hóa con đường cổ điển, tạo C3a, C5a thu hút bạch cầu, lắng đọng C4d trên mao mạch quanh ống thận và hình thành phức hợp tấn công màng C5b-9 (MAC) gây ly giải tế bào nội mô.
2. Lý thuyết độc tế bào qua trung gian tế bào phụ thuộc kháng thể (ADCC): Giải thích sự liên kết giữa đoạn Fc của DSA với thụ thể FcγRIIIa trên tế bào giết tự nhiên (NK cells), kích hoạt tiết perforin, granzyme và interferon-gamma (IFN-γ).
3. Mô hình 3 tín hiệu ức chế miễn dịch (Three-Signal Model): Tín hiệu 1 (TCR nhận diện kháng nguyên), Tín hiệu 2 (Đồng kích thích CD28-B7), và Tín hiệu 3 (Cytokine IL-2 kích hoạt đường truyền mTOR/chu kỳ tế bào) làm cơ sở đánh giá hiệu quả của các phác đồ CNIs + MPA + Corticosteroid.

Điều kiện biên (Boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: Áp dụng trên nhóm người bệnh ghép thận từ người cho sống (cùng huyết thống và không cùng huyết thống), đọ chéo CDC âm tính trước mổ, và được theo dõi biến thiên miễn dịch trong 6 tháng đầu hậu phẫu.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng triết lý nghiên cứu thực chứng (Positivism) với thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp tiến cứu, theo dõi dọc (Prospective longitudinal cohort study).

• Cỡ mẫu và tiêu chuẩn lựa chọn: Đối tượng là các bệnh nhân suy thận mạn tính giai đoạn cuối được chỉ định ghép thận từ người cho sống tại Bệnh viện Quân y 103, có đọ chéo CDC trước ghép âm tính.
• Tiêu chuẩn loại trừ chặt chẽ: Loại trừ các trường hợp ghép thận không tương thích nhóm máu ABO (ABO-incompatible) chưa qua giải mẫn cảm, bệnh nhân có tiền sử ghép tạng khác trước đó, hoặc bệnh nhân mắc các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính, viêm gan virus hoạt động, bệnh tự miễn chưa kiểm soát.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu và xét nghiệm miễn dịch tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế:

• Định danh HLA: Sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử DNA (PCR-SSO / PCR-SSP) để xác định chính xác kiểu gen HLA ở các locus độ phân giải cao: HLA-A, HLA-B, HLA-DRB1, HLA-DQB1, HLA-DPB1 của cả người cho và người nhận.
• Sàng lọc và định danh PRA: Sử dụng kỹ thuật miễn dịch pha rắn trên hệ thống máy Luminex với các bộ kit hạt vi cầu kháng nguyên đơn (Single Antigen Beads - SAB) để phát hiện và định lượng % PRA Class I và Class II.
• Xét nghiệm đọ chéo lympho: Tiến hành song song đọ chéo vi độc tế bào phụ thuộc bổ thể (CDC) và đọ chéo tế bào dòng chảy (Flow Cytometry Crossmatch - FCXM) nhằm loại bỏ nguy cơ dương tính giả và âm tính giả.
• Theo dõi sau ghép: Đánh giá chức năng thận ghép định kỳ (Ure, Creatinin huyết thanh, MLCT theo công thức MDRD/CKD-EPI, Tổng phân tích nước tiểu, Protein niệu 24 giờ, Nồng độ đáy C0/C2 của Tacrolimus/Cyclosporine) tại các mốc thời gian: 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau ghép. Khi có biểu hiện giảm chức năng thận (tăng creatinin > 25% so với mức nền), tiến hành xét nghiệm ngay HLA-DSA và sinh thiết thận ghép khi có chỉ định.

Data và phân tích

• Đặc điểm mẫu nghiên cứu: Dữ liệu nhân khẩu học, tiền sử mang thai, số lần truyền máu, thời gian lọc máu chu kỳ trước ghép, mức độ tương thích HLA (từ 0/6 đến 6/6 mismatch).
• Kỹ thuật thống kê nâng cao: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê y học chuyên dụng (SPSS). Áp dụng các thuật toán kiểm định tham số và phi tham số (Chi-square test, Fisher's exact test, Student's t-test, Mann-Whitney U test).
• Phân tích hồi quy đa biến: Sử dụng mô hình hồi quy Logistic đa biến (Multivariate Logistic Regression) để xác định các yếu tố nguy cơ độc lập dự báo sự xuất hiện của tiền mẫn cảm PRA trước ghép và sự hình thành de novo HLA-DSA sau ghép. Báo cáo đầy đủ tỷ số chênh (Odds Ratio - OR), khoảng tin cậy 95% (95% CI) và mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án mang lại 5 phát hiện lâm sàng và miễn dịch học mang tính đột phá:

1. Tỷ lệ và các yếu tố thúc đẩy tiền mẫn cảm (PRA dương tính) trước ghép: Tiền sử truyền máu (đặc biệt trên 3 đơn vị máu) và số lần mang thai ở nữ giới là hai yếu tố nguy cơ độc lập hàng đầu làm tăng tỷ lệ xuất hiện kháng thể kháng HLA trước mổ (p < 0,01). Nhóm bệnh nhân có PRA (+) trước ghép có nguy cơ xuất hiện biến cố DGF cao hơn gấp nhiều lần so với nhóm PRA (-) (p < 0,05).
2. Động học suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu: Sự xuất hiện của DGF trong tuần đầu sau ghép có mối liên hệ mật thiết với mức độ không hòa hợp kháng nguyên HLA (đặc biệt là mismatch ở locus HLA-DR và HLA-B) và thời gian thiếu máu cục bộ. Nồng độ creatinin huyết thanh ở nhóm kết hợp [PRA (+) + DGF (+)] duy trì ở mức cao hơn có ý nghĩa thống kê trong suốt 6 tháng theo dõi so với nhóm [PRA (-) + DGF (-)] (p < 0,01).
3. Tần suất và phân bố de novo HLA-DSA: Ở nhóm bệnh nhân xuất hiện suy giảm chức năng thận trong 6 tháng đầu sau ghép, tỷ lệ phát hiện kháng thể đặc hiệu người cho (HLA-DSA (+)) chiếm tỷ lệ đáng kể. Đáng chú ý, kháng thể kháng HLA lớp II (chủ yếu là anti-DQB1 và anti-DP) chiếm ưu thế áp đảo so với HLA lớp I.
4. Mối liên quan trực tiếp giữa HLA-DSA và Protein niệu: Sự xuất hiện của de novo HLA-DSA liên quan chặt chẽ với tình trạng tăng protein niệu dai dẳng (p < 0,01). Đây là chỉ báo cận lâm sàng sớm phản ánh tổn thương viêm mao mạch quanh ống thận và tổn thương màng đáy cầu thận trước khi mức lọc cầu thận sụt giảm nghiêm trọng.
5. Cường độ huỳnh quang (MFI) và nguy cơ thải ghép hoạt tính: Các bệnh nhân có nồng độ HLA-DSA với giá trị MFI cao (> 3000 - 5000) có nguy cơ thải ghép cấp qua trung gian kháng thể (ABMR) và kháng trị với liệu pháp steroid đơn thuần, đòi hỏi phải can thiệp các phác đồ lọc huyết tương (Plasmapheresis) kết hợp IVIG hoặc Rituximab.

Implications đa chiều

• Về lý thuyết y học: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm vững chắc chứng minh vai trò độc lập của kháng thể kháng HLA lớp II trong cơ chế bệnh sinh của tổn thương vi mạch thận ghép sớm.
• Về phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình theo dõi miễn dịch không xâm lấn kết hợp giữa xét nghiệm định lượng Luminex DSA và theo dõi protein niệu định kỳ, giúp phát hiện sớm nguy cơ thải ghép trước khi có chỉ định sinh thiết thận xâm lấn.
• Về thực hành lâm sàng:
  • Khuyến cáo bắt buộc sàng lọc PRA bằng kỹ thuật Luminex cho mọi bệnh nhân có tiền sử truyền máu hoặc mang thai trước khi ghép thận.
  • Đưa ra cảnh báo đỏ đối với các cặp ghép có mismatch locus HLA-DQ, đòi hỏi duy trì nồng độ thuốc ức chế miễn dịch (Tacrolimus C0) ở ngưỡng đích tối ưu, tránh hạ liều quá sớm trong 6 tháng đầu.
• Về chính sách y tế: Cung cấp cơ sở khoa học để Bảo hiểm Y tế và các cơ quan quản lý y tế đưa xét nghiệm Luminex PRA và Luminex DSA vào danh mục kỹ thuật thường quy được chi trả cho bệnh nhân ghép thận, giúp tiết kiệm chi phí điều trị thải ghép muộn và chạy thận nhân tạo lại.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số hạn chế khách quan mang tính học thuật:

1. Giới hạn về nguồn tạng hiến: Nghiên cứu thực hiện thuần túy trên nhóm người nhận thận từ người cho sống (Living donors), chưa bao phủ nhóm người hiến chết não (Brain death donors) hoặc ngừng tuần hoàn (Cardiac death donors)—vốn có mức độ tổn thương thiếu máu cục bộ tái tưới máu nặng nề hơn.
2. Thời gian theo dõi: Mốc thời gian theo dõi 6 tháng đầu sau ghép là giai đoạn vàng để phát hiện DGF và thải ghép cấp tính, nhưng chưa đủ dài để đánh giá toàn diện tỷ lệ sống còn của mảnh ghép sau 5 năm, 10 năm cũng như sự phát triển của bệnh cầu thận ghép mạn tính (Transplant Glomerulopathy).
3. Tỷ lệ sinh thiết mô bệnh học: Do tính chất xâm lấn và nguy cơ chảy máu, không phải 100% bệnh nhân giảm chức năng thận đều đồng thuận thực hiện sinh thiết thận ghép để đối chiếu nhuộm hóa mô miễn dịch C4d.
4. Kháng thể non-HLA: Nghiên cứu chưa định lượng đồng thời các kháng thể kháng kháng nguyên không hòa hợp tổ chức (Non-HLA antibodies) như anti-AT1R, anti-ETAR hoặc anti-MICA/MICB.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng nghiên cứu đa trung tâm, theo dõi dọc thuần tập 5-10 năm để đánh giá sống còn mảnh ghép liên quan đến dnDSA.
• Ứng dụng kỹ thuật phân tử đánh giá tính không tương đồng Epitope HLA (HLA Matchmaker / Epitope mismatch) thay vì chỉ đếm số kháng nguyên mismatch cổ điển.
• Nghiên cứu kết hợp xác định kháng thể kháng thụ thể Angiotensin II typ 1 (AT1R) ở những bệnh nhân thải ghép có DSA âm tính.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật (Academic Impact): Đặt nền móng dữ liệu miễn dịch ghép thận quy chuẩn tại Việt Nam, mở ra hướng trích dẫn quan trọng cho các nghiên cứu ghép tạng đặc (thận, gan, tim) trong khu vực Đông Nam Á.
• Chuyển đổi thực hành lâm sàng (Clinical Transformation): Giúp các trung tâm ghép thận trên toàn quốc thay đổi quy trình hội chẩn: từ việc chỉ dựa vào đọ chéo CDC sang bắt buộc phân tầng nguy cơ miễn dịch bằng Luminex pha rắn.
• Lợi ích xã hội và kinh tế y tế: Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời tình trạng thải ghép qua trung gian kháng thể giúp kéo dài đời sống quả thận ghép thêm nhiều năm, giảm thiểu gánh nặng chi phí hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho việc lọc máu chu kỳ khi thận ghép bị hỏng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Bác sĩ nội trú: Tiếp cận khung lý thuyết và quy trình phân tích miễn dịch ghép tạng chuẩn mực quốc tế, tìm kiếm các khoảng trống nghiên cứu sâu hơn về Epitope mismatching.
• Bác sĩ lâm sàng ghép tạng & Thận học: Có căn cứ khoa học chuẩn xác để phân tầng nguy cơ trước mổ, cá thể hóa liều lượng thuốc ức chế miễn dịch (CNIs, MMF, Corticosteroid) và chỉ định xét nghiệm DSA đúng thời điểm.
• Nhà hoạch định chính sách y tế: Có bằng chứng thực nghiệm để xây dựng hướng dẫn quốc gia về sàng lọc miễn dịch học trong ghép tạng từ người cho sống và người hiến chết não.
• Bệnh nhân ghép thận: Hưởng lợi trực tiếp từ việc giảm thiểu nguy cơ DGF, ngăn ngừa mất chức năng thận ghép đột ngột và nâng cao chất lượng cuộc sống dài hạn.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Luận án đã mở rộng Lý thuyết đáp ứng miễn dịch dị sinh thể dịch bằng việc chứng minh rằng sự không hòa hợp kháng nguyên HLA lớp II (đặc biệt là HLA-DQB1) có vai trò sinh miễn dịch vượt trội trong việc kích hoạt dòng tế bào B hình thành de novo HLA-DSA sau ghép, dẫn đến sự gia tăng protein niệu và tổn thương chức năng thận sớm.

2. Đột phá về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam? Trả lời: So với các nghiên cứu trước đây chỉ sử dụng phương pháp huyết thanh học vi độc tế bào (CDC) có độ nhạy thấp, luận án đã tiên phong ứng dụng đồng bộ công nghệ sinh học phân tử DNA để định danh HLA và công nghệ vi cầu pha rắn Luminex Single Antigen Beads để định lượng bán định tính nồng độ kháng thể (MFI) của PRA và DSA, nâng cao độ chính xác lên cấp độ phân tử.

3. Phát hiện lâm sàng gây bất ngờ nhất có số liệu thực nghiệm chứng minh? Trả lời: Đó là sự xuất hiện của de novo HLA-DSA sau ghép có thể diễn ra rất sớm ngay trong 6 tháng đầu ở những bệnh nhân có đọ chéo CDC hoàn toàn âm tính trước mổ, đặc biệt ở nhóm có tiền sử truyền máu hoặc mang thai, với sự áp đảo của kháng thể kháng locus DQ và DP liên quan chặt chẽ với tình trạng xuất hiện protein niệu mới.

4. Nghiên cứu có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) không? Trả lời: Có. Luận án mô tả chi tiết quy trình từng bước: từ thu thập mẫu máu, tách chiết DNA, quy trình phản ứng PCR-SSO định danh HLA, quy trình ủ hạt Luminex phát hiện PRA/DSA, đến các tiêu chuẩn cắt ngưỡng MFI và thuật toán theo dõi chức năng thận định kỳ.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được vạch ra như thế nào? Trả lời: Chuyển đổi từ đánh giá hòa hợp HLA cấp độ kháng nguyên sang cấp độ cấu trúc không gian 3 chiều phân tử (Epitope/Eplet mismatching), kết hợp nghiên cứu đa trung tâm đánh giá tác động của kháng thể non-HLA và thử nghiệm các phác đồ ức chế tế bào plasma/kháng thể đơn dòng mới (như Tocilizumab, Eculizumab) trong điều trị ABMR mạn tính.

Kết luận

1. Xác lập bức tranh dịch tễ miễn dịch tiền ghép: Tình trạng mẫn cảm kháng thể kháng HLA (PRA dương tính) trước ghép liên quan mật thiết với các yếu tố phơi nhiễm dị sinh gồm tiền sử truyền máu và số lần mang thai ở người nhận thận.
2. Làm sáng tỏ căn nguyên miễn dịch của DGF: Trì hoãn chức năng thận ghép (DGF) chịu tác động cộng hưởng của tình trạng tiền mẫn cảm PRA (+) trước mổ và số lượng mismatch HLA giữa người cho - người nhận, trực tiếp làm kéo dài thời gian hồi phục của thận ghép.
3. Phát hiện vai trò then chốt của de novo HLA-DSA: Kháng thể đặc hiệu người cho mới hình thành sau ghép, đặc biệt là phân lớp kháng HLA lớp II (locus DQ, DP), là yếu tố bệnh sinh hàng đầu gây suy giảm chức năng thận và xuất hiện protein niệu trong 6 tháng đầu hậu phẫu.
4. Chuẩn hóa công nghệ đánh giá miễn dịch: Khẳng định tính ưu việt và sự cần thiết tuyệt đối của xét nghiệm Luminex pha rắn trong việc định danh kháng thể kháng HLA và theo dõi DSA định kỳ thay thế cho các phương pháp huyết thanh học truyền thống.
5. Cung cấp cơ sở cho y học cá thể hóa: Mở ra kỷ nguyên điều trị ức chế miễn dịch cá thể hóa dựa trên phân tầng nguy cơ miễn dịch phân tử cho bệnh nhân ghép thận tại Việt Nam, đóng góp một công trình khoa học mẫu mực có giá trị học thuật và thực tiễn lâm sàng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. ĐIỀU TRỊ BỆNH THẬN MẠN TÍNH GIAI ĐOẠN CUỐI BẰNG GHÉP THẬN 1. Khái niệm bệnh thận mạn tính, suy thận mạn tính, bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối * Bệnh thận mạn tính Bệnh thận mạn tính (BTMT) là những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng thận, kéo dài trên 3 tháng và ảnh hưởng lên sức khỏe người bệnh. Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh thận mạn tính dựa vào 1 trong 2 tiêu chuẩn sau: - Biểu hiện tổn thương thận (có 1 biểu hiện hoặc nhiều) tồn tại kéo dài trên 3 tháng + Có albumin nước tiểu (tỷ lệ albumin/creatinin nước tiểu > 30mg/g hoặc albumin nước tiểu 24 giờ > 30mg/24giờ).

+ Bất thường cặn lắng nước tiểu. + Bất thường điện giải hoặc các bất thường khác do rối lọan chức năng của ống thận. + Bất thường về mô bệnh học thận. + Xét nghiệm hình ảnh học phát hiện thận bất thường.

- Giảm mức lọc cầu thận (MLCT) < 60ml/phút/1,73m 2 tồn tại kéo dài trên 3 tháng. * Phân chia giai đoạn bệnh thận mạn tính K/DOQI 2002 chia bệnh thận mạn tính thành 5 giai đoạn dựa vào mức lọc cầu thận. luan an tien si 4 Bảng 1. Các giai đoạn của bệnh thận mạn tính Mức lọc cầu thận Giai đoạn Mô tả (ml/phút/1,73m2) Tổn thương thận với MLCT bình 1 ≥ 90 thường hoặc tăng 2 Tổn thương thận với LMCT giảm nhẹ 60-89 3 Giảm MLCT trung bình 30-59 4 Giảm MLCT nặng 15-29 < 15 hoặc phải 5 Bệnh thận mạn tính tính giai đoạn cuối điều trị thận nhân tạo * Nguồn: KDOQI (2002)[15] KDIGO 2012 (KDIGO: Kidney Disease Improving Global Outcomes) khi phân chia BTMT có một số thay đổi như sau: Khi chẩn đoán giai đoạn bệnh thận mạn tính, giai đoạn 3 được chia thành 3a và 3b [16].

Sử dụng nồng độ albumin niệu vào trong bảng phân giai đoạn giúp cho việc đánh giá tiên lượng và diễn tiến của bệnh thận mạn cụ thể hơn. Phân chia giai đoạn bệnh thận mạn tính Albumin niệu kéo dài (Tỷ lệ albumin/creatinin niệu) Hướng dẫn theo dõi GFR và A1 A2 A3 Albumin niệu (Số lần/năm) BT đến nhẹ Tăng vừa Tăng nhiều <30 mg/g 30-300 mg/g >300 mg/g <3 mg/mmol 3-30 mg/mmol >30 mg/mmol G1 BT hoặc tăng ≥ 90 1 nếu CKD 1 2 MLCT (ml/phút/1.73 G2 Giảm nhẹ 60-89 1 nếu CKD 1 2 G3a Giảm nhẹ-vừa 45-59 1 2 3 G3b Giảm vừa-nặng 30-44 2 3 3 G4 Giảm nặng 15-29 3 3 4+ G5 Suy thận < 15 4+ 4+ 4+ * Nguồn: Theo KDIGO (2012) [16] luan an tien si 5 * Suy thận mạn tính Suy thận mạn tính (STMT) là hậu quả cuối cùng của các bệnh thận - tiết niệu mạn tính, làm chức năng thận giảm sút dần dần tương ứng với số lượng nephron của thận bị tổn thương và mất chức năng không hồi phục. Biểu hiện bằng mức lọc cầu thận (MLCT) giảm, urê và creatinin máu tăng, rối loạn cân bằng nước- điện giải, rối loạn cân bằng kiềm - toan và rối loạn các chức năng nội tiết khác của thận [17], [18]. Suy thận mạn tính tiến triển kéo dài, có từng đợt nặng lên và cuối cùng dẫn đến suy thận giai đoạn cuối, lúc này hai thận mất chức năng hoàn toàn, đòi hỏi phải điều trị thay thế thận [18].

Như vậy, khái niệm BTMT đã bao hàm cả suy thận mạn tính. Suy thận mạn tính tương ứng với BTMT giai đoạn 3-5 (MLCT < 60 ml/phút). * Bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối Các bệnh nhân BTMT tuân theo một diễn biến lâm sàng có thể dự đoán được sau khi bệnh xuất hiện, với các rối loạn chức năng thận tiến triển cuối cùng dẫn đến BTMT giai đoạn cuối. Đặc biệt, BTMT không có triệu chứng lâm sàng tới 90% cho đến khi chuyển sang giai đoạn nặng [19].

BTMT giai đoạn cuối hay bệnh thận mạn tính giai đoạn 5 là giai đoạn nặng nhất. Khi MLCT < 15 ml/phút/1,73m2, các chức năng cơ bản và quan trọng của thận không còn khả năng bù trừ đòi hỏi phải áp dụng biện pháp điều trị thay thế thận cho người bệnh. Các biện pháp điều trị thay thế thận hiện nay bao gồm: thận nhân tạo, lọc màng bụng và ghép thận. Phương pháp ghép thận điều trị bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối Ghép thận là một lựa chọn tốt hơn cho tất cả các nhóm tuổi so với lọc máu chu kỳ [1], [2], [3], [4].

Một ca ghép thận thành công không chỉ phục hồi sự luan an tien si 6 sống cho người bệnh mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của họ [18], [20], [21]. Chỉ định, chống chỉ định ghép thận Chỉ định, chống chỉ định ghép thận theo Quy trình kỹ thuật ghép thận từ người cho sống của Bộ Y tế năm 2006 và Hướng dẫn ghép tạng Việt Nam năm 2017 [21], [22]: * Người nhận thận: - Chỉ định: + Ghép thận được chỉ định cho những người bệnh suy thận mạn tính giai đoạn cuối (IIIB, IV) có nguyện vọng ghép thận. +Tuổi nên dưới 60 (hiện nay tuổi người nhận không phải là quy định bắt buộc). + Có tình trạng toàn thân và tình trạng mạch máu vùng chậu tốt để có thể tiến hành phẫu thuật ghép thận.

+ Tình trạng tim mạch ổn định. + Tình trạng huyết áp được kiểm soát tốt. - Chống chỉ định: Trong ghép tạng nói chung và ghép thận nói riêng không có chống chỉ định tuyệt đối, chống chỉ định tương đối trong những trường hợp sau: + Những người bệnh bị ung thư. + Nhiễm khuẩn cấp chưa khống chế.

+ Rối loạn tâm thần chưa kiểm soát. + Bệnh cường giáp chưa điều trị ổn định. + Xơ gan hoặc viêm gan mạn hoạt động. + Nhiễm HIV (+), lao, giang mai, lupus ban đỏ hệ thống.

+ Viêm cầu thận tăng sinh màng. + Viêm cầu thận có kháng thể kháng màng nền cầu thận. + Bệnh Berger luan an tien si 7 * Người hiến thận - Nguồn thận hiến: Người hiến sống (living donor) bao gồm: Cùng huyết thống (living related donor) hoặc không cùng huyết thống (living non-related donor). Người hiến chết não (brain death donor) Người hiến ngừng tim (cardiac death donor).

- Chỉ định: + Hoàn toàn tự nguyện: có giấy cam đoan của bản thân, sự đồng ý của gia đình và sự chứng nhận của chính quyền địa phương. + Đủ sức khỏe để thực hiện cuộc phẫu thuật. + Có chức năng thận bình thường và nguy cơ mắc bệnh thận sau này thấp nhất. + Không có yếu tố nguy cơ truyền các bệnh truyền nhiễm hoặc ác tính sang người nhận.

+ Không có các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận còn lại của người hiến. + Phản ứng đọ chéo giữa người hiến và nhận là âm tính. + Tuổi người hiến thận nên tương đương hoặc lớn hơn người nhận. Không nên lấy thận của người hiến trên 60 tuổi.

- Chống chỉ định: + Thận móng ngựa, thận đa nang, thận bệnh lý. + Bệnh hệ thống, ung thư, đái tháo đường, rối loạn dung nạp glucose, bệnh phổi mạn tính, tăng huyết áp, bệnh lao, giang mai, sốt rét, nhiễm virus HIV, CMV, HBV, HCV, nghiện ma túy, phụ nữ có thai. + Chống chỉ định tương đối: bất thường mạch máu thận, béo phì (BMI > 30), tiền sử sỏi thận. Các biến chứng sau ghép thận - Biến chứng ngoại khoa: + Biến chứng sớm sau phẫu thuật bao gồm: áp xe thành bụng, chảy máu sau mổ, tiểu máu, thoát vị vết mổ, rò đường tiết niệu, huyết khối động mạch, huyết khối tĩnh mạch [21].

luan an tien si 8 + Biến chứng ngoại khoa muộn gồm: hẹp niệu quản thận ghép, trào ngược bàng quang – niệu quản thận ghép và viêm bể thận cấp, sỏi thận, hẹp động mạch thận ghép, thông động – tĩnh mạch thận và giả phình sau sinh thiết thận, nang bạch huyết [21]. - Thải ghép: Thải ghép là một phản ứng xảy ra do thận ghép bị coi là “lạ” đối với cơ thể. Thải ghép cấp tính qua trung gian tế bào và kháng thể là quá trình tổn thương tạng ghép từ những thay đổi bệnh lý qua trung gian tế bào T hoặc qua trung gian kháng thể đặc hiệu. Thải ghép qua trung gian kháng thể ít thường xuyên hơn thải ghép qua trung gian tế bào [23].

- Nhiễm trùng: Ghép thận có liên quan đến nguy cơ nhiễm trùng thấp hơn so với các cấy ghép tạng đặc khác. Tuy nhiên, nhiễm trùng vẫn là nguyên nhân đáng kể bệnh tật và tử vong ở người nhận thận ghép. Nhiễm trùng liên quan đến biến chứng phẫu thuật ghép thận, các loại mầm bệnh phát sinh trong quá trình chăm sóc hậu phẫu và sự tái hoạt động của các mầm bệnh tiềm ẩn có thể ảnh hưởng tới chức năng tạng ghép và kết quả ghép. Rối loạn chức năng tạng ghép hoặc thải ghép mạn tính dẫn đến tăng cường liều ức chế miễn dịch làm tăng nguy cơ nhiễm trùng do tình trạng ức chế miễn dịch của người bệnh [24].

- Biến chứng liên quan đến thuốc ức chế miễn dịch như: Độc tính trên thận, rối loạn chuyển hóa, bệnh lý tim mạch, nhiễm độc thần kinh, nhiễm trùng, bệnh ác tính, tác động trên đường tiêu hóa, tác động lên các chỉ số huyết học (thiếu máu, giảm bạch cầu), rối loạn điện giải (tăng kaili máu), tác động tới tính thẩm mỹ và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. MIỄN DỊCH TRONG GHÉP THẬN 1. Cơ sở khoa học cho các xét nghiệm miễn dịch Thất bại của những thử nghiệm ghép tạng đầu tiên được lý giải một cách khoa học là sự khác biệt về cấu trúc giữa người cho và người nhận dẫn tới đáp ứng miễn dịch của cơ thể người nhận chống lại sự hiện diện của tạng ghép, gây đào thải tạng ghép, phản ứng đó được gọi là thải ghép. Ngày nay, người ta đã luan an tien si 9 tìm ra sự khác biệt về kháng nguyên các nhóm máu và kháng nguyên hòa hợp tổ chức (HLA: human leukocyte antigen) là những kháng nguyên chủ yếu dẫn tới sự khác biệt về miễn dịch ghép.

Phù hợp miễn dịch giữa người nhận và người cho càng cao, thì cơ hội tạng ghép bảo tồn được chức năng càng tốt. Kháng nguyên nhóm máu ABO Các kháng nguyên nhóm máu ABO cũng được biểu hiện trên bề mặt tế bào hồng cầu cũng như ở thận, hệ tiêu hóa, hô hấp và các cơ quan. Nhóm máu ABO là rào cản quan trọng nhất để ghép thận thành công, sau đó tới vai trò của các phức hợp hòa hợp tổ chức chủ yếu (MHC - Major Histocompatibility Complex). Ghép thận bất tương thích nhóm máu ABO (ABO - incompatibility) giữa người cho và nhận thận có thể gây thải ghép tối cấp và mất tạng ghép [5].

Một số kháng nguyên biến thể nhóm A đã được biết đến với kháng nguyên A1 và A2. Trong đó, tính kháng nguyên của A1 mạnh hơn A2.